1. Samuel 20 — Boş Kalan Yer, Kopmayan Sadakat

Bu Metin Nasıl Hazırlandı?

Bu çalışma, Türk edebiyatının edebi üslup zenginliğini yansıtan hibrit bir yapay zeka modeli desteğiyle taslaklandırılmış; teolojik doğruluk, bağlamsal derinlik ve editoryal içerik kontrolü Veritas Liberat ekibi tarafından gerçekleştirilerek gerekli düzeltmeler yapılmış ve yayına hazırlanmıştır. Veritas Liberat ekibi hataları ayıklar, teolojik kavramları doğrular, metnin ruhunu işler ve son sözü söyler. Ölçüyü de Veritas Liberat ekibi belirlemez: Ölçüyü Kutsal Kitap belirler. "Yapay zeka bizim için sadece zengin bir çırak, insan ise metne ruhunu veren ustadır."

Kutsal Kitap Türkçe Çevirisinden okuyun

GİRİŞ

Davut artık Saul’un öfkesini yanlış anlamadığından emindir. Rama’dan kaçar, doğruca Yonatan’a gider ve neredeyse soluk almadan sorar: “Ne yaptım? Suçum ne? Babanın önünde ne günah işledim de canımı almak istiyor?” (1. Samuel 20:1). Soruların hiçbiri gösterişli değildir. Bir insanın, kendisine yönelen düşmanlığın nedenini hâlâ anlamaya çalışırken sorduğu sorulardır. Davut için mesele artık saraydaki huzursuzluk değil, hayatla ölüm arasındaki bir adımdır (1. Samuel 20:3).

Yonatan ise başlangıçta buna inanmak istemez. Babasının kendisinden böyle bir şeyi saklamayacağını düşünür (1. Samuel 20:2). Bu tepki onu kötü bir dost yapmaz; tam tersine bölümün acısını artırır. Yonatan, sevdiği iki insan hakkında aynı anda iki gerçeği taşımaya zorlanacaktır: Davut gerçekten ölüm tehlikesindedir ve bu tehlikenin kaynağı kendi babasıdır.

Bölüm boyunca sarayda bir yer boş kalır: Davut’un yemek sofrasındaki yeri. Fakat asıl boşluk sofrada değildir. Saul ile oğlu arasında, kral ile seçilmiş Davut arasında, gücünü korumaya çalışan bir adam ile RAB’bin sözü arasında açılan uçurum gittikçe büyür. Buna karşılık Davut ile Yonatan arasındaki bağlılık, korkunun ve taht hesabının ortasında kopmaz. 1. Samuel 20 bu yüzden yalnız iyi bir arkadaşlık hikâyesi değildir. Gerçeğe sadık dostluğun, gücün baskısı altında nasıl sınandığını anlatır.

01 — METNİ ANLAYIN

Gerçeği Öğrenmek İçin Kurulan Plan

Davut Yonatan’a ölümün kendisine çok yaklaştığını söylediğinde Yonatan kısa ve güçlü bir cevap verir: “Sen ne istersen senin için yapacağım” (1. Samuel 20:4). Bu söz dostluğun duygusal sıcaklığını taşıyor, fakat hemen ardından çok somut bir plana dönüşüyor. Ertesi gün yeni ay kutlaması vardır ve Davut’un kralın sofrasında bulunması beklenmektedir (1. Samuel 20:5). Davut sofraya gitmeyecek; Saul onun yokluğunu fark ederse Yonatan, Davut’un Beytlehem’deki aile kurbanına katılmak için izin istediğini söyleyecektir (1. Samuel 20:5–7). Saul’un cevabı, niyetini açığa çıkaracaktır.

Yeni ay İsrail’in ibadet düzeninde özel sunularla anılan bir zamandı (Çölde Sayım 28:11–15). 1. Samuel 20’de bunun kralın sofrasındaki bir yemekle birlikte anıldığını görüyoruz. Metin bu yemeğin bütün ayrıntılarını açıklamaz; bildiğimiz şey Davut’un yerinin beklendiği ve yokluğunun fark edileceğidir. İlk gün Saul bir şey söylemez. Davut’un dinsel açıdan temiz olmamasını ihtimal olarak düşünür (1. Samuel 20:24–26). İkinci gün boş yer artık görmezden gelinemez ve Saul Yonatan’a sorar (1. Samuel 20:27).

Sofranın iki gün sürmesi, anlatıya yavaş bir gerilim verir. Davut görünmez; ama yokluğu herkesten daha görünürdür. İlk gün açıklanabilen boşluk, ikinci gün soruya dönüşür. Bu ayrıntı insan ilişkilerinde de tanıdıktır: Bazen bir kişinin neden uzaklaştığını, ancak onun yeri boş kaldığında fark ederiz. Saul için bu boşluk özlem değil kuşku üretir. Davut’un neden gelmediğini merak ederken asıl derdi onun güvenliği değil, kendi denetiminin dışında hareket etmiş olmasıdır. Böylece aynı boş sandalye Yonatan için kaygı, Saul için tehdit anlamına gelir.

Davut ile Yonatan’ın hazırladığı açıklama ahlaki açıdan kolay bir bölüm değildir. Metin Beytlehem’deki aile kurbanının gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini söylemez. Bu yüzden “Davut kesinlikle yalan söyledi” ya da “burada hiçbir yanıltma yoktur” diye metnin ötesine geçmemek gerekir. Açık olan şudur: Davut ve Yonatan, Saul’un niyetini ortaya çıkarmak için onun önceden bilmediği bir açıklama kullanmayı planlıyorlar. Kutsal Kitap bu planı anlatır; anlatılan her ayrıntıyı ayrı bir ahlak kuralı olarak onayladığını söylemez. Ölüm tehdidi altındaki bir insanın durumunu okurken hem gerçeğin önemini hem de zalim gücün karşısında masum hayatı korumanın ağırlığını ciddiye almak gerekir.

Planın sonucu ise tartışmasızdır. Yonatan Davut’un Beytlehem’e gitmesine izin verdiğini söyleyince Saul öfkelenir (1. Samuel 20:28–30). Artık Davut’un kuşkusu kesinleşir. Saul’un derdi bir saray düzeni meselesi değildir. Davut’un yaşaması ona göre Yonatan’ın geleceğini ve kendi hanedanının devamını tehdit etmektedir. Bunu oğluna açıkça söyler: İşay’ın oğlu yaşadığı sürece ne Yonatan’ın ne de krallığının sağlam duracağını düşünmektedir (1. Samuel 20:31).

Saul’un sofrasındaki boş yer bu yüzden yalnız yoklama eksikliği değildir. Davut bir süre önce sarayın hizmetkârı, savaşçısı ve kralın damadıydı. Şimdi aynı sofrada bulunması hayatını tehlikeye atacak hâle gelmiştir. Bir toplulukta size ayrılmış yerin bulunması, orada gerçekten güvende olduğunuz anlamına gelmez. Dışarıdan bakıldığında Davut hâlâ kraliyet ailesine bağlıdır; içeride ise o bağ ölüm tehdidinin içine dönüşmüştür. Bölüm bu acı çelişkiyi boş bir sandalye üzerinden gösterir.

Davut’un “ölümle aramda yalnız bir adım var” sözü de korkunun abartısı diye küçümsenemez (1. Samuel 20:3). Önceki bölümde Saul mızrağını fırlatmış, evini gözetletmiş ve onu yakalamak için adamlar göndermiştir. Davut tehlikeyi artık adlandırmaktadır. Kutsal Kitap burada her kaygıya teslim olmayı öğretmez; fakat gerçek tehlike varken “olumlu düşün” diyerek tehlikeyi küçültmeyi de öğretmez. Gerçekçi iman, korkunun varlığını inkâr etmeden doğru adımı arar.

Burada Saul’un korkusunun ne kadar daraltıcı hâle geldiğini görüyoruz. Yonatan’ın Davut’a bağlılığını oğlunun kaybı gibi okur. Davut’un varlığını, Yonatan’ın geleceğinin yok olmasıyla eşitler. Oysa Yonatan aynı durumu bambaşka görmektedir. Kendisine tahtı kazandırmak için Davut’un ölmesini istemez; RAB’bin yaptığına karşı durarak geleceğini güvenceye almaya çalışmaz. Saul “Davut yaşarsa sen kaybedersin” derken Yonatan “Davut yaşasın, ben de onunla sadakat içinde kalayım” diye davranır.

Saul’un öfkesi yalnız sözle kalmaz. Yonatan, Davut’un neden öldürülmesi gerektiğini sorunca Saul mızrağını kendi oğluna fırlatır (1. Samuel 20:32–33). 18. ve 19. bölümlerde Davut’a yönelen mızrak şimdi Yonatan’a dönmüştür. Bu an önemlidir: Saul’un kontrol arzusu artık tahtını korumaya çalışırken kendi oğlunu da hedef alır. Günah çoğu zaman sınırlarını korumaz. Başlangıçta “düşmana” yöneltilen şiddet, sonunda en yakınındakilere de ulaşabilir.

Saul bundan hemen önce Yonatan’a ağır ve aşağılayıcı sözler söyler; öfkesini yalnız Davut’a değil, oğlunun kimliğine ve annesine kadar taşır (1. Samuel 20:30). Burada kralın kullandığı dil de şiddetin parçasıdır. İnsan bazen vurmadığı sürece zarar vermediğini sanır. Oysa aşağılayıcı söz, özellikle güç sahibi birinin ağzından çıktığında, karşısındakini susturmak ve utandırmak için kullanılabilir. Yonatan yine de asıl soruyu bırakmaz: Davut ne yaptı da öldürülmesi gerekiyor? Hakaret, gerçeğin yerine geçmez.

Bu yüzden yeni ay sofrasındaki sahne yalnız aile içi tartışma değildir. Bir kral, kendi oğluna “benim istediğim geleceği seç” baskısı yapmaktadır. Yonatan’ın direnişi ise yüksek sesli bir isyan biçiminde değil, doğru soruyu tekrar ederek görünür olur. Bazen zor bir ortamda cesaret, uzun konuşmalar yapmak değil, herkesin kaçındığı tek soruyu sormaktır: “Bu insana niçin haksızlık yapıyoruz?”

Yonatan sofradan öfke içinde kalkar ve yemek yemez. Metin onun Davut için üzülmesini özellikle vurgular; çünkü babası Davut’u aşağılamıştır (1. Samuel 20:34). Yonatan yalnız arkadaşının tehlikede olduğunu öğrenmez. Babasının haksızlığını artık kendi bedeninde de görmüştür. Mızrak, tartışmayı bitiren son kanıttır.

Taht Yerine Antlaşmaya Bağlı Kalan Yonatan

Davut ile Yonatan arasındaki konuşmanın en derin kısmı, ok işaretinden önce gelir. Yonatan Davut’un geleceğini artık ciddiye alır. RAB’bin Davut’la olmasını diler ve kendisi yaşadığı sürece, hatta kendi ölümünden sonra bile Davut’un ailesine sadakat göstermesini ister (1. Samuel 20:12–15). Bu istek basit bir “Beni unutma” sözü değildir. Yonatan, kendi babasının hanedanını korumak için Davut’u öldürmeye çalıştığı bir anda, Davut’tan kendi ev halkını korumasını ister.

Krallık mücadelelerinde yeni bir hanedanın eski hanedanın rakiplerini ortadan kaldırması şaşırtıcı olmazdı. Yonatan gelecekte Davut’un güç kazanabileceğini görüyor ve ondan öç döngüsünü sürdürmemesini istiyor. Davut ile yaptığı antlaşmayı yalnız ikisi arasında bırakmıyor; kendi ev halkını da bu sadakatin içine katıyor (1. Samuel 20:16–17). Yıllar sonra Davut’un Saul’un ailesinden yaşayan biri olup olmadığını sorarak Yonatan uğruna iyilik göstermek istemesi, bu sözün unutulmadığını gösterecektir (2. Samuel 9:1).

Yonatan’ın davranışını yalnız “çok iyi arkadaş” diye küçültmek haksızlık olur. O, tahtın doğal varisi olarak kendi çıkarı ile RAB’bin yönlendirdiği gelecek arasında seçim yapmaktadır. Davut’un yükselişini durdurmaya çalışmak yerine onunla antlaşma kuruyor. Bu, Yonatan’ın her ayrıntıyı kusursuz biçimde bildiği anlamına gelmez; fakat babasının yaptığı gibi gerçeği bastırmak yerine, gördüğü gerçeğe göre yaşamayı seçtiğini gösterir.

Üstelik Yonatan’ın kaybettiği şey soyut değildir. Saul ona açıkça Davut yaşadığı sürece krallığının sağlam durmayacağını söyler (1. Samuel 20:31). Yani Yonatan, arkadaşını korurken kendi önünde duran taht ihtimalinin daha da uzaklaşabileceğini bilir. Sadakati tam da burada pahalıdır. Hiçbir şey kaybetmediğimiz zaman cömert görünmek kolaydır; bizi ileri taşıyabilecek bir çıkarı bilinçli biçimde bırakmak çok daha zordur.

Yonatan’ın isteği de dikkat çekicidir: Davut’tan yalnız kendisini değil, kendi soyunu da unutmamasını ister (1. Samuel 20:14–15). Böylece gelecekteki güç ilişkisini bugünden merhametle sınırlamaya çalışır. “Günün birinde güç senin eline geçerse, benim evime babamın sana davrandığı gibi davranma” der gibidir. Antlaşma sadakati burada geçmişi hatırlamaktan fazlasıdır; gelecekte gücü nasıl kullanacağına şimdiden sınır koymaktır.

Bu dostluğun merkezinde karşılıklı yarar hesabı değil, RAB’bin önünde verilen söz vardır. Yonatan birkaç kez RAB’bi tanık olarak anar (1. Samuel 20:12–13; 1. Samuel 20:23). Bu, onların bağlılığını daha ciddi hâle getirir. “Arkadaşız çünkü birbirimize iyi geliyoruz” düzeyinden daha ileri bir şey vardır: Birbirlerinin iyiliğini RAB’bin önünde gözetmeye söz verirler.

Yonatan’ın Davut’a sevgisi daha önce de kendi canı kadar sevme diliyle anlatılmıştı (1. Samuel 18:1–4). 20. bölüm bu sevginin sınandığı yerdir. Sevgi artık armağan vermekten ibaret değildir. Yonatan babasının öfkesini göze alır, gelecekteki taht ihtimalini sıkıca tutmaz, Davut’un hayatını korumaya çalışır ve kendi ailesinin geleceğini de Davut’un sadakatine emanet eder. Gerçek sevgi, karşı tarafı kendimize bağlama isteği değil, gerektiğinde onun iyiliğini kendi çıkarımızın önüne koyabilmektir.

Bu bölümde Yonatan’ın babasına karşı çıkışı da başına buyrukluk değildir. Saul’a “Davut niçin öldürülsün, ne yaptı?” diye sorar (1. Samuel 20:32). Yani kralın emrini yalnız sevmediği için reddetmez; emrin haklı bir temeli olmadığını sorar. Güç sahibi bir insanın buyruğu, sırf o buyurdu diye doğru hâle gelmez. Yonatan’ın sadakati bize bunu açıkça gösterir.

Aynı zamanda Yonatan babasını karikatürleştirmez. Bölümün başında Davut’a inanmakta zorlanması, onun hâlâ babasıyla belli bir güven ilişkisi olduğunu düşündüğünü gösterir. Gerçeği gördükçe tavrı değişir. Bu da önemli bir olgunluk işaretidir: Daha önce güvendiğimiz biri hakkında yeni ve acı bir gerçek gördüğümüzde, eski kanaatimizi sırf rahat olduğu için korumamak.

Okların Ötesinde Başlayan Ayrılık

Yonatan ertesi sabah belirlenen yere gider ve yanında genç bir yardımcı vardır. Davut saklanmıştır. Yonatan üç ok atar ve çocuğa okların daha ileride olduğunu söyler (1. Samuel 20:35–38). Yardımcı bu sözlerin Davut için taşıdığı anlamı bilmez. Kod basittir: Oklar daha ilerideyse Davut gitmelidir, çünkü tehlike gerçektir (1. Samuel 20:20–22). Böylece sıradan görünen bir ok çalışması, iki dostun hayatını ayıran haberin taşıyıcısı olur.

Metin “Ezel taşı”nın tam yerini ya da adının anlamını açıklayarak yorumun merkezine koymaz (1. Samuel 20:19). Bu nedenle bilinmeyen bir yer adı üzerinden büyük anlamlar yüklemeye gerek yoktur. Anlatının ağırlığı taşta değil, verilen haberdedir: Davut saraya dönemeyecektir.

Genç yardımcı ayrıldıktan sonra Davut saklandığı yerden çıkar. Yonatan’ın önünde üç kez eğilir; sonra birbirlerini öper ve ağlarlar. Davut daha çok ağlar (1. Samuel 20:40–41). Kutsal Kitap burada iki güçlü adamın gözyaşlarını saklamaz. Birinin gelecekte kral, diğerinin kralın oğlu olması yaslarını küçültmez. Ayrılık gerçek bir kayıptır.

Bu sahneyi aceleyle “ama Tanrı’nın planı vardı” diyerek hafifletmemek gerekir. Evet, RAB’bin amacı ilerleyecektir. Fakat o amaç Davut ile Yonatan’ın ayrılığını acısız yapmaz. İnanç, kayıp karşısında insanı taşlaştırmaz. Bazen doğru olanı yapmak, sevdiğimiz bir insanla aramıza istemediğimiz bir mesafe koyabilir. Gözyaşı bunun imansızlık değil, sevginin bedeli olduğunu gösterebilir.

Yonatan son sözünde yine antlaşmayı hatırlatır: RAB’bin kendisi Davut ile Yonatan ve onların soyları arasında tanık olacaktır (1. Samuel 20:42). Sonra Davut gider, Yonatan kente döner. Bölüm mutlu bir kavuşmayla değil, sadakat içinde ayrılıkla biter.

Ok işaretini tarif ederken Yonatan, tehlike kesinleşirse Davut’a “RAB seni gönderiyor” anlamına gelen bir söz söyler (1. Samuel 20:22). Bu ifade Saul’un kötülüğünü RAB’bin buyruğu hâline getirmez. Saul hâlâ yaptığı haksızlıktan sorumludur. Fakat Yonatan, Saul’un günahının Davut’un hayatını Tanrı’nın elinden çıkaramayacağını kabul eder. Davut istemediği bir yola sürüklenirken bile RAB’bin denetiminin dışında değildir. Bu, acıyı iyi diye adlandırmak değil; kötülüğün Tanrı’dan daha büyük olmadığını söylemektir.

Davut ile Yonatan’ın vedası aynı zamanda iki farklı yolun başlangıcıdır. Davut sarayın korumasından çıkarak belirsizliğe gider; Yonatan ise bildiği bütün tehlikeye rağmen Saul’un yanına, kente döner. İkisi de aynı yerde kalarak sadık olamaz. Bazen aynı gerçeğe bağlı iki insan farklı yerlerde durmak zorunda kalabilir. Sadakat her zaman fiziksel yakınlık demek değildir; uzaklık içinde de verilen sözü tutmak mümkündür.

Burada çok ince bir fark vardır. Yonatan Davut’u sevdiği için onu yanında tutmaya çalışmıyor. Tam tersine, yaşaması için gitmesine yardım ediyor. Sevginin bazen “kal” değil, “gitmen gerekiyor” demesi gerekir. Bir ilişkiyi korumak ile bir insanı kendimize yakın tutmak aynı şey değildir. Yonatan’ın sadakati, Davut’u sahiplenmeyen bir sadakattir.

Saul’un sofrasındaki boş yer de artık daha derin bir anlam taşır. İlk gün yalnız bir sandalye boştur. İkinci gün o boşluk Saul’un yüreğindeki düşmanlığı açığa çıkarır. Bölümün sonunda Davut artık sarayın düzenli bir parçası değildir. Saul krallığını koruduğunu sanırken, RAB’bin seçtiği kişiyi saraydan uzaklaştırmış ve kendi oğluyla arasındaki güveni de yaralamıştır.

Davut açısından ise kaçış dönemi artık açıkça başlamıştır. Golyat karşısında herkesin önünde duran genç adam, şimdi tarlada saklanmakta ve bir okun nereye düştüğüne göre hayatının yönünü belirlemektedir. Bu değişim, RAB’bin seçilmiş kişisini her zaman hızlı ve düz bir yoldan ilerletmediğini gösterir. Yağla göreve ayrılmış olmak, tehlikeden muaf olmak değildir.

Bölümün sonunda çözülmemiş çok şey vardır. Saul hâlâ kraldır. Davut hâlâ kaçaktır. Yonatan hâlâ babasının evine dönmektedir. Fakat bir şey açıktır: Saul’un korkusu ilişkileri parçalarken, Davut ile Yonatan’ın RAB’bin önündeki sadakati parçalanmamıştır. Güç geçici olabilir; verilen doğru söz ise yıllar sonra bile meyve verebilir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Davut tehlikeyi açıkça görürken Yonatan başlangıçta babasının böyle bir şey yapacağına inanmak istemiyor. Sevdiğimiz veya güvendiğimiz biri hakkında zor bir gerçeği kabul etmek neden bu kadar güç olabilir?
Saul, Davut’un yaşamasını Yonatan’ın geleceğine karşı bir tehdit olarak görüyor. Başka birinin iyiliğini kendi kaybımız gibi görmeye başladığımızda ilişkilerimizde neler değişir?
Yonatan taht ihtimalini korumak yerine Davut’un hayatını koruyor. Kendi çıkarımız ile doğru olan çatıştığında kararlarımızı hangi korkular yönlendiriyor?
Davut ile Yonatan ayrılırken ağlıyorlar. İmanlı insanların kayıp ve ayrılık karşısında güçlü görünmek uğruna duygularını saklaması sizce neye mal olabilir?
Yonatan’ın son sözü, dostluklarını RAB’bin önünde verilen söze bağlıyor. Bir ilişkiyi yalnız duygulara değil sadakate dayandırmak günlük hayatta nasıl görünür?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Zor Gerçeği Eski Kanaatiniz Uğruna Reddetmeyin

Yonatan başlangıçta babasının Davut’u gerçekten öldürmek istediğine inanmakta zorlandı. Sonra yeni kanıtı gördü ve kanaatini değiştirdi. Güvendiğiniz biri hakkında ciddi bir iddia duyduğunuzda hemen hüküm vermeyin; ama yalnız eski sevginizi korumak için gerçeği de susturmayın. Dinleyin, sınayın, gerekirse fikrinizi değiştirecek kadar dürüst olun.

Başkasının İyiliğini Kendi Kaybınız Gibi Görmeyin

Saul, Davut’un yaşamasını Yonatan’ın kaybı olarak hesapladı. Kıskançlık çoğu zaman dünyayı böyle daraltır: “O kazanırsa ben kaybederim.” Başka birinin başarısı, çağrısı veya görünürlüğü sizde tehdit duygusu uyandırıyorsa bunu küçümsemeyin. Bu korkuyu Tanrı’nın önünde adlandırın; yoksa zamanla sevdiğiniz insanları rakibe çevirebilirsiniz.

Gücün Emrinden Önce Doğrunun Sesini Dinleyin

Yonatan kralın oğluydu ve kralın emri açıktı; yine de suçsuz bir insanın öldürülmesine ortak olmadı. Aile, iş, kilise veya başka bir yapıda yetkili biri sizden açıkça haksız bir şey istediğinde makamın ağırlığı vicdanınızı susturmasın. Saygı ile itaat aynı şey değildir; kötülüğe katılmamak bazen gerçek sadakatin parçasıdır.

Verdiğiniz Sözü Çıkarınız Değiştiğinde de Hatırlayın

Yonatan Davut’la yalnız güzel günlerde dost olmadı. Kendi geleceğinin belirsizleştiği yerde de verdiği sözü tuttu. Siz de birine söz verdiğinizde, sözün yalnız size kolay geldiği günlerde geçerli olup olmadığını düşünün. Sadakat, şartlar değiştiğinde gerçek ağırlığını gösterir.

Sevdiğiniz İnsanı Sahiplenmeden Sevin

Yonatan Davut’u yanında tutmak yerine gitmesine yardım etti. Bazen sevgi, birini kendi çevremizde tutmak değil, onun güvenliği ve iyiliği için mesafeye razı olmaktır. “Seni seviyorum” cümlesinin içinde gizli bir “o hâlde benim istediğim yerde kal” talebi bulunup bulunmadığını sınayın.

Ayrılığın Yasını Aceleyle Susturmayın

Davut ile Yonatan ağladı. Metin onların gözyaşlarından utanmıyor. Siz de gerçek bir ayrılık, kayıp veya değişim yaşadığınızda hemen güçlü görünmeye çalışmayın. Dua edin, konuşun, gerekirse ağlayın. Tanrı’nın geleceğine güvenmek, bugünün kaybını yok saymak değildir.

RAB’bin Yolunu Düz Bir Başarı Çizgisi Sanmayın

Davut yağla göreve ayrılmıştı, Golyat’ı yenmişti ve sarayda yükselmişti; şimdi ise tarlada saklanıp kaçmak zorundaydı. Tanrı’nın sizi bir yöne çağırmış olması, yolun sürekli yükselişten oluşacağı anlamına gelmez. Geriye gidiyor gibi görünen dönemlerde de sadakati bırakmayın. Bazen korunmak, bulunduğunuz yerde kalmak değil, zamanında ayrılmaktır.