Yuhanna 2 — İşaretler Başlıyor

Yuhanna 2. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Kana’daki düğün ile Yeruşalim’deki tapınak arasında nasıl bir bağ var? İlkinde su şaraba dönüşür, ikincisinde satıcıların masaları devrilir. İsa her iki yerde de insanların karşısına kimliğini açığa çıkaran söz ve eylemlerle çıkar. Düğünde öğrenciler O’nun yüceliğini görür; tapınakta kendisinden yetkisini doğrulayacak bir belirti istenir. İsa’nın verdiği cevap, henüz anlatının başındayken okurun önüne ölümünü ve dirilişini koyar. Bu yüzden bölümü yalnız iki şaşırtıcı olayın toplamı gibi okuyamayız. Yuhanna 2, işaretlerin kimi gösterdiğini ve O’na iman etmenin ne anlama geldiğini düşünmeye çağırır. Son ayetlerde insanların yüreğini bilen İsa’yla karşılaştığımızda, anlatının sorusu bize de yönelir.

01 — METNİ ANLAYIN

Kana’daki işaret İsa’nın yüceliğini gösteriyor

Önceki bölümde Yahya’nın tanıklığını işiten insanlar İsa’nın çevresinde toplanmıştı. Şimdi İsa ve öğrencileri Celile’deki Kana köyünde bir düğüne davet edilir. Şarabın tükendiğini kendisine bildiren annesi de oradadır; ilk belirtinin gerçekleştiği yeri böyle tanırız. Ebedi Söz’ün insan oluşu, okurun önüne gerçek insanların davetleri ve ihtiyaçları içinde gelen bir hayat olarak açılır. İlk bölümde açıklanan yücelik, bu köydeki karşılaşmanın içinde görülecektir (1:14; 2:1–3, 11).

İsa’nın annesine verdiği cevapta kendi saatinden söz etmesi dikkat çeker. İhtiyacın bildirilişi ile İsa’nın yapacağı iş arasında, O’nun kendi görevi ve zamanı vardır. Annesinin söyleyecekleri bu görevin yönünü belirlemez; işaret İsa’nın buyruğuyla gerçekleşir. Yeni Çeviri’nin anne diye çevirdiği hitabın kadın karşılığı dipnotta açıklanır. Ancak konuşmanın ağırlığı tek sözcükte toplanmaz: İsa, annesinin bildirdiği ihtiyaca kendi saatinden söz ederek cevap verir. Ardından annesi hizmet edenleri O’nun söyleyeceğini yapmaya yöneltir (2:4–5).

Annesinin hizmet edenlere söylediği söz, sahnedeki hareketi İsa’nın buyruğuna bağlar. Bundan sonra küpleri doldurmayı ve içinden alınanı götürmeyi söyleyen İsa’dır. Hizmet edenler söyleneni yapar, fakat ortaya çıkan sonuç onların gücünü aşar. Onların ellerinde taşınan sudur. Şaraba dönüşmesini sağlayan ise İsa’dır. Öğrencilerin imanının yöneldiği kişi de yaptığı işle yüceliğini açığa çıkaran O’dur (2:5–11).

Yuhanna altı taş küpün Yahudilerin geleneksel temizliği için orada bulunduğunu belirtir. Yeni Çeviri’ye göre her biri seksen ile yüz yirmi litre arasında su alır ve hizmet edenler bu büyük küpleri ağızlarına kadar doldurur. Sonuç, eksilen ikramın birkaç bardakla tamamlanmasından daha geniş bir bolluktur. Temizlik amacıyla kullanılan kaplar, şimdi İsa’nın sağladığı iyi şarabın sunulduğu işaretin parçası olur. Böylece okur hem olayın somut büyüklüğünü hem de İsa’nın İsrail’in dinsel hayatının içinde gerçekleştirdiği yeni işi görür (2:6–10).

Peygamberlerin vaatlerinde de şölen ve iyi şarap görüntüsüyle karşılaşırız. Yeşaya 25:6–9’da RAB uluslara bir şölen hazırlarken ölümün ortadan kaldırılacağı kurtuluşu duyurur. Kana’yı bu vaatlerin ışığında okumak, bolluğun neden kurtuluş sevinciyle birlikte düşünülebileceğini gösterir. Bu bir kanonik bağlantıdır; Yuhanna burada Yeşaya’yı açıkça alıntılamaz. Belirtinin kendi açıklaması on birinci ayette verilir: İsa’nın yüceliği görünür olur ve öğrencileri O’na iman eder. Şölen çağrışımı, bu açık açıklamanın çevresinde anlam kazanır.

Şölen başkanı tadına baktığı şarabın nereden geldiğini bilmez. Suyu alan hizmet edenlerse kaynağını bilir. Başkan güveyi çağırıp iyi şarabın sona saklanmış olmasına şaşırdığını bildirir. Okur, başkanın sözünü ettiği armağanın gerçek kaynağını çoktan öğrenmiştir. Bu bilgi farkı, dikkatimizi güveyin aldığı övgüden İsa’nın gerçekleştirdiği işe çevirir. Yuhanna’nın anlatışında işaretin kime ait olduğu açıktır; öğrencilerin gördüğü yücelik de İsa’nın yüceliğidir (2:9–11).

İsa’nın saatinin henüz gelmediğini söylemesinin ardından bir belirti gerçekleştirmesi, saatiyle bu ilk olayın ilişkisini düşünmeyi gerektirir. On birinci ayet, Kana’da yüceliğin gerçekten gösterildiğini bildirir. Buna karşılık on ikinci bölümde ölümüne yaklaşırken saatin geldiğini kendisi söyleyecektir. Demek ki yüceliğin bu ilk görünüşüyle görevinin tamamlanacağı saat aynı an değildir. Kana, öğrencilerin tanımaya başladıkları Oğul’u gösterir; Müjde’nin devamı ise O’nun görevini hangi yoldan tamamlayacağını açar. Okur işaretleri, bu sona doğru ilerleyen anlatının içinde izler (2:4, 11; 12:23–33).

Öğrencilerin bu noktada iman etmesi, ilk bölümdeki karşılaşmaları sürdürür. Daha önce İsa hakkında tanıklık işitmiş ve ardından gitmişlerdi. Şimdi O’nun yaptığı iş, tanımaya başladıkları kişinin kimliğini daha açık gösterir. Bölümün ilerleyen kısmında dirilişten sonra hatırlayıp iman etmelerinden de söz edilmesi, anlayışlarının olaylarla birlikte nasıl derinleştiğini gösterir. İlk karşılaşmanın ardından gelen işaret ve sonradan anlaşılan söz, aynı Rab’be duyulan güveni besler (1:35–51; 2:11, 22).

Babasının evi ve kendi bedeni hakkında söylediği söz

Kana’dan sonra İsa annesi, kardeşleri ve öğrencileriyle Kefarnahum’a gider. Birkaç günlük konaklamanın ardından Fısıh yaklaşınca Yeruşalim’e çıkar; böylece anlatı köydeki düğünden İsrail’in büyük bayramına geçer. Tapınak avlusunda karşılaştığı manzara, satılan hayvanlar ve para bozanların masalarıdır. Yuhanna şimdi İsa’nın bu yerde ne yaptığına ve yaptığının hangi yetkiye dayandığı sorusuna yönelir. Kana’da yüceliğini gösteren kişi, Yeruşalim’de Baba’yla ilişkisini açıklayacaktır (2:12–18).

Fısıh, İsrail’in Tanrı tarafından kurtarılışını hatırladığı bayramdır. Mısır’dan Çıkış 12’de bu kutlama, RAB’bin halkını ölümden korumasına ve Mısır’dan çıkarmasına bağlanır. Bu nedenle İsa’nın Yeruşalim’e gelişi, halkın kurtuluşu andığı bir zamanın içine yerleşir. İlk bölümde Tanrı Kuzusu diye tanıtılan kişinin burada kendi ölümünü ve dirilişini haber vermesi de bu kurtuluş ufkunda okunabilir. Yuhanna’nın kurduğu sahne, İsrail’in geçmişiyle Oğul’un yapacağı işi aynı anlatıda buluşturur. Bayramın anıldığı on üçüncü ayet, tapınak konuşmasının teolojik çevresini anlamamıza bu yönden katkı sağlar.

İsa’nın müdahalesi somut ve serttir. İpten yaptığı kamçıyla satıcıları koyun ve sığırlarla birlikte dışarı çıkarır. Para bozanların paralarını döküp masalarını devirir. Güvercin satanlardan da hayvanlarını kaldırmalarını ister. Yaptığı işi açıklayan sözü, Babasının evinin pazara çevrilmesine yöneliktir. Yuhanna eylemi bu sözle birlikte anlatarak okurun neyin karşısında durulduğunu anlamasını sağlar. İsa, Tanrı’ya ait bu yer üzerinde Oğul olarak söz söylemekte ve harekete geçmektedir (2:14–16).

Tapınağa Babasının evi demesi, sahnenin merkezindeki yetkiyi anlamamıza yardım eder. İlk bölümde Baba’yı tanıtan biricik Oğul hakkında okumuştuk. Burada aynı Oğul’un Baba’ya ait olanla ilişkisini eylem içinde görürüz. İsa’nın sözü, avlunun kullanımına ilişkin bir şikayetin ötesinde kendi kimliğini duyurur. Ardından gelen belirti talebi de bu yüzden önemlidir. Yetkililer, yaptığı müdahaleyi doğrulayacak dayanağı O’ndan isterler (1:18; 2:16–18).

Öğrenciler bu sırada Mezmurlar 69:9’daki ev için gayret sözünü hatırlar. Mezmurun bütününde Tanrı’ya bağlılığı yüzünden hakaret gören bir insanın yakarışı duyulur. Yuhanna’nın bu sözü anması, tapınak sahnesini Tanrı’ya bağlılığın bedeliyle birlikte okumamızı sağlar. Bu gayretin ardından yetkisi sorgulanır ve cevabı kendi ölümüne açılır; bağlılığının bedeli konuşmanın içinde görünür olmaya başlar. Böylece mezmur bağlantısı, yalnız güçlü bir duyguyu adlandırmakla kalmaz; Oğul’un önündeki acı yolunu da düşündürür (2:17–19).

Yetkililerin sorusuna verilen cevap, tapınak binasından İsa’nın bedenine geçer. Üç günde yeniden kurmaktan söz eden İsa’ya, kırk altı yıllık inşa süresini hatırlatırlar. Onlar gördükleri yapıyı düşünürken Yuhanna sözü açıklar: İsa kendi bedeninden söz etmektedir. Anlatıcının bu açıklaması, konuşmadaki yanlış anlamayı çözmek için belirleyicidir. İstenen belirtiye verilen cevabın anlamı, İsa’nın ölümden dirilmesiyle açığa çıkacaktır (2:18–22).

İsa’nın cevabında yeniden kurma işini kendisinin üstlenmesi de önemlidir. Yetkisini göstermesi istendiğinde, yıkılacak tapınağı üç günde kuracağını bizzat kendisi bildirir. Yuhanna’nın beden açıklamasıyla birlikte okunduğunda bu söz, ölüm karşısında Oğul’un yetkisini duyurur. Karşısındakiler için şaşkınlık uyandıran üç günlük süre, öğrencilerin dirilişten sonra hatırlayacağı vaadin içindedir. İsa’nın sözü yalnız yaklaşan ölümü haber vermekle kalmaz; ölümün ardından gerçekleşecek yeniden kuruluşu da kendi yetkisiyle vaat eder (2:19–22).

Bu sözün ağırlığı, İsa’nın insan oluşuyla birlikte düşünülmelidir. İlk bölümde aramızda yaşayan Söz’ün şimdi ölümle karşılaşacak bedeninden söz edilir. Tapınağın anılması, Tanrı’nın insanlarla buluşması sorusunu da aynı bedene yöneltir. Yuhanna’nın açıklamasından çıkan güçlü teolojik sonuç şudur: Tanrı’nın huzuruna erişim, insan olmuş Oğul’un kişiliğinde odaklanır. Tapınak hakkındaki konuşma, böylece İsa’nın kimliğini ve kurtarıcı işini birbirine bağlar. O’nun dirilişi, yıkılacak beden hakkındaki sözün gerçekliğini açığa çıkaracaktır (1:14; 2:19–22).

Öğrencilerin bu sözü anlayışı da dirilişle birlikte anlatılır. İsa ölümden dirilince, tapınak hakkında söylediklerini hatırlarlar. Olayın ardından gelen hatırlayış, daha önce duydukları sözün anlamını açar. Öğrenciler artık konuşmanın yalnız bina hakkında olmadığını, o gün yanlarında duran Rab’bin ölecek ve dirilecek bedenini anlattığını kavrar. Duydukları söz ile tanık oldukları diriliş birbirini aydınlatır. Yuhanna onların hem Kutsal Yazı’ya hem de İsa’nın sözüne iman ettiğini belirtir. Diriliş, bu iki tanıklığı birbirinden uzaklaştırmaz; öğrencilerin anlayışında birlikte doğrular. Kana’da görülen yüceliğin ardından burada dirilmiş İsa’nın sözüne duyulan güven belirginleşir (2:11, 22).

Bölümde iki sahnenin de belirtiyle ilişkilendirilmesi bu nedenle önem taşır. Düğünde gerçekleşen iş öğrencileri İsa’ya yöneltirken tapınakta istenen belirtiye verilen cevap dirilişle anlaşılacaktır. Yuhanna her iki anlatıda da okuru yapılan şeyin büyüklüğünden İsa’nın kimliğine götürür. Şarabı sağlayan kişiyle ölümden dirilecek bedenin sahibi aynı Oğul’dur. İlk olayın sevinci ile ikinci konuşmanın ağır vaadi, O’nun yüceliğinin Müjde boyunca nasıl açılacağını birlikte gösterir.

İman sözü ve insanın yüreğini bilen İsa

Fısıh sırasında birçok kişi İsa’nın yaptığı belirtileri görerek adına iman eder. Bu haberin hemen ardından İsa’nın onlara güvenmediği söylenir. Yuhanna bunun gerekçesini insanların yüreğine ilişkin bilgisiyle açıklar. İsa’nın insanı tanımak için başkalarından rapor almasına ihtiyacı yoktur. İnsanların O’na verdiği karşılık ile O’nun bu insanları tanıyışı yan yana getirilir. Böylece bölümün sonunda imanın değerlendirilmesinde son sözün kime ait olduğu belirginleşir (2:23–25).

Yuhanna, bu insanların sonraki hayatlarını burada anlatmaz. Her birinin nasıl bir inanca sahip olduğunu veya hepsinin aynı niyetle davrandığını açıklayan bir liste de vermez. Buna karşılık İsa’nın kendilerine güvenmeyişini ve onları tanıyışını açıkça bildirir. Bu ayrım, bölümün uyarısını kendi varsayımlarımızla büyütmeden duymamızı sağlar. Belirtileri görerek verilen karşılık önemlidir; fakat insanların İsa’ya verdiği karşılık, İsa’nın onların yüreğine ilişkin hükmünün yerini tutmaz. Anlatının ağırlığı, kalabalığın her üyesine bizim tanı koymamızda değil, onları gerçekten tanıyan Oğul’un bilgisindedir (2:23–25).

Bu son sahne, Kana’da anlatılan öğrenci imanıyla birlikte okununca daha da düşündürücüdür. Her iki yerde de belirti ve iman bir arada bulunur. Ancak Yeruşalim’deki kalabalık hakkında İsa’nın güvenmeyişi özellikle belirtilir. Yuhanna böylece dışarıdan görülen karşılığın bütün yüreği açıklamadığını gösterir. İnsan, İsa hakkında söylediği sözün gerçeğini O’ndan saklayamaz. Okur için asıl soru, yalnız bir olaydan etkilenip etkilenmediğiyle sınırlı kalmaz; kendisini bütünüyle tanıyan İsa’ya nasıl karşılık verdiğini de kapsar.

İsa’nın bu bilgisi, ilk bölümdeki Natanel karşılaşmasını hatırlatır. Natanel, İsa’nın kendisini nereden tanıdığını sormuştu. İkinci bölümün sonunda aynı bilginin bütün insanları kapsadığı açıklanır; hemen ardından, gece gelen Nikodim’in konuşması başlayacaktır. Müjde, insanın İsa hakkında vardığı sonuçları anlatırken İsa’nın insanı tanıyışını sürekli görünür kılar. O’nun huzurunda öğrencilik, sözümüzü de yüreğimizi de bilen Rab’be güvenerek ilerler (1:47–49; 2:24–25; 3:1–3).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Kana’daki anlatıda İsa’nın annesinin sözü, hizmet edenlerin yaptıkları ve öğrencilerin imanı nasıl birbirine bağlanıyor (2:1–11)? On birinci ayetin açıklaması, işaretin asıl anlamını nerede aramamız gerektiğini gösteriyor?
Küplerin ne için kullanıldığı, büyüklüğü ve şölen başkanının bilmediği kaynak anlatıya ne katıyor (2:6–10)? Yeşaya 25:6–9’daki şölen vaadiyle kurulan bağlantıyı, Yuhanna’nın doğrudan söylediği şeyden nasıl ayırabiliriz?
İsa’nın tapınaktaki eylemini açıklayan kendi sözüyle öğrencilerin hatırladığı mezmuru birlikte okuyun (2:14–17). Bu iki açıklama O’nun yetkisini ve gayretini nasıl anlamamıza yardım ediyor?
Yetkililerle konuşmada yanlış anlaşılan nedir; Yuhanna bu yanlış anlamayı nasıl çözüyor (2:18–22)? Dirilişten sonra hatırlamak, öğrencilerin Kutsal Yazı’ya ve İsa’nın sözüne imanını nasıl etkiliyor?
Kana’daki öğrencilerin imanıyla Yeruşalim’de belirtileri görenlerin karşılığını karşılaştırın (2:11, 23–25). İsa’nın bütün insanların yüreğini bilmesi, kendi imanımızı değerlendirirken neyi ciddiye almamızı gerektiriyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

İşaretin gösterdiği Mesih’e iman edin. Kana’yı okurken dikkatinizi yalnız ortaya çıkan şarabın miktarında bırakmayın. Yuhanna, bu olay aracılığıyla İsa’nın yüceliğinin görüldüğünü söyler. İsa’yı tanıma isteğinizi bu açıklamaya yöneltin. O’na güvenmek, Yuhanna’nın tanıttığı bu kişiyi Rab olarak kabul etmeye çağırır.
İsa’nın sözünü yetkili kabul edin. Düğündeki hizmet edenler O’nun buyruğuyla harekete geçer. Meryem de onları İsa’nın söyleyeceğini yapmaya yöneltir. Bu sahne önünde, Rab’bin sözünü dinlemeye nasıl karşılık verdiğinizi düşünün. Müjde’yi okumayı sürdürürken buyruklarını öğrenmeye ve öğrendiklerinizle O’na itaat etmeye istekli olun.
İbadetinizi Oğul’un yetkisine açın. İsa tapınağı Babasının evi diye adlandırırken orada olup biten hakkında hüküm verir. O’na iman etmek, Baba’yla ilişkimizi nasıl anlayacağımızı da etkiler. İbadet anlayışınızı, bölümün gösterdiği Oğul’un kimliğiyle birlikte düşünün. Tanrı’ya yönelişinizde İsa Mesih’in sözünü ve kurtarıcı işini belirleyici kabul edin.
Dirilişin ışığında sözü yeniden okuyun. Öğrenciler tapınak hakkında söyleneni İsa dirildikten sonra hatırlar. Bu hatırlayış onları hem Kutsal Yazı’ya hem de Rab’bin sözüne imanda derinleştirir. Siz de üç gün hakkındaki cevabı, Yuhanna’nın verdiği beden açıklamasıyla yeniden ele alın. Kurtuluş umudunuzu, ölümden dirilen İsa’nın gerçekleştirdiği işe bağlayın.
Yüreğinizi bilen Rab’bin önünde dürüst olun. Bölümün sonundaki İsa, insanların içinden geçenleri bilir. Kendi imanınızı düşünürken O’nun bu bilgisini hesaba katın. Dua ederken güveninizi, sorularınızı ve O’na karşı direndiğiniz yerleri açıkça dile getirin. İsa’ya yönelişiniz, sizi bütünüyle tanıyan kişiye güvenerek gerçekleşsin.

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Yuhanna 2, ana metin ve ölçü birimiyle ilgili çeviri dipnotu.
Mısır’dan Çıkış 12: Fısıh’ın kurtuluşu anma bağlamı.
Mezmurlar 69, özellikle 7–9: Tanrı’nın evi için gayret ve bağlılığın getirdiği hakaret.
Yeşaya 25:6–9: şölen ve kurtuluş vaadi; Kana için açık alıntı değil, kanonik arka plan.
Yuhanna 12:23–33: saat, yüceltilme ve İsa’nın ölümü arasındaki bağlantı.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Birinci Yüzyılda Düğün Nasıl Olurdu?: Kana’nın düğün bağlamını, farklı dönemlerin geleneklerini birbirine karıştırmadan düşünmek için.
Şarap, Su ve Kutlama: Antik Dünyanın İçecek Kültürü: içeceklerin sofradaki yerini ve Kana işaretinin kültürel çevresini izlemek için.
Meryem — İsa Mesih’in Annesi, Lütfa Erişen Kız ve İman Tanığı: İsa’nın annesinin Kana’daki yerini, Müjdelerdeki diğer karşılaşmalarıyla birlikte okumak için.
Yeruşalim — Bir Kentten Fazlası: tapınağın kentin ibadet hayatındaki yerini ve İsa’nın Yeruşalim’le ilişkisini izlemek için.
Yuhanna 1 — Söz Aramızda Yaşadı: Baba’yı tanıtan Oğul’un kimliğini ve ilk öğrencilerin karşılaşmalarını hatırlamak için.

Çalışmalarım