Yeşu 13 — Yaşlandın, Ama İş Bitmedi: Kalan Toprak, Devredilen Miras ve RAB’bi Pay Edinen Levi

Bu Metin Nasıl Hazırlandı?

Bu çalışma, Türk edebiyatının edebi üslup zenginliğini yansıtan hibrit bir yapay zeka modeli desteğiyle taslaklandırılmış; teolojik doğruluk, bağlamsal derinlik ve editoryal içerik kontrolü Veritas Liberat ekibi tarafından gerçekleştirilerek gerekli düzeltmeler yapılmış ve yayına hazırlanmıştır. Veritas Liberat ekibi hataları ayıklar, teolojik kavramları doğrular, metnin ruhunu işler ve son sözü söyler. Ölçüyü de Veritas Liberat ekibi belirlemez: Ölçüyü Kutsal Kitap belirler. "Yapay zeka bizim için sadece zengin bir çırak, insan ise metne ruhunu veren ustadır."

Kutsal Kitap metni: Yeşu 13. bölümü okuyun

GİRİŞ

Yeşu kitabının ilk yarısı zaferlerle doludur. Şeria geçilmiş, Eriha düşmüş, güney ve kuzey koalisyonları kırılmış, otuz bir kral listelenmiştir. Tam bu noktada insan “iş tamamlandı” diye düşünmek ister. Fakat Yeşu 13 ilk cümlesiyle bu rahatlığı bozar: Yeşu yaşlanmıştır ve ele geçirilecek daha çok toprak vardır.

Bu cümle iki gerçeği aynı anda taşır. Birincisi, Yeşu’nun hayatı sınırlıdır. O büyük bir önderdir ama Tanrı’nın bütün işini kendi ömründe bitirmeyecektir. İkincisi, RAB’in vaadi Yeşu’nun yaşam süresine bağlı değildir. Önder yaşlanabilir; görev başka ellere geçebilir; Tanrı’nın sözü devam eder.

Bölümün büyük kısmı sınırlar, bölgeler ve doğu oymaklarının miraslarıyla ilgilidir. Modern okuyucu için bu coğrafi ayrıntılar yorucu olabilir. Fakat Yeşu kitabında vaat yalnız soyut “bereket” değildir; gerçek toprak payı, gerçek sınırlar ve gerçek sorumluluklarla ilgilidir. Yine de bu antik miras haritalarını doğrudan bugünkü siyasi sınır iddialarına çevirmek dikkat gerektirir. Metnin ilk bağlamı, İsrail oymaklarının antlaşma içindeki tarihsel miras paylaşımıdır.

01 — METNİ ANLAYIN

Yeşu yaşlandı: Tanrı’nın işi tek önderin ömründen büyük

RAB Yeşu’ya onun yaşlandığını ve alınacak daha çok toprak kaldığını söyler (Yeşu 13:1). Bu cümle sevimsiz bir gerçekçilik taşır. Yeşu’nun geçmiş başarıları inkâr edilmez; ama yaşlanması da saklanmaz. Kutsal Kitap büyük önderleri zamansız kahramanlara dönüştürmez.

Yeşu’nun yaşlanması başarısızlık değildir. İnsan bedeni sınırlıdır. Musa da ölmüştür; şimdi Yeşu’nun yaşamı da sona yaklaşmaktadır. Tanrı’nın görevi bir insanın fiziksel kapasitesini aşabilir. Sağlıklı hizmet anlayışı, “Ben bitirmeden iş bitmez” düşüncesini bırakmayı gerektirir.

Yeşu’nun yaşlanması ayrıca başarı anlatısının merkezine ölüm gerçeğini yeniden getirir. Yeşu 1, Musa’nın ölümüyle başlamıştı; şimdi aynı kitap Yeşu’nun yaşlılığını açıkça söylemektedir. Tanrı’nın halkında hiçbir insan lider kalıcı değildir. Bu gerçek, liderlikte hem alçakgönüllülük hem de kurumsal hazırlık gerektirir.

Bir önderin en büyük başarısızlıklarından biri, kendisinden sonra hiçbir şey yürümeyecek bir sistem kurması olabilir. Her kararın tek kişiye bağlı olduğu, bilginin paylaşılmadığı ve yeni insanların yetişmediği yapı dışarıdan güçlü görünse de kırılgandır. Yeşu’nun son yıllarında mirasın oymaklara dağıtılması, sorumluluğun yaygınlaşması anlamına gelir.

Bu aynı zamanda yaşlı önderin rolünü değersizleştirmez. Savaş meydanındaki fiziksel kapasite azalabilir, fakat hikmet, hafıza, sınır belirleme ve devir teslim önemi artabilir. Hizmetin biçimi değişir; çağrı bütünüyle ortadan kalkmaz. Yaşlılık yalnız “artık yapamıyorum” dönemi değil, “başkalarının yapabilmesi için ne bırakıyorum?” sorusunun öne çıktığı dönem olabilir.

Bu özellikle önderler için zordur. Yıllarca bir topluluğa, kuruma veya aileye yön vermiş kişi kendisini vazgeçilmez hissedebilir. Bazen gerçekten çok deneyimli ve önemli olabilir. Yine de Kutsal Kitap’ın Tanrısı hizmetkârlarını kullanır, ama kendi işini onlara bağımlı hâle getirmez.

RAB, kalan bölgeleri tek tek anmaya başlar: Filistliler’in ve Geşurlular’ın bölgeleri, Avvim, Kenanlıların çeşitli alanları, Sidonlular ve Lübnan yönündeki bölgeler sayılır (Yeşu 13:2-6). Fetih özetlerinin ardından hâlâ alınmamış alanların açıkça listelenmesi, önceki “bütün ülkeyi aldı” ifadelerinin mutlak biyolojik veya coğrafi tüketim anlamında okunmaması gerektiğini bir kez daha gösterir.

RAB bu halkları İsrail’in önünden kendisinin çıkaracağını söyler ve Yeşu’ya ülkeyi dokuz oymağa ve Manaşşe oymağının yarısına miras olarak paylaştırmasını buyurur (Yeşu 13:6-7). Burada şaşırtıcı bir sıra vardır: Bazı topraklar henüz tamamen ele geçirilmemişken miras payı belirlenir. Armağan, tam sahip oluştan önce hukuken ve antlaşma açısından gerçeklik kazanır.

Bu, “Tanrı verdi, o hâlde hiçbir sorumluluk kalmadı” anlamına gelmez. Tam tersine paylaştırılan miras, oymaklara sahip olmaları ve yerleşmeleri gereken sorumluluk alanı verir. Tanrı’nın armağanı insanın itaatini gereksiz kılmaz; onu mümkün ve anlamlı hâle getirir. Burada vaat ile sahip oluş arasında gerçek bir gerilim vardır.

Mirasın henüz tümüyle sahip olunmadan paylaştırılması, vaatle günlük gerçeklik arasındaki mesafeyi de açıkça gösterir. Haritada sınırı çizmek, o sınırın içindeki bütün direnci ortadan kaldırmaz. Oymaklar aldıkları payı yalnız “bize ait” diye adlandırmakla yetinemeyecek; o bölgede yaşamak, düzen kurmak ve RAB’bin buyruğuna göre hareket etmek zorunda kalacaktır. Armağan, sorumluluğu doğurur.

Bu nokta Hristiyan yaşamına ancak dikkatle aktarılmalıdır. Yeni Antlaşma imanlılara Kenan türü coğrafi fetih vaadi vermez. Fakat Tanrı’nın lütfuyla verilen kimlik ile o kimliğe uygun yaşama çağrısı arasındaki ilişki benzerdir. İmanlı Mesih’te kabul edilir; sonra “nasıl olsa kabul edildim” diyerek kutsallığı gereksiz saymaz. Lütuf itaati satın alınacak bedel olmaktan çıkarır ama itaati anlamsızlaştırmaz (Ef. 2:8-10).

Yeşu 13’teki gerilim bu yüzden pasifliği değil, güvenli sorumluluğu besler. Halk “Her şey bize bağlı” demek zorunda değildir; RAB vaadini sürdürmektedir. Aynı zamanda “RAB yapacak, biz hiçbir şey yapmayalım” da diyemezler. Kutsal Kitap’ın sık görülen düzeni budur: Tanrı verir, çağırır ve verdiği lütfun içinde insanı gerçek itaate gönderir. Bir şey Tanrı’nın sözüyle verilmiş olabilir, fakat tarihsel süreçte ona yerleşmek hâlâ emek, cesaret ve sadakat isteyebilir. Bu ilkeyi kişisel hayata doğrudan “Tanrı bana ev verdi, gidip almalıyım” türü öznel iddialara çevirmek tehlikelidir. Yeşu 13 belirli antlaşma vahyi içindedir. Modern uygulama, vaat üretmek değil, Tanrı’nın açıkça verdiği sorumluluklarda sadakat göstermektir.

Kalan toprakların adının verilmesi de başarının gerçekçi değerlendirilmesidir. Tanrı Yeşu’ya yalnız “Harika iş çıkardın” demez; açıkça henüz tamamlanmamış alanları gösterir. Sağlıklı değerlendirme ne yalnız eksikleri görür ne yalnız başarıları kutlar. İkisini de aynı raporda tutabilir.

Bu, ruhsal yaşamda tövbe ve şükür arasındaki dengeye benzer. İnsan yalnız kusurlarına bakarsa umutsuzlaşabilir; yalnız iyi yanlarına bakarsa körleşebilir. RAB’in Yeşu’ya söylediği cümle ikisini birlikte taşır: Yaşadığın yıllar ve yapılan iş gerçektir; kalan görev de gerçektir.

Kalan bölgelerin gelecekte oymaklar tarafından alınacak olması, sorumluluğun merkezden yerelleşmesini de gösterir. Yeşu her kentin başında bulunmayacaktır. Oymaklar kendi paylarında sadakat göstermek zorundadır. Bu, toplulukta her görevin merkez lider tarafından yapılması gerektiği düşüncesine karşı önemli bir resimdir.

“Daha çok toprak kaldı” cümlesi Yeşu’nun geçmişini değersizleştirmez. İnsan kolayca iki uçtan birine düşer: Ya tamamlanmamış işe bakıp yapılan her şeyi küçümser ya da geçmiş başarıya bakıp kalan işi inkâr eder. Kutsal Kitap ikisini birlikte tutar. Çok şey yapılmıştır; çok şey kalmıştır.

Bu denge kurumlar ve kiliseler için de önemlidir. Bir topluluk yıllarca sadakatle hizmet etmiş olabilir. Geçmişi onurlandırmak gerekir. Aynı zamanda yeni kuşağın önünde hâlâ görevler bulunabilir. “Biz zaten yaptık” cümlesi, mirası donmuş müzeye çevirebilir.

Yeşu’nun görevi artık yalnız savaşmak değil, mirası paylaştırmaktır. Liderliğin biçimi değişir. Hayatın bir döneminde ön cephede yapılan iş, başka bir dönemde devir, düzenleme, öğretme ve başkalarına alan açma işine dönüşebilir. Yaşlanmak yalnız kayıp değil, hizmet biçiminin değişmesi olabilir.

Verilmiş ama henüz bütünüyle sahip olunmamış ülke

Bölüm doğu yakasındaki mirasa döner. Ruben, Gad ve Manaşşe oymağının yarısı paylarını Musa’dan almıştı (Yeşu 13:8). Ardından Arnon Vadisi, Medeba ovası, Heşbon ve çevresindeki kentler gibi ayrıntılarla bölgeler tarif edilir (Yeşu 13:9-13).

Bu tür coğrafi listeler bize yabancı gelebilir, çünkü yer adlarının çoğu günlük dünyamızda karşılık bulmaz. Yine de ilk okuyucu için bunlar mirasın somut sınırlarıdır. “Size bir ülke vereceğim” sözü, gerçek yerleşim alanlarına dönüşmüştür. Tanrı’nın vaadi belirsiz bir ruhsal iyi his değil, toplumsal yaşamın düzenleneceği coğrafi gerçekliktir.

Bölüm bazı halkların çıkarılmadığını da dürüstçe söyler. İsrailliler Geşurlularla Maakalılar’ı kovmamıştır ve onlar İsrail arasında yaşamaya devam eder (Yeşu 13:13). Bu cümle sonraki Hâkimler kitabındaki tamamlanmamış fetih temasının ön işaretidir.

Metin burada bunun nedenini ayrıntılı açıklamaz. Askeri yetersizlik, isteksizlik veya sonraki süreç hakkında tahminler yapılabilir; ancak bu ayet tek başına bütün nedeni vermez. Önemli olan, mirasın verilmiş olmasının otomatik tam itaat anlamına gelmediğidir.

Ruben oymağının payı ayrıntılı biçimde tarif edilir (Yeşu 13:15-23). Bu listede daha önce yenilmiş Sihon’un krallığı, kentler ve sınırlar yeniden anılır. Ayrıca Balam’ın öldürüldüğü bilgisi de geçer (Yeşu 13:22). Balam’ın öyküsü Sayılar’da İsrail’e karşı lanet için çağrılan ama RAB tarafından bereket sözleri söylemeye zorlanan karmaşık peygamber figürü olarak anlatılmıştı (Say. 22-24). Burada onun sonu kısa bir tarih notu hâlinde miras listesine girer.

Gad oymağının payı da Heşbon, Gilat ve Şeria Vadisi’ndeki çeşitli kentlerle anlatılır (Yeşu 13:24-28). Manaşşe oymağının yarısına ise Başan bölgesi, Og’un eski krallığı ve başka yerler verilir (Yeşu 13:29-31).

Doğu yakasındaki oymakların mirası, “merkezden uzakta olan daha az aittir” düşüncesini de bozar. Onların payı Şeria’nın öte tarafındadır, fakat İsrail halkının ortak mirasının parçasıdır. Yeşu 22’de bu coğrafi mesafe ciddi bir yanlış anlaşılmaya dönüşecektir. Yeşu 13 ise daha baştan bu payların meşru olduğunu hatırlatır.

Topluluklarda coğrafi, kültürel veya hizmet biçimi farklılıkları kolayca ikinci sınıf aidiyet duygusu oluşturabilir. Merkez ofiste olmayan, büyük şehirde yaşamayan, ana sahnede görünmeyen insanlar kendilerini kenarda hissedebilir. Kutsal Kitap’ın bu miras listesi, uzak bölgelerin de hikâyenin parçası olduğunu kayda geçirir.

Ayrıca miras sınırları kavga çıkarmamak için de önemlidir. Kimin payının nerede başlayıp nerede bittiğinin bilinmesi, gelecek kuşakların ilişkisini düzenler. Belirsizlik her zaman özgürlük değildir; bazen çatışma üretir. Sağlıklı sınırlar, ilişkileri koruyan adalet araçları olabilir.

Bu tekrarlar, toprağın aile ve oymağa göre düzenlendiğini gösterir. Miras yalnız bireysel mülkiyet meselesi değildir; topluluğun ekonomik ve kuşaklar arası yaşamını biçimlendirecek yapıdır. Toprak, aile kimliği ve sorumluluk birbirine bağlanır.

Ancak bu antik miras düzenini bugünkü modern devlet sınırlarına doğrudan kopyalamak teolojik ve tarihsel olarak sorunludur. Yeşu’nun paylaştırdığı oymak bölgeleri belirli Eski Antlaşma bağlamına aittir. Modern siyasi çatışmalarda tek ayetle çağdaş sınır haritası çıkarmak, metnin tarihsel bağlamını ve Kutsal Kitap’ın ilerleyen bölümlerindeki gelişimini atlayabilir.

Hristiyan yorumunda ülke vaadinin Kutsal Kitap boyunca nasıl geliştiği özellikle dikkat ister. Yeni Antlaşma Tanrı halkını tek bir etnik-siyasi devletle özdeşleştirmez; İbrahim’e verilen miras dili daha geniş ufuklara açılır (Rom. 4:13; İbr. 11:13-16). Bu, Eski Antlaşma’daki tarihsel ülke vaadini yok saymak değil, Kutsal Kitap boyunca görülen gelişimi ciddiye almaktır.

Levi’nin farklı mirası: Toprak yerine RAB’bin payı

Bölümün ortasında ve sonunda Levi oymağı hakkında özel bir not vardır: Levi’ye diğer oymaklar gibi toprak mirası verilmez. RAB’be sunulan sunular onların mirasıdır (Yeşu 13:14). Son ayetlerde aynı gerçek yeniden ifade edilir: Musa Levi’ye miras vermemiştir; İsrail’in Tanrısı RAB onların mirasıdır (Yeşu 13:33).

Bu, Levililerin hiçbir yerde yaşamayacağı anlamına gelmez. Daha sonra onlara kentler ve otlaklar verilecektir (Yeşu 21:1-3). Fakat kabile bölgesi biçiminde ayrı bir geniş toprak payları olmayacaktır. Hizmet düzenleri onları İsrail’in çeşitli bölgelerine dağıtacaktır.

“RAB onların mirasıdır” cümlesi romantik biçimde “ruh insanı maddi hiçbir şeye ihtiyaç duymaz” anlamına gelmez. Levililerin somut yiyecek, ev ve geçim ihtiyacı vardır; Yasa bu ihtiyaçların topluluğun sunuları ve düzeniyle karşılanmasını ister. Ruhsal hizmet maddi sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Aynı zamanda Levi’nin farklı payı, mirasın yalnız toprakla ölçülemeyeceğini gösterir. İsrail’in diğer oymakları için ülke büyük armağandır; Levi için RAB’be hizmet ve O’nun sağladığı düzen özel mirastır. Farklı çağrılar farklı biçimlerde armağan alabilir.

Bu cümleyi bugünkü pastörlere “maaş istemeyin, RAB sizin mirasınız” diye kullanmak yanlış olur. Yeni Antlaşma, Müjde hizmetinde çalışanların geçim desteğini açıkça meşru görür (1Ko. 9:13-14; 1Ti. 5:17-18). Levi örneği sömürü aracı değil, Tanrı’nın hizmet düzenindeki farklı miras modelidir.

Levi’nin mirası konusunda bir başka önemli nokta, onların İsrail’in geri kalanından kopuk ruhban sınıfı olmadığıdır. Kentleri çeşitli oymakların içinde olacaktır; hizmetleri halkın yaşamına dağılacaktır. Bu dağılım, Yasa öğretiminin ve ibadet hizmetinin ülkenin yalnız tek merkezinde sıkışıp kalmamasına katkı sağlar.

Levililerin geçimi de topluluğun sadakatine bağlıdır. Halk sunuları ve ondalıkları ihmal ederse Levili hizmeti zarar görebilir. Nehemya döneminde Levililerin payları verilmediği için tarlalarına dönmek zorunda kaldıkları anlatılır (Neh. 13:10-12). Bu, “RAB onların mirasıdır” sözünün toplumsal ekonomik sorumluluğu ortadan kaldırmadığını açıkça gösterir.

Ruhsal hizmetin maddi destekle ilişkisi her çağda suistimale açık olabilir. Bir yanda hizmeti zenginleşme aracına dönüştürme tehlikesi, öte yanda hizmet edenleri “ruhsal isen para konuşmazsın” diye sömürme tehlikesi vardır. Kutsal Kitap her iki ucu da reddeder. RAB mirastır; topluluk da sorumludur.

Levi’nin payı farklı olduğu için değeri daha az değildir. Aynı şekilde bütün imanlıların çağrıları da aynı görünmek zorunda değildir. Birinin görünür liderliği, diğerinin sessiz hizmetinden daha “kutsal” değildir. Tanrı’nın halkında farklı paylar, aynı Rabbin lütfu altında değer bulur.

Daha derin düzeyde “RAB mirasımdır” dili Mezmurlar’da kişisel iman ifadesine dönüşür. Mezmur yazarı RAB’bi kendi payı ve kâsesi olarak anar (Mez. 16:5). Bu, maddi armağanların değersizliği değil, armağanların kaynağının armağanlardan daha büyük olduğunun kabulüdür.

Yeşu 13’ün sonuna geldiğimizde iki farklı hareket görürüz. Bir yanda çok somut sınırlar ve topraklar vardır; öte yanda “RAB onların mirasıdır” denir. Kutsal Kitap maddi dünya ile ruhsal ilişkiyi birbirine düşman yapmaz. Toprak da armağandır, RAB’bin kendisi de. Fakat hiçbir armağan Armağan Veren’in yerine geçmemelidir.

Bu bölümün coğrafi ayrıntıları ayrıca kutsal metni yalnız kişisel iç dünya kitabına indirgemememizi sağlar. Kutsal Kitap aile, ekonomi, toprak, sınır, kamu düzeni ve kuşaklar arası miras gibi toplumsal gerçekliklerle ilgilenir. Tanrı’nın halkı yalnız bireysel ruhlardan oluşmaz; birlikte yaşayan, paylaşan ve sorumluluk taşıyan insanlardan oluşur.

Hristiyan uygulaması Eski İsrail’in toprak hukukunu birebir kopyalamaz, ama Tanrı’nın adaletinin maddi hayatı da ilgilendirdiğini ciddiye alır. İnanç yalnız dua anlarına değil, mülkiyet, paylaşım, çalışma, miras ve komşuluk ilişkilerine de dokunur.

Bölüm aynı zamanda devir teslim kitabına dönüşmeye başlar. Yeşu’nun yaşlandığı söylenir, kalan iş listelenir, miraslar düzenlenir. Büyük önder yavaş yavaş sahnenin merkezinden çekilirken oymakların sorumluluğu artar. Sağlıklı devir teslim, yeni kuşağa yalnız başarı hikâyesi değil, tamamlanmamış görev listesi de bırakır. Bu dürüstlük önemlidir; çünkü tamamlanmamış işi açıkça kayda geçirmek, ardıllara karşı sorumluluğun bir parçasıdır.

Tamamlanmamış işi açıkça kayda geçirmek, ardıllara karşı dürüstlüğün bir biçimidir. Bir önder kendi dönemini başarılı göstermek için sorunları saklarsa, sonraki kuşak gerçeği hazırlıksız biçimde öğrenir. Yeşu’nun kitabı ise “alınacak çok yer var” cümlesini utanılacak bir dipnot gibi gizlemez. Başarının yanına eksik işi de yazar.

Bu tür dürüstlük, yeni kuşağı suçlamak için kullanılmamalıdır. “Biz her şeyi yaptık, siz bozmayın” tavrı da gerçekçi değildir. Her kuşak kendine ait itaat sınavlarıyla karşılaşır. Öncekilerin görevi yalnız başarı hikâyesi anlatmak değil, hangi alanların kırılgan, hangi görevlerin tamamlanmamış, hangi hataların tekrarlanmaması gerektiğini açıkça bırakmaktır.

Devir teslim bu nedenle bilgi aktarımından fazlasıdır; güven aktarımıdır. Yaşlı önder, Tanrı’nın kendisinden sonra da çalışacağına inanmadıkça gerçekten bırakamaz. Kontrolü bırakmak bazen emeklilikten daha zor bir iman eylemidir. Yeşu’nun hikâyesi, RAB’bin işinin Yeşu’dan önce başladığı gibi Yeşu’dan sonra da süreceğini hatırlatır. Bir önder ardıllarına “Her şeyi hallettim” görüntüsü bırakmak isteyebilir. Yeşu 13 bunun tersini yapar: Çok şey yapılmıştır; çok şey kalmıştır. Tanrı’nın işi insanın özgeçmişinden daha büyüktür.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

RAB Yeşu’ya hem yaşlandığını hem de alınacak çok yer kaldığını söyledi. Kendi sınırlarınızı kabul etmekle göreve sadık kalmak arasında nasıl bir denge kuruyorsunuz?
“Ülke verildi” denirken aynı zamanda “daha alınacak yer var” denmesi size armağan ile sorumluluk arasındaki ilişki hakkında ne öğretiyor?
Bir topluluk geçmiş başarılarını onurlandırırken kalan işi nasıl dürüstçe görebilir? “Çok şey yaptık” ile “daha çok iş var” cümlelerini birlikte söylemek neden önemlidir?
Levi’ye diğer oymaklar gibi toprak verilmemesi ve “RAB onların mirasıdır” denmesi size farklı çağrıların ve farklı armağan biçimlerinin değeri hakkında ne düşündürüyor?
Antik oymak sınırlarını bugünkü siyasi haritalara doğrudan taşımak hangi yorum sorunlarını doğurabilir? Tarihsel bağlam ile Kutsal Kitap boyunca görülen gelişimi birlikte okumak neden gerekir?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Kendi sınırlılığınızı inkâr etmeyin

Yaş, sağlık, enerji ve zaman sınırlıdır. Bunları iman eksikliği gibi görmeyin. Size düşen görevi yapın, ama Tanrı’nın bütün işini kendi ömrünüze sıkıştırmaya çalışmayın.

Devir teslimi hizmetin parçası sayın

Bir gün görevi başkasına bırakacaksanız son dakikayı beklemeyin. Bilgiyi paylaşın, insan yetiştirin, kayıt tutun ve tamamlanmamış işleri dürüstçe belirtin. İyi devir teslim, başarısızlık değil sadakattir.

Verilmiş olanı pasifliğe mazeret yapmayın

Tanrı’nın lütfu insan sorumluluğunu silmez. Kutsal Kitap’ın açıkça çağırdığı doğruluk, bağışlama, hizmet ve kutsallık alanlarında “Tanrı halleder” diyerek pasif kalmayın.

Tamamlanmamış işe bakıp geçmiş lütfu küçümsemeyin

Daha yapılacak çok şey olabilir. Bu, bugüne kadar yapılanın değersiz olduğu anlamına gelmez. Şükredin, sonra kalan işe dürüstçe bakın.

Eski sınırları modern siyasi sloganlara çevirmeyin

Yeşu’daki oymak payları belirli bir tarihsel antlaşma bağlamındadır. Güncel siyasi iddiaları tek ayetle çözmeye çalışmayın. Kutsal Kitap’ı modern tarafların propaganda aracına dönüştürmeyin.

Maddi desteği ruhsallığın düşmanı yapmayın

Levililerin “RAB mirası” olması onların yemek ve barınma ihtiyacını yok etmedi. Hizmet edenlerin adil geçimini küçümsemeyin. Ruhsal çağrı, insanı maddi ihtiyaçlardan arındırmaz.

Armağandan daha çok Armağan Veren’i sevin

Toprak, iş, ev, sağlık, aile ve hizmet Tanrı’nın armağanları olabilir. Bunlara şükredin ama kimliğinizin son kaynağı yapmayın. Armağan değişebilir; RAB’in kendisi mirasın en derin merkezidir.