Veritas LiberatAd Fontes · Ad Veritatem

2. Korintliler · BÖLÜM 05

2. Korintliler 5 — Yeni Yaratılış ve Barışma

2. Korintliler 5, ölüm karşısındaki Hristiyan umudunu, Mesih’in yargı kürsüsünü, yeni yaratılışı ve barışma hizmetini aynı akış içinde birleştirir. Pavlus önce bedenimizi geçici bir çadıra benzetir. Bu çadır yıkılır; fakat Tanrı’nın hazırladığı kalıcı konut va

HEMEN BİR BÖLÜM SEÇİN

Kutsal Kitap’ı birlikte adım adım çalışalım.

2. Korintliler 5

2. Korintliler 5. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

2. Korintliler 5, ölüm karşısındaki Hristiyan umudunu, Mesih’in yargı kürsüsünü, yeni yaratılışı ve barışma hizmetini aynı akış içinde birleştirir. Pavlus önce bedenimizi geçici bir çadıra benzetir. Bu çadır yıkılır; fakat Tanrı’nın hazırladığı kalıcı konut vardır. Ardından “bedenden uzakta, Rab’bin yanında” olma umudunu dile getirir. Sonra herkesin Mesih’in yargı kürsüsü önünde görünmesi gerektiğini söyler.

Bölümün ikinci yarısında ise Pavlus’un bütün hizmetini yöneten merkez açıklanır: Mesih’in sevgisi onu zorlar, çünkü Mesih herkes için öldü ve dirildi. Bu nedenle imanlı artık insanları yalnız dış görünüşle değerlendiremez. Mesih’te olan yeni yaratıktır; Tanrı bizi Mesih aracılığıyla kendisiyle barıştırmış ve barışma sözünü bize emanet etmiştir. Bölümün doruk cümlesi 2. Korintliler 5:21’dir: günah bilmeyen Mesih bizim uğrumuza günahla özdeşleştirilecek şekilde sunulmuş, biz de O’nda Tanrı’nın doğruluğu olalım diye.

01 — METNİ ANLAYIN

Geçici çadırdan kalıcı yurda

Dördüncü bölümün sonunda başlayan görünmeyene bakış şimdi ölüm ve diriliş umuduna uzanır. Pavlus bedeni küçümsemiyor; geçici çadırın yerine Tanrı’nın hazırladığı kalıcı yaşamı bekliyor. Pavlus şimdiki bedenimizi “dünyasal çadır” olarak tanımlar (bkz. 2. Korintliler 5:1). Çadır geçicidir, kırılgandır ve sökülebilir. Buna karşılık Tanrı’nın hazırladığı “göksel ev” kalıcıdır. Pavlus burada bedenin kötü, ruhun iyi olduğu bir düşünce kurmuyor. Tam tersine “çıplak kalmak” istemediğini, göksel konutla giydirilmeyi özlediğini söyler (bkz. 2. Korintliler 5:2–4).

Bu dil, Hristiyan umudunun bedensiz bir varoluşta sonsuza dek kalmak olmadığını gösterir. Nihai umut diriliş bedenidir. 1. Korintliler 15:42–49 aynı umudu açıkça anlatır: çürüyen beden dirilişte çürümezlik giyer. Romalılar 8:23 bedenimizin kurtuluşunu beklediğimizi söyler. “Göksel konut” ifadesinin doğrudan diriliş bedeni mi, ölüm ile diriliş arasındaki durumda Tanrı’nın sağladığı bir varoluş biçimi mi olduğu tartışılmıştır. Metnin açık yönü şudur: Pavlus ölümün nihai çıplaklık olmasını istemez; yaşamın ölümü yutmasını bekler (bkz. 2. Korintliler 5:4). Bu umut Tanrı’nın gelecekte vereceği bedenli yaşamla tamamlanacaktır.

Dördüncü ayette Pavlus ölüm karşısındaki beklentisini özellikle “soyunmak” ve “giyinmek” arasındaki farkla açıklar. Onun istediği, bedenden ayrılıp bedensizliği nihai amaç yapmak değil, ölümlülüğün yaşam tarafından yutulmasıdır (2. Korintliler 5:4). Bu ayrım, Rab'bin yanında olmayı özleyen sekizinci ayetle diriliş bekleyişi arasındaki ilişkiyi de korur. Mesih'le ölümden sonra beraber olma umudu gerçektir, ancak Pavlus'un beklediği tamamlanma yine Tanrı'nın hazırladığı yeni yaşama yönelir. Dolayısıyla bölümün başındaki inleme, diriliş umuduna rağmen süren gerçek bir kederdir; iman bunu susturmayı gerektirmez.

Tanrı bizi bu gelecek için hazırlamış ve Ruh’u güvence olarak vermiştir (bkz. 2. Korintliler 5:5). Aynı ifade 2. Korintliler 1:22’de de kullanılır. Kutsal Ruh, gelecekteki mirasın ilk payı gibidir. Bu nedenle diriliş umudu yalnız uzak bir vaat değildir; Tanrı şimdiden Ruh’u vererek geleceğin kendi halkına ait olduğunu gösterir.

Kurtuluş güvencesi burada insanın değişken hissine değil Tanrı’nın mühürleyen işine bağlanır. Bu, öz incelemeyi gereksiz kılmaz (bkz. 2. Korintliler 13:5); ama güvencenin temelini kendi ruhsal başarımıza kaydırmamayı öğretir. Pavlus “bedende yaşadıkça Rab’den uzaktayız” der (bkz. 2. Korintliler 5:6). Hemen ardından “Gözle görülene değil, imana dayanarak yaşarız” diye ekler (bkz. 2. Korintliler 5:7). Bu, Rab’bin imanlıdan tamamen uzak olduğu anlamına gelmez. Mesih Ruh aracılığıyla halkıyla birliktedir (bkz. Matta 28:20). Pavlus’un kastı, Mesih’i henüz yüz yüze görmediğimiz hac yolculuğudur.

Yedinci ayette imanla yaşamak, görünür belirtileri yok saymak anlamına gelmez; henüz gözle göremediğimiz Rab'bin vaadine dayanarak yol almaktır. Pavlus şimdi Rab'be aittir, ancak O'nun huzurunda yüz yüze olmanın tamamlanmasını beklemektedir. Altıncı ve sekizinci ayetlerin ikisinde de cesaret sözcüğünün duyulması, umudun yaşam koşullarının iyi gitmesine bağlı olmadığını gösterir. Ölüme bakarken Rab'bin yanında olmayı tercih etmekle şimdiki yaşamdan kaçmaya çalışmak aynı şey değildir. Dokuzuncu ayet, yaşamın iki durumunda da hedefin Rab'bi hoşnut etmek olduğunu söyleyerek kaçış yorumuna sınır çizer.

“Bedenden uzakta, Rab’bin yanında olmayı yeğleriz” (bkz. 2. Korintliler 5:8) sözü ölümden sonra imanlının Rab’le bilinçli birlik içinde olacağına güçlü bir dayanak sağlar. Pavlus Filipililer 1:23’te de ayrılıp Mesih’le birlikte olmayı “çok daha iyi” sayar. Fakat bu ara durum nihai son değildir; diriliş hala beklenir. İster bedende ister Rab’bin yanında olsun, Pavlus’un amacı O’nu hoşnut etmektir (bkz. 2. Korintliler 5:9). Bu cümle lütfa dayalı kurtuluşla çelişmez. Kurtuluş iyi işlerin ödülü değildir (bkz. Efesliler 2:8–9), fakat lütuf insanı iyi işler için yeniden yaratır (bkz. Efesliler 2:10).

Hristiyan yaşamının yönü “kurtulmak için hoşnut etmek” değil, kurtarıldığı Rab’bi hoşnut etmektir. Pavlus hepimizin Mesih’in yargı kürsüsü önünde görünmesi gerektiğini söyler (bkz. 2. Korintliler 5:10). Pavlus bunu imanlılara yazar. Herkes bedende yaptığı iyi ya da kötü işlerin karşılığını alacaktır.

Onuncu ayette Pavlus bedende yapılanların Rab'bin önünde değerlendirileceğini söylerken yalnız başkalarını düşünmez; “hepimiz” diyerek kendisini de bu hesap verebilirliğin içine koyar. Bir önceki ayette belirttiği hoşnut etme amacı bu nedenle kişisel başarı arayışı değildir. Kendisini Tanrı'nın önünde sorumlu bilen elçi, bir sonraki ayette insanları ikna etmeye çalıştığını da açıklar (2. Korintliler 5:9–11). Yargı gerçeği burada hem hizmetteki dürüstlüğe hem Müjde çağrısının ciddiyetine yön verir. Mesih'in kurtarıcı işiyle insanın yaptıkları arasındaki ayrımı korumak, bu sorumluluğu gevşetmez.

Bu ayet, imanlının aklanmasının geri alınacağı anlamına gelmez. Pavlus başka yerde Mesih İsa’da olanlara mahkumiyet olmadığını söyler (bkz. Romalılar 8:1). Aklanma, Mesih’in doğruluğuna dayanan Tanrı’nın kesin hükmüdür. Yargı kürsüsü ise yaşamın Tanrı önünde gerçek önem taşıdığını gösterir. İşler kurtuluşun temeli değil, imanın meyvesi ve Tanrı’nın değerlendireceği yaşamın kanıtıdır. 1. Korintliler 3:12–15 hizmetin sınanmasından ve ödülden söz eder. Bu yüzden lütuf ile ödülü karşı karşıya koymak gerekmez: Tanrı kendi lütfuyla ürettiği itaati ödüllendirmekte özgürdür.

Mesih’in sevgisi hayatın sahibini değiştirir

Ölüm düşüncesi Pavlus’u hayattan uzaklaştırmaz; tam tersine onu daha ciddi yaşamaya çağırır. Yargı gerçeği ve Mesih’in sevgisi, insanları ikna etme arzusunu ve yaşamın yönünü belirler. Pavlus, Rab korkusunu bildikleri için insanları ikna etmeye çalıştıklarını söyler (bkz. 2. Korintliler 5:11). “Rab korkusu” burada panik değil, Mesih’in yargı yetkisini ciddiye alan saygılı ürpertidir. Müjde duyurusu yalnız insanların hayatını daha iyi hissettirmek için değildir; Tanrı’yla barışmanın sonsuz ağırlığı vardır.

Pavlus kendi hizmetine yöneltilen eleştiriler içinde “Eğer kendimizde değilsek, bu Tanrı içindir; aklımız başımızdaysa, bu sizin içindir” der (bkz. 2. Korintliler 5:13). Rakiplerin onun ruhsal davranışını nasıl nitelendirdiğini tam olarak bilmiyoruz; metin, bu ifadenin ardındaki bütün suçlamaları aktarmıyor. Fakat Pavlus niyetini tartışmanın merkezine taşıyor: Tanrı'nın yüceliği ve Korintlilerin yararı. Bir hizmeti doğru anlamak için kişiyi yalnız nasıl göründüğüyle ölçmek yerine neye hizmet ettiğine de bakmak gerekir. On dördüncü ayette Mesih'in sevgisine geçmesi bu yüzden tesadüf değildir; davranışını yöneten temel neden o sevgidir.

Pavlus kendisini yeniden övmek istemediğini, ama Korintlilere dış görünüşle övünenlere cevap verebilecek bir dayanak sunduğunu söyler (bkz. 2. Korintliler 5:12). Hizmetin değerlendirilmesinde görünüş, hitabet ve toplumsal saygınlık ölçü olamaz. Tanrı yüreğe bakar (bkz. 1. Samuel 16:7). “Bizi zorlayan, Mesih’in sevgisidir” (bkz. 2. Korintliler 5:14). Bu ifade çoğu zaman bizim Mesih’e duyduğumuz sevgi olarak okunabilse de bağlam daha güçlü biçimde Mesih’in bize gösterdiği sevgiyi öne çıkarır: “Biri herkes için öldü.” Pavlus’un hizmetini harekete geçiren şey, önce kendisinin sevmesi değil Mesih’in sevgisine tutulmuş olmasıdır.

Mesih’in “herkes için” ölmesi ifadesi, kefaretin kapsamı tartışılırken sıkça gündeme gelir. Bağlam, Mesih’in ölümüyle kendisine ait olanların eski yaşamlarının sona erdiğini ve artık kendileri için değil, ölüp dirilen Mesih için yaşamaları gerektiğini vurgular (bkz. 2. Korintliler 5:14–15). Burada asıl vurgu, Mesih’in ölümünün bütün dünyaya duyurulan Müjde’nin temeli olması ve kurtarıcı etkisinin iman edenlerde gerçekleşmesidir. Bu bölümde Pavlus’un esas amacı kefaretin kapsamı tartışmasını ayrıntılandırmak değil, Mesih’in ölümü karşısında yaşamın sahipliğinin değiştiğini söylemektir.

Pavlus, artık insanları yalnız insani ölçülerle değerlendirmediklerini söyler (bkz. 2. Korintliler 5:16). Bu, insanların kişisel geçmişini, toplumsal durumunu ya da kültürünü yok saymak değildir. Pavlus artık kimliği Mesih’in ışığında değerlendirir. Mesih hakkındaki eski insani değerlendirmesini de geride bıraktığını söylemesi, Pavlus’un İsa’yı bedeninde şahsen tanıdığı anlamına gelmek zorunda değildir. Daha doğal okuma, Pavlus’un Mesih’i bir zamanlar dünyasal ölçülerle, çarmıha gerilmiş sahte bir Mesih iddiası olarak değerlendirdiği; şimdi ise dirilmiş Rab olarak tanıdığıdır.

Yeni yaratılışın ortasında barışma çağrısı

Pavlus’un düşüncesi burada tek bir insanın iç dünyasından bütün Müjde hizmetine açılır. Mesih’te yeni yaratılış başlamıştır ve bunun dünyaya duyulan sesi “Tanrı’yla barışın” çağrısıdır. “Bir kimse Mesih’teyse, yeni yaratıktır; eski şeyler geçmiş, her şey yeni olmuştur” (bkz. 2. Korintliler 5:17). Bu ayet yalnız bireysel “yeni başlangıç” sloganı değildir. Pavlus yaratılış dilini kullanır. Mesih’in ölümü ve dirilişiyle yeni yaratılış çağı başlamıştır; Mesih’e ait kişi bunun içinde yaşamaya başlar.

Yeni yaratılış, geçmişin tüm sonuçlarının anında kaybolduğu anlamına gelmez. Borçlar, yaralar, ilişkisel sonuçlar ve karakter alışkanlıkları sürebilir. Fakat kişinin Tanrı önündeki konumu ve yaşamının yönü değişmiştir. Günah artık efendi değildir (bkz. Romalılar 6:6–14).

Bütün bunların kaynağı Tanrı’dır: “Tanrı, Mesih aracılığıyla bizi kendisiyle barıştırdı ve bize barıştırma görevini verdi” (bkz. 2. Korintliler 5:18). Müjde’de ilk adım insanın Tanrı’ya ulaşması değil, Tanrı’nın düşman olan insanı kendisiyle barıştırmasıdır. Barışma, sorun yalnız bizim kendimizi kötü hissetmemizmiş gibi psikolojik bir rahatlama değildir. Günah gerçek düşmanlık üretmiştir (bkz. Romalılar 5:10). Tanrı Mesih’te günahları insanların hesabına saymayarak barışma sözünü emanet eder (bkz. 2. Korintliler 5:19).

Pavlus, kendilerinin Mesih’i temsil ettiğini ve Tanrı’nın bu hizmet aracılığıyla barışma çağrısını ilettiğini açıklar (bkz. 2. Korintliler 5:20). Pavlus ve elçilik ekibi bu sözün ilk tarihsel bağlamıdır. Kilise bugün elçilerin temel yetkisine sahip yeni vahiy üretmez; fakat elçilerin Müjde’sini duyurur. Bu nedenle her Hristiyan “elçi” unvanını aynı anlamda taşımasa da barışma sözünü dünyaya duyurma sorumluluğuna katılır.

Pavlus'un barıştırma hizmetini anlatırken fiillerin öznesi dikkatle izlenmelidir. Barıştıran Tanrı'dır; barışma sözünü emanet alan ise Mesih'e ait hizmetkarlardır. Elçinin sözünün etkisi kendi kişisel gücünden doğmaz, Tanrı'nın Mesih'te yaptığı işe dayanır. Bu, elçilik çağrısının herhangi bir Hristiyanın kişisel görüşünü Tanrı'nın buyruğu diye sunmasına izin verdiği anlamına gelmez. Bugün kilisenin görevi, aynı elçilik Müjde'sini bozmadan duyurmak ve çağrının kendisini “Tanrı'yla barışın” diye iletmektir (2. Korintliler 5:18–20).

Çağrı açık: “Mesih adına yalvarıyoruz: Tanrı’yla barışın.” Müjde insanın tarafsız olduğu bir davet değildir; barışılması gereken gerçek bir düşmanlık vardır. Bölümün en yoğun cümlesi 2. Korintliler 5:21’dir. Mesih’in günahsızlığı bu cümlenin başlangıcıdır. O günahsızdır (İbraniler 4:15; 1. Petrus 2:22). Tanrı O’nu “bizim için günah sunusu yaptı” derken Mesih’in ahlaken günahlı hale geldiği söylenmez. İfade, günahımızın yükünü ve yargısını bizim yerimize taşımasıyla ilgilidir.

Yirmi birinci ayetin her iki yarısı da korunmazsa Pavlus'un düşüncesi bozulur. Günahı bilmeyen Mesih bizim için günah sunusu olurken, günahın kendisini yapan veya günahın özünü taşıyan kötü bir kişiye dönüşmez. Öte yandan “Tanrı'nın doğruluğu olmak” da insanın Tanrı'yla eşit bir varlığa dönüşmesi değildir. Cümlenin iki yanını birleştiren bağ “Mesih sayesinde” ifadesidir; Tanrı'nın doğru kabulü Mesih'in temsilci ve kurtarıcı işinden ayrılmaz. Böylece Pavlus yeni yaratılış ile barıştırma hizmetini yalnız bir ruh hali değişimi olarak değil, günahın gerçek yargısı ve Tanrı'nın verdiği doğruluk içinde açıklar.

Türkçe Yeni Çeviri yirmi birinci ayette “günah sunusu” ifadesini kullanır ve “günah” karşılığını da dipnotta belirtir. Bu çeviri farkı Pavlus'un asıl karşıtlığını değiştirmez: günahı bilmeyen Mesih bizim için verilir, biz de Mesih sayesinde Tanrı'nın doğruluğu oluruz (2. Korintliler 5:21). Aklanmanın temeli bizim gelişimimiz değil, Mesih'in kurtarıcı işidir. Bunun meyvesi günahlı yaşamı sürdürme özgürlüğü değil, Tanrı'yla barıştırılmış yeni yaratılış hayatıdır. Pavlus'un Tanrı tarafından emanet edilen barışma sözünü böylesine güçlü bir kurtuluş eylemine dayandırması önemlidir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

  1. “Çadır” benzetmesi bedenin değersiz olduğunu mu, geçici olduğunu mu söylüyor? Diriliş umudu bu farkı neden önemli kılar?
  2. Mesih’in yargı kürsüsü ile imanlının “mahkumiyet yok” güvencesini nasıl birlikte tutabiliriz?
  3. “Bizi zorlayan, Mesih’in sevgisidir” cümlesi hizmet motivasyonumuzu nasıl sorgular?
  4. Barışma hizmeti neden yalnız “insanların kendileriyle barışması” değildir?
  5. 2. Korintliler 5:21 Mesih’in günahsızlığı, bizim günahımız ve Tanrı’nın doğruluğu arasında nasıl bir ilişki kuruyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Bedenimizin zayıflığıyla yüzleşirken ölüm gerçeğini inkara ihtiyaç duymayız. Pavlus dünyasal çadırın yıkılabileceğini kabul eder ve buna rağmen Tanrı'nın hazırladığı kalıcı konuta umut bağlar. Hastalık veya yaşlılık konusunda dua ederken bugünkü bedensel bakımımızı küçümsemeden gelecekteki dirilişi bekleyebiliriz. Zayıflayan bir kardeşi teselli ederken onu aceleyle iyileşme vaadiyle susturmak yerine bu umutla yanında durabiliriz. Çünkü diriliş umudu gerçek kayba gözlerimizi kapamak değil, son sözün kayba ait olmadığını bilmektir.

Mesih'in yargı kürsüsü, gündelik seçimlerimizin değersiz olmadığını hatırlatır. Sıradan sorumluluklarda dürüst olmak, kimsenin görmediği emeği doğru yapmak ve hata yaptığımızda gerçeği söylemek bu ciddiyetle ilgilidir. Böyle yaşamak Tanrı'nın kabulünü satın almak için yarışmak değildir. Pavlus'un istediği, beden içinde de Rab'bin yanında da O'nu hoşnut etmeyi amaçlayan bir sadakattir. Kendimizi sınadığımızda başarı tablosunu değil, Mesih'e bağlı yaşamın somut yönünü değerlendirebiliriz.

Bir insana bakarken onu yalnız bugünkü işi, geçmişi, kültürü veya başarısıyla tanımlamaya alışabiliriz. Pavlus kimseyi artık insan ölçülerine göre tanımamaktan söz eder. Kilisede geçmişi ağır olan kişiye hiç değişemeyecek biri gibi yaklaşmak, yeni yaratılışın gerçekliğini görmezden gelebilir. Bunun karşı ucu ise yapılan zararın sonuçlarını silinmiş saymaktır; yeni yaratılış hesap verebilirliği iptal etmez. Kişiyi Mesih'te kim olduğuyla görmek ve yaşamındaki somut değişimi sabırla sınamak birlikte mümkündür.

Pavlus barıştırma sözünün Tanrı'dan geldiğini bildirir. Bu nedenle Müjde'yi paylaşırken karşımızdakine kendi üstünlüğümüzü ilan etmeyiz; biz de aynı lütfa muhtaç insanlarız. Birine “Tanrı'yla barışın” demek, onunla tartışmayı kazanmak için üretilen söz değildir. Mesih'in günahsız yaşamı ve çarmıhtaki işi hakkında anlaşılır biçimde konuşup cevabı kişisel kontrolümüzün dışında bırakabiliriz. Tanrı'nın barıştırıcı eylemi bizim konuşmamızdan büyüktür; mesajı olduğu gibi taşımak bizim sorumluluğumuzdur.

Tanrı'yla barışma çağrısını yalnız başkasına söylenecek bir söz gibi okumayalım. 2. Korintliler 5:18–21 bizi kendi suçlarımız ve Mesih'in bizim uğrumuza yaptığı işle yüzleştirir. Tanrı'nın önünde kabul edilmeyi kendi iyiliğimizle hak ettiğimizi düşünüyorsak, bu ayetler güvenimizi yeniden Mesih'e yöneltir. Günahımızı saklamadan O'na dönebilir, bağışlanma umudumuzu Mesih'in işine dayandırabiliriz. Bizi kendisiyle barıştıran Tanrı'nın lütfu, artık kendimiz için değil uğrumuza ölüp dirilen Mesih için yaşama çağrısından ayrı değildir (2. Korintliler 5:14–15).

Mesih'in sevgisinin bizi zorladığını söylerken kendi hizmet gücümüzü merkeze almamalıyız. Pavlus'un hesabı açıktır: Mesih herkes için öldü ve yaşayanlar artık kendileri için yaşamamalıdır. Bugün zamanı, parayı ve yeteneği yalnız kişisel görünürlük kazanmaya yönelttiğimiz bir alanı fark edebiliriz. Bu fark ediş bizi gösterişli fedakarlık ilanlarına değil, yakınımızdaki bir insanın yararına yapılacak sadık bir işe götürebilir. Mesih'in sevgisi hizmetin reklamı değil kaynağı olduğunda davranışın yönü de değişir.

Kaynaklar

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım
ÇEVRİMDIŞI OKUMA

Çalışma metnini antetli PDF olarak indirin

Antet, logo filigranı, indirilme tarihi ve sayfa numaraları otomatik eklenir.

Bu içeriği paylaşın

BİLGİ AĞI

Kutsal Kitap Kitabı2. Korintliler

2. Korintliler, yaralanmış bir ilişki içinde yazılmış en kişisel Pavlus mektuplarından biridir. Pavlus burada kusursuz bir din önderi portresi çizmez. Ölüm korkusundan, gözyaşından, yanlış anlaşılmaktan, zayıflıktan, para yönetiminden, tövbeden, kırılmış güvenden ve bedenindeki dikenden söz eder. Fakat bütün bunların içinden aynı çizgi geçer: **Tanrı’nın gücü insanın kendisini büyük göstermesinde değil, Mesih’e ait zayıf bir hayatın içinde görünür olur.** Bu revizyonda önceki teolojik araştırma korunmuştur; fakat ayet ayet şerh görünümü kaldırılmıştır. `Metni Anlayın`, bölümün kendi düşünce akışı içinde birkaç büyük hareket hâlinde ilerler. Ayet bağlantıları anlatıyı destekler; anlatının yerine geçmez.

Keşfet
Tüm Kutsal Kitap Çalışmalarına Dön