Matta 23 — Öğrettiğini Yaşamayanlar ve Mesih’in Yeruşalim’e Çağrısı

Matta 23. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Başkası için neyin doğru olduğunu anlatırken söz bulmakta pek zorlanmayız. Aynı söz bizim alışkanlığımıza, itibarımıza veya çıkarımıza dokunduğunda ise söyleyecek yeni gerekçelerimiz olabilir. İsa'nın Matta 23'te açığa çıkardığı ayrılık, öğretmenin ağzıyla hayatı arasındadır. İnsanlara Tanrı'nın buyruğunu aktaran kişi, kendisini o buyruğun dışında tutmuştur. Onu dinleyenler de sözün doğruluğuyla gördükleri hayatın çelişkisini birlikte taşır. İsa halka ve öğrencilerine seslenirken hem bu çelişkiyi adlandırır hem onları Tanrı'nın sözünü dinlemeye çağırır (Matta 23:1–4 ).

Konuşmanın sertliği giderek artar. Başköşe isteyenler, kapıyı başkalarının yüzüne kapatanlar, küçük şeylerde titiz davranıp adaleti ihmal edenler aynı sözün önüne çıkarılır. Bu bölümü okurken aklımıza kusurlarını iyi bildiğimiz birilerini getirmek kolaydır. Fakat İsa'nın öğrencilerine kardeş olduklarını söylemesi, bizi de konuşmanın içine alır. Sonunda Yeruşalim'e yönelen ses, bütün uyarıların arasında kendisine sığınacak insanları toplamak isteyen Mesih'i duyurur (Matta 22:46 ; Matta 23:4–15 ; Matta 23:34–39 ).

01 — METNİ ANLAYIN

Öğrettiğimiz sözü yaşamak

Din bilginleriyle Ferisilerin Musa'nın kürsüsünde oturması, Kutsal Yasa'yı öğretme konumlarını anlatır. Onları dinleyen kişi, Musa aracılığıyla verilen sözle karşılaşır. İsa bu sözün yerine getirilmesini isterken öğretmenlerin yaptıklarının örnek alınmamasını da söyler. Çünkü anlattıkları itaati kendileri yaşamaz. Öğretmenin tutarsızlığını görmek dinleyenin güvenini yaralar; İsa bu yarayı, sorunu gizleyerek kapatmaya çalışmaz. Hem öğretenin davranışını açığa çıkarır hem Tanrı'nın buyruğunu onun tutarsızlığına teslim etmez (Matta 23:1–3 ).

İsa daha önce töreleri uğruna Tanrı'nın buyruğunu geçersiz kılanları kınamıştı. Burada da din öğretmeninin her sözüne sınırsız yetki vermez; Musa'nın Yasası'nı aktarırken kendisinin o sözle ne yaptığını sorar. Bu soru, başkasına öğüt veren herkes için ciddidir. Bağışlamayı açıklayabilir, fakat kendi kırgınlığımıza dokunulmasını istemeyebiliriz. Doğru sözü anlatmak, o sözün bizi de yargılamasına ve yönümüzü değiştirmesine açık olmayı gerektirir (Matta 15:3–9 ; Matta 23:2–4 ).

Ağır yükleri insanların sırtına bağlayıp kendileri parmaklarını bile oynatmak istemezler. Dinleyici hem kendisinden bekleneni taşır hem bunu isteyen kişide aynı itaati göremez. Yardım edeceğini düşündüğü el, yükü omzuna koyup çekilmiştir. İsa'nın eleştirisinde bu insani ağırlık da duyulur. Yorgunları kendisine çağıran Mesih'in öğretmenliği burada daha iyi anlaşılır: O, öğrencisini kendisinden öğrenmeye ve yanında dinlenmeye çağırmıştı. O'nun yumuşak huyluluğu, Tanrı'nın sözünü insanlara taşıyan kişinin nasıl biri olması gerektiğini de gösterir (Matta 23:4 ; Matta 11:28–30 ).

Gösteriş arzusu giyside de görünür. Ayetlerin konduğu, alna ya da kola takılan küçük kutular olan hamailleri büyütür, giysilerinin püsküllerini uzatırlar. Oysa Yasa'nın Tekrarı, Tanrı'nın sözünün evde ve yolda hatırlanmasını; Çölde Sayım ise püskülleri görenlerin buyrukları anımsayıp uygulamasını ister. Hatırlatıcı işaretin bakışı Tanrı'nın sözüne çevirmesi gerekirken, artık onu taşıyan kişi dikkat çeker. Biz de imanımızı görünür kılan şeyleri önemserken, onların insanlarda nasıl bir izlenim bıraktığını Tanrı'ya verdiğimiz karşılıktan daha fazla düşünmeye başlayabiliriz (Matta 23:5 ; Yasa’nın Tekrarı 6:4–9 ; Çölde Sayım 15:37–41 ).

Şölenin başköşesi, havranın seçkin yeri ve meydandaki saygılı selam aynı isteği besler. İnsanların bizi fark etmesini beklemek, yaptığımız işi sessizce yönetmeye başlayabilir. Hizmetimize teşekkür edilmediğinde duyduğumuz öfke, bazen beklediğimizin ne olduğunu gösterir. İsa öğrencilerine seslenirken bu saygınlık düzeninin ortasına kardeşliği koyar. Aynı öğretmenin öğrencisi olan insanlar, birbirlerinin yanında ortak bir yerde durur (Matta 23:6–10 ).

Rabbi, Baba ve Önder diye çağrılmaya ilişkin uyarılar bu bağlamda gelir. İsa göksel Baba'nın, tek öğretmenin ve Mesih'in yerini hatırlatır. Öğrencilerin hayatına yön veren en yüksek yetki insanın unvanına bırakılamaz. Aynı Müjde anneye babaya saygıyı korur ve öğrencilere öğretme görevi verir; dolayısıyla burada aile ilişkisi veya öğretme hizmeti silinmez. Hizmet eden de Mesih'in öğrencisidir. Kardeşlerinin imanını kendi kişiliğine bağlamak yerine, kendisinin de dinlediği Rab'be yöneltmelidir (Matta 23:8–10 ; Matta 15:4 ; Matta 28:18–20 ).

İsa toplulukta en üstün olanın ötekilere hizmet etmesini ister. Başköşede görünmeyi arayan kişi, şimdi kardeşinin ihtiyacının önünde durmaya çağrılır. Kendini yüceltenin alçaltılacağı, kendini alçaltanın yüceltileceği sözü de bu çağrının ardından gelir. İnsanların verdiği saygıyı biriktirerek Tanrı'nın önündeki yerimizi güvenceye alamayız. Bizi değerlendirecek olan Rab'dir; O'na güvenmek, başkalarının gözünde kendimizi büyütmek için harcadığımız çabadan vazgeçmemize alan açar (Matta 23:11–12 ).

Titizliğimizin sakladığı ihmal

Konuşma doğrudan din bilginleriyle Ferisilere döndüğünde kapalı bir kapı görürüz. Kendileri Göklerin Egemenliği'ne girmez, girmek isteyenleri de bırakmazlar. İnsanları Tanrı'nın sözüne ulaştırması beklenen kılavuzluk, onların yolunu keser. İsa daha önce Yahya'ya inanan vergi görevlileriyle fahişelerin dönüşünü anlatmış, bunu gören önderlerin yine de inanmadığını söylemişti. Artık reddedişin yalnız reddeden kişide kalmadığı görülür. Başkasının Tanrı'ya yönelişinde söz sahibi olmak, ağır bir sorumluluktur (Matta 23:13–14 ; Matta 21:31–32 ).

Tek bir kişiyi kendi dinlerine döndürmek için denizleri ve karaları aşarlar. Bu kadar emek, dışarıdan bakana büyük bir bağlılık göstergesi gibi gelebilir. İsa ise kazanılan kişinin ne hale geldiğine bakar ve kendilerinden iki kat cehennemlik yapıldığını söyler. Yanlış öğreti ve kötü örnek, yeni gelen insanda daha da büyüyebilir. Kendi çevremizin genişlemesini başarı sayarken insanları nasıl bir hayata çağırdığımızı sormak zorundayız. İsa'nın ağır yargısı, gayretin büyüklüğünün yönünü kaybetmiş bir hizmeti haklı çıkarmadığını gösterir (Matta 23:15 ).

Yeminlerle ilgili ayrımlarda bu yanlış yön belirginleşir. Tapınak üzerine edilen ant bağlayıcı sayılmazken tapınaktaki altın üzerine edilen ant bağlayıcı sayılır. Sunak ve üzerindeki adak için de benzer bir ayrım yapılır. İsa, hangisinin hangisini kutsal kıldığını sorar. Verdikleri hükümde altın öne çıkmış, onu kutsal kılan tapınak geri plana itilmiştir. Adak hakkında konuşurken de onu Tanrı'ya sunulan adak yapan sunakla ilişkisini unutmuşlardır (Matta 23:16–19 ).

İsa, yemin eden kişiyi Tanrı'nın huzurunda durmaya çağırır. Sunak adına ant içen üzerindekileri de, tapınak adına ant içen orada yaşayan Tanrı'yı da anmıştır. Gök adına ant içen ise Tanrı'nın tahtını ve tahtta oturanı anar. İnsan, sözünü bağlayıcı sayıp saymamak için kullandığı ince ayrımlarla Tanrı'nın huzurundan çıkamaz. Kutsal bir sözün hangi kısmının kendisini sorumlu tuttuğunu hesaplamak yerine, o sözü kimin önünde söylediğini hatırlamalıdır (Matta 23:20–22 ).

Nanenin, dereotunun ve kimyonun ondalığını ayırırken gösterilen titizlikte de benzer bir körlük vardır. Küçük ürünlerin payı unutulmamış, Yasa'nın daha önemli konuları olan adalet, merhamet ve sadakat ihmal edilmiştir. İsa, ondalığı bırakmalarını söylemeden asıl bunları yapmaları gerektiğini belirtir. Demek ki sorun özenin fazlalığında değil, neye yöneldiğindedir. Yerine getirdiğimiz dini sorumlulukları tek tek sayarken hakkını beklettiğimiz kişiyi görmezden gelebiliriz. Kolayca ölçebildiğimiz işler, daha pahalıya mal olacak itaati ertelememizin perdesi haline gelebilir (Matta 23:23 ).

Küçük sineği süzüp deveyi yutma görüntüsü bu ölçü kaybını unutulmaz hale getirir. Küçücük bir şeyi ayıracak kadar dikkatli göz, önündeki devasa yanlışı görmemiştir. İsa'nın sözündeki sert alay, kılavuzların kendilerine duydukları güveni sarsar. İnsan ayrıntılarda titiz olduğu için kendisini bütünde de sadık sayabilir. Oysa başkasının hakkını, acısını ve bize duyduğu güveni hesaba katmayan titizlik, İsa'nın gösterdiği körlüğü kendi içinde taşıyabilir (Matta 23:23–24 ).

Bardakla çanağın dışını temizlerken içini açgözlülük ve taşkınlıkla dolu bırakırlar. İsa temizliğin içeriden başlamasını ister. Bu söz, yalnız başkalarının bizi nasıl gördüğünü düzelterek yaşayamayacağımızı gösterir. Sahip olma isteğimiz, sakladığımız çıkar ve kendimize tanıdığımız sınır tanımazlık ele alınmalıdır. İtibarımızı korumaya alışmışsak, içimizdeki kötülüğün adını koymak utandırabilir. Fakat İsa'nın çağrısı bizi dışarıyı bir kez daha parlatmaya değil, gerçekten temizlenmeye yöneltir (Matta 23:25–26 ).

Badanalı mezarlarda görüntü daha da ağırlaşır. Dışarıdaki güzelliğin ardında ölü kemikleri ve pislik vardır. İsa bu benzetmeyi açıklarken insanların önünde doğru görünmelerine rağmen içlerinin ikiyüzlülük ve kötülükle dolu olduğunu söyler. Alkış, içeride olanı değiştirmemiştir. Başkalarının bizim hakkımızda iyi düşünmesiyle rahatladığımızda, Tanrı'nın gördüğü hayatla yüzleşmeyi erteleyebiliriz. Bu bölümdeki temizlik çağrısı, hayranlık uyandıran görüntünün arkasından çıkıp Rab'bin önünde olduğumuz gibi durmamızı ister (Matta 23:27–28 ).

Toplamak isteyen Mesih’in önünde

Peygamberlerin mezarlarını yapar, doğru kişilerin anıtlarını süslerler. Atalarının döneminde yaşasalardı peygamberlerin öldürülmesine katılmayacaklarını da söylerler. Geçmişte işlenmiş kötülüğü kınamak, insana kendisini doğru tarafta hissettirebilir. Fakat aynı Tanrı'nın bugün gönderdiği kişiye ne yaptığı sorusu önünde durur. İsa onların geçmiş hakkındaki sözlerini, bugün yürüdükleri yoldan ayırmalarına izin vermez. Ölmüş peygamberin anıtına gösterilen saygı, işitilmek istenmeyen canlı söze karşılığı gizleyemez (Matta 23:29–32 ).

Atalarının başlattığı işi bitirmelerini söylemesi sert bir suçlamadır. Hemen ardından onları engerekler soyuna benzetir ve cehennem cezasından nasıl kaçacaklarını sorar. Böylece sözün kötülüğe verilmiş bir izin olmadığı, sürdürdükleri yolun hesabını önlerine koyduğu anlaşılır. İsa, güzel anıtların ardında yaşayan öldürücü düşmanlığı açığa çıkarır. Bu uyarıyı işitmek rahatsız edicidir; kendi haklılığımızı geçmişin kötü insanlarıyla karşılaştırarak kurduğumuzda, bugünkü reddedişimizi fark etmeyebiliriz (Matta 23:31–33 ).

İsa peygamberler, bilge kişiler ve din bilginleri göndereceğini söyler. İçlerinden bazıları öldürülecek ve çarmıha gerilecek, bazıları havralarda kamçılanıp kentten kente kovalanacaktır. Bu tanıkları gönderen Mesih, karşılaşacakları düşmanlığı da bilir. Sözü ulaştırmak için gönderilen insanların bedenleri ve hayatları, önderlerin reddedişinin bedelini taşıyacaktır. İsa'nın açıkça adlandırdığı zulüm, geçmişin cinayetlerini kınayan insanların aynı şiddeti sürdürdüğünü gösterecektir (Matta 23:34 ).

Doğru Habil'den tapınakla sunak arasında öldürülen Berekya oğlu Zekeriya'ya uzanan kan tanıklığı, bu hesabın ağırlığını duyurur. İsa dökülen doğru kişilerin kanından sorumlu tutulacaklarını ve bunun bu kuşağın üzerine geleceğini bildirir. Sözün muhatapları, kendilerine yönelen Tanrı çağrısına karşı aldıkları tavırla yargının önünde durur. İsa bu hükmü, geçmişin öldürücü düşmanlığını sürdüren ve O'nun gönderdiklerini reddeden kuşağa yöneltir (Matta 23:34–36 ).

Sonra İsa Yeruşalim'e seslenir. Peygamberleri öldüren ve kendisine gönderilenleri taşlayan kentin adı iki kez duyulur. Bunca reddedişin karşısında, çocuklarını kaç kez toplamak istediğini söyler. Bu sözde, uyarı boyunca kolayca gözden kaçırabileceğimiz bir yakınlık vardır. Mesih, kendisini reddeden kent hakkında konuşurken ona yönelen isteğini de açar. Okur artık yalnız suçlanan davranışları değil, geri çevrilen çağrının sahibini de görür (Matta 23:37 ).

Bir tavuğun civcivlerini kanatları altında toplaması, bu isteğin nasıl bir yakınlık olduğunu gösterir. Yavruya yer açan ve onu korumak için yanına alan bir sığınaktır bu. İsa'nın sözü kendisini savunmakla meşgul insana başka bir yer gösterir: O'nun yanında toplanmak. Fakat kent bu çağrıya karşılık vermemiştir. Toplamak isteyenle toplanmak istemeyenler arasındaki ayrılık, bütün konuşmanın acısını burada duyurur. Biz de kusurumuz açığa çıktığında yalnız kendimizi haklı çıkarmaya çalışırken, bize yönelen Mesih'in çağrısını işitmeyebiliriz (Matta 23:37 ).

Evin ıssız bırakılacağı sözü, bu reddedişin ardından gelir. Kentin ibadet merkezi ve sahip olduğu itibar onu yargıdan korumayacaktır. Bir sonraki bölümde İsa tapınaktan ayrılır ve öğrencilerine gösterdikleri yapıların yıkılacağını söyler. Görünür görkemin verdiği güven, Tanrı'nın sözü karşısında çözülür. Mesih'in toplama isteğini işitmek, uyarısını hafife almamıza izin vermez; O'na sığınma çağrısının ne kadar ciddi olduğunu gösterir (Matta 23:38 ; Matta 24:1–2 ).

Son söz, Rab'bin adıyla geleni karşılayan övgüye döner. İsa, bu sözü söyleyecekleri zamana dek kendisini bir daha görmeyeceklerini bildirir. Yeruşalim'e girişinde duyulan ve Mezmurlar'da yer alan karşılama, şimdi O'nu reddeden kentin önüne konur. Başkalarının kendilerini övmesini isteyen önderler hakkında başlayan konuşma, Mesih'in karşılanmasına yönelerek biter. Biz de O'nu doğru adlandırmakla yetinmeyip, kendimize sakladığımız hayatı sözüne açmaya çağrılırız (Matta 23:39 ; Matta 21:9 ; Mezmurlar 118:26 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

1. Başkasına kolayca söylediğiniz halde kendinize uygularken zorlandığınız bir buyruk geliyor mu aklınıza? İsa'nın öğretilen sözle öğretmenin davranışını ayırması, hem kendi hayatımıza hem bizi hayal kırıklığına uğratan bir öğretmene bakışımızı nasıl etkiliyor (Matta 23:1–4 ; Matta 15:3–9 )?
2. Yaptığınız bir hizmet fark edilmediğinde veya teşekkür almadığında içinizde neler oluyor? İsa'nın kardeşlik ve büyüklük hakkında söyledikleri, bu beklentinin hangi tarafını yeniden düşünmenize yol açıyor (Matta 23:8–12 )?
3. Yeminlerdeki ince ayrımları düşünün: İnsan, Tanrı adına konuşup verdiği sözün sorumluluğundan nasıl uzaklaşmaya çalışabilir? İsa'nın tapınak, sunak ve gök hakkında söyledikleri bu kaçışın neresini açığa çıkarıyor (Matta 23:16–22 )?
4. İnsanların görebildiği hangi dini sorumlulukları, adalet ve merhamet gerektiren zor bir adımdan daha kolay yerine getirebiliyoruz? İsa'nın önce içi temizleme çağrısı, dışarıdaki titizliğimizi nasıl değiştirebilir (Matta 23:23–28 )?
5. Geçmişteki iman örneklerine saygı duyarken bugün aynı Tanrı'nın sözünü reddetmemiz nasıl mümkün olabilir? İsa'nın Yeruşalim'i toplamak istediğini duyduğunuzda, bu sert konuşmayı dinleyişinizde ne değişiyor (Matta 23:29–39 )?

03 — HAYATA TAŞIYIN

1. Söylediğiniz sözü kendiniz de dinleyin

Yakın zamanda birine Kutsal Kitap'tan verdiğiniz bir öğüdü hatırlayın. Aynı sözün kendi davranışınızda neye dokunduğunu düşünün. Başkasından beklediğiniz itaati kendinizden esirgediğiniz yer varsa, gerekçelerinizi sıralamadan Rab'bin önünde kabul edin. Kendi davranışınız değişmeden öğüdünüzü yinelemenin karşınızdaki kişiye ne yaşattığını düşünün. Bağışlamayı öğrettiğiniz halde bağışlamayı reddediyorsanız, bugün o dirençle yüzleşmek gerçek bir başlangıç olabilir (Matta 23:1–4 ).

2. Hizmet ederken kardeş kaldığınızı hatırlayın

Toplulukta yaptığınız işin size nasıl bir yer kazandırmasını beklediğinizi dürüstçe düşünün. İsa'nın sizi diğer öğrencilerle kardeş saydığını yeniden işitin. Göreviniz nedeniyle sözünüzün sorgulanmamasını veya her zaman fark edilmenizi bekliyorsanız, bu arzuyu Mesih'in hizmet çağrısıyla karşılaştırın. Bugün yaptığınız bir işi, size gösterilen saygıyla ölçmeden kardeşinizin gerçek yararı için yerine getirin. Kendini alçaltanı yüceltecek olan Rab'be güvenebilirsiniz (Matta 23:6–12 ).

3. Titizliğinizin yanında ihmalinizi de görün

İbadet hayatınızda özen gösterdiğiniz bir sorumluluğu düşünün. Onu sürdürürken adalet, merhamet ve sadakat isteyen hangi konuda geciktiğinize bakın. Birinin hakkını bekletiyor veya verdiğiniz sözü yerine getirmiyorsanız, diğer görevlerinizi tamamlamış olmanızın arkasına saklanmayın. Geciktirdiğiniz ödemeyi veya söz verdiğiniz yardımı daha fazla ertelemeyin. İsa'nın küçük sorumluluklarla birlikte daha ağır olanları da gözetme çağrısını dinleyin (Matta 23:23–24 ).

4. Temizliği içeriden başlatın

İnsanların sizin hakkınızdaki iyi kanaati bir anlığına gündeminizden çıksın. Rab'bin önünde sahip olma isteğinizi, sakladığınız çıkarı ve kendinize tanıdığınız ayrıcalıkları düşünün. Açgözlülüğün davranışınızı yönettiği yerde onu günah olarak adlandırın. Tövbeniz, görünüşünüzü korumanın yeni bir yoluna dönüşmesin. Haksız aldığınızı geri vermek veya çıkarınız için gizlediğiniz gerçeği söylemek, yüzleştiğiniz günaha göre dönüşünüzün görünür karşılığı olabilir (Matta 23:25–28 ).

5. Mesih’in çağrısını sessizce dinleyin

Yeruşalim'e yönelen sözü kendinizi savunmak için acele etmeden yeniden okuyun. İsa'nın toplamak istediğini, insanların ise istemediğini düşünün. O'nun öğretisinde karşılık vermek istemediğiniz bir şeyi dua ederken açıkça söyleyin. Kendinizi haklı çıkarmaya çalıştığınız yerde, O'na güvenerek ve tövbeyle yaklaşın. Bir süre bu sözü sessizce dinleyin; sizi yanına çağıran Rab'bin önünde kendinizi savunmak zorunda değilsiniz (Matta 23:37–39 ).

Kaynaklar

• Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Matta 23 ve açıklama dipnotları; diğer pasajlar ilgili paragraflarda bağlantılıdır. Hamail ve püskül açıklaması çevirinin dipnotlarıyla ve ilgili Yasa pasajlarıyla karşılaştırılmıştır.
• Barclay M. Newman ve Philip C. Stine, A Handbook on the Gospel of Matthew, United Bible Societies, 1988. TIPs üzerinde yayımlanan 23:3, 23:9 ve 23:35 açıklamaları: öğretme konumu, Baba unvanı ve dökülen kanla ilgili yargı sözünün kapsamı.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

• Musa — Kurtuluş, Yasa ve Sınır: Musa'nın Yasayı aktarma görevini ve kendi sorumluluğunu daha geniş bağlamda ele alır.
• Kayin ve Habil — İlk Cinayet ve Şiddetin Büyümesi: İsa'nın andığı doğru Habil'in öldürülmesini Yaratılış anlatısında inceler.
• Yeruşalim — Bir Kentten Fazlası: kentin tapınak, yargı ve Mesih'in gelişiyle ilişkisini izler.
• Giysi, Dokuma ve Başörtüsü — Kutsal Kitap Dünyasında Ne Anlama Geliyordu?: giysinin gündelik ve dini anlamını, buyrukları hatırlatan püsküllerin yerini açıklar.

© 2026 Veritas Liberat. Tüm hakları saklıdır.