Elçilerin İşleri 26 — Kralın Önünde Bir Tanığın Dileği

Elçilerin İşleri 26. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Sezariye'deki toplantı salonu doludur. Kral Agrippa, Vali Festus ve Berniki'nin yanı sıra komutanlar ve kentin ileri gelenleri de oradadır. Pavlus'un Sezar'a gönderilmesi kararlaştırılmıştır; Festus buna rağmen imparatora yazacağı suçlamayı açıkça belirleyememiştir. Agrippa'nın Pavlus'u dinlemek istemesi, şimdi elçiye kendi sözünü söyleme fırsatı verir (25:23–27; 26:1).

İsa'nın izleyicilerini hapse attıran adam, şimdi aynı İsa'nın dirilişini ilan ettiği için tutuklu tutulmaktadır. Pavlus konuşmaya başladığında bu iki hayatın aynı insana ait olduğunu daha açık görürüz. Aradaki değişimi Pavlus kendi çabasına, eğitimine veya düşüncesindeki yavaş bir gelişmeye bağlamaz. Şam yolunda kendisini durduran dirilmiş Rab'bi anlatır (26:9–18).

Konuşmanın sonunda şaşırtıcı bir şey olur. Zincirli bir adam, kendisini dinleyen kralın ve bütün salondakilerin kendisi gibi olmasını istediğini söyler. Pavlus ne geçmişini gizlemiştir ne de zincirlerini unutur; yine de elinde başkalarına duyuracak iyi bir haber vardır. Bu dileğin nedenini kavramak için onun diriliş umudunu, Mesih'le karşılaşmasını ve aldığı görevi birlikte dinlememiz gerekir (26:22–29).

01 — METNİ ANLAYIN

Mahkemenin önünde açılan bir geçmiş

Agrippa, Pavlus'a kendisini savunma izni verdiğinde elçi sözlerini özellikle krala yöneltir. Kralın Yahudi geleneklerini ve aralarındaki tartışmaları bildiğini söyler; sabırla dinlenmeyi rica eder. Festus bir önceki bölümde İsa hakkındaki anlaşmazlığı anlamakta zorlanmıştı, Agrippa ise Pavlus'un başvuracağı Kutsal Yazılar dünyasına daha yakındır. Pavlus burada dinleyicisinin bildiği şeyleri dikkate alarak konuşur. Savunmasına önce kendi çocukluğu ve gençliğinden başlaması bu yüzden anlamlıdır (25:18–20; 26:1–5).

Pavlus eskiden Ferisi olduğunu saklamaz; tersine, kendisini tanıyanların buna tanıklık edebileceğini belirtir. Yahudi inancının en titiz mezheplerinden birinde yetişmiş, Yasa'ya bağlı bir hayat sürmüştür. Şimdi sanık sandalyesinde olmasının nedenini ise Tanrı'nın atalarına verdiği vaade duyduğu umutla açıklar. Önünde duran kralla, kendisini suçlayanlarla ve İsrail'in uzun geçmişiyle aynı sözü paylaşır: Tanrı'nın vaadi. Pavlus'un İsa Mesih'e iman etmesi, kendi anlatımında İsrail'in Tanrısı'na sırt çevirmek değil, O'nun vaat ettiği kurtuluşu Mesih'te tanımaktır (26:4–7).

Pavlus'un andığı on iki oymak, Tanrı'nın vaadini bekleyen bütün İsrail'i hatırlatır. Burada ayrı siyasi toplulukların o günkü durumunu anlatmıyor; ortak bir umuttan söz ediyor. Bu umudu dile getirdikten hemen sonra ölülerin dirilişinden söz etmesi rastlantı sayılamaz. Önceki duruşmalarında da dirilişin yargılanmasının merkezinde bulunduğunu söylemişti; şimdi aynı mesele kralın önündedir. Tanrı'nın ölülere yaşam vermesi neden inanılmaz görülsün diye sorarken dinleyicilerini inandıklarını söyledikleri Tanrı'nın gücü üzerine düşünmeye çağırır (23:6; 24:15; 26:6–8).

Pavlus'un kendi yaşamını bütünüyle değiştiren olay, İsa Mesih'in ölümden dirilmiş olmasıdır. Dirilişin ne anlama geldiğini anlatmak için önce buna karşı nasıl savaştığını gösterir. Bir zamanlar Nasıralı İsa'nın adına karşı yapabileceği her şeyi yapması gerektiğine inanıyordu. O günlerde yaptığını gerekli görüyordu; şimdi İsa'nın izleyicilerine karşı savaşmasının ne anlama geldiğini kralın önünde açıklıyor (26:8–10).

Pavlus'un geçmişi birkaç sert sözle özetlenemeyecek kadar ağırdır. Başkahinlerden aldığı yetkiyle imanlıları hapse attırmış, ölümle cezalandırıldıklarında aleyhlerinde oy kullanmış, havraları dolaşarak onları cezalandırmış ve inandıklarına küfretmeye zorlamıştır. Zulmünü başka kentlere kadar taşımış olması, öfkesinin nasıl büyüdüğünü gösterir. Luka'nın daha önce anlattığı İstefanos'un öldürülmesi ve imanlıların Yeruşalim'den dağılması sahneleri bu sözleri okuyanın zihninde canlanır. Kendi suçlarını anlatan kişi şimdi aynı İsa'nın tanığıdır (7:57–60; 8:1–3; 26:9–11).

Özellikle inandıklarına küfretmeye zorlama ifadesi ağırdır. Pavlus'un hedefi yalnız insanları tutuklatmak değil, inandıkları İsa'yı reddetmelerini sağlamaktır. Bir zamanlar bunları gerekli görüyordu; şimdi yaptıklarının kötülüğünü gizlemeden anlatıyor. Bu itiraf, ileride anlatacağı Mesih'in lütfunu daha iyi duymamızı sağlar. Kendisini savunmak için başkalarının suçunu büyütürken kendi geçmişini küçültmeye çalışmamaktadır (26:9–11).

Bölüm, değişimin başlangıcını onun ahlaki başarısında aramaz. Şam'a giderken hala imanlıları yakalamak için yetki taşıdığını özellikle anlatır. Bir sonraki sahnede Pavlus'u arayıp bulan, kendisine yapılan zulmü dile getiren ve sonra ona görev veren İsa Mesih'tir. Pavlus'un savunması, kendi dönüşünün başlatıcısını açıkça gösterir (26:12–16).

Yolun ortasında duyulan ses ve verilen görev

Kralın önünde konuşan Pavlus, dinleyenleri yıllar önceki Şam yoluna götürür. Pavlus öğle vakti, güneşten parlak bir ışığın kendisini ve beraberindekileri sardığını söyler. Hep birlikte yere yıkıldıklarını ve kendisine İbrani dilinde seslenen birini duyduğunu belirtir. Ses ona neden zulmettiğini sorar ve üvendireye karşı tepmenin kendi canını acıttığını söyler. Bir hayvanı yönlendirmek için kullanılan sivri değneğe karşı tekme atmak, yönlendirilmeye direnirken kendine zarar verme imgesini taşır; anlatı bu sözle Pavlus'un direnişinin boşluğunu açığa çıkarır (26:12–14).

Sorulan soru Pavlus'un yaptıklarına bambaşka bir anlam verir. O, İsa'nın takipçilerini yakalamaya gittiğini sanırken karşısındaki kişi kendisini İsa olarak tanıtır. İnananlara yöneltilen zulüm, Mesih tarafından kendisine yöneltilmiş olarak dile getirilmektedir. Bu karşılaşmada suçlayan yalnız Pavlus'un vicdanı değildir; kendisine karşı savaştığı Rab onu adıyla çağırır (26:14–15).

İsa'nın bir sonraki sözü de dikkat çekicidir: Pavlus ayağa kalkacaktır. Az önce düşmüş olan adam, Rab tarafından hizmete ve tanıklığa çağrılır. Gördüklerini anlatacağı gibi Rab'bin daha sonra göstereceği şeylere de tanıklık edecektir. İsa Mesih, geçmişteki zulmü yok saymadan zulmeden kişiyi kendi tanığı olarak görevlendirmiştir (26:15–16).

Elçilerin İşleri, Şam yolunu daha önce iki ayrı yerde anlatmıştı. Dokuzuncu bölümde anlatıcı olayın ardından Hananya'nın Pavlus'la buluşmasını izler; yirmi ikinci bölümde Pavlus Yeruşalim halkına bu buluşmadan söz eder. Agrippa önündeki savunmada ise Rab'bin verdiği elçilik görevi daha geniş biçimde aktarılır. Pavlus şimdi kralın kendisi hakkındaki suçlamaları dinlediği yerde, uluslara neden gittiğini açıklamaktadır (9:10–19; 22:12–16; 26:16–18).

Rab, Pavlus'u kendi halkının ve öteki ulusların elinden kurtaracağını söyleyerek ona bir gönderiliş verir. Bu koruma sözünü Pavlus'un hayatında hiç yara, kırbaç, hapis veya korku olmayacağı şeklinde okumak mümkün değildir; kitabın sonraki bölümleri bunları açıkça anlatır. Nitekim o anda sözü aktaran Pavlus zaten tutukludur. Rab'bin koruması, görevin her engelde sona ermemesiyle ve tanıklığının sürmesiyle birlikte görünür. Pavlus'a verilen özel söz, anlatının önceki bölümlerinde Roma'da da tanıklık edeceğine ilişkin sözle yan yana durur (23:11; 26:16–18).

Görevin merkezinde insanların gözlerinin açılması vardır. Önlerinde bir yön değişikliği durur: Karanlıktan ışığa, Şeytan'ın egemenliğinden Tanrı'ya dönmek. Ardından bağışlanma ve iman yoluyla kutsal kılınanlar arasında yer alma anılır. Bunlar Pavlus'un insanlara kendi gücüyle vereceği armağanlar değildir; onları bu kurtuluşa çağıracak, İsa Mesih'i duyuracaktır. Gözleri açılanların yöneldiği kişi yaşayan Rab'dir (26:17–18).

Yeşaya, Rab'bin hizmetkarını uluslara ışık olarak vereceğini ve körlerin gözlerini açma görevinden söz eder. Pavlus'un anlattığı çağrıda bu eski sözlerin sesi duyulur. Fakat Pavlus kendisini ışığın kaynağı olarak göstermemektedir; çağrıldığı hizmet, Mesih'in yaptığını duyurma hizmetidir. Kralın önünde Tanrı'nın İsrail'e verdiği vaadi anmasının ardından görevi böyle anlatması, vaadin uluslara uzanan yönünü görünür kılar (Yeşaya 42:6–7; Yeşaya 49:6; 26:18).

Pavlus sonra tek bir cümlede görevine verdiği karşılığı söyler: Göksel görüme karşı gelmemiştir. Önce Şam'da, ardından Yeruşalim'de, Yahudiye'de ve öteki uluslar arasında tövbeyi ilan ettiğini anlatır. İnsanları Tanrı'ya dönmeye ve dönüşlerine uygun işler yapmaya çağırmıştır. Bu, İsa Mesih'e imanla bağışlanmadan söz eden bir önceki cümleden kopuk değildir; bağışlanan insanların yaşamındaki yön değişikliği de haberin içindedir. Pavlus bunu kendi hizmetinin tekrar eden çağrısı olarak anmaktadır (26:18–20).

Tövbeye uygun işlerden söz edilmesi, bağışlanmanın insan başarısının ödülü olduğu anlamına gelmez. Aynı konuşmada bağışlanmanın İsa Mesih'e imanla verildiği duyurulmuştur. Pavlus insanlardan yalnız düşüncelerinde farklı bir görüş edinmelerini beklememiş, Tanrı'ya yönelen gerçek bir değişim çağrısı yapmıştır. Kralın önündeki savunmasında bu çağrıyı saklamaz; çünkü tapınakta öldürülmeye çalışılmasının nedenini de verdiği tanıklıkta görür. Yargılanmasının merkezinde bir suç planı değil, Müjde'yi duyurması vardır (26:18–21).

Pavlus, bütün bunlara rağmen orada durabilmesini Tanrı'nın yardımına bağlar. Küçüklere de büyüklere de tanıklık ettiğini söylerken kimin önünde konuştuğunu unutmamıştır: Bir kral ve Roma valisi onu dinlemektedir. Fakat duyurduğu sözün içeriğini dinleyicinin unvanına göre değiştirmez. Musa ve peygamberlerin bildirdikleriyle sınırlı kaldığını anlatır, Mesih'in acısını, dirilişini ve İsrail'le öteki uluslara ulaşan ışığı açıkça dile getirir. Savunmasının ağırlık merkezi yeniden İsa Mesih'e döner (26:22–23).

Pavlus'un “ölümden dirilenlerin ilki” ifadesi, daha önce kimsenin hayata döndürülmediği iddiasını taşımaz. İsa'nın bedensel dirilişiyle başlayan ve gelecekteki diriliş umuduna güvence olan yeni yaşamdan söz edilmektedir; Pavlus başka bir yerde bunu ilk ürün benzetmesiyle açıklar. Burada ise ölümü yenmiş Mesih'in kendi halkına ve uluslara ışığı duyuracağını söyler. Ölüm ve diriliş, peygamberlerin sözlerinden ayrılmış bir son dakika eklemesi gibi sunulmaz. Tanrı'nın vaat ettiği kurtuluşun gerçekleştiği haberine dönüşür (26:22–23; 1. Korintliler 15:20–23).

Sözün kesildiği yerde duyulan dilek

Tam bu sırada Festus yüksek sesle Pavlus'un delirdiğini söyler. Onun bu çıkışı uzun konuşmayı keser. Pavlus'un verdiği cevap kısa ama açıktır: Gerçek ve akla uygun sözler söylediğini belirtir. Festus'un makamını tanıyan bir hitap kullanırken anlattıklarından geri çekilmez. Sonra Agrippa'ya döner; kralın bu olaylardan haberdar olduğuna ve bunların gözden uzak bir köşede yaşanmadığına dikkat çeker (26:24–26).

Pavlus bu bilgiyi bir başlangıç noktası olarak kullanıp krala peygamberlerin sözlerine inanıp inanmadığını sorar. Kendisinin inandığını bildiğini söylerken kralı düşüncesini açıklamaya çağırır. Böylece eski peygamberlik vaatleriyle İsa Mesih hakkında tanıklık ettiği olaylar arasındaki ilişki yeniden konuşmanın ortasına gelir. Festus'un soramadığı türden bir soru, Agrippa'nın önüne bırakılmıştır (26:26–27).

Agrippa'nın cevabını dikkatli duymak gerekir. Kral, Pavlus'a bu kadar kısa sürede kendisini ikna edip Mesihçi yapıp yapmayacağını sorar. Bu cümle, kralın gerçekten Mesih'e iman etmeye çok yaklaştığını kesinleştirmemize izin vermez. Kralın sözü bir direnme, şaşkınlık veya konuşmayı savuşturma tonu taşıyor olabilir; Luka onun iç dünyasını açıklamaz. Metnin anlattığı şey, Pavlus'un sorusunun karşılıksız kalmadığı ama Agrippa'nın da açık bir iman ikrarında bulunmadığıdır (26:28).

Pavlus'un cevabı ise herhangi bir belirsizlik taşımaz. Kısa ya da uzun sürede, yalnız kralın değil kendisini dinleyen herkesin kendisi gibi olmasını Tanrı'dan dilediğini söyler. Buna tek bir istisna koyar: Zincirleri. Konuşma boyunca kendisini ve hizmetini savunan adam, sonunda dinleyicilerinin iyiliğini dilemektedir. Mesih'in bağışlamasını, diriliş umudunu ve çağrısını açıklarken bu haberi yalnız kendisine ait bir ayrıcalık gibi tutmamıştır (26:29).

Bu dileğin ardında Pavlus'un anlattığı geçmiş durur. Bir zamanlar inananları inandıklarından döndürmeye çalışmıştı; şimdi kralın önünde herkesi Mesih'e iman etmeye çağırıyor. Eskiden insanların karşısına cezalandırma yetkisiyle çıkıyordu; burada kendi tutukluluğu sürerken onların iman etmesini diliyor. Mesih'le karşılaşmasının ardından duyurduğu haberin niteliği, konuşmasının son sözünde de duyulur (26:9–11; 26:18; 26:29).

Pavlus dinleyicilerinin kendi inancını ve umudunu paylaşmasını isterken tutuklu olmayı kimseye dilemez. Anlattığı iyi haber acıyı güzel göstererek sunulmaz; bedensel kısıtlanma gerçekten bir yüktür. Yine de bu yük, Pavlus'un kendisini nasıl gördüğünü bütünüyle belirlememektedir. Salondaki özgür insanlara, tutuklu bir kişi sahip olduğu imanı anlatmakta ve onların da buna kavuşmasını istemektedir (26:29).

Kral, vali ve Berniki daha sonra toplantıdan kalkar. Kendi aralarında konuştuklarında Pavlus'un ölüm ya da hapis cezasını gerektiren bir şey yapmadığını söylerler. Agrippa, Sezar'a başvurmasaydı serbest bırakılabileceğini belirtir. Bu değerlendirme Pavlus'un bir suç işlediğini kanıtlayamamış olan önceki duruşmaların sonucuyla örtüşür. Ancak buradan onun başvurusunun mutlaka yanlış bir karar olduğu hükmüne gidilemez; başvuru sırasında Yeruşalim'e gönderilme ve öldürülme tehlikesi henüz kapanmamıştı (25:9–12; 26:30–32).

Luka okuyucuyu bu noktada bir mahkumiyet kararıyla da bir serbest bırakılma sahnesiyle de baş başa bırakmaz. Pavlus'un ceza gerektiren suçunun bulunmadığı konuşulurken Roma'ya giden süreç devam etmektedir. Agrippa'nın hükmü, Pavlus'un geçmişte yaptığı zulmü ortadan kaldırmaz; elçinin şimdi neden tutuklandığıyla ilgili bir değerlendirmedir. Geçmişinde imanlılara kötülük yapan bu kişi, bugün onları kurtaran Rab'bin dirildiğini duyurduğu için yargılanmaktadır. Kralın önündeki konuşmanın sonunda öne çıkan ses onun zincirlerinin sesi değil, herkese Mesih'i dileyen sesidir (26:9–11; 26:22–32).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Pavlus, kendisini suçlayanların önünde eski Ferisi yaşamını ve imanlılara yaptığı zulmü birlikte anlatıyor (26:4–11). Sizce geçmişinin hangi bölümünü gizlemek daha kolay olurdu? Bu itiraf, anlattığı Şam yolculuğunu dinleme biçimimizi nasıl etkiliyor?
Dirilmiş İsa'nın “Neden bana zulmediyorsun?” sorusu, Pavlus'un o güne kadar yaptığı şeylere nasıl yeni bir ışık düşürüyor (26:14–16)? Pavlus'un aynı olayları karşılaşmadan önce ve sonra nasıl gördüğünü konuşun.
Pavlus kendisine verilen görevi anlatırken bağışlanmayla Tanrı'ya dönmeyi aynı konuşmada duyuruyor (26:17–20). Bu iki açıklamayı birbirinden ayırırsak onun anlattığı Müjde'nin hangi yanı eksik kalır?
Festus'un sert çıkışıyla Agrippa'nın cevabı farklı tepkiler içeriyor (26:24–28). İki yöneticinin ne söylediğini metinden bulun. Pavlus'un her ikisine verdiği cevapta değişmeyen şey nedir?
Bir kralın karşısında duran tutuklunun herkese kendisi gibi olmayı dilemesi sizi nasıl etkiliyor (26:29–32)? Pavlus'un bu isteğine eklediği zincir istisnası, sözlerinin anlamını neden önemli ölçüde değiştiriyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Geçmişi anlatırken gerçeği saklamamak. Pavlus, İsa'nın izleyicilerine neler yaptığını genel bir yanlışlık sözüne sığdırmıyor; kimleri hapse attırdığını ve nasıl baskı uyguladığını açıklıyor (26:9–11). Onun tanıklığını okurken kendi hikayenizde üzerini örttüğünüz bir şeyi fark edebilirsiniz. Bununla yüzleşmek hemen kalabalık önünde konuşmak anlamına gelmez; önce Tanrı'nın önünde gerçeği doğru adıyla anmakla başlayabilir. Bağışlanma haberinin ağırlığı, bağışlanmaya ihtiyacımız olan şeyleri dürüstçe gördüğümüzde daha açık duyulur.
Kimin çağırdığını hatırlamak. Pavlus Şam'a giderken planını kendisi yapmıştı; yolun ortasında duyduğu ses bütün yönünü değiştirdi (26:12–16). Kendi iman hikayenizde Rab'bin sözünün sizi hangi noktada durdurduğunu düşünün. Belki belirli bir ayet, belki Mesih'in kimliğini ilk kez gerçekten kavradığınız bir an hatırlanacaktır. Pavlus'un anlattığı özel görümü kendiniz için tekrarlanması gereken bir ölçüye çevirmeden, sizi Mesih'e yönelten lütfu anabilirsiniz.
Tövbenin yönünü görmek. Pavlus'un insanlara duyurduğu çağrı Tanrı'ya dönmekle ve buna uygun bir yaşamla ilgilidir (26:19–20). Bu söz sizde gerçek bir değişim ihtiyacını açığa çıkarıyorsa onu belirsiz bir pişmanlık duygusuna bırakmayın. Söz konusu değişimin hangi alanda gerektiğini ve şimdi neyin farklı olması gerektiğini açıkça düşünün. İşlerinizle bağışlanma kazanmak için değil, bağışlanmaya kavuşan kişinin yönü değiştiği için bu soruyu sorun.
Duyurulan sözün merkezini korumak. Pavlus'un krala kadar uzanan konuşması kendi başarılarıyla sona ermiyor; Mesih'in acısına, dirilişine ve insanlara duyurulan ışığa dönüyor (26:22–23). Birine imanınızdan söz ettiğinizde anlattıklarınız yalnız sizin geçmişinizde mi kalıyor, yoksa İsa Mesih'in kim olduğu da duyuluyor mu? Pavlus'un tanıklığında kişisel hikaye ve Müjde birbirini aydınlatıyor. Kendi hikayenizin en ilginç ayrıntısı, dirilmiş Rab hakkındaki haberin önüne geçmek zorunda değil.
Soruyla baş başa kalmak. Pavlus Agrippa'ya peygamberlerin sözlerine inanıp inanmadığını sorar; kral ise buna açık bir iman ikrarıyla karşılık vermez (26:27–28). Agrippa'nın içinden geçenleri bilmiyoruz; fakat Pavlus'un sorusu karşılıksız kalmış bir tartışmadan daha fazlasını taşır. Kralın önünde konuşulan Mesih'in acısı, dirilişi ve insanlara ışığın gelişi sizin için ne ifade ediyor (26:22–23)? Bildiğiniz Kutsal Yazı sözleriyle kendi cevabınız arasındaki ilişkiyi düşünün. Bu kez Agrippa'nın ne hissettiğini tahmin etmek yerine, metnin önünüze getirdiği soruya kulak verin.
Zincirler dışındaki dileği duymak. Pavlus kendi tutukluluğundan memnunmuş gibi davranmaz; özellikle zincirlerin başkalarında olmamasını diler (26:29). Yine de dinleyenlere verebileceği en değerli şeyin Mesih'e ilişkin umut olduğunu bilir. Yaşadığınız zor bir durum bu bölümü okurken aklınıza geliyorsa acınızı hafife almanız gerekmiyor. Pavlus'un dileğini bir süre düşünün: Aynı güçlükten geçmesini istemediğiniz bir insanın, sizin Mesih'te bulduğunuz hangi umuda kavuşmasını dilerdiniz?

Kaynaklar

Kutsal Kitap — Yeni Çeviri, (bkz. Elçilerin İşleri 26) ve metinde belirtilen ilgili pasajlar. Kitabı Mukaddes Şirketi / Yeni Yaşam Yayınları. Bölümü oku.
Alan J. Thompson, Acts, The Gospel Coalition Bible Commentary. Yorumun tam metni.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım