Titus 2 — Lütuf Bizi Eğitir

GİRİŞ

“Lütufla kurtuldum” diyen bir insan bundan sonra nasıl yaşayacak? Pavlus ikinci bölümde bu soruya kilisenin gündelik hayatının içinden cevap verir. Yaşlı erkeklerden, yaşlı kadınlardan, gençlerden ve kölelerden söz eder; öğretisini evlere ve sıradan davranışlara kadar götürür. Sonra bütün bu sözlerin kaynağını açıklayan bir cümle kurar: Tanrı'nın kurtuluş sağlayan lütfu ortaya çıkmıştır. O lütuf, insanları yetiştirmeye başlamıştır (Titus 2:1–12).

Girit'te bozuk öğreti yüzünden ailelerin yaralandığını görmüştük. Pavlus şimdi gözümüzü, bunun karşısında güçlenmesi gereken sıradan kilise hayatına çevirir. Titus'un görevi sözleri ve yaşayışı birbirine uygun bir topluluk yetiştirmektir. İkinci bölüm aynı çizgiyi sürdürür; fakat kilisedeki bütün kuşakların yaşamına girerek daha da somutlaştırır. Hangi davranışın beklendiği kadar bunun neden beklendiği de önemlidir. Pavlus sonunda bunun kaynağını İsa Mesih'in kendisini vermesinde bulur (Titus 1:16; Titus 2:14).

Bu bölümde tarihsel uzaklığı kolayca unutabileceğimiz iki alan bulunuyor. Kadınların ev içindeki görevlerinden ve Roma dünyasındaki kölelerden söz edilmesi, bugün de insanların hayatını etkileyebilecek yorumlara açıktır. O yüzden metnin açık buyruğunu yumuşatmadan, özgür insanlar arasındaki çağdaş ilişkilerle köleliğin zorlayıcı düzenini eşitlemeden okumalıyız. Pavlus mevcut toplumun içindeki imanlılara seslenir; onların konumlarının farklılığı Tanrı'nın lütfuna erişmelerinin önünde bir üstünlük sırası oluşturmaz. On birinci ayetteki “bütün insanlar” sözü, bölümün bu geniş muhataplarını yeniden bir araya getirir (Titus 2:9–11).

Mektubun bu kısmı geçmişe ve geleceğe de bakar. Mesih kendisini bizim uğrumuza vermiştir; O'nun yücelik içinde gelişini bekliyoruz. İmanlıların yaşadığı zaman tam bu iki olayın arasındadır. Kurtarıcı lütuf ortaya çıkmış ve insanları eğitmeye devam etmektedir. Hristiyan kutsallığının ciddiyetini anlamak için Pavlus'un yaptığı gibi önce bu lütfun kaynağını ve amacını işitmek gerekir (Titus 2:11–14).

01 — METNİ ANLAYIN

Sağlam öğretinin evi, yaşı ve sesi var

Bölüm, “Sana gelince, sağlam öğretiye uygun olanı öğret” buyruğuyla açılır (Titus 2:1). Bir önceki bölümde aldatıcıların sözleri ile yaşamları birbirini doğrulamıyordu. Titus şimdi insanlara hem doğru olanı anlatacak hem de o öğretinin yaşanabildiğini gösterecektir. Pavlus'un söz ettiği “uygunluk”, güzel konuşma kurallarının ötesine geçer: İnanç, öfkeye ne yaptığımızdan konuşurken kimi incittiğimize kadar uzanır.

Yaşlı erkeklerden ölçülü, ağırbaşlı ve sağduyulu olmaları istenir; iman, sevgi ve sabır bakımından sağlam kalmalıdırlar (Titus 2:2). Bu nitelikler uzun yıllar yaşamış olmanın kendiliğinden getirdiği ödüller değildir. İnsan yıllarla birlikte kimi zaman bilgeleşir, kimi zaman kırgınlıklarını biriktirir. Pavlus olgunluğu takvimle ölçmez. Pavlus kıdemi saygı nedeni sayarken ruhsal olgunluğu zamana bırakıp gitmez. Topluluğun tecrübeli erkekleri, güvenilir bir hayatın yıllar içinde nasıl taşınacağını göstermeye çağrılır.

Yaşlı kadınlara seslenildiğinde onların yaşamının saygınlığı kadar konuştukları söz de önem kazanır. İftiracı olmamaları, şaraba tutsak düşmemeleri ve iyi olanı öğretmeleri istenir (Titus 2:3). Bu kadınlar genç kadınları yetiştiren öğreticilerdir. İftira başkalarının adını yaraladığı için, öğreten kişinin dili kendi dersinin ilk örneğidir. Pavlus, kilisede kuşaktan kuşağa aktarılan bilgeliğin güvenilir karakterden doğmasını ister.

Genç kadınlara ilişkin öğütlerde eş ve çocuk sevgisi, sağduyu, temiz yüreklilik ve evin sorumluluğuna özen göstermek öne çıkar (Titus 2:4–5). Bu ifadeler çağımızdaki her aile düzeninin birebir tarifi gibi sunulamaz; Pavlus belirli bir dünyada yaşayan imanlıların tanıklığıyla ilgilenmektedir. Metin, kadınların bütün yeteneklerini ev dışında kullanmalarını yasakladığını söylemez. Kendi içinde açık olan şey, sevginin ve ev sorumluluğunun önemsenmesidir; bunların ihmal edilmesi de, bu sözlerle insanın değersizleştirilmesi de mektubun sağlam öğreti amacını bozar. “Tanrı'nın sözü kötülenmesin” gerekçesi, bu davranışların tanıklık boyutunu görünür kılar.

Kocalarına bağlılıkla ilgili söz bugünün okuyucusuna zor gelebilir; böyle hissetmek metni görmezden gelmek için gerekçe olmaz. Yine de bağlılığı şiddete razı olma, suç ortaklığı yapma veya insan onurunun silinmesi şeklinde yorumlamak Pavlus'un bütünsel Mesih öğretisiyle uyuşmaz. Başka bir mektupta kocalara Mesih'in kilise uğruna kendisini veren sevgisi örnek gösterilir (Efesliler 5:25). Titus'ta ise ağırlık özellikle genç kadınların içinde bulunduğu hane yaşamına verilmiştir. Okuyucu, metnin gerçekten söylediği sorumluluğu duymalı; söylemediği sınırsız itaati onun adına üretmemelidir.

Genç erkeklere verilen doğrudan buyruk şaşırtıcı biçimde kısadır: Sağduyulu olmaya özendirilmeleri istenir (Titus 2:6). Ardından Titus'a dönerek iyi işlerin örneği olmasını buyurur; öğretişte dürüstlük, ağırbaşlılık ve kınanamayacak sözler bekler (Titus 2:7–8). Öğreten kişinin hayatı, verdiği dersin yanına ayrı bir resim gibi asılmaz; dersin inandırıcılığını taşır. Bu nedenle Titus'un kendi davranışı, gençleri yönlendiren sözleri kadar dikkatle sınanacaktır.

Pavlus karşı çıkan kişinin söyleyecek kötü söz bulamamasını ister. Burada amaç insanları parlak bir görüntüyle susturmak veya eleştiriyi imkansız hale getirmek değildir. Titus'un yaşamı ve sözleri öyle tutarlı olmalıdır ki gerçek bir suçlama için dayanak bulunamasın (Titus 2:7–8). Bir insanın herkes tarafından beğenilmesi mümkün değildir; Pavlus'un kendisi de ağır iftiralar yaşamıştır. Dolayısıyla önderin güvenilirliği muhalefetin tamamen susmasında değil, hakkında söylenenlerin haklı bir karşılık bulamamasında sınanır.

Bölümde farklı gruplara farklı öğütler verildiği halde ortak bir çizgi sürer. Özdenetim yalnız yaşlı erkeklere veya genç erkeklere bırakılmaz; kadınların ve Titus'un yaşamı da aynı sağlamlıkla ele alınır. İnsanların kilisedeki görevleri ve toplumsal koşulları birbirinden farklıdır. Buna rağmen herkesin yaşamı Tanrı sözünün onuruyla ilişkilidir (Titus 2:2–8). Lütfun bütün insanlara göründüğünü birazdan söyleyecek olan Pavlus, bu genişliği daha ilk ayetlerde sessizce hazırlamaktadır.

Kölelik dünyasında tanıklığın ağırlığı

Dokuzuncu ayette seslenilen kişiler kölelerdir. Roma dünyasında kölelik, bir insanın başka bir insanın mülkiyeti sayılabildiği ağır bir hukuk ve güç ilişkisiydi. Bu gerçeği hafifleterek “bugünün çalışanları” diye anlatmak tarihsel farkı yok eder. Pavlus kölelerden efendilerine bağlı olmalarını, ters yanıt vermemelerini, hırsızlık yerine tam güvenilirlik göstermelerini ister (Titus 2:9–10). Bu buyruklar mevcut şartların içindeki imanlıların davranışını hedef alır. Pavlus bunları söylerken köleliğin insanı mülkiyete çeviren yapısının ortadan kalktığını ileri sürmez.

Kölelere verilen bu sözleri insanın başka bir insana sahip olmasını Tanrı'nın değişmez isteği olarak okumak ciddi bir hatadır. Mektup köleliğin hukukunu Tanrı'nın yaratılış amacı diye açıklamaz, efendilere sınırsız güç de tanımaz. Burada doğrudan kölelere seslenilmektedir ve onların içinde yaşadığı eşitsizlik gerçek olarak kalır. Filimon'a yazılan mektupta Onisimos'un sevgili kardeş olarak kabul edilmesini istemesi de Pavlus'un yeni kardeşlik dilini görmemizi sağlar (Filimon 1:15–16). Ama bir metni diğerinin söylemediği siyasi sonucu zorla söyletmek için kullanmamak gerekir.

Kölelerin güvenilir davranışı için verilen neden önemlidir: Kurtarıcımız Tanrı'yla ilgili öğretiyi her yönden çekici kılmak (Titus 2:10). Mesajın içeriği değiştirilerek insanlara hoş görünmek istenmiyor. Pavlus, toplumda sesi en az duyulan imanlılardan birinin bile yaşayışıyla öğretiye tanıklık edebileceğini söylüyor. Bunu, yaşanan haksızlığın sessizce katlanılması gereken iyi bir şey olduğu sonucuna çeviremeyiz. Öğretinin güzelliği güçsüz insanın köleleştirilmesinde değil, onun da Tanrı önünde ahlaki bir özne ve iman tanığı olarak görülmesinde duyulur.

Pavlus köleleri de bölümün sonunda açıklayacağı kurtarıcı lütfun muhatapları arasında tutar. Önceki gruplara hitap ettiği gibi onların günlük davranışlarına da söz söyler; Tanrı'yla ilgili öğretinin onları ilgilendirdiğini kabul eder. Roma hukukunda sahip olunan statü değişken olabilir, hatta zorla belirlenebilir; fakat lütfun görünmesi böyle bir konumun ayrıcalığına bağlanamaz (Titus 2:9–11). On birinci ayetteki “bütün insanlar” sözü, köle ile özgürün birlikte anıldığı bu bölümün tam ardından gelir. Okuyucu o geçişi gözden kaçırırsa Pavlus'un kurduğu düşünce zincirini de kaçırır.

Lütuf ortaya çıktı; şimdi bizi eğitiyor

Bölümün en önemli bağlantı sözcüklerinden biri “çünkü”dür. Yaşlılara, gençlere, Titus'a ve kölelere yöneltilen çağrının ardından Pavlus Tanrı'nın kurtuluş sağlayan lütfunun ortaya çıktığını söyler (Titus 2:11). Bu sözler önceki davranış öğütlerinin asıl gerekçesini ortaya çıkarır. Hristiyanların iyi yaşayarak Tanrı'nın iyiliğini kazanmaları beklenmez; Tanrı'nın onlara gösterdiği iyilik yeni yaşamın başlangıcıdır. Davranış bu lütfa verilen karşılıktır ve onun eğitici gücüyle biçimlenir.

“Bütün insanlar” ifadesi üzerine farklı kurtuluş tartışmaları açmak mümkün olsa da Pavlus'un burada yaptığı hareket yeterince açıktır. Bölüm boyunca saydığı yaş, cinsiyet ve toplumsal statü farklılıkları, lütfun erişiminin tek bir seçkin gruba bağlı olmadığını gösterir. Bu söz, her insanın iman edip etmediğine bakılmaksızın kurtulduğunu ilan eden ayrı bir sonuçla karıştırılmamalıdır. Mektubun diğer yerlerinde iman ve kurtuluş arasındaki ilişki açık biçimde korunur. Buradaki vurgu, Tanrı'nın kurtaran iyiliğinin her tür insana yönelmiş olmasıdır (Titus 2:2–11).

Pavlus bu lütfun eğitiminden söz ederken iki hareket gösterir. Tanrısızlık ve dünyasal arzular reddedilir; bunun yerine şimdiki çağda sağduyulu, doğru ve Tanrı yoluna yaraşır yaşam sürdürülür (Titus 2:12). Eğitim, geçmişteki suçun bağışlandığını yalnız bir kez duymaktan daha uzun bir süreçtir. İnsanların arzu ettikleri, vazgeçtikleri ve sürdürdükleri şeyler zaman içinde değişir. Metindeki öğretmen Tanrı'nın lütfudur; kutsallaşma onun karşısında insanın bağımsız olarak kurduğu bir başarı hikayesi değildir.

“Şimdiki çağ” sözü bütün anlatıya zaman duygusu kazandırır. Pavlus imanlıların henüz tamamlanmış bir dünyada yaşadığını söylemez; günahın çekimi ve sorumlulukları devam eder. Lütuf insanların tam da burada nasıl yaşayacağını öğretir. Gelecek beklentisi bugünkü günaha erteleme hakkı vermez. Gelecek umudu bugün yapılan seçimlerin ağırlığını hafifletmek yerine onları yeni bir ışık altında gösterir (Titus 2:12–13).

Lütfun ilk görünüşünden söz ettikten sonra Mesih'in yücelik içinde gelişini beklemeye geçer. “Ulu Tanrı ve Kurtarıcımız İsa Mesih” diye çevrilen ifadenin Grekçe kuruluşu, güçlü biçimde her iki unvanı aynı kişiye bağlar (Titus 2:13). Bu yüzden ayet Mesih'in Tanrılığı bakımından dikkat çekicidir; ayrıntılı bir dilbilgisi gösterisine gerek kalmadan anlamı okura açıklamak mümkündür. Beklenen kişi yalnız geleceği haber veren biri değildir. Kurtaran ve kendisini halkına veren Rab şimdi de tarihin sonundaki umudun odağında durur.

Pavlus bekleyişi boş bir zaman geçirme dönemi gibi anlatmaz. Mesih'in yüceliğinin görüneceği gün henüz gelmemiştir; imanlılar lütfun eğitiminde yürürken o günü umarlar. Bölümün başındaki davranışların hepsi bu bekleyişin içine yerleşir. Yaşlı erkeğin sabrı, Titus'un doğru sözü ve kölenin güvenilirliği aynı kurtarıcı ve aynı gelecek karşısında anlam taşır. Görkemli umut, gündelik hayatı küçük görmeye başlayan bir düşünceye dönüşmez (Titus 2:2–13).

Mesih'in kendisini vermesi bölümün zirvesidir. Pavlus bunun amacını her suçtan kurtarma, arıtma ve Mesih'e ait, iyilik etmekte gayretli bir halk oluşturma olarak açıklar (Titus 2:14). Kurtuluş yalnız geçmiş davranışların kayıttan silinmesi değildir; Mesih'in kendisine ait bir topluluk edinmesiyle ilgilidir. Bu ifade Eski Antlaşma'da Tanrı'nın kendisine ait halkı anlatan sözleri hatırlatır (Mısır’dan Çıkış 19:5–6). Böylece iyi işler, kurtuluşun bedelini ödemeye çalışan insanların değil, Mesih'in kendini vererek kurtardığı halkın yaşayışında doğar.

“İyilik etmekte gayretli” sözüne geldiğimizde ilk ayetleri yeniden duyarız. Titus'un iyi işlerde örnek olması, yaşlı kadınların iyi olanı öğretmesi ve kölelerin güvenilirliği tek bir kurtuluş olayının ışığında anlam kazanır (Titus 2:3; Titus 2:7; Titus 2:14). İyi işlerin insanı Tanrı'nın çocuğu yapan ücret olmadığı, başka bir mektupta lütufla kurtuluşun hemen ardından da açıklanır (Efesliler 2:8–10). Pavlus burada da sıralamayı Mesih'in eyleminden başlatır. Kilisenin görünür iyiliği, kurtarıcısının kim olduğunu ve ne için canını verdiğini anlatmalıdır.

Son ayette Titus'a bu sözleri bildirmesi, dinleyenleri isteklendirmesi ve günahlı olanları ikna etmesi söylenir (Titus 2:15). Yetkisi, zorlayıcı bir kişilik gösterisinden kaynaklanmaz; kendisine emanet edilen öğretiyi açıkça duyurmakla bağlantılıdır. Pavlus'un istediği öğretmen önce kendisi örnek olan, sonra sözü güvenilir biçimde ileten kişidir. Düzeltme gerekirse insanları aşağılamak için ayrı bir izin verilmez. Bölümü bitiren buyruğun ağırlığı da buradadır: Tanrı'nın lütfu insanı eğitiyorsa Titus onun öğrettiğini gevşetmeden anlatmalıdır.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Pavlus neden sağlam öğretiyi anlatırken yaşlılara, gençlere ve Titus'un kendi örnekliğine kadar iner (Titus 2:1–8)? Sizce bir inancın gündelik hayatta görünmesi hangi yanlış anlaşılmaları giderir?
Yaşlı kadınların “iyi olanı öğretmesi” ile Titus'un “iyi işlerde örnek olması” bir arada düşünüldüğünde, kilisede öğretme görevi yalnız söz söylemekten nasıl ayrılır (Titus 2:3–8)?
Kölelere verilen buyruklar Roma köleliğinin içinde söyleniyor (Titus 2:9–10). O tarihsel ağırlığı silmeden bu kişilerin de Tanrı'nın öğretisinin tanıkları sayılmasını nasıl anlarsınız?
Titus 2:12 lütfun bizi eğittiğini söylüyor. Lütuf yalnız bağışlanma haberinden ibaret olsaydı Pavlus'un anlattığı yaşamda hangi şeyler eksik kalırdı?
Mesih'in kendisini vermesiyle “iyi işlerde gayretli bir halk” oluşturması arasında nasıl bir bağ var (Titus 2:14)? Bu bağ, yaptığımız iyiliği kendi başarımız sayma eğilimini nasıl sınar?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Lütfun eğitimini ciddiye alın. Titus 2:12 neyin reddedileceğini ve neyin öğrenileceğini birlikte anlatır. Değişmesi gerektiğini bildiğiniz bir arzuyu yalnız irade gücüyle kontrol etmeye çalışırken lütfun sizi hangi yönde eğittiğini düşünün. Bu soruyu kendi hayatınızda somutlaştırın; başkasının hikayesini sorgulayarak değil.
Kuşakların birbirinden öğrenmesine yer verin. Titus 2:2–4 yaşlı imanlıların kendi hayatlarıyla öğretmesini bekler. Toplulukta hangi tecrübenin gençlere gerçekten iyilik sağlayacağını konuşun. Yalnız tavsiye veren bir yaşlılıktan ziyade yaşanmış sadakatin nasıl aktarılabileceğini görün.
Örneklik iddiasını davranışla sınayın. Titus'un öğretirken dürüst ve örnek olmasına ilişkin çağrı (Titus 2:7–8), hizmet eden herkes için rahatsız edici bir sorudur. Söylediklerinizle yaşayışınızın birbiriyle çeliştiği noktada kendinizi savunmaya koşmadan gerçeği kabul etmek, lütfun eğitiminin parçası olabilir.
Roma köleliğiyle bugünün iş ilişkilerini karıştırmayın. Titus 2:9–10 zorlayıcı bir düzen içindeki imanlılara seslenir. Bu ayetleri bir çalışana haksızlığı sessizce kabul ettirme aracı olarak kullanmayı reddedin. Tanrı'nın öğretisinin güzelliğini, insanların sömürülmesinde değil doğru ve güvenilir davranışta arayın.
Bekleyişin bugünkü davranışı biçimlendirmesine izin verin. Titus 2:13 Mesih'in yücelik içinde gelişini umut olarak anlatır. Bu umut, bugünkü görevlerden kaçmak için değil onları yerine getirirken yönümüzü kaybetmemek için verilmiştir. Geleceğe dair beklentinizin şimdi hangi davranışınıza ağırlık kazandırdığını düşünün.
İyi işleri lütfun meyvesi olarak görün. Mesih kendisini iyi işlerde gayretli bir halk edinmek için verdi (Titus 2:14). Bir başkasına gerçek yarar sağlayan hizmeti küçümsemeyin, fakat bunu Tanrı'nın sevgisini kazanmanın bedeline dönüştürmeyin. İyiliği hem şükranla hem sevinçle yerine getirebilmek, bu bölümün açtığı yoldur.

Kaynaklar

Titus 2 — Kutsal Kitap Yeni Çeviri, Kitabı Mukaddes Şirketi / Yeni Yaşam Yayınları; bölümün doğrudan ana metni.
NET Bible, Titus 2:11–14 çeviri notları — lütfun eğitici eylemi ve Mesih'in unvanlarının dilbilgisi için kullanıldı.
Wesley Hill, “Commentary on Titus 2:11–14”, Working Preacher — lütfun tarihte görünmesiyle geleceğe yönelik umudun bağlantısı için karşılaştırıldı.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Efesliler — Yeni yaşam — ev ilişkileri, kölelik bağlamı ve lütufla değişen yaşayışı karşılaştırmalı ele alan mevcut Veritas okuması.

Çalışmalarım