Veritas LiberatAd Fontes · Ad Veritatem

Galatyalılar · BÖLÜM 01

Galatyalılar 1 — Başka Bir Müjde Yok

Bir mektup düşünün: Gönderen, okuyucularını sevdiği halde önce onları tebrik etmiyor. Neredeyse selamı bitirir bitirmez neden böylesine çabuk yön değiştirdiklerini soruyor. Pavlus'un Galatya kiliselerine yazdığı mektup böyle açılır. Söze alışılmış bir şükran b

HEMEN BİR BÖLÜM SEÇİN

Kutsal Kitap’ı birlikte adım adım çalışalım.

Galatyalılar 1

Galatyalılar 1. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Bir mektup düşünün: Gönderen, okuyucularını sevdiği halde önce onları tebrik etmiyor. Neredeyse selamı bitirir bitirmez neden böylesine çabuk yön değiştirdiklerini soruyor. Pavlus'un Galatya kiliselerine yazdığı mektup böyle açılır. Söze alışılmış bir şükran bölümüyle girmeyişi, satırların arkasında bekleyemeyecek kadar ciddi bir sorun bulunduğunu hissettirir. Galatyalılar'ı kaygıyla uyaran bir elçinin sesini duyuyoruz; fakat sözlerinin odağında insanların kendisinden uzaklaşması değil, kendilerini çağıran Tanrı'dan uzaklaşmaları vardır (Galatyalılar 1:6).

Galatya adı, Roma döneminde farklı coğrafi kapsamlarla kullanılıyordu. Mektubun tam olarak hangi kentlere ve hangi tarihte gönderildiği konusunda araştırmacılar aynı görüşte değildir. Yine de mektubun hitap ettiği toplulukların Yahudi olmayan imanlılarla ilgili bir tartışmanın içine çekildiği açıktır. Mektubun ilerleyen bölümlerinde sünnet ve Musa Yasası'nın gerekleri, Tanrı halkına kabul edilmenin şartı gibi sunulur (Galatyalılar 2:3–5; Galatyalılar 5:2–4). Pavlus'un ilk bölümdeki sertliği ancak bu arka planla anlaşılır: Mesih'in kurtarmasına insanın yerine getirmesi gereken başka bir kabul koşulu eklenmektedir.

Bu ilk bölümde Pavlus tartışmanın bütün ayrıntılarını henüz açıklamaz. Önce elçiliğinin kaynağını, duyurduğu Müjde'nin değiştirilemezliğini ve kendi hayatını dönüştüren çağrıyı ortaya koyar. Eski hayatına dair anlattıkları, okuyucuyu Pavlus'un ne kadar etkileyici bir kişilik olduğuna hayran bırakmak için seçilmemiştir. Bir zamanlar kiliseyi yok etmeye çalışan adam, artık o imanı duyuruyor ve onu tanıyan topluluklar Tanrı'yı yüceltiyor (Galatyalılar 1:23–24). Bu dönüşüm, mektubun ilk sayfasında verilen şu büyük soruyu somutlaştırır: Müjde gerçekten Tanrı'nın işi ise onu kim değiştirebilir?

01 — METNİ ANLAYIN

Selamın içindeki kurtuluş haberi

Pavlus mektubun ilk cümlesinde adını söylerken yetkisine ilişkin olağan dışı bir açıklama ekler. Elçilik görevini insanların kararıyla ya da bir insan aracılığıyla almadığını, İsa Mesih ve O'nu ölümden dirilten Baba Tanrı tarafından görevlendirildiğini belirtir (Galatyalılar 1:1–2). Elçi sözcüğü yalnız bir haberciyi değil, gönderen adına yetkiyle konuşan kişiyi de anlatır. Bu nedenle Pavlus'un kendisini kimin gönderdiği, mektubun sonraki uyarısına zemin hazırlar. Galatyalılar'ın önünde yalnız iki insanın din hakkındaki farklı görüşleri yoktur; duyurulan Müjde'nin nereden geldiği sorusu vardır.

İsa Mesih'in dirilişini daha ilk cümleye yerleştirmesi önemlidir. Pavlus'un iddiası, yıllar önce yaşamış bir öğretmenin sözlerini yorumlama hakkı kazandığı değildir. Yaşayan Mesih'in kendisini görevlendirdiğini, elçiliğinin kaynağını O'nda bulduğunu söyler. Bu görev kiliseyle hiçbir bağı bulunmayan özel bir dini girişime de dönüşmez. Yanında bulunan imanlıları selamına katar; mektubu tek bir kişiye değil Galatya'daki kiliselere gönderir (Galatyalılar 1:2). Elçilik kaynağının Tanrısal oluşu ile haberin kiliseler arasında duyurulması, mektubun aynı açılışında yan yana durur.

Selamın ardından yalnız birkaç sözcükle Müjde'nin içeriği duyurulur. Lütuf ve esenlik, Baba Tanrı ve Rab İsa Mesih'ten gelir; Mesih günahlarımıza karşılık kendisini vermiştir (Galatyalılar 1:3–4). Pavlus henüz sünnet üzerine tartışmaya geçmeden kurtuluşun öznesini belirler: Kendisini veren Mesih. İmanlının Tanrı'ya sunacağı yeterlilik belgesi açılışta yer almaz. Günahın gerçekliği de geçiştirilmez, çünkü kurtarılmamız gereken sorun yalnız yanlış bir hayat tarzı edinmiş olmamız değildir. Mesih'in kendisini vermesi, günahın ağırlığına Tanrı'nın verdiği karşılıktır.

Pavlus kurtuluşu sadece geçmiş suçlardan bağışlanma olarak anlatmaz. Mesih'in kendisini vermesinin amacı bizi içinde yaşadığımız kötü çağdan kurtarmaktır (Galatyalılar 1:4). Kötü olan yaratılışın kendisi değildir; günahın hüküm sürdüğü, insanın Tanrı'dan uzaklaştığı çağdır. Galatyalılar'ın yaşadığı dünyadan fiziksel biçimde ayrıldığını düşünmek için hiçbir neden yoktur. Buna karşın artık başka bir egemenliğe aittirler ve mektubun sonunda Pavlus bu yeniliği 'yeni yaratılış' sözleriyle dile getirir (Galatyalılar 6:15). Mektubun başlangıcıyla sonu, kurtuluşun hem bedelini hem sonucunu birbirine bağlar.

Bütün bunların Baba'nın isteğiyle gerçekleştiği ayrıca belirtilir. Oğul'un kurtarıcı işi ile Baba'nın iradesi arasında anlaşmazlık bulunduğu izlenimine yer yoktur. Pavlus çarmıhı, Baba'yı sonunda merhamet etmeye ikna eden bir girişim gibi kurmaz. Kurtuluşun kaynağı Tanrı'nın lütfudur, amacı ise Tanrı'nın yüceltilmesidir (Galatyalılar 1:4–5). Bu yüzden daha ilk satırlarda insan başarısına dayanan bir Müjde, mektubun Tanrı'ya yönelen şükrüyle ters düşmeye başlar.

Birkaç söz değiştiğinde haberin kendisi değişir

Altıncı ayetin sarsıcılığı, Pavlus'un 'beni terk ettiniz' dememesindedir. Galatyalılar'ın uzaklaştığı kişi, onları Mesih'in lütfuyla çağıran Tanrı'dır (Galatyalılar 1:6). Bir öğretinin yanlışlığı burada yalnız düşünsel bir hata halinde kalmaz; Tanrı'yla kurulan ilişkinin temeline dokunur. Kurtuluşa dair haber değişirse insanın kime, neye ve hangi umutla güvendiği de değişir. Pavlus'un şaşkınlığı bu nedenle sıradan bir görüş ayrılığından doğmaz. Galatyalılar'a getirilen teklif, lütfun verdiği güveni başka koşullara bağlamaktadır.

Pavlus önce 'değişik bir müjde'ye yöneldiklerini söyler, hemen ardından başka bir Müjde bulunmadığını açıklar (Galatyalılar 1:6–7). İki ifade birlikte duyulmalıdır. Karşılarına çıkan sözler kendilerini iyi haber olarak tanıtmaktadır, fakat Pavlus onları Mesih'in Müjdesi'nin çarpıtılması olarak değerlendirir. Burada bir dinin adını değiştirmekten daha sinsi bir tehlike vardır. Tanıdık kelimeler, Mesih'e ilişkin doğru cümleler, hatta Tanrı'ya itaat çağrıları korunurken kabul edilmenin zemini sessizce değiştirilebilir. Mektubun sonraki bölümleri, sünnetin böyle bir kabul koşuluna çevrildiğini açıkça gösterecektir.

Sünnetin Yahudi halkının tarihindeki yerini yok saymak, Pavlus'un söylediği şeyi anlamayı kolaylaştırmaz. İbrahim'e verilen sünnet işareti Tanrı'nın antlaşma tarihinin gerçek bir parçasıdır (Yaratılış 17:9–14). Sorun, işaretin Yahudi olmayan bir imanlının Mesih'e ait olması için zorunlu yeni bir eşik olarak kullanılmasıdır. Pavlus'un sertliği Yahudi halkına düşmanlıktan kaynaklanmaz; kendisi de bu halkın tarihine derinden bağlıdır. İlerleyen mektupta Tanrı'nın İbrahim'e verdiği vaadin bütün uluslara iman yoluyla ulaştığını gösterecektir (Galatyalılar 3:7–9). İlk bölümde savunduğu şey, bu vaadin tamamlandığı Mesih'in yeterliliğidir.

Uyarı beklenmedik ölçüde sertleşir: Pavlus, kendileri ya da gökten bir melek önceki Müjde'ye ters düşen haber duyurursa onun lanet altında olmasını söyler (Galatyalılar 1:8–9). Aynı hükmü tekrar etmesi, bir öfke anında yanlışlıkla ağır konuşmadığını gösterir. Bu söz, insanları sevmediği için kolayca mahkum etmek isteyen birinin eline verilen sınırsız yetki değildir. Tanrı'nın kurtarışını bozan öğretinin ciddiyetini duyuran elçilik uyarısıdır. Pavlus kendisini bile bu sınamanın dışında tutmaz; 'biz' demesi özellikle dikkat çekicidir. Habercinin ünü ya da görünen ihtişamı, haberin doğruluğuna son ölçü olamaz.

Bir meleğin anılması okuyucunun hayal gücünü görünmez varlıklar dünyasına çekmek için değildir. Pavlus mümkün olan en etkileyici haberciyi düşünmemizi sağlar, ardından 'ters düşen Müjde' ölçüsünün o haberciye de uygulanacağını söyler. Soru, sözün kim tarafından ve hangi etkileyici ortamda dile getirildiğinden önce ne duyurduğudur. Galatyalılar'ın elinde zaten Mesih'in çarmıhı ve dirilişi üzerine kurulmuş olan haber vardır. Pavlus onların yeni bir gizli bilgi aramasını istemez; aldıkları Müjde'den dönmemelerini ister (Galatyalılar 1:8–9). Tanrı'nın kurtarıcı sözünün güvenilirliği, haberciye duyulan hayranlığa bağlı tutulamaz.

Onuncu ayette Pavlus aniden dikkatini insanların onayına çevirir. Bunun önceki lanet sözüyle bağlantısı açıktır: İnsanların beğenisini kazanmak için Müjde'yi değiştirse Mesih'in kulu gibi davranmış olmayacaktır (Galatyalılar 1:10). Burada Pavlus'un insanları önemsemediği sonucu çıkmaz; bütün mektup onları kazanmak için duyduğu kaygıyı taşır. Fakat insanlardan gelecek tepki, duyurulacak haberin içeriğini yönetemez. Bir elçi kendi mesajının sahibi değildir; kendisini gönderenin haberini iletir. Bu nedenle Galatya'daki anlaşmazlık aynı zamanda sadakatin kime yöneldiği sorusudur.

Mesih'in kulu olma sözü, Pavlus'un nasıl bir sorumluluk taşıdığını da açıklar. Kendisini gönderen Mesih olduğuna göre haberin içeriğini dinleyenlerin isteğine göre değiştiremez. Az önce 'biz' diyerek kendisini bile ters bir haber duyurmanın tehlikesi altında göstermesi bu sadakat anlayışıyla tutarlıdır. Pavlus'un kişiliği ve sözlerinin etkisi Müjde'nin kaynağı yerine geçemez. Haberin değeri Mesih'in insan için yaptıklarına dayanır (Galatyalılar 1:3–4).

Zulmeden kişinin anlattığı geçmiş neden önemli?

Pavlus şimdi geçmişinden söz etmeye başlar; çünkü Müjde'yi kimden öğrendiği sorusu henüz cevaplanmalıdır. Duyurduğu haberin insan kaynaklı olmadığını ve onu İsa Mesih'in açıklamasıyla aldığını belirtir (Galatyalılar 1:11–12). Buradan herhangi bir insanın Hristiyan inancına dair hiçbir şeyi başkasından öğrenemeyeceği sonucu çıkmaz. Pavlus'un savunduğu özel gerçek, kendi elçilik görevinin ve duyurduğu Müjde'nin yetkisini başka bir insandan devralmamış olmasıdır. Bu nedenle hayatının dönüm noktalarını seçerek anlatır. Her ayrıntıyı değil, mesajının kökenini aydınlatan olayları önümüze getirir.

Önceki yaşamını hatırlatması, kendi kişiliğini günahtan önce güçlü, sonra daha güçlü göstermek için kurulmuş bir anlatı değildir. Tanrı'nın kilisesine şiddetle zulmettiğini, onu yok etmeye uğraştığını açıkça söyler (Galatyalılar 1:13). Burada mağdur ettiği imanlıların acısı birkaç sözcük içinde kalır, fakat suçun ağırlığı hafiflemez. Pavlus dönüşümünü süslemek için geçmişini zararsız bir düşünce ayrılığına çevirmemiştir. Kiliseyi 'kırıp geçiren' bu adamın ileride aynı imanı duyurması, okuyucunun açıklama bekleyeceği şaşırtıcı olaydır. Pavlus da açıklamayı kendi iyi niyetinde bulmaz.

Yahudi dininde yaşıtlarından ileri olduğunu, atalarının geleneklerini korumakta çok gayretli davrandığını anlatır (Galatyalılar 1:14). Bu sözleri duyunca Pavlus'un geçmişinde bilgisizlikten çok inançlı bir kararlılık bulunduğunu fark ederiz. Kendisi doğruyu savunduğunu düşünürken Tanrı'nın kilisesine saldırmıştır. Onun deneyimi, güçlü bir kanaate sahip olmanın o kanaatin doğru olduğunu kendiliğinden kanıtlamadığını gösterir. Bu bulgu Galatyalılar için özellikle önemlidir; karşılarındaki öğretmenler de kendilerini kutsal bir mirasın savunucuları olarak sunuyor olabilir. Fakat bir öğretinin değeri, onu savunanın coşkusuyla ölçülemez.

Sonra anlatının öznesi değişir. Pavlus kendisini daha annesinin rahmindeyken seçip lütfuyla çağıran Tanrı'nın, Oğlu'nu kendisine göstermeyi uygun gördüğünü anlatır (Galatyalılar 1:15–16). Zulüm eden insan Tanrı'ya doğru kendi başına yeni bir yol açmamıştır; Tanrı onun karşısına çıkmıştır. Burada lütfun hak edilmediği özellikle açıktır, çünkü Pavlus'un anlattığı eski hayat ödüllendirilecek bir başarı dosyası değildir. Aynı sözlerde seçilmenin ve çağrının amacını da duyarız: Tanrı'nın Oğlu uluslara duyurulacaktır. Pavlus'un kişisel değişimi, Müjde'nin sınırları aşarak yayılması için verilen görevle birlikte anlatılır.

Bu çağrı dili eski peygamberlerin gönderilişini hatırlatır. Tanrı'nın Yeremya'yı doğmadan önce tanıyıp görevlendirdiğini anlatan sözler ile uluslara ışık olma görevini konu eden Yeşaya'nın hizmetkar dili benzer bir ufuk açar (Yeremya 1:5; Yeşaya 49:1–6). Bu benzerlik Pavlus'u Yeremya ya da Yeşaya'yla aynı kişi yapmaz. O, çağrısını Tanrı'nın eskiden beri yürüttüğü uluslara yönelik amacı içinde anlamaktadır. Mesih'in haberi İsrail'in Tanrısı'nın dünyaya dönük bereket amacından kopuk, sonradan kurulmuş bir din değildir. Galatyalılar'a yazdığı mektubun İbrahim'e dönmesinin nedeni de budur.

Pavlus çağrısından hemen sonra Yeruşalim'e gidip kendisinden önceki elçilerden eğitim almadığını özellikle belirtir. Arabistan'a gittiğini, ardından Şam'a döndüğünü söyler (Galatyalılar 1:16–17). Bu kısa bilgi farklı tarihsel sorular uyandırır; 'Arabistan'ın' hangi yerleri kapsadığı ve orada ne yaptığı kesin biçimde açıklanmaz. Bir hazırlık dönemi geçirmiş olması da orada Müjde'yi duyurmuş olması da önerilen ihtimallerdendir. Metin bunların hiçbirini doğrulamaya girişmez. Pavlus'un seçtiği ayrıntı, onun Müjde'yi Yeruşalim'deki elçilerin dersinden türetmediğini göstermek içindir.

Üç yıl sonra Yeruşalim'e gittiğinde Kefas'la tanışır ve onun yanında on beş gün kalır. Diğer elçilerden yalnız Rab İsa'nın kardeşi Yakup'u gördüğünü belirtir (Galatyalılar 1:18–19). Bu ziyaretin varlığı önemlidir: Pavlus, öteki elçilerle hiç ilişki kurmadığını iddia etmez. Aynı şekilde kısa ziyaret, Müjde'sini onların kendisine öğrettiğini de kanıtlamaz. Pavlus'un savunması bağımsız kaynak ile gerçek kardeşlik ilişkisini aynı anda korur. Sonraki bölümde başka bir Yeruşalim görüşmesini anlatacak ve oradaki önderlerin hizmetini nasıl karşıladığını açıklayacaktır.

Yazdıklarının doğruluğunu Tanrı önünde vurguladıktan sonra Suriye ve Kilikya'ya gittiğini söyler (Galatyalılar 1:20–21). Yahudiye'deki Mesih kiliselerinin çoğu onu yüzünden tanımıyordu. Ona ilişkin bildikleri şey, bir zamanlar kiliseye zulmeden kişinin şimdi aynı imanı duyurduğuydu (Galatyalılar 1:22–23). Bu bilgi Pavlus'un ününün bütün ayrıntılarıyla yayılmasından çok dönüşümünün bıraktığı izi anlatır. Onun haberini duyan kiliseler, önceki şiddeti görmezden gelmeden Tanrı'nın ortaya çıkardığı değişimi tanımışlardır. Bölümün kapanışı böylece kişisel biyografiden ibadete geçer.

Son cümlede Yahudiye'deki imanlıların Pavlus'tan ötürü Tanrı'yı yücelttiğini okuruz (Galatyalılar 1:24). Pavlus hayatını anlatırken insanları kendisine hayran bırakmak için bir kapanış aramıyor. Bir zamanlar yıkmak istediği topluluk, artık onun aracılığıyla Tanrı'nın yaptığı işe şükrediyor. Mektup, başta Tanrı'yı yücelten kısa bir övgüyle başlamıştı; şimdi anlatılan hayat aynı yönü gösteriyor. Müjde'nin kaynağı ve kurtuluşun övgüsü Tanrı'ya ait olduğu için bir elçi bile o haberin efendisi olamaz. Galatyalılar'ın yeniden duyması gereken hakikat tam da budur.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

  1. Pavlus niçin daha mektubun başında kendisini kimin elçi olarak gönderdiğini açıklıyor? Galatyalılar'ın karşılaştığı sorun düşünülünce bu ayrıntı size ne söylüyor?
  2. İlk beş ayete döndüğünüzde kurtuluş için eylemde bulunan kim? Pavlus'un bu başlangıcı, sonradan eklenen kabul koşullarına nasıl cevap veriyor?
  3. Altıncı ve yedinci ayetlerde Pavlus bir yandan 'değişik bir müjde' derken neden hemen 'başka bir Müjde yok' diyor? Kullandığı iki ifadeyi birlikte okuduğunuzda hangi tehlike belirginleşiyor?
  4. Pavlus kendisini bile Müjde'ye ters bir haber duyurursa uyarının kapsamına alıyor. Böyle davranması, haberciye duyulan saygıyla duyurulan habere sadakat arasındaki ilişkiyi nasıl değiştiriyor?
  5. Yahudiye kiliselerinin Pavlus'un geçmişini duyduktan sonra Tanrı'yı yüceltmesi sizce neden önemli? Bu kapanış, Pavlus'un anlattığı bütün geçmişe nasıl bir anlam kazandırıyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

  1. Kabulün kaynağı üzerinde durun. Galatyalılar 1:1–5 ayetlerini yeniden okuyun ve kurtuluşu gerçekleştiren fiillerin öznesini bulun. Ardından Tanrı'nın sizi kabulünü hangi başarınıza, hangi dini işarete veya hangi beğeniye bağlama eğiliminde olduğunuzu düşünün. Metnin verdiği cevabı aceleyle bir slogana çevirmeden birkaç dakika sessizce taşıyın. Bu bölümde güvenin dayanağı sizin yapabilecekleriniz değil, Mesih'in kendisini vermesidir.
  2. Duyduğunuz haberin merkezini sınayın. İman hakkında sizi etkileyen bir konuşma ya da öğretiyi aklınıza getirin. Konuşmanın sizi kime güvenmeye yönelttiğini, Mesih'in kurtarışını yeterli görüp görmediğini Galatyalılar 1:6–9 ışığında tartın. Öğretmenin ünü, etkileyici anlatımı veya size hissettirdiği heyecan, bu sorunun cevabı olmasın. Pavlus'un ölçüsü duyurulan haberin kendisidir.
  3. İnsan onayının etkisini dürüstçe görün. Pavlus'un onuncu ayette sorduğu soruyu kendi kelimelerinizle yazın. Bir başkasının beğenisini almak için Mesih'in Müjdesi'ni daha kabul edilebilir hale getirme isteğini nerede hissettiğinizi düşünün. Bu düşünceyi kimseye açıklama zorunluluğu duymadan Tanrı'nın önüne getirebilirsiniz. Pavlus'un sadakat dediği şey, insanların tepkisini küçümsemek değil, mesajı onların tepkisine teslim etmemektir.
  4. Gayretin nereye yöneldiğini fark edin. Pavlus'un eski hayatında yoğun bir dini kararlılık vardı; üstelik bu kararlılık kiliseye zarar veriyordu. Siz de bir konuda çok istekli olduğunuz halde Tanrı'nın sözüne yeterince kulak vermemiş olabileceğinizi düşünün. Hemen başka insanları değerlendirmeyin; önce kendi kesin kanaatinizin hangi ayetlerle sınandığını sorun. Pavlus'un dönüşümü, insanın kendi gayretini son söz saymamasını öğretir.
  5. Geçmişin gerçeğini örtmeden lütfu düşünün. Pavlus geçmişteki zulmünü saklamaz; Tanrı'nın onu çağırmasını anlatırken işlediği kötülüğü hafifletmez. Kendi hikayenizde utanç taşıyan bir sayfa varsa onu başarı masalına çevirmek zorunda değilsiniz. Bu bölümün haberini, insan geçmişinden bağımsız olarak Tanrı'nın lütfuyla çağırabileceği gerçeğiyle birlikte okuyun. Lütuf suçun gerçekliğini silerek değil, suçlu insanı Mesih'e yönelterek büyüklüğünü gösterir.
  6. Övgünün yönünü izleyin. Galatyalılar 1:24 ayetini okuyun ve dönüşüm haberini duyan toplulukların kimi yücelttiğini fark edin. İman yolculuğunuzda sevindiğiniz bir değişim varsa, o değişimi anlatırken övgünüzün nereye yöneldiğini düşünün. Pavlus'un son cümlesi, kişisel hikayeyi gösterişli bir tanıklık yarışına dönüştürmez. Tanrı'nın lütfunu anmak için başka kimseyi etkilemeniz gerekmez; teşekkür etmek de bu bölümün doğal cevabı olabilir.

Kaynaklar

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım
ÇEVRİMDIŞI OKUMA

Çalışma metnini antetli PDF olarak indirin

Antet, logo filigranı, indirilme tarihi ve sayfa numaraları otomatik eklenir.

Bu içeriği paylaşın

BİLGİ AĞI

Kutsal Kitap KitabıGalatyalılar

Galatyalılar, Pavlus’un sakin bir ders notu değil, sevdiği toplulukları kaybetme tehlikesi karşısında yazdığı ateşli bir mektuptur. Müjde’nin merkezindeki lütfu savunurken tartışmayı sünnetten sofraya, İbrahim’den Kutsal Ruh’a, kölelikten evlatlığa ve sonunda gündelik topluluk hayatına taşır. Bu anlatı revizyonunda teolojik araştırma korunmuştur; fakat ayet ayet şerh görünümü kaldırılmıştır. Her bölüm birkaç büyük düşünce hareketi içinde akar. Teoloji arka planda doğruluğu taşır; okuyucunun önüne ise Pavlus’un düşüncesi, gerilimi ve gündelik dili çıkar.

Keşfet
Tüm Kutsal Kitap Çalışmalarına Dön