Elçilerin İşleri 18. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun
GİRİŞ
Atina'dan ayrılan Pavlus Korint'e gelir. Kentte kendisi gibi çadırcılık yapan Akvila ve Priskilla'yla tanışır; onlarla kalır, çalışır ve Şabat günlerinde havrada konuşur. Karşı çıkışlarla da karşılaşır. Fakat Luka'nın bu bölümde anlattığı Korint günlerinin orta yerinde, Rab'bin gece Pavlus'a verdiği bir söz vardır: Korkmamasını, konuşmayı sürdürmesini ve susmamasını ister (bkz. Elçilerin İşleri 18:9–10).
Rab konuştuğunda Pavlus henüz kentin nasıl bir imanlı topluluğuna kavuşacağını görmüş değildir. Havradan bazıları onu reddederken aynı havranın yöneticisi Rab'be iman eder; yeni insanlar Müjde'yi dinleyip vaftiz olur. Rab, bu kentte kendisine ait çok insan bulunduğunu söyler. Pavlus Korint'te bir buçuk yıl kalıp Tanrı'nın sözünü öğretir. Yalnız bir gece görümünü değil, bu sözden sonra devam eden uzun bir hizmeti okuruz.
Anlatı Korint'te bitmez. Pavlus'un yolculuğu Efes'e, oradan Yeruşalim ve Antakya'ya uzanır; ilerleyen sahnelerde Apollos adlı bir Kutsal Yazı öğretmeniyle tanışırız. Akvila ile Priskilla, Korint'te Pavlus'un yanında çalışan kişilerken Efes'te Apollos'a Tanrı'nın yolunu daha doğru anlatan kişiler olarak karşımıza çıkar. Böylece bölümün sonunda tanıklığın bir elçinin varlığıyla sınırlı kalmadığı, aynı Müjde’nin başka kişiler tarafından da anlatıldığı görülür.
01 — METNİ ANLAYIN
Korint'te ev, iş ve Müjde'nin duyulması
Korint'e gelen Pavlus, Pontus doğumlu Akvila ile karısı Priskilla'yı bulur. İmparator Klavdius'un Yahudilerin Roma'yı terk etmesini buyurması üzerine çift, kısa süre önce İtalya'dan gelmiştir (bkz. Elçilerin İşleri 18:1–2). Yerlerinden edilmeleri, şimdi Korint'te Pavlus'la karşılaşmalarının arka planıdır. Luka Roma'daki kararın ayrıntılarını açmadan anlatıyı onların Pavlus'la birlikte yaşamalarına ve çalışmalarına taşır.
Pavlus aynı meslekten oldukları için onlarla kalıp çalışır. Luka üçünün de çadırcı olduğunu söyler (bkz. Elçilerin İşleri 18:3). Böylece Korint'teki ilk sahnede barındıkları yerle emekleri aynı cümlede buluşur. Pavlus'un Tanrı sözünü duyurmasıyla çalışması bu anlatıda yan yana ilerler. Şabat günleri havraya gidip Yahudileri ve Grekleri ikna etmeye çalışması, hafta içindeki işinin yanında düzenli biçimde sürer (bkz. Elçilerin İşleri 18:4).
Bu ortaklığın izi Korint'ten sonra da sürer. Pavlus kentten ayrılırken Priskilla ile Akvila onunla birlikte yolculuk eder; ikisi Efes'te kalır (bkz. Elçilerin İşleri 18:18–19). Pavlus daha sonra Korintlilere yazdığı mektupta onların evinde toplanan imanlıların selamını iletecektir (bkz. 1. Korintliler 16:19). Böylece aynı meslekte buluşan bu üç kişinin hikayesi bir atölyenin sınırlarını aşar; Luka'nın ilerleyen sahnelerinde de onların yolları Müjde hizmetinde birleşir.
Silas ile Timoteos Makedonya'dan gelince Pavlus kendisini daha yoğun biçimde Tanrı sözünü duyurmaya verir. Yahudilere İsa'nın Mesih olduğunu bildirir (bkz. Elçilerin İşleri 18:5). Selanik'te Mesih'in acı çekip dirilmesi gerektiğini Kutsal Yazılar'dan açıklayan elçi, Korint'te de aynı Mesih'e tanıklık etmektedir (bkz. Elçilerin İşleri 17:2–3). Luka arkadaşları geldikten sonra Pavlus'un tanıklığının yoğunlaştığını kaydeder; bunun bütün nedenlerini açıklamaz.
Bazı dinleyiciler karşı çıkıp Pavlus'a sövünce o da giysilerini silkeleyerek sorumluluğun artık kendisinde olmadığını bildirir. Yahudi olmayanlara gideceğini söyler (bkz. Elçilerin İşleri 18:6). Bu sert karşılık, havradaki yaşanmış olayın içinde verilmiştir. Luka, Pavlus'un Yahudileri bütün kentlerde artık dinlemeyeceği yönünde bir karar aldığını anlatmaz. Tam tersine birkaç ayet sonra Efes'te yeniden havraya girdiğini kaydedecektir (bkz. Elçilerin İşleri 18:19).
Pavlus havradan çıkıp Tanrı'ya tapan Titius Yustus adlı kişinin evine gider. Evin havraya bitişik oluşu, aynı kentte tanıklığın yer değiştirmesini görünür kılar (bkz. Elçilerin İşleri 18:7). Havra yöneticisi Krispus bütün ev halkıyla Rab'be iman eder. Korintlilerin birçoğu da duydukları söz üzerine iman edip vaftiz olur (bkz. Elçilerin İşleri 18:8). Havradaki karşı çıkışla Krispus'un imanı yan yana anlatılır; sözü dinleyenlerin hepsi aynı cevabı vermemiştir.
Gecenin sözü, uzun hizmet ve mahkeme
Rab gece Pavlus'a görünerek korkmamasını, konuşmayı sürdürmesini ve susmamasını söyler (bkz. Elçilerin İşleri 18:9). Bu buyruğa kendi varlığının güvencesini ekler. Korintlilere sonradan yazdığı mektupta Pavlus, onların yanına zayıflık ve korku içinde geldiğini anlatacaktır (bkz. 1. Korintliler 2:3). Bu iki tanıklık yan yana konduğunda, Rab'bin sözünün hangi insana ulaştığı daha iyi anlaşılır. Korku yaşayan bir elçiye, sözünü söylemeyi sürdürmesi için Rab'bin kendisi konuşmaktadır.
Pavlus Korintlilere yazdığı aynı mektupta duyurduğu haberin merkezini çarmıha gerilmiş Mesih olarak açıklar. Onları etkileyici konuşma sanatıyla kendisine hayran bırakmayı amaçlamadığını söyler; imanlarının Tanrı'nın gücüne dayanmasını istemiştir (bkz. 1. Korintliler 2:1–5). Elçilerin İşleri'nde Rab'bin ona "konuş" demesi, ne söyleyeceği belirsiz bir cesaret çağrısı değildir. Luka'nın Korint sahnesinde işittiğimiz duyuru, İsa'nın Mesih olduğudur; Pavlus'un mektubu ise bu Mesih'in çarmıhını ve Tanrı'nın gücünü aynı tanıklığın içinde önümüze getirir.
Rab ayrıca kimsenin Pavlus'a saldırıp zarar vermeyeceğini belirtir (bkz. Elçilerin İşleri 18:10). Bu güvence doğrudan Pavlus'a, Korint'teki hizmeti sırasında verilmiştir. Luka daha önce elçinin dövüldüğünü ve hapsedildiğini anlatmış, sonraki olaylarda da onun acı çekmeye devam ettiğini gösterecektir. Bu yüzden sözün anlamını bütün imanlıların her tehlikeden korunacağı şeklinde genişletemeyiz.
Rab'bin kentte kendisine ait çok insan bulunduğunu söylemesi, Korint'te işitilecek Müjde'nin sonucunu Pavlus'un bilgisine bırakmaz. Kimin iman edeceğini Pavlus bilmiyordur; bu insanları tanıdığını bildiren Rab'dir. Aynı Rab, elçiye susmasını değil, konuşmasını buyurur. Tanrı'nın egemenliği ve Müjde'nin insanlar tarafından duyurulması, bu sahnede birlikte anlatılır.
Pavlus Korint'te bir yıl altı ay kalır ve Tanrı'nın sözünü öğretir (bkz. Elçilerin İşleri 18:11). Luka uzun bir dönemi tek cümleyle aktarır; o cümlenin ağırlığı bir gecelik görümün ardından gelir. Selanik'ten ve Veriya'dan ayrılmak zorunda kalan elçi, burada kalmayı sürdürmüştür. Demek ki Rab'bin cesaret veren buyruğu, bu kez günlük ve uzun soluklu bir öğretimde karşılık bulmuştur. Korint'te Mesih'i duyanlar yalnız başlangıçtaki tanıklarla sınırlı kalmaz; kentte Tanrı'nın sözü zaman içinde öğretilmeye devam eder.
Gallio'nun Ahaya valiliği sırasında Pavlus'u mahkemeye çıkarırlar. Davacıların iddiası, onun insanları yasaya aykırı biçimde Tanrı'ya tapmaya yönelttiğidir (bkz. Elçilerin İşleri 18:12–13). Pavlus cevap vermeye hazırlanırken Gallio konuşur. Ortada işlenmiş bir suçla ilgili dava bulsaydı dinleyeceğini, fakat sözler ve Yahudilerin kendi yasası hakkındaki meselede yargıçlık etmek istemediğini söyler. Ardından onları mahkemeden çıkarır (bkz. Elçilerin İşleri 18:14–16). Pavlus kendi savunmasına başlamadan davanın hukuki yolu kapanmıştır.
Gallio'nun kararı, önüne getirilen suçlamayla sınırlıdır. Luka valinin Mesih'e iman ettiğini veya Pavlus'un öğrettiklerini onayladığını söylemez. Gallio konuyu yargılaması gereken bir suç olarak görmeyip davacıları mahkemeden çıkarmıştır (bkz. Elçilerin İşleri 18:14–16). Pavlus kendisini savunmaya başlamadan girişimin sonuçsuz kalması, bir önceki sahnede Rab'bin ona verdiği güvenceyle birlikte okunur.
Ancak mahkemenin önündeki olay burada bitmez. Kalabalık bu kez havra yöneticisi Sostenis'i yakalar ve döver; Gallio olup bitenlere aldırmaz (bkz. Elçilerin İşleri 18:17). Luka saldırının nedenini veya Sostenis'in daha sonraki hayatını açıklamaz; anlatının söylediği, Pavlus'a karşı girişim sonuçsuz kalırken başka birinin şiddete uğradığıdır. Rab'bin Pavlus'a yönelik özel güvencesini, Korint'teki herkesin aynı biçimde korunduğu vaadine dönüştüremeyiz.
Efes yolunda ve Apollos'un öğretisinde devam eden söz
Pavlus Korint'te bir süre daha kaldıktan sonra kardeşlerle vedalaşır ve Priskilla ile Akvila'yla birlikte denize açılır. Kenhere'de bir adağından dolayı saçını kestirir (bkz. Elçilerin İşleri 18:18). Luka bu adağın sebebini ve koşullarını ayrıca anlatmaz; yolculuğun bir parçası olarak kaydeder. Suriye'ye doğru yola çıkan ekibin ilk önemli durağı Efes olur. Burada Priskilla ile Akvila kalacak, Pavlus ise bir süre sonra yoluna devam edecektir.
Efes'te Pavlus yeniden havraya gider ve Yahudilerle konuşur. Onlar daha uzun kalmasını ister; Pavlus ise Tanrı dilerse döneceğini söyleyerek ayrılır (bkz. Elçilerin İşleri 18:19–21). Korint'te uzun süre kalan elçinin burada kısa süre bulunması, Luka'nın yolculuk anlatısında dikkat çeken bir değişimdir. Efes'le bağ kopmamıştır: Priskilla ile Akvila oradadır, ileride Pavlus'un da geri döndüğünü okuyacağız.
Pavlus Sezariye'ye ulaşır, Yeruşalim'deki kiliseyi ziyaret eder ve Antakya'ya geçer. Bir süre orada kaldıktan sonra Galatya ile Frikya bölgelerinde dolaşıp öğrencileri güçlendirir (bkz. Elçilerin İşleri 18:22–23). Bu kısa yolculuk özeti, farklı kentlerde iman eden toplulukların unutulmadığını gösterir. Pavlus'un yeni yerlerde Müjde'yi duyurmasının yanında daha önce oluşmuş topluluklara döndüğü de kaydedilir.
Apollos İskenderiye doğumlu bir Yahudi'dir. Luka onu üstün konuşma yeteneği olan, Kutsal Yazılar'ı çok iyi bilen ve Rab'bin yolunda eğitilmiş biri olarak tanıtır (bkz. Elçilerin İşleri 18:24–25). Apollos İsa'ya ilişkin gerçekleri doğru biçimde ve istekle öğretmektedir. Bununla birlikte yalnız Yahya'nın vaftizini bilmektedir. Luka olumlu niteliklerle bu eksik bilgiyi yan yana koyar; hiçbirini gizlemez.
Apollos havrada cesaretle konuşmaya başlayınca Priskilla ile Akvila onu dinleyip yanlarına alır ve Tanrı'nın yolunu ona daha doğru biçimde açıklarlar (bkz. Elçilerin İşleri 18:26). Hangi konular üzerinde ne kadar konuştukları açıklanmaz; bildiğimiz, Apollos'un yalnız Yahya'nın vaftizini tanıdığı ve daha geniş bir açıklama aldığıdır. Luka Apollos'un İsa hakkında doğru bildiklerini yok saymadığı gibi, bilgisindeki eksikliği de saklamaz. Priskilla ve Akvila'nın birlikte yaptığı açıklama sayesinde Tanrı'nın yolu daha doğru anlaşılır.
Yahya'nın vaftizi insanları tövbeye ve ardından gelecek Mesih'e yöneltiyordu (bkz. Elçilerin İşleri 19:4). Apollos'un yalnız bu vaftizi bilmesi, duyurduğu haberin bazı yönlerini daha açık öğrenmeye ihtiyaç duyduğunu gösterir; Luka eksikliğin kapsamını tek tek saymaz. Bir sonraki bölümde Pavlus'un Efes'te Yahya'nın vaftizini bilen başka insanlarla karşılaşması konunun devam ettiğini gösterir. Yine de Apollos'un durumunu onlarla bütün ayrıntılarıyla aynı sayamayız; çünkü Luka onun İsa hakkındaki öğretisinin doğru olduğunu özellikle belirtmiştir.
Apollos Ahaya'ya gitmek isteyince kardeşler onu teşvik eder ve oradaki öğrencilerce iyi karşılanması için mektup gönderir (bkz. Elçilerin İşleri 18:27). Apollos vardığında lütufla iman etmiş olanlara büyük yardım sağlar. Kutsal Yazılar'dan İsa'nın Mesih olduğunu göstererek karşı çıkanlarla açıkça tartışır (bkz. Elçilerin İşleri 18:28). Korint'in başlangıcında Pavlus'un duyurduğu Mesih'i şimdi başka bir hizmetkarın sözünde yeniden işitiriz.
Pavlus'un Korint'te duyurduğu Mesih, bölümün sonunda Apollos'un Ahaya'da Kutsal Yazılar'dan tanıttığı Mesih'tir. İki kişinin hizmeti Korintliler arasında tartışma konusu olunca Pavlus onları Tanrı'nın büyüttüğü ekin üzerinde çalışan hizmetkarlar olarak anacaktır (bkz. 1. Korintliler 3:5–6). Elçilerin İşleri 18'de buna uygun bir tablo belirir: Korint'te Pavlus'un yanında çalışan Priskilla ile Akvila, Efes'te Apollos'a yardım eder; Apollos da Ahaya'ya geçer. Farklı kişilerin tanıklığında İsa'nın Mesih oluşu duyurulur ve kilise Tanrı'nın lütfuyla gelişir.
02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN
- Pavlus'un Akvila ile Priskilla'yla aynı mesleği yapması, Korint'teki ilk günlerini anlamamıza nasıl yardımcı oluyor? Aynı kişinin hem onlarla çalışıp hem havrada konuşması, elçinin kentteki hayatını gözünüzde nasıl canlandırıyor? (bkz. Elçilerin İşleri 18:1–5)
- Pavlus bazı dinleyicilerden sert karşılık alırken Krispus ve birçok Korintli iman ediyor. Havradaki karşı çıkış ve imanın aynı kentte bulunması Luka'nın anlatımını nasıl zenginleştiriyor? (bkz. Elçilerin İşleri 18:5–8)
- Rab Pavlus'a hangi buyruğu veriyor ve buna hangi güvenceyi ekliyor? Kentte O'na ait insanlardan söz edilmesiyle Pavlus'un orada kalıp öğretmesi arasındaki bağı nasıl okuyorsunuz? (bkz. Elçilerin İşleri 18:9–11)
- Gallio Pavlus'u suçlu buluyor mu, yoksa mahkemede neyi görüşmeyeceğini mi açıklıyor? Hemen ardından Sostenis'in dövülmesi bu sahnenin hangi ağır yanını ortaya çıkarıyor? (bkz. Elçilerin İşleri 18:12–17)
- Luka Apollos'un güçlü yanlarını ve henüz bilmediği şeyi birlikte anlatıyor. Priskilla ile Akvila'nın yardımının ardından Apollos Ahaya'da tam olarak hangi sözle insanlara yardım ediyor? (bkz. Elçilerin İşleri 18:24–28)
03 — HAYATA TAŞIYIN
1. Çalışırken duyurulan Müjde. Pavlus Korint'te Akvila ile Priskilla'nın yanında kalıp onlarla çalıştı (bkz. Elçilerin İşleri 18:1–4). Luka aynı günlerde onun havrada konuştuğunu da anlatır. İnsan emeğiyle Müjde hizmetinin bu sahnede yan yana bulunması, geçim için çalışmanın elçinin tanıklığından ayrı bir hayat sayılmadığını görmemizi sağlar. Kendi günlük emeğimizle iman yaşamımızı birbirinden bütünüyle uzak iki alan gibi düşündüğümüz anlar varsa, Pavlus'un Korint'teki ilk günleri buna yeniden bakmamıza yardımcı olabilir.
2. Korkuya gelen söz. Rab, Pavlus'a konuşmasını sürdürmesini söyler ve kendisinin yanında olduğunu bildirir (bkz. Elçilerin İşleri 18:9–10). Bu sözün verildiği şehir Korint, sözü alan da Pavlus'tur; herkesin her olaydan zarar görmeden çıkacağına dair genel bir vaat verilmemiştir. Buna karşın Tanrı'nın varlığı, burada korkmuş bir hizmetkara açıkça duyurulur. Pavlus'un Korint'te nasıl kaldığını okumak, Rab'bin kendisini tanıtan sözünün korku içindeki bir insan için neden değerli olduğunu düşünmeye alan açar.
3. O'na ait insanlar ve duyurulan söz. Rab, Korint'te kendisine ait çok insan bulunduğunu söyler, ardından Pavlus burada bir buçuk yıl Tanrı sözünü öğretir (bkz. Elçilerin İşleri 18:9–11). Bu iki olay birbirinden kopuk değildir. Tanrı'nın insanları tanıması ile Müjde'nin onlara duyurulması aynı anlatıdadır. Kurtuluşun Rab'bin işi oluşunu düşünürken O'nun duyurulan söz aracılığıyla insanları çağırdığını görmek, bu sahnenin imanla ilgili ağırlığını taşır.
4. Sostenis'in uğradığı şiddet. Gallio davayı geri çevirir, fakat hemen ardından Sostenis kalabalık tarafından dövülür (bkz. Elçilerin İşleri 18:12–17). Bu ikinci olay genellikle ilk kararın gölgesinde kalabilir. Luka Sostenis'in dövülmesini açıkça kaydeder. Bölümü okurken bu acı sahnesine de yer vermek, Tanrı'nın Pavlus'a verdiği özel güvenceyi bütün kişilerin başına aynı şey geleceği şeklinde genelleştirmemeye yardım eder.
5. Tamamlanmayı bekleyen bilgi. Apollos'un Kutsal Yazılar bilgisi güçlüdür; buna rağmen Priskilla ile Akvila'dan daha doğru açıklama alır (bkz. Elçilerin İşleri 18:24–26). Luka Apollos'un değerini küçültmeden öğrendiği yeni bilgiyi anlatır. Bir Kutsal Kitap pasajını gerçekten bilip bilmediğimizi düşünürken, onun hakkında daha çok öğrenilecek şey olabileceğini kabul etmek Apollos'un sahnesine uygun bir karşılıktır. Burada esas olan öğretmenin itibarı değil, Tanrı'nın yolunun daha doğru anlaşılmasıdır.
6. Sözü kim büyütüyor? Korint'te Pavlus öğretirken Apollos başka bir kentte öğrenir; sonra o da Ahaya'da imanlılara yardım eder (bkz. Elçilerin İşleri 18:24–28). Pavlus'un Korintlilere daha sonra söylediği söz bu anlatıyı aydınlatır: Biri eker, öteki sular, büyüten Tanrı'dır (bkz. 1. Korintliler 3:5–6). İnsanlar arasında birinin adını öne çıkarıp ötekini unutmak kolaydır; burada ise farklı emeklerin İsa Mesih'i duyurmaya hizmet ettiğini görüyoruz. Bölümü kapatırken Korint'te iman eden insanların Rab'bi tanımasına hangi kişilerin vesile olduğunu yeniden izlemek, başarının kime ait olduğunu düşünmeye yardım edebilir.
Kaynaklar
- Kitabı Mukaddes Şirketi / Yeni Yaşam Yayınları, Kutsal Kitap Yeni Çeviri (2001, 2008): Elçilerin İşleri 18.
- Doğrudan kullanılan kanonik bağlam: Elçilerin İşleri 17; Elçilerin İşleri 19; 1. Korintliler 2 ve 1. Korintliler 3.
İlgili Araştırmalar ve Okumalar
- Priskilla — Ev, Emek ve Öğretiyle Büyüyen Kilise: Korint'ten Efes'e uzanan ortak hizmetin insanlarını tanımak için.
- Pavlus — Zulmeden Adamdan Mesih'in Tanığına: Korint günlerini Pavlus'un daha uzun hikayesi içinde görmek için.
- 1. Korintliler: Çarmıh, Kilise ve Diriliş: Korint'te kurulan topluluğa yazılan mektubun tarihsel ve teolojik bağlamı.
© 2026 Veritas Liberat. Tüm hakları saklıdır.