Yeşaya 13 — Babil İçin RAB’bin Günü: Gururun Çöküşü ve Savaşın Dehşeti

Bu Metin Nasıl Hazırlandı?

Bu çalışma, Türk edebiyatının edebi üslup zenginliğini yansıtan hibrit bir yapay zeka modeli desteğiyle taslaklandırılmış; teolojik doğruluk, bağlamsal derinlik ve editoryal içerik kontrolü Veritas Liberat ekibi tarafından gerçekleştirilerek gerekli düzeltmeler yapılmış ve yayına hazırlanmıştır. Veritas Liberat ekibi hataları ayıklar, teolojik kavramları doğrular, metnin ruhunu işler ve son sözü söyler. Ölçüyü de Veritas Liberat ekibi belirlemez: Ölçüyü Kutsal Kitap belirler. "Yapay zeka bizim için sadece zengin bir çırak, insan ise metne ruhunu veren ustadır."

Yeşaya 13’ü Kutsal Kitap Türkçe Çevirisinden okuyun

GİRİŞ

Yeşaya 12 sevinçle kapanmıştı. Kurtuluş pınarlarından su çekiliyor, RAB’in yaptıkları halklar arasında duyuruluyor, Siyon’da İsrail’in Kutsalı’nın büyüklüğü için şarkı söyleniyordu. On üçüncü bölümde ses birden değişir. Şarkının ardından savaş gürültüsü gelir. Dağların üzerinde sancak kaldırılır, ordular toplanır, insanların yüzleri solar, gök sarsılır ve Babil için RAB’in günü yaklaşır.

Bu ani geçiş tesadüf değildir. Yeşaya’nın umudu dünyanın kötülüğünü görmezden gelen özel bir dindarlık değildir. RAB halkını kurtarırken ulusların kibri, imparatorluk şiddeti ve insanı öğüten güç düzenleri de O’nun yargısından kaçamaz. Tanrı yalnız “benim iç huzurumun Tanrısı” değildir; ulusların ve tarihsel güçlerin de Rabbidir.

Fakat Yeşaya 13 rahat okunacak bir bölüm değildir. Çocukların öldürülmesi, evlerin yağmalanması ve kadınların uğradığı cinsel şiddet savaşın dehşeti içinde açıkça anılır. Bu satırları hızlıca geçmek ya da “sonuçta düşmanlardı” diyerek ahlaki soruyu kapatmak metnin ağırlığını küçültür. Aynı şekilde, peygamberlik şiirindeki bütün görüntüleri bugünün siyasi haritasına yapıştırmak da tehlikelidir.

Bu bölüm bizi iki şeyi aynı anda yapmaya zorlar: imparatorluğun zulmü karşısında Tanrı’nın adaletini ciddiye almak ve savaşın kurbanlarının acısını romantikleştirmemek. RAB Babil’in gururuna karşıdır; fakat savaş sahnesindeki çocukların ve kadınların çektiği acı, okuyucunun vicdanını susturması gereken bir ayrıntı değildir. Peygamberin dili yargıyı anlatırken savaşın ne kadar korkunç olduğunu da gösterir.

01 — METNİ ANLAYIN

1. RAB’bin günü yaklaşıyor: Tarihsel Babil yargısı kozmik ölçekte anlatılıyor

Bölüm “Babil’le ilgili bildiri” diye açılır. Böylece hedef belirsiz değildir. Yeşaya 13–23 arasında farklı uluslara ilişkin sözler gelir ve ilk büyük örnek Babil’dir. İlginç olan, Yeşaya’nın sekizinci yüzyıl dünyasında başlıca tehdidin uzun süre Asur olmasıdır. Babil daha sonra Yakın Doğu’nun hâkim gücü olacak, Yeruşalim’i yıkacak ve Yahuda halkının önemli bir bölümünü sürgüne götürecektir. Kitabın bugünkü biçiminde Babil’e yönelik söz, bu daha geniş tarihsel ufku taşır.

İlk ayetlerden itibaren savaş hazırlığı göksel bir komuta gibi anlatılır. Sancak dikilir, savaşçılar çağrılır, uzak ülkelerden gelen kalabalığın uğultusu duyulur. RAB “öfkesinin araçlarını” toplar. Bu dil, onuncu bölümde Asur’un RAB’in öfke değneği olarak kullanılmasına benzer bir teolojik gerilim taşır: Tanrı tarih üzerinde egemendir, fakat yargı için kullanılan orduların bütün niyet ve yöntemleri bu yüzden kutsal sayılmaz.

Altıncı ayetten itibaren “RAB’bin günü” ifadesi merkeze gelir. Peygamberlerde bu söz, RAB’in insan gururuna ve kötülüğe belirleyici biçimde müdahale ettiği zamanı anlatır. Bazen insanlar “RAB’bin günü”nü kendi düşmanlarının cezalandırılacağı, kendilerinin ise otomatik olarak kazanacağı gün sanabilirler. Amos gibi peygamberler bu rahat beklentiyi tersyüz eder. Yeşaya 13’te ise gün Babil’e yönelmiştir; imparatorluğun gücü kendisini dokunulmaz kılamaz.

Günün yaklaşmasıyla doğum sancıları, çaresizlik, dehşet ve yüzlerin alev gibi oluşu anlatılır. Ardından güneş, ay ve yıldızların ışığını kaybetmesi; göklerin titremesi ve yerin sarsılması gibi kozmik imgeler gelir. Bunları modern astronomi raporu gibi okumak peygamberlik şiirinin işlevini kaçırır. Antik dünyada güneşin ve yıldızların kararması, bir siyasi düzenin çöküşünü dünyanın düzeninin bozulması kadar büyük bir olay olarak anlatabilir. Aynı dil daha sonraki Kutsal Kitap metinlerinde de Tanrı’nın nihai yargısını ifade etmek için yeniden kullanılır.

Bu, “demek ki hiçbir gerçek tarihsel olay yoktur” anlamına gelmez. Tam tersine, şiirin kozmik boyutu belirli bir tarihsel yargının önemini büyütür. Babil’in çöküşü yalnız bir hanedan değişimi değildir; kendisini dünya düzeninin merkezi sanan güce RAB’in “sen de hesap verirsin” demesidir. Tarihsel imparatorluk, kozmik yargı dili içinde küçülür.

Kanonun ilerleyen bölümlerinde aynı kozmik söz dağarcığının yeniden kullanılması da bunu doğrular. İsa’nın gelecekteki yargı ve kurtuluşla ilgili öğretisinde güneş, ay ve gök güçlerinin sarsılması gibi imgeler yeniden görünür. Bu tekrar, Yeşaya 13’ün aslında Babil’le ilgisi olmadığını göstermez; peygamberin tarihsel yargı için kullandığı dilin daha sonra nihai ilahi müdahaleyi anlatmaya elverişli bir söz hazinesine dönüştüğünü gösterir. Bir tarihsel “RAB’bin günü”, Kutsal Kitap’ın bütününde son yargı umuduna açılan örnek ve dil olabilir.

Yeşaya 13:11 bu yargının ahlaki merkezini açıklar: RAB dünyanın kötülüğünü ve kötülerin suçunu cezalandıracak, kibirlilerin küstahlığını sona erdirecektir. Babil’in problemi yalnız “İsrail’in düşmanı olması” değildir. İmparatorluk gururu, zalimlik ve kendini yüceltme yargının hedefidir. Bu ayrım önemlidir; aksi hâlde metin “bizim grubumuza dokunan herkes kötüdür” diye kabileci bir okumaya dönüşebilir.

İnsanların saf altından daha seyrek kalacağı sözü savaşın nüfus yıkımını hissettirir. RAB’bin öfkesi altında toplumun güvenlik ağı çözülür, yabancılar kendi ülkelerine kaçmaya çalışır ve imparatorluğun merkezi bir anda savunmasız görünür. Dün başkalarını yerinden eden Babil, şimdi kendi insanlarının kaçtığı bir yer olur. Peygamberlik adaleti sık sık zalimin kurduğu düzenin kendi üzerine dönmesi görüntüsünü kullanır.

Yine de “RAB’bin öfkesi” ifadesini kişisel öfke patlaması gibi düşünmemeliyiz. Bölümün ahlaki gerekçesi açıkça kibir ve kötülüktür. Kutsal öfke, Tanrı’nın zulme kayıtsız olmadığını anlatır. Eğer Tanrı çocukların, yoksulların, sürgünlerin ve ezilenlerin çektiği acıya hiç öfkelenmiyorsa O’nun sevgisi ahlaki içerikten boşalır. Fakat kutsal öfkeyi insanın intikam hazzıyla da eşitleyemeyiz. İnsan, bu metni kendi kinine kutsal etiket yapıştırmak için kullanamaz.

“RAB’bin günü” böylece hem teselli hem de uyarıdır. Ezilen için zalimin sonsuza kadar sürmeyeceği haberi tesellidir. Güçlü için ise kendi başarısını dokunulmazlık belgesi sanmaması gereken bir uyarıdır. Kilise de bu metni yalnız dışarıdaki “kötü imparatorluklara” okumamalıdır. Güç, servet ve dini ayrıcalıkla kibirlenen her topluluk RAB’in yargı ölçüsünün dışında değildir.

2. Medler ve Babil’in düşüşü: Peygamberlik sözü tarihsel gerçeklikle nasıl ilişki kuruyor?

On yedinci ayette RAB’in Babil’e karşı Medler’i harekete geçireceği söylenir. Bu ayrıntı okuyucuyu gerçek antik Yakın Doğu tarihine bağlar. Medler, MÖ yedinci yüzyılda Asur’a karşı Babil’le birlikte hareket etmiş, daha sonra Pers gücünün yükselişiyle siyasi yapı değişmiştir. MÖ 539’da Babil, Büyük Kiros yönetimindeki Persler tarafından ele geçirildi; Pers ordusunda ve Pers imparatorluk dünyasında Med unsuru önemliydi.

Bununla birlikte Yeşaya 13’ü “539’da söylenen her ayrıntı aynen, tek gecede gerçekleşti” diye basitleştirmek sorunludur. Babil’in MÖ 539’daki teslimi, arkeolojik ve çivi yazılı kaynakların gösterdiği kadarıyla kentin tamamen yakılıp yerle bir edildiği bir fetih değildi. Pers kuvvetleri kenti büyük bir son savaş olmadan ele geçirdi ve Babil yaşamaya devam etti. Bu tarihsel gerçek, peygamberlik sözünü değersizleştirmez; bize peygamberlik şiirinin yargıyı tek bir kronik kaydı gibi anlatmadığını hatırlatır.

Babil’in siyasi hâkimiyeti düştü, kent sonraki yüzyıllarda önemini giderek yitirdi ve nihayetinde büyük imparatorluk başkenti olarak eski görkemini kaybetti. Yeşaya’nın şiiri bu çöküşü yoğunlaştırılmış yargı diliyle resmeder. “Sodom ve Gomora gibi” olmak, yalnız bir savaş günü değil, kibirli merkezin nihai ıssızlığını vurgular.

Bu fark, peygamberlik sözünün “yanlış çıktı” ya da “tarih önemsizdir” şeklinde iki zıt sonuca çekilmesini engeller. Kutsal Kitap’taki peygamberlik şiiri çoğu zaman bir imparatorluğun siyasi sonunu, o gücün bütün dünyasının yıkılması gibi yoğun imgelerle anlatır. Bir kralın düşmesi yalnız saray değişikliği değildir; onun kurduğu anlam dünyasının, propaganda dilinin ve dokunulmazlık iddiasının da çökmesidir. Babil 539’da fiziksel olarak bir anda yok olmadı, fakat bağımsız imparatorluk gücü sona erdi. Kentin sonraki uzun gerilemesi, şiirdeki ıssızlık ufkuyla aynı tarihsel sürecin farklı ölçeklerinde düşünülebilir.

Ayrıca “Medler” ifadesiyle Pers fethini birbirine zorla karşıtlaştırmamak gerekir. Kiros, Med gücünü daha önce kendi yönetimi altına almıştı; Pers imparatorluk ordusu ve yönetimi Med unsurlarını da içeriyordu. Bununla birlikte ayeti “Medler tek başına 539’da Babil’i yok etti” diye tarihsel bir cümleye çevirmek de doğru olmaz. Metnin verdiği isim gerçektir, fakat tarihsel olayın ayrıntıları peygamberlik şiirindeki savaş tasvirinden daha karmaşıktır.

Bu tür ayrımlar iman açısından gereksiz akademik ayrıntı değildir. Kutsal Kitap’a sadakat, metni tarihsel gerçeklerden korumak için gerçeği eğip bükmek anlamına gelmez. Tam tersine, metnin türünü, amacını ve kullandığı dili ciddiye almak gerekir. Şiiri gazetecilik kroniği gibi savunmaya çalışmak, şiirin kendi gücünü küçültebilir.

Bu noktada metnin oluşum tarihi üzerine farklı akademik görüşler bulunduğunu da dürüstçe söylemek gerekir. Yeşaya kitabı uzun bir tarihsel süreçte biçimlenmiş bir peygamberlik kitabıdır ve Babil’e ilişkin bazı bölümlerin hangi dönemde sözlü veya yazılı biçim aldığı konusunda yorumcular aynı fikirde değildir. Veritas için önemli olan, tartışmalı bir redaksiyon teorisini kesin Kutsal Kitap hükmü gibi sunmak değil, bugünkü metnin açık hareketini doğru okumaktır: Babil’in yükselişi RAB’in egemenliğini iptal etmez ve Babil’in düşüşü kaçınılmaz bir ilahi yargı örneği olarak sunulur.

Medler’in “gümüşe değer vermemesi” ve “altından hoşlanmaması” savaşçıların rüşvetle durdurulamayacağı görüntüsünü verir. Para, Babil’i satın aldığı güvenlikten kurtaramaz. Güçlü toplumlar, her sorunun yeterli kaynakla çözülebileceğini düşünebilir. Yeşaya ise bir an gelir ki servetin kalkan olmadığını söyler.

Ayetlerin tarihsel ayrıntıları bizi başka bir hatadan da korur: Babil’i yalnız soyut “kötülük sembolü”ne dönüştürmek. Kutsal Kitap’ın ilerleyen kitaplarında Babil adı daha geniş sembolik anlamlar kazanabilir; Vahiy’de zulmedici dünya düzeninin büyük sembollerinden biri olur. Fakat Yeşaya 13’te gerçek Babil tarihi arka plandadır. Sembol, tarihten kopuk değildir.

Aynı şekilde günümüzde hoşlanmadığımız herhangi bir ülke, kent, şirket veya kilise için kolayca “Babil” etiketi kullanmak doğru değildir. Böyle bir etiket, karşı tarafı insanlıktan çıkarır ve kendi grubumuza ahlaki dokunulmazlık verir. Peygamberlik sözünün ilk hedefini ve ahlaki ölçüsünü anlamadan modern eşleştirme yapmak, Kutsal Kitap’ı siyasi silaha dönüştürür.

Bölümün verdiği daha güvenli ilke şudur: hiçbir imparatorluk kalıcı değildir; hiçbir güç ekonomik veya askeri kapasitesi nedeniyle Tanrı’nın yargısının üstüne çıkamaz; uluslararası başarı ahlaki masumiyetin kanıtı değildir. Bu ilke önce “ötekine” değil, güce hayran olan kendi yüreğimize dönmelidir.

3. Çocuklar, evler ve kadınlar: Savaşın dehşetini yumuşatmadan Tanrı’nın yargısını konuşmak

Yeşaya 13’ün en zor ayetleri, fetih sırasında yaşanacak vahşeti anlatır. Yaylarla gençlerin vurulması, bebeklere acınmaması, çocukların göz önünde parçalanması, evlerin yağmalanması ve kadınların cinsel saldırıya uğraması savaşın karanlığını bütün çıplaklığıyla önümüze koyar. Bu ifadeler karşısında “bunlar sadece düşmandı” demek Hristiyan okuma değildir. Bebek bebek, kadın kadın, sivil sivil olarak görülmelidir.

Metin savaş şiddetini anlatıyor; okuyucuya çocukları öldürmesini veya kadınlara saldırmasını emretmiyor. Bu ayrım temel önemdedir. RAB’in Babil’i yargılamak için tarihsel orduları kullanması, orduların yaptığı her eylemin ahlaken iyi olduğu anlamına gelmez. Yeşaya 10’da Asur örneğinde gördüğümüz gibi, Tanrı bir imparatorluğu tarihsel amacı içinde kullanırken aynı imparatorluğu kibri ve yıkıcılığı nedeniyle yargılayabilir.

Özellikle cinsel şiddet asla “savaşın normal ganimeti” diye yumuşatılmamalıdır. Antik savaş dünyasında kadın bedeninin fetih ve aşağılamanın nesnesine dönüştürülmesi korkunç bir gerçeklikti. Peygamberin bu dehşeti söylemesi, onu ahlaken onaylamasıyla aynı şey değildir. Metin Babil’in güvenli dünyasının nasıl parçalanacağını anlatırken savaşın kurbanlar üzerindeki gerçek bedelini de görünür kılar.

Burada ciddi bir soru kalır: Tanrı egemense ve bu yargı RAB’bin günü olarak anlatılıyorsa, masumların çektiği acıyı nasıl anlamalıyız? Kutsal Kitap bu soruya tek paragrafta bütün felsefi cevapları vermez. Bunu bütünüyle bilmiyoruz. Bildiğimiz şey, Kutsal Kitap’ın Tanrı’yı adil olarak tanıttığı, masum kanını önemsemediğini söylemediği ve aynı zamanda tarihsel yargıların çoğu zaman toplulukların içinde suçlu ve suçsuz kişileri birlikte etkileyen korkunç sonuçlar doğurduğunu saklamadığıdır.

Bu gerilim, metni steril hâle getirmememizi gerektirir. “Aslında kimse acı çekmedi” diyemeyiz. “Hepsi aynı ölçüde suçluydu” da diyemeyiz; bölüm bunu tek tek bireyler için söylemez. Peygamber, imparatorluğun yargısını toplumsal ölçekte anlatır ve savaşın dehşetini açık bırakır. Okuyucuya kalan görev, Tanrı’nın adaletine güvenmeye çalışırken kurbanların acısına karşı duyarsızlaşmamaktır.

Bu özellikle “kolektif yargı” metinlerinde zordur. Bir imparatorluğun ekonomi, ordu ve yönetim sistemi başkalarını ezen bir bütün oluşturabilir; fakat o sistemin içinde yaşayan herkes aynı yetkiyi, bilgiyi veya suç payını taşımaz. Çocuklar zaten siyasi karar verici değildir. Köleler, yoksullar, zorla askere alınanlar ve savaşta rehin kalan aileler de imparatorluğun elitleriyle aynı konumda değildir. Peygamberlik dili bütün kenti hedef aldığında bu bireysel farkları tek tek açıklamaz. Modern okuyucu, şiirin toplumsal yargı ölçeğini bireysel suçluluk cetveline çevirmemelidir.

Kutsal Kitap’ın başka yerlerindeki ağıtlar da bu konuda vicdanımızı diri tutar. Yeruşalim yargı altına girdiğinde Ağıtlar kitabı acıyı kutsal bir sessizlikle geçiştirmez; açlık, çocukların durumu ve kadınların çektiği korkunç zarar için ağlar. Aynı Tanrı’nın yargısını ciddiye alan iman, yargı altında acı çeken insanların feryadını da ciddiye alabilir. Adalet öğretisi merhameti öldürmemelidir.

Babil’in çocukları, Babil devletinin suçlarıyla özdeşleştirilemez. Modern savaşlarda da bir devletin, ordunun veya yönetimin kötülüğü, o toplumdaki her sivilin aynı suçluluğu taşıdığı anlamına gelmez. Bu ayrım bugün çok önemlidir. Kutsal Kitap’taki ulus yargısı metinlerini okuyup çağdaş sivillere nefret üretmek, peygamberin yargı dilini insanın intikam arzusuna hizmet ettirir.

Aynı zamanda bölüm zalim güce karşı adalet özlemini utandırmaz. Zulüm yaşayan bir halk, kendisini ezen sistemin sona ermesini istemekte yanlış yapmaz. “Babil düşsün” duası bazen “şiddet sona ersin, esirler özgür olsun, kibirli güç hesap versin” demektir. Hristiyanların düşman sevgisi, adaletsizliğin devamını istemek değildir. Düşmanı sevmek, kötülüğü iyi ilan etmek değildir.

İsa Mesih’in öğretisi burada kilisenin uygulama yönünü belirler. Kilise Tanrı’nın nihai yargısını kendi eline alıp düşmanlarını yok etme yetkisine sahip değildir. İsa Mesih düşman sevgisini, dua etmeyi, kötülüğe kötülükle karşılık vermemeyi öğretir. Devletin adalet ve savaş sorumluluğu üzerine Hristiyan geleneklerinde farklı görüşler vardır; fakat kilisenin Müjde’yi şiddetle yayması için Yeşaya 13’ten yetki çıkarılamaz.

Bu ayrım pasiflik çağrısı da değildir. Düşman sevgisi, soykırım, işkence, tecavüz veya baskı karşısında “hiçbir şey yapmayalım” demek değildir. Hristiyanlar mağduru koruma, doğruyu söyleme, hukuki yolları kullanma, yardım etme ve gerektiğinde adaletsiz güce direnme sorumluluğuna sahiptir. Fakat bunu yaparken karşı tarafın sivillerini insanlıktan çıkarmak, toplu cezalandırmayı kutsamak veya intikamı ibadet hâline getirmek Mesih’in yoluyla bağdaşmaz.

Bölümün sonunda Babil’in ıssızlığı çöl hayvanları ve terk edilmiş yapılarla anlatılır. Bir zamanlar insanları titreten merkez artık yaşanmaz yer görüntüsüne dönüşür. Şiir burada gururun sonunu resmeder: kendisini dünyanın merkezi sanan kent, sonunda sessizliğe gömülür. Güçlü olanın düşmesi, Tanrı’nın zayıfları unutmadığına ilişkin sert bir teselli taşır.

Fakat Hristiyan okur bu sahnede sevinirken bile kendi kalbini denetlemelidir. Başkasının felaketinden haz almak kolaydır. Peygamberlik yargısı bizi kötülüğün sonunu özlemeye çağırır; insanların işkence görmesinden zevk almaya değil. Adalet özlemi ile intikam hazzı arasındaki çizgi incedir. İsa Mesih’e bakan kilise, Tanrı’nın yargısını ciddiye alırken düşmanı için tövbe ve merhamet de dileyebilmelidir.

Yeşaya 13 böylece rahat bir “kötüler kaybedecek” hikâyesinden daha ağırdır. Babil gerçekten hesap verir. Gurur gerçekten kırılır. Tarihte hiçbir imparatorluk Tanrı değildir. Ama yargının tarihsel araçları savaşın dehşetini taşır ve bu dehşet çocukların, kadınların, ailelerin bedeninde yaşanır. Metne sadık okumak, bu iki gerçeği birbirinden kaçırmadan tutmaktır: Tanrı adaletsizliğe kayıtsız değildir ve insan savaşının korkunçluğu hiçbir zaman romantikleştirilmemelidir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

“RAB’bin günü” Babil için neden teselli değil yargı günüdür? Bu, Tanrı’nın müdahalesini otomatik olarak “bizim taraf kazanacak” biçiminde düşünme eğilimimizi nasıl sorguluyor?
Bölüm Babil’in temel sorununu yalnız İsrail’e düşman olmasıyla değil kibir ve kötülükle ilişkilendiriyor. Bu ayrım, “bizden olmayan kötüdür” düşüncesine karşı nasıl bir koruma sağlar?
Babil’in MÖ 539’daki tarihsel düşüşünün şiirdeki bütün yıkım görüntüleriyle birebir tek ana sıkıştırılamaması, peygamberlik şiirini okurken ne tür bir dikkat gerektiriyor?
Çocuklar ve kadınlara yönelik savaş şiddetinin açıkça anılması sende hangi soruları uyandırıyor? Metni savunmak için bu acıyı küçültmeden Tanrı’nın adaletini nasıl konuşabiliriz?
Başkasının kötülüğünün sona ermesini istemek ile o kişinin felaketinden zevk almak arasındaki farkı kendi yüreğinde nasıl ayırt edebilirsin?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Gücü kalıcılıkla karıştırma

Bugün çok büyük görünen devlet, kurum, şirket veya hareketlerin sonsuz olduğunu sanma. Babil de kendi dünyasında devasa bir merkezdi. Güce saygı duyabilirsin ama onu tanrılaştırma; ahlaki ölçünü “kazanan kim?” sorusuna teslim etme.

Başarıyı masumiyet belgesi sayma

Bir kişi veya kurum büyüyor, zenginleşiyor ve etkisini artırıyor diye RAB’in bütün yöntemlerini onayladığını varsayma. Yeşaya 13, güç ile doğruluğu birbirinden ayırıyor. Kendi hayatında da “işe yaradı” cümlesini “doğruydu” cümlesi yerine kullanma.

Modern düşmanlarına “Babil” etiketi yapıştırma

Siyasi, kültürel veya dinsel olarak kızdığın grupları kolayca Babil ilan etme. Böyle bir etiket onların insanlığını silip seni otomatik doğru tarafa yerleştirebilir. Önce metnin kendi tarihsel hedefini ve ahlaki ölçüsünü anla; sonra aynı kibir ve zulüm ihtimalini kendi grubunda da ara.

Savaş haberlerinde sivilleri görünmezleştirme

Haritadaki oklar, cephe çizgileri ve stratejik kazançların arkasında çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve evlerini kaybeden aileler vardır. Yeşaya savaşın bu yüzünü saklamıyor. Güncel çatışmaları konuşurken insan acısını propaganda dilinin altında kaybetme.

Adalet isterken intikam hazzını denetle

Sana zarar veren birinin hesap vermesini istemek yanlış değildir. Fakat onun küçük düşmesine, acı çekmesine veya yok olmasına duyduğun gizli zevki Tanrı’nın adaleti diye kutsama. Dua ederken hem kötülüğün durmasını hem mümkünse kötülük yapanın tövbe etmesini iste.

Tanrı’nın yargısını kendi eline alma

Kutsal Kitap’ta ilahi yargı okumak sana başkalarını cezalandırma görevi vermez. Kilisenin araçları Müjde, dua, tanıklık, kutsallık ve sevgidir. Yetkin olmayan bir yerde “Tanrı adına” ceza dağıtmak, RAB’in hükmünü sahiplenmek olur.

Zor metin karşısında kolay cevap uydurma

Yeşaya 13’te masumların acısı seni rahatsız ediyorsa bu rahatsızlığı hemen susturma. “Bunu bütünüyle bilmiyoruz” demek bazen imansızlık değil dürüstlüktür. Sorunu Kutsal Kitap’ın bütün tanıklığı, Tanrı’nın adaleti ve İsa Mesih’in karakteri ışığında taşımaya devam et.