Luka 11 — Bize Dua Etmeyi Öğret

GİRİŞ

Öğrencilerden biri, İsa duasını bitirince kendilerine de dua etmeyi öğretmesini ister. Bölümün sonunda ise İsa'nın ağzından çıkacak sözleri dinleyen başka insanlar vardır. Onlar bir şey öğrenmek için beklemek yerine O'nu tuzağa düşürecek bir söz ararlar. Luka, aynı Rab'bi dinlemenin birbirinden ne kadar farklı sonuçlar doğurabildiğini bu iki sahne arasında gösterir (Luka 11:1 ; Luka 11:53–54 ).

Arada dua, cinlerden kurtuluş, belirti isteyen bir kalabalık ve bir yemek daveti bulunur. İsa'nın öğrettiği duada Tanrı'nın Egemenliği istenir; ardından bu egemenliğin gelişini gösteren işi tartışılır. Tanrı'dan iyilik beklemeye çağrılan insan, O'nun önünde kendi içindeki kötülükle de karşılaşır. Baba'ya yaklaşmak ile İsa'nın sözünü uygulamak bölüm boyunca birbirine bağlanır. Dua etmeyi öğrenmeye gelen okur, sofradaki sert uyarıların da muhatabıdır.

01 — METNİ ANLAYIN

Baba'ya hangi güvenle yaklaşıyoruz?

İsa öğrencinin isteğine, “Baba” hitabıyla başlayan bir dua vererek karşılık verir. Hemen ardından Tanrı'nın adının kutsal kılınması ve egemenliğinin gelmesi istenir. Dua eden kişi gündelik ihtiyaçlarını anlatmadan önce Tanrı'nın kimliğini ve yönetimini gözetmeyi öğrenir. Öğrencinin kendi ihtiyaçlarını sunması, Baba'nın adının yüceltilmesi isteğiyle birlikte öğrenilir (Luka 11:1–2 ).

Gündelik ekmeğin duaya girmesi, bedensel ihtiyacın Tanrı önünde söylenmeye değer olduğunu gösterir. Öğrenci her gün yaşamını sürdürebilmek için Baba'nın sağlayışına yönelir. İsteğin çoğul biçimi de dikkate değerdir: dua yalnız kişinin kendi sofrasını düşünerek kurulmaz. İsa, öğrencilerin birlikte ihtiyaç içinde olduklarını söyleyebilecekleri bir dil verir. İlk dileklerin Tanrı'nın adı ve egemenliğiyle ilgili olması, ardından gelen ekmek isteğini değersizleştirmez. Aynı öğrenciler hem Tanrı'nın yönetimini bekler hem de bugün doyurulmayı diler (Luka 11:2–4 ).

Bağışlanma isteğinde insan kendi günahını kabul ederek konuşur. Bunun yanında kendisine karşı suç işleyenleri bağışladığını da söyler. İsa'nın öğrettiği dua, Tanrı'dan merhamet dileyip kendi bağışlamama tutumunu dokunulmaz sayan kişiyi bu çelişkiyle yüzleştirir. Başkasını bağışlamak, Tanrı'ya sunulan bir ödeme olarak anlatılmaz; bağışlanma ihtiyacını kabul eden öğrencinin başkalarına karşı tutumu da duanın içine alınır. Son istek ise ayartılma karşısında korunma dileğidir. Öğrenci hem işlediği günahı hem de kendi gücüne güvenerek karşılayamayacağı tehlikeyi Baba'ya getirir (Luka 11:4 ).

Gece yarısı ekmek isteyen adamın öyküsü bu duanın ardından gelir. Adamın yoldan gelmiş bir arkadaşına sunacak yiyeceği yoktur ve başka bir arkadaşından üç ekmek ister. İçerideki kişinin kapıyı kilitlemiş, çocuklarıyla yatmış olması isteğin elverişsiz bir zamanda geldiğini gösterir. İsa öyküyü, isteyen adamın çekinmeden talepte bulunması nedeniyle ihtiyacının karşılanacağı sözüyle sonuçlandırır. İsteyen kişi, yolculuktan gelen arkadaşının ihtiyacı için başka birinden yardım almaktadır. Benzetmede ekmek isteyen adamın elindeki eksiklik, yardım istemesinin açık gerekçesidir (Luka 11:5–8 ).

İsa bu sahneden sonra öğrencilerini dilemeye, aramaya ve kapıyı çalmaya çağırır. Ardından çocuğuna armağan veren babayı anlatarak, istekte bulunma cesaretini Baba'nın iyiliğine dayandırır. Çocuğun isteğine zarar verecek bir şeyle karşılık vermek, İsa'nın dinleyicilerine yönelttiği soruların aykırı bulduğu davranıştır. Öğrencinin cesaretini besleyen, sonunda yeterince baskı yapabilmesi değil, seslendiği Baba'nın iyiliğidir (Luka 11:9–12 ).

Bu karşılaştırmanın sonunda İsa, Baba'nın kendisinden dileyenlere Kutsal Ruh'u vereceğini söyler. İnsan babaların kusurlarına rağmen çocuklarına güzel armağan vermesi, göksel Baba'nın iyiliğini anlamaya başlangıç olur. Dua öğretisinin sonunda verilen bu armağan, Tanrı'nın öğrencileriyle ilişkisinin genişliğini gösterir: gündelik ekmeğini isteyen kişi, Baba'nın kendisine Ruh'unu vereceği sözüyle de karşılaşır. Buradaki güvenceyi kişisel olarak istediğimiz her sonucun aynı biçimde gerçekleşeceği sözüne çevirmeden, İsa'nın açıkça vaat ettiği armağanın büyüklüğünü duymalıyız (Luka 11:13 ).

İsa'nın işi önünde verilen karşılık

İsa'nın kovduğu cin çıkınca konuşamayan adam konuşur. Halkın şaşkınlığının yanında, bazı kişiler bu işi cinlerin önderi Baalzevul'un gücüne bağlar; başkaları da İsa'yı denemek için gökten belirti ister. Böylece ortada gerçekleşmiş bir kurtuluş varken bu kurtuluşun kaynağı tartışılır. İsa'nın cevabı suçlamanın kendi içindeki tutarsızlığı açığa çıkarır. Şeytan kendi egemenliğini parçalıyorsa o egemenlik nasıl sürmektedir? İsa, suçlayanların çevresindeki cin çıkaran kişileri de hatırlatarak kullanılan ölçüyü onların önüne getirir (Luka 11:14–19 ).

İsa yaptığı işi Tanrı'nın gücüne bağladığında bunun anlamını da açıklar: Tanrı'nın Egemenliği dinleyicilerinin üzerine gelmiştir. Öğrencilerin duada istediği egemenlik, şimdi bir insanın kurtuluşunda etkisini gösterir. Ardından verilen silahlı adam benzetmesinde daha güçlü olan kişi, evini koruyan adamı yenerek güvendiği silahları elinden alır. Bu açıklama, İsa'nın cinler üzerindeki yetkisini belirginleştirir. Dinleyiciye kalan soru, bu yetki karşısında İsa'yla birlikte olup olmadığıdır; O'nun işini düşmanın işi sayan suçlama ağır bir karşı çıkıştır (Luka 11:20–23 ).

Kötü ruhun geri dönüşünü anlatan sonraki sözlerde, süpürülmüş ve düzeltilmiş bir ev vardır. Eve dönen ruh kendisinden daha kötü yedi ruhu da getirir ve kişinin son durumu daha kötü olur. İsa'nın bu uyarısı, ilk iyileşmenin ardından tehlikenin bütünüyle geçtiğini varsaymayı engeller. İsa'yla birlikte olma çağrısının hemen ardından gelen bu söz, dinleyiciyi yalnız düzelmiş bir görünümle yetinmeyip kendisine yapılan çağrıya karşılık vermeye yöneltir (Luka 11:23–26 ).

Kalabalığın içinden bir kadın İsa'nın annesini mutlu ilan ettiğinde İsa dikkati Tanrı'nın sözünü dinleyip uygulayanlara çevirir. İsa'ya hayranlık duymakla O'nun açıkladığı sözü uygulamak arasındaki ayrım görünür hale gelir. Kadının övgüsünün ardından gelen cevap, yalnız özel bir aile bağına sahip olanları konuşmak yerine sözü işiten bütün insanları ilgilendirir. Bölümün başında öğrenmek isteyen öğrencinin talebi de burada günlük itaate uzanır (Luka 11:27–28 ).

İsa belirti isteyen kuşağı kötü olarak niteler ve ona Yunus'un belirtisinin verileceğini söyler. Yunus'un Ninovalılara belirti olmasıyla İnsanoğlu'nun bu kuşağa belirti olması arasında bir bağ kurar. İsa, Ninovalıların Yunus'un çağrısıyla tövbe ettiğini, Güney Kraliçesi'nin ise Süleyman'ın bilgeliğini dinlemek için uzaklardan geldiğini söyler. Şimdi kendisinin bu iki kişiden daha üstün olduğunu açıkça bildirir. Daha büyük yetkiyle karşılaşmış olmak, onu dinlemeyi reddeden kuşağın sorumluluğunu artırır. Yargı gününde Ninovalılarla kraliçenin bu kuşağı yargılayacağının söylenmesi, karşılaştırmayı yalnız güzel bir dinleme örneği olmaktan çıkarır (Luka 11:29–32 ).

Bu iki eski anlatıda insanların duyduklarına verdikleri karşılık somutlaşır. Ninovalılar Tanrı'ya inanır ve kötü yollarından döner; tövbeleri yalnız bir korku sözü olarak kalmaz (Yunus 3:5–10 ). Saba Kraliçesi de Süleyman'a gelip sorularını açar ve onun bilgeliğini dinler (1. Krallar 10:1–9 ). Luka'daki karşılaştırmada bu olayların bütün ayrıntıları aktarılmaz; İsa özellikle tövbe etmeyi ve dinlemeye gelmeyi öne çıkarır. İsa'nın karşılaştırması, kendi dinleyicilerini eski olayları uzaktan değerlendiren seyirciler konumunda bırakmaz; önlerinde konuşan kişiye verecekleri cevabı sorar.

Kandil ve göz benzetmeleri, sözü nasıl karşıladığımız sorusunu sürdürür. Yakılan kandil içeri girenlerin görebileceği yere konur; ardından gözün durumu bütün bedenin aydınlığıyla ilişkilendirilir. İsa dinleyicisine, kendisinde ışık sandığı şeyin karanlık olmamasına dikkat etmesini söyler. Bu uyarı, kişinin kendisini aydınlanmış kabul etmesini yeterli bir güvence olmaktan çıkarır. Önce İsa'nın işini kötü bir kaynağa bağlayanları ve yeni belirti isteyenleri duyan okur, şimdi gördüğünü nasıl değerlendirdiği sorusuyla karşılaşır. Sağlam göz ve tümüyle aydınlık beden görüntüsü, sözün insanın bütün yaşamında yer bulmasına yönelen çağrıyı güçlendirir (Luka 11:33–36 ).

Sofrada ortaya çıkan iç hayat

Bir Ferisi'nin yemek davetiyle anlatı yeni bir ortama geçer. Ev sahibi, İsa'nın yemekten önce yıkanmadığını görünce şaşırır. İsa bunun üzerine bardakla tabağın dışını temizlemeyi, insanın içindeki açgözlülük ve kötülükle karşılaştırır. Dışı ve içi yaratanın aynı Tanrı olduğunu söylemesi, gözle görülen düzenin arkasına saklanmayı önler. Ev sahibi İsa'nın yıkanmasına dikkat ederken İsa, ev sahibinin ve ona benzer şekilde davrananların içindeki kötülüğü açığa çıkarır. Yalnız dışı temiz sayarak Tanrı'nın önündeki durumun çözüldüğünü düşünmek, yaratılan insanın içini O'nun hükmünden ayıracaktır (Luka 11:37–40 ).

Kapların içindekini sadaka olarak verme çağrısı, bu konuşmada açgözlülüğün karşısına çıkar. Saklanan ve sahiplenilen şey, ihtiyaç içindeki insanla paylaşılacaktır. İsa'nın temizliğe ilişkin sözü böylece sofradaki eşyanın dışından insanın malına karşı tutumuna uzanır. Bu bağlamda vermek, bir miktar para karşılığında Tanrı'nın hükmünden muaf olma hesabı olarak sunulmaz (Luka 11:39–41 ).

Ondalık konusundaki uyarı bu yüzleşmeyi daha açık hale getirir. Ferisiler küçük bitkilerden bile pay ayırırken adaleti ve Tanrı sevgisini ihmal etmektedir. İsa ondalığı bırakmalarını söylemeden, ihmal ettikleri sorumlulukları yerine getirmelerini ister. Bu yüzden küçük ayrıntılara özen göstermek, daha ağır bir ihmalin savunması yapılamaz. Ondalık hesabı yapılırken adaletsizliğin sürmesi, ibadetin ortasında duran gerçek bir çelişkidir. İsa bu çelişkiyi adaletle Tanrı sevgisini yeniden yerine getirerek gidermeye çağırır (Luka 11:42 ).

Havralarda seçkin yerleri ve meydanlarda selamlanmayı sevme eleştirisi, dini itibarın çekiciliğini ortaya koyar. İsrail'in temizlik düzeninde mezara dokunmak törensel kirlilik doğururdu (Çölde Sayım 19:16 ). İsa'nın belirsiz mezar benzetmesi, yerini fark etmeden üzerinden geçilen mezarın doğurduğu kirlenme tehlikesini anlatır. Saygı gören kişinin dış görünüşü, çevresindekilerin onun etkisini doğru değerlendirmesini zorlaştırabilir. Burada yalnız önderin kendi içinde taşıdığı sorun konuşulmaz; ona yakın duran insanlar da bu durumdan etkilenir. Sofradaki uyarı, görünür saygınlıkla Tanrı önündeki temizliğin birbirinden ayrılabileceğini gösterir (Luka 11:43–44 ).

Yasa uzmanlarından biri sözlerin kendilerini de incittiğini söylediğinde İsa onların sorumluluğunu da ele alır. İsa onların insanlara taşınması güç yükler yüklediğini, bu yüklerin kaldırılmasına ise yardım etmediklerini söyler. Sözü öğretmekle görevli kişi, kendi talebinin altında kalan insanın durumuna ilgisiz kalmaktadır. İsa'nın uyarısını dinleyen öğretmen, başkasından ne istediğiyle birlikte o insanın yükü karşısında ne yaptığını da sorgulamalıdır (Luka 11:45–46 ).

Peygamberlere yapılan anıtlar hakkındaki söz, geçmişe gösterilen saygıyla bugünkü direnişi yan yana getirir. İsa, peygamberleri öldüren ataların davranışının bu kuşak tarafından da onaylandığını söyler. Tanrı'nın Bilgeliği'nin peygamberler ve elçiler göndereceğine ilişkin sözünü aktarırken, gönderilenlerin bir bölümünün öldürüleceğini ve zulüm göreceğini bildirir. Böylece geçmişteki anıtlarla gelecekteki tanıklara verilecek karşılık aynı uyarıda buluşur. Habil'den Zekeriya'ya kadar dökülen kan anıldığında, Tanrı'nın unutmadığı bir şiddet tarihi göz önüne gelir. Habil'in öldürülüşünde Kayin'in işlediği suç ve kanın Tanrı'ya seslenişi anlatılmıştır (Yaratılış 4:8–10 ). İsa'nın bu kuşağın sorumlu tutulacağını tekrarlaması, sözlerini yalnız geçmişte yapılmış hataları anmaya indirgemeyi engeller (Luka 11:47–51 ).

Bilgi kapısının anahtarıyla ilgili son uyarıda hem kendileri girmeyen hem de girmek isteyenleri engelleyen uzmanlar vardır. Bilgiyi elinde bulundurmakla Tanrı'nın sözünü kabul etmek arasındaki kopukluk burada başkalarının önünü kapatmaya kadar varır. İsa ayrılınca din bilginleriyle Ferisilerin O'nu sıkıştırıp sözlerinden bir tuzak kurmaya çalışmaları, anlatılan direnişi gözle görülür hale getirir. Luka'nın okuru da sözün karşısında hangi yerde duracağını seçmek üzere bu son sahnede bırakılır (Luka 11:52–54 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

İsa'nın öğrettiği duada Tanrı'nın adı ve egemenliğiyle başlayan istekler, gündelik ekmek ve bağışlanma dilekleriyle nasıl bir bütün oluşturuyor? Duanın çoğul dili kendi ihtiyaçlarımızı düşünme biçimimizi nerede genişletiyor (Luka 11:2–4 )?
Gece yarısı ekmek isteme öyküsünü, çocuğuna armağan veren baba örneğiyle birlikte okuyun. İsa bu iki örnekle dua eden kişiye nasıl bir güven veriyor; Kutsal Ruh vaadi bu güvenin içeriğini nasıl açıklıyor (Luka 11:5–13 )?
Konuşamayan adamın kurtuluşu karşısında neden yalnız hayranlık oluşmuyor? İsa'nın egemenlik açıklamasıyla Ninovalılar ve Güney Kraliçesi hakkında söyledikleri birlikte düşünüldüğünde dinleyicinin sorumluluğu nasıl belirginleşiyor (Luka 11:14–23 ; Luka 11:29–32 )?
Sofradaki konuşmada dış temizlik, sadaka ve ondalık arasında nasıl bir ilişki kuruluyor? İsa'nın adalet ve Tanrı sevgisini öne çıkarması, hem yapılan doğru davranışları hem de ihmal edilen sorumlulukları nasıl değerlendirmemizi sağlıyor (Luka 11:39–44 )?
Yasa uzmanlarının yük bindirmesiyle bilgi kapısını engellemesi arasında nasıl bir bağlantı görüyorsunuz? Bölümün sonundaki tuzak kurma çabası, İsa'nın peygamberlere yönelik direniş hakkındaki uyarısını nasıl görünür kılıyor (Luka 11:45–54 )?

03 — HAYATA TAŞIYIN

İsteklerinize İsa'nın duasında yer açın

Dua ederken Tanrı'nın adının kutsallığını ve egemenliğini gerçekten istediğiniz şeyler arasında söyleyin. Ardından o günün ihtiyacını, bağışlanma dileğinizi ve ayartılma karşısındaki zayıflığınızı açıkça O'na getirin. Başkasını bağışlamayı dışarıda bırakıp yalnız kendi bağışlanmanızı istemeye yöneldiğinizde duanın o bölümünde durun. Öğretilen duanın sizi kendi içinde tutarlı konuşmaya çağırmasına izin verin (Luka 11:2–4 ).

Başkasının ihtiyacını Baba'ya getirin

Ekmek isteyen adam, önüne yiyecek koyamadığı arkadaşının ihtiyacıyla kapıya gelir. Sizin de yardım etmek istediğiniz halde kendi imkanınızın yetmediği bir insan olabilir. Onun ihtiyacını bilginizin elverdiği açıklıkla Tanrı'ya anlatın ve Baba'nın iyiliğine güvenerek dilemekten vazgeçmeyin. Kutsal Ruh'u verme vaadini hatırlayarak kendi ihtiyacınızı da aynı güvenle söyleyin. Benzetmedeki adam gibi, ihtiyaç karşısındaki yetersizliğinizi açıkça söyleyebilirsiniz; dua ederken bunu saklamanız gerekmez (Luka 11:5–13 ).

Yeni belirti beklerken tövbeyi ertelemeyin

İsa'nın sözünü işittiğinizde sizden istediği karşılığı adlandırın. Sürekli yeni bir belirti beklerken zaten anladığınız çağrıyı erteleyip ertelemediğinizi düşünün. Özellikle açıkça bildiğiniz bir günahı sürdürüyorsanız, yeni bir açıklama aramadan o günahı Tanrı'ya itiraf edin ve ondan dönün. İsa'nın sözüne hayranlığınız, O'nun çağrısını uygulamaya uzansın (Luka 11:27–32 ).

Açgözlülüğünüzle malınızın yanında yüzleşin

İsa sofrada kapların içindekini vermekten söz ederken açgözlülüğü somut bir paylaşma çağrısıyla karşılar. Elinizdekini düşünürken yalnız nasıl kazandığınıza veya nasıl göründüğüne bakmayın; onu ihtiyaç karşısında nasıl tuttuğunuzu da inceleyin. Verebileceğiniz halde yalnız kendinize sakladığınız bir pay varsa bu tutumu Tanrı önünde adlandırın ve ihtiyacı bilinen birine gerçekten yarayacak yardımı yapın. Yardımın görünürlüğüyle kendinizi temize çıkarmaya çalışmak yerine, İsa'nın iç hayatınıza yönelen sözünü dinlemeyi sürdürün (Luka 11:39–41 ).

Titizliğinizin yanında ihmalinizi de görün

Düzenli olarak yerine getirdiğiniz dini sorumlulukları düşünürken İsa'nın adalet ve Tanrı sevgisi hakkındaki sözünü de okuyun. Özen gösterdiğiniz bir davranışı, başka yerdeki haksızlığın savunması olarak kullanıp kullanmadığınızı sorgulayın. Birine karşı bildiğiniz bir haksızlık sürüyorsa onu düzeltmeyi yaptığınız başka iyiliklerin arkasına ertelemeyin. İsa'nın çağrısını hem ihmalinizi gidermek hem de doğru olanı sürdürmek üzere dinleyin (Luka 11:42 ).

Öğrettiğiniz insanın önünü açın

Birine Tanrı'nın sözünü açıklıyorsanız ondan ne istediğinizi kendi yükümlülüğünüzle birlikte düşünün. İsa'nın uyardığı uzmanlar yük koyuyor, fakat yükü kaldırmaya yardım etmiyordu. Öğrettiğiniz kişi güçlük yaşadığında yalnız talebinizi tekrarlamak yerine neyle karşılaştığını dinleyin ve yapabileceğiniz yardımı verin. Açıklamanız kişinin Kutsal Yazılar'ı anlamasını kolaylaştırsın. Anlamadığı yerde sorduğu soru, daha açık anlatmanız gereken yeri gösterebilir; bilginiz onun sözü dinlemesinin önüne geçmesin. Siz de öğrettiğiniz sözün muhatabı olarak onu kabul etmeye ve uygulamaya devam edin (Luka 11:46 ; Luka 11:52 ).

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Luka 11 . Bölümün anlatısı, dua, İsa'nın yetkisi ve önderlere yönelik uyarılar için ana metin.
Kutsal Kitap, Yunus 3 ve 1. Krallar 10 . İsa'nın Ninovalılar ve Güney Kraliçesi karşılaştırmalarındaki olaylar için.
Kutsal Kitap, Yaratılış 4 . Habil'in öldürülmesi, Kayin adı ve dökülen kanın Tanrı'ya seslenişi için.
Kutsal Kitap, Çölde Sayım 19 . Mezarla temasın törensel kirlilikle ilişkisi için.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Araştırmalar

Çalışmalarım