Luka 3 — Öyleyse Biz Ne Yapalım?

GİRİŞ

Bir sözü dinlerken onun tam da başka birine söylenmesi gerektiğini düşündüğümüz olur. Haksızlık yapanları, paylaşmayanları, gücünü kötüye kullananları kolayca sıralarız. Yahya’nın çevresindeki insanlar ise bir noktada kendilerine döner: “Öyleyse biz ne yapalım?” Bu soru sorulduğunda dinleyicinin saklanabileceği mesafe daralır. Artık mesele, doğru bir konuşmayı beğenmekten çıkıp insanın evine götürdüğü paraya, elinde tuttuğu giysiye ve karşısındakine davranışına dokunur (Luka 3:7–14).

Luka’nın bu bölümünde tövbe çağrısının sertliğini duyarız; umutla bekleyen insanların arasına da gireriz. Yahya’nın sözü hayatı sarsar ve dinleyenlerin gözlerini kendisinden daha güçlü olana çevirir. Sonra İsa’yı halkın arasında, dua ederken görür ve Baba’nın O’na seslenişini işitiriz. Hayatımızın değişmesi gerektiğini söyleyen çağrının içinde, Kutsal Ruh’u veren Mesih’e yöneliriz (Luka 3:15–22).

01 — METNİ ANLAYIN

Söz, kendimizi güvende saydığımız yere geliyor

İmparator, vali, bölge yöneticileri ve başkahinler adlarıyla anılır. Halk, bu yöneticilerin kararlarıyla belirlenen bir dünyada yaşar. Luka bizi belirli bir zamana yerleştirir; ardından Tanrı’nın çölde bulunan Zekeriya oğlu Yahya’ya seslendiğini söyler. Daha önce büyümesini ve ıssız yerlerde yaşamasını izlediğimiz çocuk artık halka seslenecektir. Haberini duyururken taşıdığı yetki Tanrı’dan gelir (Luka 1:80; Luka 3:1–3).

Yahya Şeria çevresini dolaşarak insanları günahlarının bağışlanması için tövbe edip vaftiz olmaya çağırır. Tövbe, insanın günahıyla ilgili bahaneyi bırakıp Tanrı’ya dönmesidir; bağışlanma sözü de bu dönüşün önünde gerçek bir umut açar. Yeşaya’dan alınan yol anlatımı çağrının neden şimdi duyulduğunu gösterir. Rab geliyor; O’nun yolu hazırlanmalıdır. Yeşaya’nın acı çekmiş halka duyurduğu teselli, Luka’da yaklaşan kurtuluşun haberiyle yeniden işitilir. Rab’bin gelişine hazırlanmak, Yahya’yı dinleyenlerin önüne birazdan somut bir tövbe çağrısı olarak çıkacaktır (Luka 3:3–6; Yeşaya 40:1–5).

Bu haberin ufku bütün insanlara uzanır. Daha önce Şimon’un kucağındaki çocukta uluslara ışık gördüğünü duymuştuk; şimdi çölde aynı kurtarışın genişliği açıklanır. Tanrı’nın yaptığı iş, bir grubun kendini güvende hissetmesinden daha büyüktür. Bu çağrı her dinleyeni yaşadığı hayatla yüzleştirir. Yahya, vaftiz olmak için gelmiş kalabalığa bile sertçe seslenir ve yaklaşan gazabı duyurur. Doğru yere gelmiş olmak, insanın Tanrı’ya gerçekten dönüp dönmediği sorusunu ortadan kaldırmaz (Luka 2:30–32; Luka 3:6–8).

İbrahim’in soyundan gelmek değerli bir geçmişe sahip olmaktı. Tanrı’nın vaatleri bu atanın adıyla, çocuklarıyla ve halkın tarihiyle iç içeydi. Yahya, soy bağını tövbenin yerine koyan güveni sarsar. Taşlardan da İbrahim’e çocuklar yaratabilecek olan Tanrı, halkının geleceğini kendi gücüyle sürdürebilir. Bu söz bize de ailemizi, kilisedeki geçmişimizi veya bildiğimiz doğruları anlatırken kendi hayatımızı gözden kaçırabileceğimizi gösterir. Miras alınan güzel şeylere şükretmekle onların arkasına saklanmak arasındaki fark, tövbenin gerektiği yerde belirginleşir (Luka 3:7–8).

Köke dayanmış balta bu konuşmaya ağırlığını verir. Meyvesiz ağaç için söylenen hüküm kesilmek ve ateşe atılmaktır; Yahya yaklaşan yargıyı hafif bir uyarı gibi sunmaz. Bu söz, Tanrı’ya dönüşü hep sonraya bırakarak aynı hayatı sürdürmenin tehlikesini duyurur. Bağışlanmak için Tanrı’ya dönen insanın hayatında bu dönüşün meyvesi aranır. Bu yüzden kalabalığın sorusu çok yerindedir: Dönüşümüz yaşadığımız yerde nasıl belli olacak (Luka 3:8–10)?

Yahya’nın ilk cevabında birinin iki giysisi, ötekinin ise giysisizliği vardır. Yiyeceği olanla yiyeceği olmayan da aynı cümlede karşılaşır. Elimizdekine yalnız kendi yarınımız açısından baktığımızda, başkasının bugünkü ihtiyacı kolayca gözden uzaklaşır. Yahya bu iki hayatı yan yana getirir ve paylaşmayı ister. Sözü dinleyen kişi artık yoksulluğa genel olarak üzülmekle yetinemez; verebileceği giysi ve yiyecek kendisindedir. Tövbe, elde tutulana bakışımızı değiştirirken başka bir insanın ihtiyacına da gerçek karşılık olur (Luka 3:10–11).

Vergi görevlilerine verilen cevap, kendilerine buyrulandan fazlasını almamalarıdır. Alınacak miktarın belli olduğu yerde fazlasını istemek, verilen görevi kötüye kullanmaktır. Yahya’nın sözü, görevin verdiği imkanın kişisel çıkar için kullanıldığı yere kadar iner. Dinleyici, yaptığı işi nasıl savunduğundan önce karşısındaki insandan ne aldığını düşünmek zorundadır. Tanrı’ya dönmek isteyen vergi görevlisinin, para aldığı yerde de değişmesi gerekecektir (Luka 3:12–13).

Askerlerin sorusuna verilen karşılıkta kaba kuvvet ve yalan suçlama açıkça adlandırılır. Güçlü olan, karşısındakini korkutarak ondan para koparabilir. Yahya bu davranışları bırakmalarını ve ücretleriyle yetinmelerini söyler. Burada duyduğumuz çağrı, insanın geçim arzusuyla başkasına zarar vermesini haklı göstermesine son verir. Üç grubun aynı sorusu farklı cevaplar alır; çünkü ellerindeki imkanlar ve sorumlulukları farklıdır. Biz de tövbeyi düşünürken, kendi hayatımızda hiçbir şey değiştirmeyen genel sözlerin arkasında kalamayız (Luka 3:10–14).

Umut, Yahya’nın gösterdiği kişiye yöneliyor

Halk umutla bekler ve Yahya’nın Mesih olup olmadığını düşünür. Tanrı’nın halkını kurtaracağı zaman gelmiş olabilir mi? Yahya verdiği cevapta kendi hizmetinin sınırını açıkça çizer ve daha güçlü olanın geldiğini bildirir. Çarıklarının bağını çözmeye bile layık olmadığını söyleyerek aralarındaki farkı anlatır. Onu dinlerken duyduğumuz umut, sonunda Yahya’nın kişiliğinden ve etkisinden daha büyük bir dayanak bulur (Luka 3:15–16).

Yahya suyla vaftiz eder; gelecek olan Kutsal Ruh’la vaftiz edecektir. Peygamberin çağrısı, insanın bağışlanmaya ve yenilenmeye duyduğu ihtiyacı açığa çıkarırken bu armağanı sağlayacak Mesih’i tanıtır. Luka’nın ikinci kitabında İsa, öğrencilerine Yahya’nın suyla vaftizini hatırlatır ve Kutsal Ruh’la vaftiz edileceklerini bildirir. Ruh üzerlerine geldiğinde tanıklık etmek için güç alacaklardır. Bu bağlantı, Şeria’da duyulan vaadin insanı yalnız kendi iradesine bırakmadığını gösterir. Rab’be dönüş çağrısını duyan kişi, O’nun vereceği Ruh’a muhtaç olduğunu kabul ederek umut edebilir (Luka 3:16; Elçilerin İşleri 1:4–8).

Ardından gelen harman resmi, beklenen kişinin yargı yetkisini duyurur. Yaba elindedir; buğday ambara alınacak, saman ise sönmeyen ateşte yakılacaktır. Aynı sahnede toplanmak ve yakılmak gibi birbirinden çok farklı iki sonuç vardır. Sönmeyen ateş sözü, biraz önce köke dayanmış baltada duyduğumuz uyarıyı sürdürür. İsa’yı yalnız bizi rahatlatacak sözlerin sahibi olarak beklediğimizde, Yahya’nın tanıttığı Mesih’in önünde hesap vereceğimizi unutabiliriz. Yargı uyarısı, umutla bekleyen kişiyi günahını ciddiye almaya çağırır (Luka 3:9; Luka 3:16–17).

Luka, Yahya’nın bütün bu çağrılarla Müjde’yi duyurduğunu söyler. Sert sözlerin yanında bağışlanma kapısı açık, Tanrı’nın sağladığı kurtuluş yakındır. Uyarı, insanın dönmesi gereken kötülüğü ortaya çıkarır; umut, bu kötülükle yüzleşmeyi anlamsız bir çaresizliğe bırakmaz. Günahının adı konduğunda kendisini bütünüyle reddedilmiş hisseden insan, Yahya’nın çağrısının Tanrı’ya dönmeye yönelik olduğunu duymalıdır. Öte yandan bağışlanmayı arzularken hayatındaki haksızlığı korumak isteyen kişi de verilen cevaplardan kaçamaz. Müjde’nin bu bölümde taşıdığı sevinç, gerçeği saklayarak elde edilen bir rahatlık değildir (Luka 3:3; Luka 3:10–18).

Hirodes aynı çağrıya hapishaneyle karşılık verir. Yahya, onun Hirodiya’yla ilişkisini ve yaptığı kötülükleri yüzüne vurmuştur; hükümdar da onu susturur. Luka bu tutuklamayı önceki kötülüklere eklenmiş yeni bir kötülük olarak anlatır. Kalabalığın ne yapması gerektiğini sorduğu yerde Hirodes, kendisine seslenen kişiyi ortadan uzaklaştırır. Birinin itiraz edecek gücü bulunmadığında da söylediklerinin doğruluğu değişmez. Hoşumuza gitmeyen bir gerçeği duyduğumuzda, onu söyleyen kişiye karşı elimizdeki gücü nasıl kullandığımızı düşünmemiz gerekir (Luka 3:19–20).

Halkın arasında duran sevgili Oğul

Yahya’nın hizmetine ilişkin bu anlatımdan sonra İsa’yı vaftiz olmuş halkın arasında görürüz. Luka özellikle dua ettiğini kaydeder; o sırada gök açılır ve Kutsal Ruh, bedensel görünümde, güvercin gibi üzerine iner. Baba’nın sesi O’nu sevgili Oğlu olarak tanıtır ve O’ndan hoşnut olduğunu bildirir. Dua eden Oğul, üzerine inen Ruh ve seslenen Baba aynı sahnede ayırt edilir. Halkın içinde duran bu kişi, Yahya’nın kendisinden daha güçlü olduğunu söylediği Mesih’tir (Luka 3:21–22).

Günahsız İsa, bağışlanmak için vaftize gelen insanların arasındadır. Kutsal Yazılar O’nun günah işlemediğini açıkça bildirir; Matta’nın anlatısında Yahya da İsa’yı vaftiz etmekten önce çekinir. İsa, doğru olanın bu şekilde yerine getirilmesini ister. Halkın arasına gelişi, kendi günahını geride bırakmaya çalışan bir insanın gelişi değildir; kurtarmaya geldiği insanların arasında Baba’nın isteğini yerine getirmektedir. İbraniler’in anlattığı gibi, bize yakınlık duyabilen günahsız Kurtarıcı’ya bakarız. Günahımızla yüzleşirken, bizi anlayan bu Kurtarıcı’dan merhamet ve yardım istemeye cesaret buluruz (Matta 3:13–17; İbraniler 4:14–16).

Baba’nın sevgisi ve hoşnutluğu, İsa’nın hizmete başlayacağı yerde duyulur. Bu sözün Eski Antlaşma’daki karşılıkları, O’nun görevini daha iyi tanımamıza yardım eder. Mezmurlar’da Tanrı kendi kralına oğlum diye seslenir; Yeşaya’da hoşnut olduğu kulun üzerine Ruh’unu koyar. Kralın yetkisiyle kulun hizmeti, İsa’ya ilişkin tanıklığı birlikte aydınlatır. Yeşaya’nın kulunda ezilmiş kamışı kırmayan bir şefkat de görürüz. Harman yerindeki yargı yetkisiyle bu şefkati birlikte düşünmek, güçlü olanın önüne hem saygıyla hem umutla gelmemize yardım eder (Luka 3:21–22; Mezmurlar 2:6–8; Yeşaya 42:1–4).

Ardından gelen uzun isim listesi bizi gökte duyulan sesten insanlık tarihine götürür. İsa hizmetine başladığında otuz yaşlarındadır; Yusuf’un oğlu olduğu sanılmaktadır. Luka’nın bu kaydı, daha önce anlatılan benzersiz doğumu unutmamıza izin vermez. Aynı zamanda İsa’yı gerçek aile bağları ve kuşaklar içinde tanıtır. Peş peşe okuduğumuz adlar, O’nun insan oluşunun belli bir halkın ve ailenin hayatına katılmak olduğunu gösterir (Luka 1:35; Luka 3:23–31).

Soy Davut’tan ve İbrahim’den geçerek Adem’e kadar uzanır. Tanrı’nın İsrail’e verdiği vaatler bu tarihin içinde durur; fakat bakışımız insanlığın başlangıcına kadar genişler. Yaratılış’ta Adem yaşamını Tanrı’dan alır; listenin sonunda da insanın varlığı Tanrı’ya bağlanır. Başta bütün insanların Tanrı’nın kurtuluşunu göreceğini duymuştuk; şimdi İsa’nın bütün insanlıkla bağını görürüz. Bu uzun liste, kendimizi Müjde’nin ilgilendiği hayatların dışında saydığımızda yeniden dinlemeye değer. Kurtarıcı, insan olmanın tarihine gerçekten katılmıştır (Luka 3:6; Luka 3:31–38; Yaratılış 2:7).

Bu insanlık bağı, İsa’nın Baba’yla benzersiz ilişkisini silmez. Luka daha doğum haberinde O’nu Tanrı’nın Oğlu olarak tanıtmış, vaftiz sahnesinde de Baba’nın tanıklığını aktarmıştır. Adem’in yaratılmış yaşamının kaynağı Tanrı’dır; sevgili Oğul hakkındaki tanıklık ise bütün anlatı boyunca derinleşir. Bölümün sonunda hem kendi hayatımızdaki meyvesizlikle hem de bizi kurtarmaya gelen kişiyle karşılaşmış oluruz. Kalabalığın sorusunu kendimiz de sorarak Yahya’nın gösterdiği Oğul’a güvenmeye çağrılırız. Tanrı’ya dönüşün umudu, bu Oğul’un kim olduğunda sağlam bir dayanak bulur (Luka 1:35; Luka 3:16–22; Luka 3:38).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Yahya’nın sert sözlerini dinleyen biri, İbrahim’in soyundan gelmesine neden sığınmak isteyebilir? Bizim değer verdiğimiz geçmişi bugünkü değişimin yerine koyduğumuz durumlar nasıl fark edilir (Luka 3:7–9)?
Halkın, vergi görevlilerinin ve askerlerin sorularını sırayla okuyun. Verilen cevaplardan hangisi kendi hayatınızı daha yakından düşünmenize yol açıyor; neden (Luka 3:10–14)?
Yahya, halkın kendisine bağladığı umudu nasıl İsa’ya yöneltiyor? Kutsal Ruh vaadiyle harman yerindeki yargıyı birlikte duymak, beklediğimiz Kurtarıcı’yı tanımamıza ne katıyor (Luka 3:15–18)?
Kalabalıkların sorusu ile Hirodes’in yaptığını karşılaştırın. Hoşumuza gitmeyen bir sözün doğru olabileceğini kabul etmek neden zor gelir (Luka 3:10; Luka 3:19–20)?
İsa’nın halkın arasında bulunması, Baba’nın O’na seslenmesi ve soyunun Adem’e uzanması birlikte nasıl bir Kurtarıcı tanıtıyor? Bu tanıklıklardan biri eksik olsaydı O’na bakışımız nasıl daralırdı (Luka 3:21–38)?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Soruyu kendi adınıza sorun

Bu bölümde başkasına yakıştırdığınız uyarıyı bir kez de kendi hayatınıza dönerek okuyun. Yahya’nın dinleyicileri, ne yapmaları gerektiğini sorarlar. Sizin için karşılığın paylaşmak mı, fazla aldığınızı kabul etmek mi, kullandığınız baskıyı bırakmak mı olduğunu somutlaştırın. Bir başkasının daha büyük yanlışı, sizin vereceğiniz cevabın yerini tutmaz. Duanızda günahı genel bir sözcük olarak anmakla kalmayıp gördüğünüz yanlışı Tanrı’nın önünde adıyla söyleyin (Luka 3:10–14).

Paylaşılabilecek olanı elinizde bekletmeyin

Yahya’nın giysi ve yiyecek örneğini gündelik hayatınızda düşünün. İhtiyacını bildiğiniz birine verebileceğiniz halde elinizde tuttuğunuz şey ne? Paylaşmayı belirsiz bir bolluk zamanına ertelemek yerine, bugün gerçekten elinizde olanla başlayın. Gereken yardımın nasıl ulaştırılacağını düşünmek de bu karşılığın parçasıdır. Böylece okunan söz, ihtiyaç sahibi hakkında iyi düşünceler taşımaktan onun ihtiyacına dokunan bir davranışa dönüşür (Luka 3:11).

Yetkinizin sağladığı kazanca bakın

Bir işte söz sahibi olmak veya birinin size itiraz edememesi, her talebinizi haklı kılmaz. Yahya’nın vergi görevlilerine ve askerlere söylediği sözleri kendi sorumluluklarınızı düşünerek dinleyin. Hakkınızdan fazlasını almaya yarayan bir uygulamayı sürdürüyorsanız onu adlandırın ve bırakın. Kaba kuvvet kadar yalan suçlamanın da metinde özellikle anıldığını görün. Tövbenin bu alandaki karşılığı, elinizdeki gücün başka insanın kaybı üzerinden kazanca dönüşmesine son vermektir (Luka 3:12–14).

Güvendiğiniz geçmişi bugünkü hayatınızdan ayırmayın

Ailenizden veya iman topluluğunuzdan aldığınız iyilikleri şükranla anabilirsiniz. Yahya’nın uyarısı, bu geçmişi bugünkü tövbenin yerine koyduğumuzda bizi durdurur. Bildiğiniz ayetlerin, katıldığınız ibadetlerin ve ait olduğunuz çevrenin yanında, yaşadığınız hayatın meyvesine de bakın. Gerçek bir yanlışla karşılaştığınızda geçmiş başarılarınızı sıralamak yerine o yanlışa karşılık verin. Çağrı şimdi sizin yaşadığınız hayata yöneliyor (Luka 3:7–9).

Ruh’un yardımını isteyin

Yahya’nın işaret ettiği Mesih, Kutsal Ruh’u verendir. Hayatınızdaki değişim ihtiyacını görürken yalnız kendinize verdiğiniz sözlere bakmayın; Rab’be yönelin. Ruh’un günahı bırakmak, itaat etmek ve Mesih’e tanıklık etmek için sizi güçlendirmesini isteyin. Elçilerin İşleri’ndeki vaat, tanıklığın kaynağını bu armağana bağlar. Bu güvenle dua etmek, Yahya’nın somut çağrılarına karşılık vermeye de cesaret kazandırır (Luka 3:16; Elçilerin İşleri 1:4–8).

İsa’ya ilişkin tanıklıkta dinlenin

Günahıyla yüzleşen insanın gözünü yalnız kendi eksikliğine dikmesi kolaydır. Bölümün sonundaki vaftiz sahnesini yeniden okuyarak Baba’nın sevgili Oğlu’na bakın. O, kurtarmaya geldiği insanların arasındadır ve Baba’nın isteğini yerine getirmektedir. İbraniler de bu günahsız Başkahin’e güvenerek merhamet ve yardım için yaklaşabileceğimizi söyler. Günahınızı görmenin sizi çaresiz bir kendini suçlamaya hapsetmesine izin vermeden, İsa Mesih’in kim olduğuna güvenerek O’na açılın (Luka 3:21–22; İbraniler 4:14–16).

Kaynaklar

Luka 3 — ana bölüm; Kutsal Kitap Yeni Çeviri, Bible.com.
Yeşaya 40:1–5 — teselli, yolun hazırlanması ve Rab’bin gelişi.
Elçilerin İşleri 1:4–8 — Yahya’nın suyla vaftizi ve Ruh vaadi.
Matta 3:13–17; İbraniler 4:14–16 — İsa’nın vaftizi, günahsızlığı ve bize yakınlığı.
Mezmurlar 2:6–8; Yeşaya 42:1–4 — kral, Oğul, kul ve Ruh tanıklığı.
Yaratılış 2:7 — Adem’in yaşamının Tanrı’dan gelişi.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Vaftizci Yahya — Çölde Ses, Krala Karşı Söz — Yahya’nın çağrısı, tanıklığı ve Hirodes’le karşılaşması.
Vergi, Gümrük ve Vergi Toplayıcılar — Müjdelerin Ekonomik Arka Planı — tahsilat yetkisinin ve haksız kazanç sorusunun geçtiği dünya.
İbrahim’le Antlaşma — Toprak, Soy ve Bereket Vaadi — soyuna güvenilen ataya verilen vaatler.
Yeşaya — Kutsal Kralın Önünde, İmparatorluğun Gölgesinde — yol hazırlama ve Rab’bin kulu sözlerinin geniş bağlamı.

Çalışmalarım