1. Samuel 30 — Küllerin Ortasında RAB’de Güç Buldu

Bu Metin Nasıl Hazırlandı?

Bu çalışma, Türk edebiyatının edebi üslup zenginliğini yansıtan hibrit bir yapay zeka modeli desteğiyle taslaklandırılmış; teolojik doğruluk, bağlamsal derinlik ve editoryal içerik kontrolü Veritas Liberat ekibi tarafından gerçekleştirilerek gerekli düzeltmeler yapılmış ve yayına hazırlanmıştır. Veritas Liberat ekibi hataları ayıklar, teolojik kavramları doğrular, metnin ruhunu işler ve son sözü söyler. Ölçüyü de Veritas Liberat ekibi belirlemez: Ölçüyü Kutsal Kitap belirler. "Yapay zeka bizim için sadece zengin bir çırak, insan ise metne ruhunu veren ustadır."

Kutsal Kitap Türkçe Çevirisinden okuyun

GİRİŞ

Davut ve adamları Filist ordusundan geri çevrildikten sonra üç günlük yolculukla Ziklag’a döner. Bir önceki bölümde savaşa alınmamaları büyük bir çıkmazdan kurtuluş gibi görünmüştü. Fakat eve vardıklarında onları rahatlık değil dumanı tüten bir şehir karşılar. Amalekliler Ziklag’ı vurmuş, kenti yakmış, kadınları ve çocukları tutsak alıp götürmüştür (1. Samuel 30:1–3).

Anlatı burada zafer dili kullanmaz. Davut’un adamları güçlü savaşçılardır; yine de kentin kalıntıları karşısında hep birlikte ağlarlar. Öyle ağlarlar ki sonunda ağlayacak güçleri kalmaz (1. Samuel 30:4). Kutsal Kitap acının karşısında kahramanlık gösterisi istemez. Kaybedilmiş gibi görünen eşler, oğullar ve kızlar vardır. Önce yas gelir.

Davut’un yükü daha da ağırdır. Kendi eşleri Ahinoam ve Avigayil de tutsaktır. Üstelik adamlarının acısı öfkeye dönüşür; oğulları ve kızları için yürekleri acıyla dolan bu adamlar Davut’u taşlamaktan söz etmeye başlar (1. Samuel 30:5–6). Davut hem ailesini kaybetmiş gibidir hem de yıllardır yanında yürüyen insanların hedefi hâline gelmiştir.

Tam burada bölümün dönüm noktası gelir: Davut “Tanrısı RAB’de güç buldu” (1. Samuel 30:6). Bu söz acının ortadan kalktığını söylemez. Ziklag hâlâ yanmıştır, aileler hâlâ uzaktadır, adamların öfkesi hâlâ gerçektir. Davut’un güç bulması, gerçekle yüzleşmeden güçlü görünmesi değil; kendi gücü yetmediğinde yeniden RAB’be dönmesidir.

01 — METNİ ANLAYIN

Ağlamak İçin Güç Kalmayana Dek

Samuel 27’de Davut Filist ülkesine güvenlik aramak için gelmişti. Ziklag ona ve adamlarına bir ev olmuştu. Şimdi o güvenli yer yanmıştır. İnsanın “artık burası güvenli” dediği yerin bir anda kayba dönüşmesi, bölümün ilk sahnesini özellikle ağırlaştırır. Davut Saul’dan kaçarken kurduğu sığınak bile onu acıdan koruyamamıştır.

Amaleklilerin yaptığı baskında anlatı dikkat çekici bir ayrıntı verir: Kent yakılmış, insanlar tutsak alınmış, fakat öldürülmemiştir (1. Samuel 30:2). Bu bilgi okuyucuya ailelerin geri alınabileceğini gösterir; fakat Davut ve adamları şehre döndüklerinde bunu henüz bilmez. Onların gördüğü şey küldür ve yokluktur. Okuyucu umut ihtimalini görürken karakterler kaybın karanlığında durur.

Burada 27. bölümle rahatsız edici bir karşıtlık da vardır. Davut o dönemde yaptığı baskınlarda tanık bırakmamak için erkek ve kadınları sağ bırakmıyordu (1. Samuel 27:9–11). Şimdi Amalekliler Ziklag’daki insanları öldürmeden götürmüştür. Metin bu farkı ayrıca yorumlamaz; dolayısıyla Amaleklileri ahlaken öven bir sonuç çıkaramayız. Yine de anlatı, Davut’un önceki şiddetiyle şimdi kendi evinde yaşadığı savunmasızlığı yan yana görmemize izin verir.

Davut’un adamlarının ağlaması küçültülmez. Kutsal Kitap onların “imanlı oldukları için hiç sarsılmadıkları” gibi yapay bir görüntü çizmez. Savaşçılar ağlar. Seslerini yükseltirler. Güçleri tükenir. Yas, iman eksikliğinin kanıtı değildir. Sevdiğimiz birinin kaybı ihtimali karşısında bedensel ve duygusal olarak çökmek insan oluşumuzun parçasıdır.

Ne var ki yasın içinden öfke de doğar. Adamlar Davut’u taşlamayı konuşur. Bu tepkinin nedenini anlatı açıklar: Her birinin oğulları ve kızları için yüreği acıyla doludur (1. Samuel 30:6). Acının anlaşılır olması, taşlama düşüncesini doğru yapmaz. Büyük kayıp insana bir suçlu bulma arzusu verebilir; fakat acı, haksız şiddete izin belgesi değildir.

Davut’un burada kendisini savunan bir konuşma yaptığını okumuyoruz. Adamlarına “Ben de eşlerimi kaybettim” diye çıkışmıyor. Önce Tanrısı RAB’de güç buluyor. Bu kısa cümle, Davut’un 27. bölümde kendi kendine vardığı “bir gün Saul’un elinde öleceğim” sonucuyla dikkat çekici biçimde karşılaştırılabilir (1. Samuel 27:1). Orada korkusuyla konuşmuştu; burada yine büyük korkunun içinde RAB’be yönelir.

“RAB’de güç bulmak” kolay bir iyimserlik değildir. Külleri yok saymak, gözyaşını bastırmak ya da “her şey güzel olacak” demek değildir. Davut’un sonraki adımı bunu gösterir: Kâhin Aviyatar’dan, RAB’be danışma sırasında kullanılan efodu getirmesini ister ve RAB’be danışır. “Bu akıncıların peşine düşeyim mi? Onlara yetişebilir miyim?” diye sorar (1. Samuel 30:7–8). Güç bulmak onu düşüncesizce saldırmaya değil, yeniden danışmaya götürür.

Bu bölümde Davut’un RAB’be danışması özellikle önemlidir. 27. bölümde Filist ülkesine giderken böyle bir danışma kaydı görmemiştik. Şimdi kendi planıyla koşmak yerine yön soruyor. RAB ona peşlerine düşmesini, yetişeceğini ve tutsakları kurtaracağını bildiriyor (1. Samuel 30:8). Cevap acıyı geçmişten silmez, fakat bundan sonra atılacak adımı aydınlatır.

Bu dönüş, kitabın hemen önceki karanlık sahnesiyle de çarpıcı biçimde yan yana gelir. Saul 28. bölümde RAB’den cevap alamayınca yasak bir kapıya, Endor’daki ruh çağıran kadına gitmişti. Davut ise şimdi Aviyatar aracılığıyla RAB’be danışıyor. İki adam da korku ve belirsizlik içindedir; fakat yöneldikleri yer aynı değildir. 1. Samuel böylece yalnız “kim daha cesur?” sorusunu değil, çaresizlikte insanın kime ve hangi yoldan döndüğünü de önemser.

Davut’un güç bulduğu an, çevresindeki insanların ona güveninin en zayıf olduğu andır. Adamları onu taşlamaktan söz ederken dışarıdan gelen destek neredeyse yoktur. Bu yüzden “RAB’de güç bulmak” burada başkalarının alkışından beslenen geçici bir iyi hissetme hâli değildir. İnsanların değerlendirmesi çöktüğünde, Davut’un yeniden RAB’bin sözüne yönelmesi anlatının merkezini değiştirir. Önderlik bazen kalabalığı etkileyen büyük sözlerden önce, yalnız kaldığında hangi sese döndüğünle sınanır.

Üstelik Davut’un kendi kaybı da diğer adamların kaybından daha küçük değildir. Ahinoam ve Avigayil de tutsaktır. Bu yüzden Davut dışarıdan acıya bakan sakin bir yönetici değildir; aynı yangının içinde duran bir eştir. RAB’de güç bulması, başkalarının acısını uzaktan yönetmesi değil, kendi acısı varken sorumluluk taşıyabilmesidir. Böyle anlarda önderlik, acı çekmemek değil; acının insanı körleştirmesine izin vermeden doğru yönü aramaktır.

RAB’be Danıştı, Yolda Bir İnsanı Gördü

Davut altı yüz adamıyla yola çıkar. Besor Vadisi’ne geldiklerinde iki yüz kişi yorgunluktan karşıya geçemez; dört yüz kişi takibe devam eder (1. Samuel 30:9–10). Metin bu iki yüz kişiyi korkak diye adlandırmaz. Onlar “bitkindir.” İnsan bedeninin sınırı ahlaki başarısızlık değildir. Herkes aynı anda aynı yükü taşıyamaz.

Takip sırasında kırda Mısırlı genç bir adam bulurlar. Ona ekmek, su, incir pestili ve kuru üzüm verirler; üç gündür yiyip içmemiş olan adam yeniden kendine gelir (1. Samuel 30:11–12). Soru sormadan önce onu hayatta tutarlar. Bu küçük ayrıntı savaş anlatısının ortasında kolayca gözden kaçabilir. Oysa bilgiye ihtiyaçları olduğu hâlde önce insanın temel ihtiyacını karşılarlar.

Genç adam Mısırlıdır ve bir Amaleklinin hizmetindedir. Üç gün önce hastalanınca efendisi onu geride bırakmıştır (1. Samuel 30:13). Bölümdeki güç ilişkileri bir anda görünür olur: Bir efendi hasta hizmetkârını çölde ölüme bırakır; Davut’un adamları ise ona yiyecek ve su verir. Bu karşılaşma yalnız bilgi toplama yolu değildir. İnsan değeri, kişinin o anda ne kadar işe yaradığıyla ölçülmemelidir.

Davut ona saldırgan birliği buldurup bulduramayacağını sorar. Mısırlı genç, kendisini öldürmeyeceğine ve eski efendisine teslim etmeyeceğine dair güvence ister; sonra Davut’u akıncıların bulunduğu yere götürür (1. Samuel 30:15). İhtiyaç sahibi bir yabancı, bölümün dönüm noktasında yol gösterici olur. Büyük kurtuluş bazen kimsenin önemli görmediği bir insanın görülmesiyle ilerler.

Bu sahnenin ayrıntısı önemlidir: Genç adamdan önce bilgi alınmıyor, sonra yemek verilmiyor. Ekmek ve su önce geliyor. Elbette Davut’un adamları onun vereceği bilgi sayesinde akıncılara ulaşacaktır; yine de anlatının sırası, yararlı bilgi ile insanın temel ihtiyacını birbirine karıştırmamamıza yardım eder. İnsanı yalnız işimize yaradığı sürece değerli gören bakış, Amalekli efendinin hasta hizmetkârını çölde bırakmasında çirkin biçimde görünür.

Genç adamın Davut’tan güvence istemesi de onun yalnız bir araç olmadığını hatırlatır. Kendisini öldürmemesini ve eski efendisine teslim etmemesini ister. Korkusu vardır, geçmişi vardır, kendi canı için söz talep eder. Davut bu güvenceyi verdikten sonra genç adam yolu gösterir. Güçlü olanın zayıftan bilgi alması kolaydır; daha zor olan, zayıfın güvenliğini de kendi çıkarı kadar ciddiye almaktır.

Amalekliler geniş alana yayılmış, yiyip içmekte ve Filist ile Yahuda bölgelerinden aldıkları büyük ganimet yüzünden eğlenmektedir (1. Samuel 30:16). Birilerinin bayramı, başkalarının yıkılmış evi ve kaçırılmış ailesi üzerine kuruludur. Anlatı ganimetin arkasındaki insan acısını unutturmaz.

Davut onlarla savaşır. Çatışma uzun sürer; dört yüz genç deveye binip kaçar (1. Samuel 30:17). Savaşın sertliği yumuşatılmamalıdır. Gerçek şiddet vardır. Fakat buradan bugünkü kiliseye fiziksel kutsal savaş görevi çıkarılamaz. Bu, İsrail’in tarihsel anlatısındaki belirli bir kurtarma savaşıdır; Müjde’nin yayılma yöntemi değildir.

Bölümün sevinç noktası, Davut’un “her şeyi geri alması”dır. İki eşi, oğullar, kızlar, küçük büyük hiç kimse eksik değildir; alınan mallar da geri getirilir (1. Samuel 30:18–19). Burada kadınları ve çocukları yalnız eşya listesine dönüştürmemek gerekir. Anlatının başındaki ağlama onların yokluğu yüzündendi; şimdi geri dönüşün asıl sevinci insanların yeniden kavuşmasıdır.

“Hiç kimse eksik değildi” vurgusu sayısal bir başarı bilgisinden daha fazlasını taşır. Başlangıçta her adam kendi oğlu ve kızı için yüreği yanarak ağlıyordu; şimdi isimleri tek tek sayılmasa da bütün bu insanlar geri dönmüştür. Kurtuluşu yalnız malların ve sürülerin geri alınması üzerinden okursak anlatının kalbini kaçırırız. Önce insanlar bulunur; eşya bunun ardından gelir.

RAB’bin 8. ayette verdiği söz gerçekleşmiştir: Davut peşlerine yetişir ve tutsakları kurtarır. Fakat kurtuluşun yolu yalnız savaş becerisinden geçmemiştir. Ağlamak, RAB’be danışmak, yorgun adamların geride kalması, çölde terk edilmiş bir yabancıya yiyecek verilmesi ve onun verdiği bilgi aynı hikâyenin parçalarıdır. Tanrı’nın sağlayışı çoğu zaman tek bir “kahramanlık anı”ndan daha geniş bir örgü içinde görünür.

Ailelerin geri dönmesi ayrıca bölümün başındaki taşlama tehdidini de başka bir ışıkta gösterir. Birkaç saat önce birbirine dönebilecek kadar parçalanmış topluluk, şimdi yeniden aynı kurtuluşun içinde buluşur. Metin adamların Davut’tan özür dilediğini anlatmaz; eksik cümleleri bizim tamamlamamız gerekmez. Fakat ortak acının öfkeye çevrildiği bir toplulukta, ortak kurtuluşun yeniden birlik için alan açtığını görürüz.

Ziklag’ın yanmış olması da unutulmaz. “Her şeyi geri aldı” ifadesi, bütün kaybın hiç yaşanmamış hâle geldiğini söylemez. Evler yanmıştır, korku yaşanmıştır, aileler zorla götürülmüştür. Tanrı’nın kurtarışı geçmişi silmek değil, yıkımın ortasında hayatı geri vermektir. Bazen iyileşme, kaybın izlerini inkâr ederek değil, o izlerle birlikte yeni bir başlangıç yaparak gelir.

Herkes Geri Alındı, Pay Herkese Verildi

Davut Besor’da bırakılan iki yüz adama geri döner. Bu adamlar Davut’u ve yanındakileri karşılamaya çıkar; Davut da onların hâlini hatırını sorar (1. Samuel 30:21). Zaferden dönen önderin ilk hareketlerinden biri, geride kalmış adamları yok saymak değil onlarla ilgilenmektir.

Fakat savaşa katılanların arasında “kötü ve değersiz” diye nitelenen bazı adamlar itiraz eder. Geride kalanlara ganimetten pay vermek istemez; yalnız eşlerini ve çocuklarını alıp gitmelerini söylerler (1. Samuel 30:22). Zafer anı yeni bir haksızlığın başlangıcına dönüşebilir. İnsan acıdan kurtulur kurtulmaz, kendisinin daha fazla hak ettiği düşüncesine kapılabilir.

Davut buna karşı çıkar. “RAB’bin bize verdikleri konusunda böyle davranmayın” der; kurtuluşu ve ganimeti yalnız savaşanların başarısı değil RAB’bin armağanı olarak görür (1. Samuel 30:23). Bu bakış paylaşımın temelini değiştirir. Eğer her şey yalnız en öndekilerin emeğinin karşılığıysa, güçlünün daha fazlasını alması kolayca savunulabilir. Eğer zafer RAB’bin armağanıysa, topluluğun görünmeyen üyeleri de unutulamaz.

Bir önceki ayette bazıları ele geçirilenleri “bizim kurtardığımız ganimet” diye sahiplenmeye hazırdır; anlatı ayrıca sürüler için “Davut’un ganimeti” denildiğini kaydeder (1. Samuel 30:20). Davut ise konuşmanın merkezine kendi adını değil RAB’bi koyar: Bizi koruyan ve akıncıları elimize veren O’dur. İnsanların başarıyı bir önderin adıyla anması kolaydır; iyi önderlik, bu başarı dilini yeniden armağanın sahibine yöneltir.

Bu yeniden adlandırma paylaşım sorununu da çözer. “Ben kazandım” diyen kişi payı yalnız kendisine ayırmaya daha yatkındır. “Bize verildi” diyen kişi ise yanında taşıyamayan, görünmeyen ya da bitkin olan kardeşini başka türlü görmeye başlar. Davut’un adalet ilkesi yalnız cömert bir duyguya değil, zaferin kaynağı hakkındaki anlayışa dayanır.

Davut açık bir ilke koyar: Savaşa gidenin payıyla eşyanın yanında kalan kişinin payı aynı olacaktır (1. Samuel 30:24–25). Bu söz tembelliği ödüllendirmek için söylenmez. İki yüz kişi isteksizlikten değil bitkinlikten geride kalmıştı. Ayrıca geride kalmak da topluluğun yükünün bir parçasını taşımaktır. Her katkı aynı biçimde görünmez.

Bu hüküm önderlik açısından da dikkat çekicidir. Davut çoğunluğun en sert sesine teslim olmaz. Savaştan dönmüş, güçlü ve kendilerini haklı gören adamların isteğini reddeder. Zafer sarhoşluğunda bile topluluğun zayıf üyelerini koruyan bir sınır koyar. Önderlik yalnız düşmanı yenmek değil, zaferden sonra güçlülerin zayıfları ezmesini engellemektir.

Besor’da kalanların durumu da özenle okunmalıdır. Onlar savaştan kaçmak için gönüllü olarak geri dönmüş kişiler değildir; yorgunluktan karşıya geçememişlerdir. Sonraki sözlerde eşyanın yanında kalanlarla savaşa gidenlerin payı eşitlenir. Böylece insanın gücünün tükendiği bir gün, onun topluluğa ait olma hakkını ortadan kaldırmaz. Herkes aynı işi yapmaz; ama topluluk yalnız en görünür başarıyı gösterenlerden oluşmaz.

Eşit pay, herkesin aynı işi yaptığı iddiası değildir. Dört yüz kişi savaşın tehlikesine girmiş, iki yüz kişi ise yorgunluk nedeniyle geride kalmıştır. Davut farklı katkıları inkâr etmeden, topluluğun ortak kurtuluşunu birkaç kişinin özel mülküne çevirmeyi reddeder. Adalet bazen herkese aynı görevi vermek değil, aynı topluluğa ait insanların farklı güç ve sınırlarla taşıdığı yükü doğru değerlendirmektir.

Bu hükmün “o günden sonra” İsrail’de bir kural hâline gelmesi (1. Samuel 30:25) yaşanan krizin topluluk için kalıcı bir ders ürettiğini gösterir. Kötü bir gün yalnız yara bırakmak zorunda değildir; doğru biçimde ele alındığında daha adil bir düzenin doğmasına da vesile olabilir.

Davut daha sonra ganimetten Yahuda’nın ileri gelenlerine ve dolaştığı yerlerdeki dostlarına armağanlar gönderir (1. Samuel 30:26–31). Bu davranışın siyasi ilişkileri de güçlendirmiş olması mümkündür; Davut’un gelecekte Yahuda’da kral olacağını bildiğimiz için böyle bir bağlantı anlaşılırdır. Ancak metin bunu yalnız “oy satın alma” diye adlandırmaz. Davut armağanları “RAB’bin düşmanlarından alınan ganimetten” diye sunar ve daha önce kendisine alan açan toplulukları hatırlar.

Armağanların gönderildiği yerlerin listesi, Davut’un kaçak yıllarının coğrafyasını da yeniden önümüze getirir. Daha önce barınmak, geçmek veya destek bulmak için ilişki kurduğu topluluklar şimdi unutulmaz. İnsan sıkıntılı döneminde yanında olanları rahatlayınca kolayca unutabilir; Davut ise eline geçen bolluğun bir kısmını çevresine dağıtır. Bunun ileride siyasi sonuçlar doğurması mümkündür, fakat şükran ile siyaseti birbirinden kesin çizgilerle ayırmak da metnin bize vermediği bir kesinlik olur.

Bu bölüm Davut’u kusursuzlaştırmaz. Önceki bölümlerdeki yanıltma ve şiddet silinmiş değildir. Fakat 30. bölümde Davut’un iyi önderliğinin belirgin yönleri görünür: büyük kayıp karşısında yas tutar, RAB’be döner, danışır, zayıf düşeni küçümsemez, terk edilmiş yabancıyı besler, kurtuluşu kendi başarısı diye sahiplenmez ve paylaşımda güçlülerin isteğine sınır koyar. Kutsal Kitap insanları tek renge boyamaz; aynı kişinin yanlışlarını da doğru adımlarını da birlikte anlatır.

Bölümün en güçlü dönüşü belki de şudur: Başta adamları Davut’u taşlamayı düşünürken sonunda herkes ailesine kavuşur ve topluluk paylaşım konusunda yeni bir düzen kazanır. Ziklag’ın külleri geri alınamaz; şehir yanmıştır. Kurtuluş geçmişi olmamış yapmaz. Ama kaybın ortasında RAB’de güç bulan biri, yalnız kendi evini değil çevresindeki insanların geleceğini de yeniden kurmaya başlayabilir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Davut ve adamları ağlayacak güçleri kalmayana dek yas tutuyor. Acıyı hemen “güçlü görünme” baskısıyla kapatmak bize ve çevremizdekilere ne kaybettirir?
Davut’un adamları acılarının ortasında onu taşlamayı düşünüyor. Büyük acı yaşarken bir suçlu bulma arzusu adalet duygumuzu nasıl bozabilir?
Davut’un “RAB’de güç bulması” onu hemen harekete değil, önce RAB’be danışmaya götürüyor. Sizce gerçek ruhsal güç ile düşüncesiz cesaret arasındaki fark nedir?
Davut’un adamları Mısırlı gence bilgi sormadan önce yiyecek ve su veriyor. İnsanları yalnız bize sağlayacakları yarar üzerinden görme eğilimi günlük hayatımızda nerelerde ortaya çıkıyor?
Savaşa gidemeyecek kadar bitkin kalan iki yüz kişi de aynı payı alıyor. Topluluğun görünmeyen, daha az gösterişli katkılarını nasıl daha adil görebiliriz?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Yasınızı Aceleyle Susturmayın

Davut ve adamları ağladı. Kayıp karşısında hemen güçlü görünmek zorunda değilsiniz. Yas tutulması gereken yerde dua bazen gözyaşını susturmak değil, onu Tanrı’nın önünde dürüstçe yaşamaktır.

Acınızın Size Haksız Bir Hedef Seçtirmesine İzin Vermeyin

Adamların acısı gerçekti; Davut’u taşlama düşünceleri ise doğru değildi. Büyük acı içindeyken karar vermeden önce öfkenizin kimi hedef seçtiğini sorun. Acınızın anlaşılır oluşu her tepkinizi doğru yapmaz.

Güç Bulduğunuzda Önce Yön Sorun

Davut RAB’de güç bulduktan sonra hemen koşmadı; RAB’be danıştı. Yeniden ayağa kalktığınızda ilk hareketiniz yalnız hızlanmak olmasın. “Şimdi ne yapmalıyım?” sorusunu Tanrı’nın sözü, bilgelik ve dua içinde yeniden sorun.

Bitkinliği Ahlaki Başarısızlık Saymayın

İki yüz adam Besor’u geçemeyecek kadar yorulmuştu. Her insanın gücü aynı değildir ve aynı kişinin gücü de her mevsimde aynı kalmaz. Dinlenmeye ihtiyacı olanı tembel diye damgalamadan önce yükünü görün.

İşe Yaramaz Görülen İnsanı Görün

Amalekli efendisi hasta Mısırlı genci geride bıraktı; Davut’un adamları onu besledi. İnsan değerini ne kadar iş yaptığıyla ölçmeyin. Size hiçbir şey kazandırmayacakmış gibi görünen kişiye de insan olduğu için yer açın.

Kurtuluşu Yalnız En Öndekilerin Başarısı Saymayın

Davut, ganimeti yalnız savaşanların hakkı saymadı. Ailede, kilisede ve hizmette görünür başarı çoğu zaman görünmeyen emeklerin üzerinde yükselir. Sahnedekini överken geride yük taşıyanları unutmayın.

Geri Gelenleri Şükürle Karşılayın, Kaybı da İnkâr Etmeyin

Aileler geri geldi, fakat Ziklag yanmıştı. Tanrı’nın verdiği kurtuluş için şükretmek, yaşanan acıyı yok saymayı gerektirmez. Aynı anda hem geri verilene sevinmek hem kaybedilene yas tutmak mümkündür.