Luka 4 — Bugün Bu Yazı Yerine Geldi

GİRİŞ

İsa’nın ne yapması gerektiği konusunda bazen oldukça eminizdir. Bizi sıkıştıran ihtiyacı gidermeli, beklediğimiz yerde gücünü göstermeli, bize yakın olanları gözetmelidir. Bu beklentilerin bir kısmını dile getirir, bir kısmını ise duamızın içinde bile kendimizden saklarız. Luka 4’te İsa’nın karşısına birbirinden çok farklı talepler çıkar. Çöldeki ayartıcıdan memleketindeki dinleyicilere ve kendisini bırakmak istemeyen kalabalığa uzanan bölüm, O’nu tanırken kendi beklentilerimize de yeniden bakmamızı sağlar (Luka 4:1–44).

Bu bölümde açlık var, umutla dinlenen bir söz var, birden yükselen öfke var. Hasta bir kadının yatağının yanına gelir, akşam olunca İsa’ya getirilen insanların arasına katılırız. Her sahnede İsa’nın kimliği ve gönderilişi biraz daha açılır. Baba’nın sevgili Oğlu kendi yolunu bu taleplere göre değiştirmez. O’nu dinledikçe yalnız ne istediğimizi değil, güvenmekte olduğumuz kişinin kim olduğunu da düşünmeye başlarız (Luka 3:21–22; Luka 4:14–44).

01 — METNİ ANLAYIN

Açlığın içinde Baba’ya bağlı

İsa Şeria’dan Kutsal Ruh’la dolu olarak döner; çölde de Ruh’un yönlendirmesi altındadır. Çölde geçirdiği kırk gün boyunca İblis tarafından denenir ve hiçbir şey yemediği bu sürenin sonunda acıkır. Luka, Baba’nın sevgili Oğlu’nu gerçek bir bedenin ihtiyacı içinde anlatır. Açlığı, dışarıdan bakıp kolayca küçümseyebileceğimiz bir ayrıntı değildir. Ruh’un yönlendirmesiyle sınanmanın aynı anlatıda bulunması, zorlanmayı hemen Tanrı’nın uzaklığına yormamızı engeller. O’nu ayartan İblis’tir; İsa ise Baba’ya bağlılığını bu güçlük içinde yaşar (Luka 4:1–2).

İlk öneri, bir taşı ekmeğe çevirmesidir. İblis, Tanrı’nın Oğlu olmasını bu talebin dayanağı yapar; açlık da öneriyi çok makul gösterir. İsa’nın cevabı bizi İsrail’in çölde öğrendiği derse götürür. Yasa’nın Tekrarı’nda halk, açlık ve Tanrı’nın sağladığı yiyecek aracılığıyla yaşamının O’na bağlı olduğunu öğrenmiştir. İnsanın yalnız ekmekle yaşamaması, ekmeğin gereksiz olduğu anlamına gelmez. İsa, ihtiyacını karşılama yolunu ayartıcının sözüne teslim etmez; Baba’ya bağlı kalır (Luka 4:3–4; Yasa’nın Tekrarı 8:2–5).

İhtiyaç insanın düşüncesini daraltabilir. Bir an önce kurtulmak istediğimiz sıkıntı, başka zaman yanlış olduğunu rahatça söyleyeceğimiz bir yolu bize savundurabilir. İsa’nın açlığını ciddiye aldığımızda, verdiği cevabın ağırlığını da daha iyi duyarız. Önünde gerçekten ekmek ihtiyacı vardır; yine de Baba’nın sözünün dışında bir dayanak aramaz. Bu sahnede ihtiyacın bizi kimin sözüne açık hale getirdiğini düşünürüz. En acil görünen talebimiz bile Tanrı’yla bağımızın tamamını belirleyemez (Luka 4:2–4).

Ardından dünyanın bütün egemenlikleri ve görkemleri gösterilir. İblis bunların yetkisinin kendisine verildiğini ve dilediğine verebileceğini ileri sürer; karşılığında kendisine tapınılmasını ister. İsa cevabını onun ne kadar yetkisi olduğunu tartışarak kurmaz; tapınmanın kime ait olduğunu söyler. Tanrı’ya tapınacak ve yalnız O’na kulluk edecektir. Elde edilecek şey ne kadar büyük görünürse görünsün, tapınmanın yönünü değiştiren koşul kabul edilemez (Luka 4:5–8; Yasa’nın Tekrarı 6:13–15).

Bu teklifin çekiciliği, sonucu hemen önümüze koymasındadır. Güç ve görkem görünür olur; bunları elde etmek için kime boyun eğileceği ise kolayca küçük bir ayrıntı sayılabilir. İsa o koşulu konuşmanın merkezine getirir. Biz de iyi bir sonuca ulaşma arzusuyla verdiğimiz tavizleri önemsizleştirebiliriz. Fakat Tanrı’ya kulluk, hedefe vardıktan sonra yeniden ele alınacak bir konu değildir. Kimin önünde eğildiğimiz, o hedefe giderken nasıl yaşayacağımızı da belirler (Luka 4:5–8).

Yeruşalim’deki tapınağın tepesinde bu kez Kutsal Yazı’dan sözler duyulur. İblis, Tanrı’nın melekleriyle koruyacağı vaadini anarak İsa’dan kendisini aşağı atmasını ister. Mezmurlar 91’de sığınak olan Tanrı’ya güven anlatılır; İblis ise bu korunma vaadini tehlikeye atılmanın gerekçesi yapar. İsa yine Yasa’nın Tekrarı’ndan cevap verir: Tanrı’yı sınamamak gerekir. Bir cümlenin ayet olması, onunla desteklenen her talebin doğru olduğunu göstermez. Güven, Tanrı’yı kendimizi ortaya attığımız yerde gücünü kanıtlamaya zorlamaz (Luka 4:9–12; Mezmurlar 91:1–12; Yasa’nın Tekrarı 6:16–19).

İblis bir süre için uzaklaşır; İsa, önüne konan bütün ayartıları reddetmiştir. İsa’yı yalnız kendimize örnek alacağımız güçlü bir irade olarak okumak, burada tanıtılan Kurtarıcı’yı eksik görmemize yol açar. İbraniler, günah işlemeksizin denenmiş Başkahin’in zayıflıklarımızı anlayabildiğini söyler. Bu yüzden yardım istemek için O’na güvenle yaklaşabiliriz. Ayartıyla karşı karşıya kaldığımızda, çölde sadık kalan Oğul’a sığınırız. Yenilmişliğimizin utancı bizi O’ndan uzaklaştırırken, O’nun merhametine ilişkin bu tanıklığı yeniden duymaya ihtiyacımız vardır (Luka 4:13; İbraniler 4:14–16).

Dinlediğimiz söz bize döndüğünde

İsa Ruh’un gücüyle Celile’ye döner ve havralarda öğretmeye başlar. Büyüdüğü Nasıra’da, alışkanlığı uyarınca Şabat günü havraya girer ve okumak için ayağa kalkar. Kendisine verilen Yeşaya tomarında, Rab’bin Ruhu’yla meshedilen kişinin görevini anlatan yeri açar. Yoksullara Müjde, tutsaklara özgürlük, körlere görme ve ezilenlere kurtuluş duyurulur. Okunan sözlerde insanların ağır yükleri tek tek anılır. Hayatı bu yükler altında geçen insan, Tanrı’nın kendisine seslenen müjdesini duyar (Luka 4:14–19; Yeşaya 61:1–3; Yeşaya 58:6–7).

Rab’bin lütuf yılı, kurtuluş bekleyenler için sevinçli bir haberdir. İsrail’in Kutsal Yazıları’nda özgürlüğün ilan edildiği, insanların ailelerine ve mülklerine döndüğü özgürlük yılı anlatılır. Bu geçmiş, Yeşaya’nın sözündeki yeniden başlama umudunu daha dolu duymamıza yardım eder. Elinden alınanlarla yaşamaya alışmış insanın önünde Tanrı’nın kurtarışıyla yeni bir gelecek açılır. Luka’nın birazdan anlatacağı özgürleşme ve şifa sahneleri, havrada okunan sözlerin insan hayatına nasıl dokunduğunu gösterecektir. Buradaki yoksulluğu, hastalığı ve ezilmişliği yalnız içimizde yaşanan durumların benzetmesi sayarsak o insanların gerçek yükünü gözden kaçırırız (Luka 4:18–19; Levililer 25:8–13).

İsa tomarı geri verir ve oturur; herkesin gözü O’ndadır. Ardından bu yazının bugün, kendisini dinledikleri sırada yerine geldiğini söyler. Yüzyıllardır taşınan umut, konuşan kişinin kimliğiyle buluşur. Yeşaya’nın vaadi, önlerinde duran İsa’da gerçekleşir. O’nu dinlemek, Tanrı’nın gönderdiği kişiye karşılık verme sorumluluğunu da beraberinde getirir. Bizim için de bu sözün güzelliğini beğenmekle İsa’nın yetkisini kabul etmek aynı şey değildir (Luka 4:20–22).

Başlangıçta herkes İsa’yı över ve ağzından çıkan lütufkar sözlere hayran kalır. Fakat aynı yerde Yusuf’un oğlu olup olmadığı da sorulur. Tanıdık bir yüzün böylesine büyük bir iddiayla konuşması, dinleyicilerin bildikleriyle duyduklarını yan yana getirir. İsa’nın komşuları olmak, O’nun kimliğini bütünüyle kavramış olmak anlamına gelmez. İsa’ya ilişkin yıllardır bildiklerimiz de O’nun sözünü bugün yeniden dinlememizin yerini tutamaz (Luka 4:22).

İsa, Kefarnahum’da yaptıklarını kendi memleketinde de yapmasının isteneceğini söyler. Memleketinin de O’ndan özel bir beklentisi olduğunu açığa çıkarır. Ardından hiçbir peygamberin kendi memleketinde kabul görmediğini belirtir. O’nu kendi çevrelerinden biri olarak övmekle Tanrı’nın gönderdiği peygamber olarak dinlemek arasında bir ayrım açılır. Lütfu kendimize yakın hissettiğimiz sürece sevmek kolaydır. Fakat onu kime, nerede ve nasıl vereceğine Tanrı’nın karar vermesi, beklentilerimizi değiştirmemizi gerektirebilir (Luka 4:23–24).

İlyas zamanında İsrail’de birçok dul kadın vardı; peygamber Sayda bölgesindeki Sarefat’a gönderildi. Orada karşılaştığı kadın, kendisiyle oğlu için son yemeği hazırlamaya yetecek kadar yiyeceğe sahipti. Tanrı, evdeki unla yağın tükenmesine izin vermedi; kıtlık içinde bu aileyi yaşattı. İsa’nın anlattığı örnekte lütuf, dinleyicilerin kendi çevreleri sayabilecekleri yerin dışına ulaşır. Bu olay onların da okuduğu Kutsal Yazılar’dadır. Şimdi aynı anlatı, Tanrı’nın iyiliği üzerinde öncelik hakkı iddia etme isteğine dokunur (Luka 4:25–26; 1. Krallar 17:8–16).

İsa, Elişa zamanında İsrail’de birçok cüzamlı bulunmasına rağmen yalnız Suriyeli Naaman’ın temizlendiğini hatırlatır. Naaman güçlü bir komutandır, fakat hastalığını gücüyle gideremez. Kendi beklediğinden farklı gelen söze sonunda uyar, Şeria’da yıkanır ve temizlenir. İsa, yabancı birinin Tanrı’dan iyilik gördüğü bu bilinen olayı dinleyicilerin önüne koyar. Bizim dışımızda gördüğümüz birine gösterilen merhamet, Tanrı’yı bizim için daha az iyi yapmaz. Yine de lütfu bir ayrıcalık gibi sahiplenmeye başladığımızda, başkasının aldığı iyiliğe sevinmekte zorlanabiliriz (Luka 4:27; 2. Krallar 5:1–14).

Havradaki herkes bu sözler üzerine öfkelenir. İsa’yı kentin dışına sürükler, uçurumdan aşağı atmak üzere tepenin kenarına götürürler. Biraz önce İsa’ya hayran olan dinleyiciler, beklentilerine dokunan sözleri duyunca O’nu öldürmeye kalkışır. Bu sert dönüş bizi kendi dinleyişimize bakmaya da çağırır. Kutsal Yazı’nın bize rahatlık veren kısmını severken üzerimizde hak iddia eden sesini susturmak isteyebiliriz. İsa onların arasından geçip gider; Luka bunun nasıl olduğunu açıklamaz, fakat düşmanca tepkinin O’nun hizmetini burada bitirmediğini gösterir (Luka 4:28–30).

Sözün ulaştığı hayatlar

Kefarnahum’da insanlar İsa’nın öğretisine şaşar, çünkü sözü yetkilidir. Bu yetki hemen ardından, havrada kötü ruha tutsak bir adamın hayatında görünür. Kötü ruh İsa’yı Tanrı’nın Kutsalı diye tanır; İsa ona susmasını ve adamdan çıkmasını buyurur. Ruh adamı yere yıkar, fakat ona zarar vermeden çıkar. Kalabalığın duyduğu güçlü söz, önlerindeki insanı gerçekten özgür kılmıştır. İsa’nın yetkisini düşünürken yalnız konuşmasının etkisine bakamayız; kötülüğün baskısı altındaki insanın başına geleni de görmeliyiz (Luka 4:31–37).

Havradan çıkınca Simun’un evine girer. Simun’un kaynanası yüksek ateş içindedir ve onun için İsa’dan yardım istenir. İsa kadının başucunda durur, ateşi azarlar; ateş düşünce kadın hemen kalkıp hizmet etmeye başlar. Az önce yatağında yardıma muhtaç olan kişi şimdi evdeki hayata yeniden katılır. Luka’nın anlattığı iyileşme, bir insanın gündelik yaşamına kadar uzanır. Havrada bütün topluluğun önünde görülen yetki, şimdi bir evde, hasta yatağının başında aynı iyiliği getirir (Luka 4:38–39).

Güneş batarken çeşitli hastalıkları olan insanlar getirilir. Luka, İsa’nın her birinin üzerine ellerini koyarak onları iyileştirdiğini özellikle söyler. Kalabalığın büyüklüğü, karşısındaki kişiyi görünmez kılmaz. Hastaların farklı yükleri vardır; İsa’nın merhameti onların hayatına tek tek dokunur. Kendi derdiyle büyük bir kalabalığın içinde kaybolmuş hisseden insan için bu ayrıntı kıymetlidir. Egemenliğin gelişi, İsa’nın önüne getirilen bu insanların iyileşmesinde somutlaşır (Luka 4:40).

Birçok kişiden kötü ruhlar da çıkar ve İsa’nın Tanrı’nın Oğlu olduğunu haykırırlar. Luka hastaların iyileştirilmesiyle kötü ruhların çıkarılmasını ayrı ayrı anlatır; her hastalığı aynı nedene bağlamaz. Ruhların İsa’nın kimliğini bilmeleri ise konuşmalarına izin verilmesini sağlamaz. İsa onları azarlar ve susturur. Doğru bir unvanı söylemek, O’nun yetkisine gönüllü olarak boyun eğmekle aynı şey değildir. Mesih’i tanımak, adını doğru kullanmaktan O’nun sözüne güvenmeye ve itaat etmeye doğru ilerlemelidir (Luka 4:40–41).

Sabah olunca İsa ıssız bir yere gider; kalabalıklar O’nu arayıp bulur ve yanlarında tutmak ister. Gördükleri iyilikten sonra bu isteği anlamak zor değildir. İsa ise Tanrı’nın Egemenliği’nin Müjdesi’ni başka kentlere de duyurması gerektiğini söyler; bunun için gönderilmiştir. Kalabalığın O’nu yanında tutma arzusu, bu gönderilişin kapsamını belirleyemez. Biz de aldığımız iyiliğe sevinirken aynı haberi henüz duymamış insanların varlığını unutabiliriz. Bölümün sonunda İsa öğretmeye devam eder; O’na güvenmek, kurtarışını kendi çevremizin ihtiyaçlarından daha geniş görmeyi de öğrenmektir (Luka 4:42–44).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Çöldeki üç ayartıda İsa’dan ne yapması isteniyor? Cevaplarını birlikte okuyunca, sıkıntı içindeyken Baba’ya güvenmenin anlamı hakkında ne görüyorsunuz (Luka 4:1–13)?
Mezmurlar’dan alınan korunma vaadi nasıl yanlış bir talebin gerekçesi yapılıyor? Bir ayeti kendi isteğimize dayanak arayarak okumaya başladığımızı nelerden fark edebiliriz (Luka 4:9–12)?
Nasıra’daki hayranlık hangi sözlerden sonra öfkeye dönüşüyor? Başkasına gösterilen lütfa sevinmeyi zorlaştıran beklentilerimizi bu sahne nasıl açığa çıkarıyor (Luka 4:22–30)?
Havradaki adamı, Simun’un kaynanasını ve akşam getirilen hastaları düşünün. Bu insanların yaşadıkları, İsa’nın okuduğu Yeşaya sözlerini daha dolu duymanıza nasıl yardım ediyor (Luka 4:18–19; Luka 4:31–41)?
İsa’yı yanlarında tutmak isteyenlerin arasında olsaydınız, başka kentlere gitmesi gerektiğini duymak size nasıl gelirdi? O’nun gönderilişini kendi ihtiyaçlarımızdan daha geniş görmek topluluğumuzda neyi değiştirebilir (Luka 4:42–44)?

03 — HAYATA TAŞIYIN

İhtiyacınızın içinde kimin sözünü dinlediğinize bakın

Şu sıralar sizi sıkıştıran bir ihtiyacı Tanrı’nın önünde açıkça dile getirin. Sonra bu sıkıntıdan kurtulmak için kendinize haklı göstermeye başladığınız yolu düşünün. Bildiğiniz bir yanlışı, aciliyetinden dolayı kabul edilebilir sayıyor musunuz? İsa’nın gerçek açlık içinde verdiği cevabı yeniden okuyun. Yardımı O’ndan isterken, sıkıntınızı giderecek olsa da yanlış olduğunu bildiğiniz o yoldan vazgeçin (Luka 4:2–4).

Kazancın koşulunu gözden kaçırmayın

Size sunulan bir imkanın yalnız ne kazandıracağına bakmayın. Bunun için neye boyun eğmeniz, neyi doğru saymanız veya hangi sadakatten vazgeçmeniz beklendiğini de sorun. İsa’nın egemenlikler karşısındaki cevabında, tapınmanın yönü pazarlığa açılmaz. Kendi hayatınızdaki bir kazancın Tanrı’ya bağlılığınızı zedeleyen koşulunu görüyorsanız, onu küçük bir ayrıntı diye geçiştirmeyin. Kaybetmekten korktuğunuz şeyi duada adlandırarak Rab’be sadık kalmak için yardım isteyin (Luka 4:5–8).

Vaadi kendi talebinizin hizmetine sokmayın

Tanrı’dan beklediğiniz cevabı bir ayetle kesinleştirmeye çalıştığınız bir durum var mı? O ayeti çevresindeki sözlerle birlikte yeniden okuyun. İsa’nın Mezmurlar’daki korunma vaadine karşılık verirken Tanrı’yı sınamama buyruğunu da dinlediğini görün. Duanızda isteğinizi açıkça söyleyin; ardından kendi belirlediğiniz yolla cevap vermesini O’na şart koşup koşmadığınızı düşünün. Güven, Tanrı’nın sözünü bütünüyle dinlemeye açık kalır (Luka 4:9–12).

Sevinmekte zorlandığınız iyilik

Tanrı’dan iyilik gördüğüne sevinmekte zorlandığınız birini düşünün. Onun çevresi, geçmişi veya size uzaklığı bu iyiliği gözünüzde değersizleştiriyor mu? Sarefatlı kadınla Naaman’ın Nasıra havrasında neden anıldığını yeniden okuyun. Lütfu kendi çevrenize ayrılmış bir hak gibi gördüğünüzü fark ederseniz bunu Rab’be itiraf edin. O kişi için şükretmek, Tanrı’nın iyiliğini sahiplenme isteğinden vazgeçmenin sade bir karşılığı olabilir (Luka 4:25–27).

Hastanın yanında kişiyi görün

İsa’nın her hastaya tek tek dokunduğu cümlede biraz durun. Hastaysanız, ihtiyacınızı O’na açarken bu merhameti hatırlayın. Hasta birinin yanındaysanız, onun durumunu uzaktan konuşmakla yetinmeyip gerçekten neye ihtiyacı olduğunu dinleyin. Şifa için birlikte dua edin ve verebileceğiniz somut yardımı esirgemeyin. Bu sahnede gördüğümüz yetki ve şefkat, hastalığın uzun sürdüğü günlerde de Rab’be yönelmemize ve hastanın yanında kalmamıza cesaret verir (Luka 4:38–40).

Henüz duymayanları hatırlayın

İman topluluğunuzda bütün ilginin kendi ihtiyaçlarınıza yöneldiği zamanlar olabilir. İsa’nın başka kentlere ilişkin sözünü birlikte dinleyin. Müjde’yi henüz duymamış birini duanızda adıyla anın. Bu kişinin haberi duyabilmesi için kurabileceğiniz gerçek bir temas ya da destekleyebileceğiniz bir hizmet varsa onu değerlendirin. Aldığınız iyiliğin başkalarına da ulaşması, İsa’nın gönderilişine ilişkin bu geniş bakıştan beslenir (Luka 4:42–44).

Kaynaklar

Luka 4 — ana bölüm; Kutsal Kitap Yeni Çeviri, Bible.com.
Yasa’nın Tekrarı 8:2–5; Yasa’nın Tekrarı 6:13–19 — çölde bağlılık, tapınma ve Tanrı’yı sınamama.
Mezmurlar 91; İbraniler 4:14–16 — korunma vaadi ve denenmiş Başkahin’e güven.
Yeşaya 61:1–3; Yeşaya 58:6–7; Levililer 25:8–13 — Müjde, özgürlük ve lütuf yılı bağlamı.
1. Krallar 17:8–16; 2. Krallar 5 — Sarefatlı kadın ve Naaman; ikinci bağlantı NET Bible metnidir.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım