Luka 20 — Yetkiyi Sorgulayanlar

GİRİŞ

Tapınakta halka öğreten İsa'nın karşısına bu kez yetkisinin hesabını soran önderler çıkar. Ardından vergi, diriliş ve Mesih'in kimliği üzerine konuşmalar gelir. Soruları soranlar değiştikçe, Tanrı'nın gönderdiği kişiye ve Kutsal Yazı'nın söylediklerine nasıl karşılık verildiği daha açık görünür. Bazıları halkın tepkisinden çekinir, bazıları bir sözü suçlamaya çevirmek ister, bazılarıysa dirilişi kabul etmez. Bölümün sonunda dinleyen öğrenciler, insanların saygısını seven fakat dul kadınların malını sömüren din bilginlerinden sakınmaya çağrılır (Luka 20 ).

01 — METNİ ANLAYIN

Yetki sorusu ve bağın sahibi

İsa'nın yetkisi üzerine tartışma, O halka öğretip Müjde'yi duyururken başlar. Başkahinler, din bilginleri ve ileri gelenler, İsa'dan hem yetkisinin kaynağını hem de onu kendisine verenin kimliğini açıklamasını ister. Bir önceki bölüm, İsa'nın tapınaktan satıcıları kovduğunu ve her gün orada öğrettiğini anlatmıştı. Aynı önderler O'nu yok etmek istemiş, fakat halkın ilgisi karşısında bunu nasıl yapacaklarını bilememişti. Böylece sorunun arkasında, devam eden bir öğretim ve onu durdurmak isteyen bir karşı çıkış vardır (Luka 19:45–48 ; Luka 20:1–2 ).

İsa onların sorusuna Yahya'nın vaftiz etme yetkisini sorarak karşılık verir. Bu yetkinin Tanrı'dan mı, insanlardan mı geldiğini söylemelerini ister. Önderler kendi aralarında konuşurken iki cevabın da sonuçlarını hesaplar. Tanrı'dan derlerse Yahya'ya niçin inanmadıklarını açıklamaları gerekecektir; insanlardan derlerse Yahya'yı peygamber sayan halkın kendilerini taşlamasından korkarlar. Aralarındaki konuşmada, verecekleri cevabın kendilerini hangi durumda bırakacağı belirleyicidir (Luka 20:3–6 ).

Sonunda kaynağı bilmediklerini söylerler. Luka bu cevabı tek başına vermeyip önce aralarındaki hesabı anlattığı için, okur suskunluğun nasıl oluştuğunu görür. Tanrı'dan geldiği kabul edilen bir çağrıya inanmak gerekecektir; önderler bu karşılığı konuşmak yerine cevap vermemeyi seçer. İsa da kendi yetkisini nereden aldığını onlara söylemeyeceğini bildirir. İsa'nın sorusu, kendisini sorgulamaya gelenleri önce Yahya'ya verdikleri karşılıkla yüzleştirir (Luka 20:5–8 ).

Yahya'ya verilen karşılığın ağırlığı Luka'nın önceki anlatısında da görülür. Yahya tarafından vaftiz edilen halk Tanrı'nın adil olduğunu doğrularken, vaftiz edilmeye yanaşmayan Ferisiler ve Yasa uzmanları Tanrı'nın kendileriyle ilgili tasarısını reddetmişti. Bu nedenle Yahya'nın hizmeti üzerine soru, eski bir tartışmanın bilgisini ölçmekten fazlasıdır. Tanrı'nın çağrısı kabul edildiğinde insanın ona vereceği karşılık da gündeme gelir (Luka 7:29–30 ; Luka 20:3–8 ).

İsa bundan sonra halka bir bağ sahibini anlatır. Adam bağı diker, bağcılara kiralar ve uzun bir yolculuğa çıkar. Mevsimlik üründen kendisine düşen payın alınması için bağcılara bir köle yollar. Bağcıların o yerde çalışıyor olması, ürünün tamamının kendilerine ait olduğu anlamına gelmez. Benzetmenin başında sahiplik, emek ve sahibine verilecek pay arasındaki ilişki açıkça kurulmuştur (Luka 20:9–10 ).

Bağcılar ilk köleyi dövüp eli boş yollar. İkinciye de vurur, onu aşağılar ve pay vermeden gönderirler; üçüncüsünü yaralayıp kovarlar. Her yeni gönderiliş, bağ sahibinin talebini yeniden önlerine getirir. Buna karşılık bağcılar, gelen kişiyi uzaklaştırarak sahibinin hakkını vermemeyi sürdürür (Luka 20:10–12 ).

Bağ görüntüsü, Yeşaya'nın Tanrı'nın halkı için söylediği ezgiyi hatırlatır. Orada özenle hazırlanan bağ kötü üzüm verir; peygamber beklenen adaletin yerine zorbalık, doğruluğun yerine feryat bulunduğunu açıklar. Luka'nın aktardığı benzetmede ise ürünün niteliğinden çok, sahibin payını vermeyen bağcıların davranışı öndedir. İki anlatı, Tanrı'nın halkından beklediği karşılığın ciddiyetini duyurur (Yeşaya 5:1–7 ; Luka 20:9–12 ).

Bağ sahibi sonunda sevgili oğlunu göndermeyi düşünür; belki ona saygı göstereceklerdir. Bağcılar oğlun kim olduğunu anlayınca aralarında mirası ele geçirmek için onu öldürmeyi konuşur. Onu bağın dışına atıp öldürürler. Böylece oğlun kimliğini tanımaları, ona saygı göstermeleriyle sonuçlanmaz; mirasçı olduğunu bilerek harekete geçerler. Luka'da daha önce gökten gelen sesin İsa'yı sevgili Oğul diye tanıtmış olması, bu sahnenin İsa'nın reddedilişiyle bağını da belirginleştirir (Luka 20:13–15 ; Luka 3:21–22 ).

İsa bağ sahibinin ne yapacağını sorar ve geleceğini, bağcıları yok edip bağı başkalarına vereceğini söyler. Bağcıların oğlu ortadan kaldırması, düşündükleri gibi mirası kendilerine kazandırmaz. Sahibin dönüşü onların hesabını bozar. Halk bu sonucu duyunca böyle bir şey olmamasını dileyerek karşılık verir; fakat İsa yargı sözünü geri almaz. Hikayenin devamı, sahibin hakkına direnenlerin kendi kararlarıyla güvende kalamayacağını gösterir (Luka 20:14–16 ).

İsa ardından yapıcıların reddettiği taşın köşenin baş taşı olduğunu söyleyen mezmur sözünü hatırlatır. Mezmur bu değişimi Rab'bin işi olarak anar. Oğlun öldürülmesini anlatan benzetmenin ardından gelen söz, insanların reddinin Tanrı'nın yapacağı iş üzerindeki son karar olmadığını gösterir. İsa taşla karşılaşmanın parçalanma ve ezilme sonucunu da bildirerek uyarının ağırlığını korur. Reddedilenin Tanrı tarafından yüceltilmesi ile reddedenin yargılanması aynı konuşmada yer alır (Luka 20:17–18 ; Mezmurlar 118:22–24 ).

Din bilginleriyle başkahinler, benzetmenin kendilerine karşı anlatıldığını anlar. O anda İsa'yı yakalamak isterler, fakat yine halkın tepkisinden korkarlar. Luka bu tepkiyi anlatarak benzetmenin çatışmasını dinleyen önderlerin davranışına bağlar. Bu yüzden bütün bir halka ayrım gözetmeden aynı suçlamayı yöneltmek, anlatının gösterdiği muhatapları belirsizleştirir (Luka 20:19 ).

Sorulara yön veren Tanrı anlayışı

İsa'yı ele geçirmek isteyenler bu kez kendilerini dürüst kişiler olarak gösteren muhbirler gönderir. Luka amaçlarını açıkça bildirir: Söyleyeceği bir sözü tuzağa çevirerek O'nu valinin yetki ve yargısına teslim etmek isterler. Gelenler önce İsa'nın doğru öğrettiğini ve insanlar arasında ayrım yapmadığını söyler. Övgülerini, Sezar'ın vergisini ödemenin Yasa açısından doğru olup olmadığına ilişkin soru izler. Söyledikleri övgü, sorunun anlatıcı tarafından açıklanan amacını değiştirmez (Luka 20:20–22 ).

İsa hilelerini anlayarak bir dinar göstermelerini ister. Sikkedeki resimle yazı hakkında sorulan soruya, bunların Sezar'a ait olduğu cevabını verirler. İsa da Sezar'ın hakkını Sezar'a, Tanrı'nın hakkını Tanrı'ya vermelerini buyurur. Vergi sorusunu yanıtlarken Tanrı'ya verilmesi gereken karşılığı da konuşmanın içine alır. Soruyu yalnız Sezar için kurulmuş iki cevaba kapatmak isteyenler, şimdi Tanrı'nın hakkını da duymaktadır (Luka 20:23–25 ).

İsa'nın karşılığı, vergi ödemesiyle Tanrı'ya karşı sorumluluğu birlikte düşünmeye çağırır. Sezar ve Tanrı için ayrı ayrı haktan söz eder. Sezar'ın parasının konuşulduğu yerde Tanrı'nın talebi de geçerlidir; Tanrı hakkında doğru konuşmak da Sezar'ın hakkını yok saymak için kullanılmaz. Bölümün önceki benzetmesinde sahibin payını reddedenler vardı; burada da verilmesi gereken hakkın önemi belirir. Muhbirler İsa'yı halkın önünde sözleriyle yakalayamaz ve şaşırarak susarlar (Luka 20:9–10 ; Luka 20:25–26 ).

Sonra dirilişi yadsıyan Sadukilerden bazıları bir evlilik örneği getirir. Musa'nın, çocuksuz ölen kardeşin soyunu sürdürmek için dul eşiyle evlenme buyruğunu hatırlatırlar. Yasa'nın Tekrarı bu düzenlemeyi, ölen kardeşin adının İsrail'den silinmemesiyle ilişkilendirir. Dolayısıyla sözünü ettikleri buyruğun kendisi, ölümün bir ailede açtığı boşluğa yöneliktir. Sadukilerin sorusu, bu çağdaki aile düzenini diriliş gününe taşıyarak kurulacaktır (Luka 20:27–28 ; Yasa'nın Tekrarı 25:5–6 ).

Verdikleri örnekte yedi kardeş aynı kadınla sırayla evlenir; her biri çocuk bırakmadan ölür. En sonunda kadın da ölür. Dirilişte onun hangi kardeşin karısı olacağını sorarlar. Örneğin bütün güçlüğü, ölümün tekrar tekrar böldüğü evliliklerin gelecek çağda da aynı ilişki düzeniyle süreceği varsayımında toplanır (Luka 20:29–35 ).

İsa önce bu çağın insanlarının evlenip evlendirildiğini söyler. Ardından gelecek çağa ve ölülerin dirilişine erişmeye layık görülenlerin evlenmeyeceğini, evlendirilmeyeceğini açıklar. Bu insanların bir daha ölmeleri de söz konusu değildir. İsa'nın anlattığı yaşamda, örnekte peş peşe karşılaşılan ölümün yeri yoktur. Kadının hangi evliliğe döneceği sorusu, İsa'nın açıkladığı diriliş yaşamını doğru biçimde tarif etmemektedir (Luka 20:34–36 ).

İsa bu kişilerin meleklere benzediğini ve dirilişin çocukları olarak Tanrı'nın çocukları olduğunu söyler. Benzetme, insanların kimliğinin silinip başka bir varlığa dönüşeceğini bildirmez. Cümlenin hemen öncesinde bir daha ölmeyecekleri açıklanmıştır. Gelecek yaşamı anlama çabamız, İsa'nın açıkça söylediği bu özelliğe dayanabilir. Metnin açıklamadığı bütün ilişkileri ayrıntılarıyla tasarlamak yerine, ölümün son bulduğu yaşamı O'nun verdiği ölçüyle dinleriz (Luka 20:35–36 ).

Dirilişi açıklayan İsa, Musa'nın yazılarına da döner. Sadukilerin evlilik buyruğu için başvurduğu Musa, alevlenen çalı bölümünde Rab'den İbrahim'in, İshak'ın ve Yakup'un Tanrısı olarak söz eder. Mısır'dan Çıkış'ta bu tanıtım, Tanrı'nın halkının acısını gördüğünü ve onu kurtarmak üzere Musa'yı gönderdiğini bildirdiği karşılaşmada yer alır. Tanrı, Musa'yla konuşurken kendisini bu atalarla ilişkisi içinde tanıtır. İsa bu sözün ölülerin dirilişine işaret ettiğini açıklar (Luka 20:37 ; Mısır'dan Çıkış 3:1–10 ).

İsa'nın gerekçesi Tanrı'nın kimliğidir: O, ölülerin değil, yaşayanların Tanrısı'dır. O'nun için bütün insanlar diridir. Bu söz, tartışmada öne sürülen ölüm zincirinin Tanrı'nın vereceği yaşamı geçersiz kılamayacağını gösterir. Diriliş umudu, bu dünyadaki düzenin her ayrıntısının sonsuza dek uzatılmasına dayanmaz. İsa dinleyenleri, Musa'nın sözlerinde kendisini açıklayan ve yaşayanlarla ilişkisini bildiren Tanrı'ya yöneltir (Luka 20:37–38 ).

Din bilginlerinden bazıları İsa'nın güzel konuştuğunu söyler. Artık başka soru sormaya cesaret edemezler. Sonraki konuşmada soruyu yönelten İsa olacaktır. Böylece okuyucu yalnız verilen cevapları değil, Mesih'in kimliğine ilişkin henüz düşünülmesi gereken soruyu da duyar (Luka 20:39–44 ).

Davut'un Rabbi ve öğrencilerin uyarısı

İsa, Mesih'in Davut'un Oğlu olduğunun nasıl söylendiğini sorar. Ardından Davut'un Mezmurlar Kitabı'nda kendi Rabbi için söylediği sözü aktarır: Rab onu sağında oturmaya çağırır, düşmanları da ayaklarının altına serilecektir. İsa'nın sorusu Davut'un bu kişiden Rab diye söz etmesine dayanır. Dolayısıyla Mesih'in kimliğini anlamak için hem oğul adlandırmasını hem Davut'un O'nu Rab olarak anmasını hesaba katmak gerekir (Luka 20:41–44 ; Mezmurlar 110:1 ).

Luka daha başlangıçta İsa'ya atası Davut'un tahtının verileceğini bildirmişti. O'nun egemenliğinin sonu olmayacağı da aynı sözde yer alır. Bu nedenle tapınaktaki soru, önceki Davut vaadini iptal eden bir açıklama olarak okunmaz. Mezmurun tanıklığı, Davut soyuyla ilişkili Mesih'in aynı zamanda Davut'tan üstün olan Rabliğini düşünmeye çağırır. Mesih'i tanımak, bildiğimiz unvanları O'nun hakkında Kutsal Yazı'nın söylediği her şeyle birlikte düşünmeyi gerektirir (Luka 1:31–33 ; Luka 20:41–44 ).

Bütün halk dinlerken İsa öğrencilerini din bilginlerinden sakındırır. Sevdikleri şeyleri tek tek sayar: Uzun kaftanlarla dolaşmak, meydanlarda selamlanmak, havralarda seçkin yerlere ve şölenlerde başköşelere kurulmak. Saygının yalnız başkalarının davranışında kalmadığı, onların aradığı bir ayrıcalık olduğu görülür. İsa öğrencilerine böyle bir konumu arzu edilecek örnek olarak sunmaz. Uyarı, duyulan sözlerin yanında bu kişilerin neyi sevdiklerine de dikkat etmeyi gerektirir (Luka 20:45–46 ).

Son ayette görünür saygınlığın yanında ağır bir kötülük açıklanır. Bu din bilginleri dul kadınların malını mülkünü sömürür ve gösteriş için uzun uzun dua eder. Dua etmeleri, mallarını tükettikleri kadınlara yaptıklarını ortadan kaldırmaz. İsa sömürünün hangi işlemle yapıldığını ayrıntılandırmadan, davranışı ve daha ağır cezayı açıkça bildirir (Luka 20:47 ).

Bölümün başında İsa'nın hangi yetkiyle davrandığı sorulmuştu. Sonunda ise O'nun sözü, Kutsal Yazı'yı bilen ve topluluk içinde saygınlık isteyen kişilerin davranışını yargılar. Öğrenciler, halkın önünde öne çıkanların yaptıklarını ölçüsüzce örnek almamaya çağrılır. Davut'un Rabbi hakkında konuşulan yerde, insanların kendilerine gösterilen saygıya bağlanması güvenilir bir yol değildir (Luka 20:1–8 ; Luka 20:41–47 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Önderlerin Yahya hakkında kendi aralarında yaptığı konuşma, verdikleri son cevabı nasıl açıklıyor? Tanrı'dan gelen bir yetkiyi kabul etmekle ona inanmak arasında hangi bağ kuruluyor? (Luka 20:3–8 )
Bağcılar oğlun mirasçı olduğunu bildikleri halde neden onu öldürmek istiyor? Bağ sahibinin dönüşü ve reddedilen taş sözü onların hesabına nasıl karşılık veriyor? (Luka 20:13–19 )
Muhbirlerin övgüleri ile anlatıcının bildirdiği amaç arasında nasıl bir fark var? İsa'nın vergi cevabında Tanrı'nın hakkının da anılması soruyu nasıl genişletiyor? (Luka 20:20–26 )
Yedi kardeş örneğinde ölümün tekrar etmesi hangi güçlüğü doğuruyor? İsa'nın gelecek çağ ve Musa'nın tanıklığı hakkındaki iki açıklaması bu soruya nasıl karşılık veriyor? (Luka 20:27–38 )
Davut'un Mesih'ten Rab diye söz etmesi O'nun kimliği hakkında ne düşündürüyor? Ardından gelen uyarıda din bilginlerinin aradığı saygı ile davranışları arasında hangi uyuşmazlık görülüyor? (Luka 20:41–47 )

03 — HAYATA TAŞIYIN

Cevabınızın bedelinden önce doğruluğunu düşünün

Önderler Yahya'nın yetkisini konuşurken her cevabın kendilerine ne getireceğini hesapladı. Siz de açık bir Kutsal Yazı sözü karşısında ilk olarak başkalarının tepkisini düşünüyorsanız, bu hesabı fark edin. Doğru olduğunu kabul ettiğiniz sözün sizden istediği karşılığı adlandırın. Bir cevabı vermenin zor olması, onu sürekli belirsiz bırakmak için yeterli gerekçe olmasın (Luka 20:3–8 ).

Oğul'un yetkisine karşılık verin

Bağcılar gelen oğlun mirasçı olduğunu anladı, fakat bu bilgi onları itaate götürmedi. Mesih'in kimliğini doğru sözlerle anlatırken O'nun üzerinizdeki yetkisine nasıl karşılık verdiğinizi de düşünün. Bir hizmette veya toplulukta yer almanız, orayı kendi isteğinizin son ölçü olduğu bir alana çevirmez. Size emanet edilen sorumluluğu, onu veren Rab'bin sözünü dinleyerek yerine getirin. Benzetmedeki bağcıların hesabı, oğlun varlığını kendi çıkarları önünde engel saydıklarında açığa çıkmıştı (Luka 20:9–19 ).

Tanrı'nın hakkını sorunun dışında bırakmayın

İsa vergi sorusunda Tanrı'nın hakkını da dinleyenlerin önüne koydu. Gündelik sorumluluklarınızı konuşurken Tanrı'ya vereceğiniz karşılığı ayrı ve önemsiz bir konu gibi ertelemeyin. Aynı zamanda Tanrı hakkında konuşmayı, yerine getirmeniz gereken yükümlülüklerden kaçmanın örtüsü yapmayın. İsa'nın hem Sezar hem Tanrı için söylediği hak sözünü birlikte işitin. Sizi bu söze yönelten şey bir tartışmayı kazanma isteği değil, Rab'bin söylediğine karşılık verme arzusu olsun (Luka 20:20–26 ).

Diriliş umudunu İsa'nın sözüyle besleyin

Sadukiler kadının geçmiş evliliklerinden hareketle gelecek yaşam için bir güçlük kurdu. İsa ise dirilenlerin evlenmeyeceğini ve bir daha ölmeyeceğini açıkladı. Gelecek yaşamı düşündüğünüzde, bugünkü düzeni değişmez bir ölçü gibi kullanmayın. İsa'nın söylediği özellikleri kabul ederek O'nun açıklamadığı ayrıntılarda kesin konuşmaktan kaçının. Umudunuzu Tanrı'nın ölüm karşısındaki gücüne bağlayın (Luka 20:27–38 ).

Mesih'i Davut'un tanıklığıyla dinleyin

Mesih hakkında bildiğiniz unvanları kullanırken bu unvanların Kutsal Yazı'daki anlamını da öğrenin. İsa dinleyenleri Davut'un kendi Rabbinden söz etmesine dikkat etmeye çağırır. Siz de O'nu anlatırken yalnız geçmişteki bir soyun devamını veya beğenilen bir öğretmeni düşünmekle yetinmeyin. Davut'un Rabbi olan Mesih'in yetkisini, O'nun sözünü dinleme biçiminizde ciddiye alın. Bu bölümde soruyu soran ve öğrencileri uyaran da aynı Rab'dir (Luka 20:41–47 ).

Dua görünümünün verdiğiniz zararı örtmesine izin vermeyin

İsa, dul kadınların malını sömürenlerin uzun dualarını da aynı uyarının içinde anar. Birinin dini görünümü, başkasının kaybını önemsiz saymanız için gerekçe olmasın. Kendi hayatınızda da dua ettiğiniz halde sürdürdüğünüz bir haksızlığı bu sözün önünde değerlendirin. Yaptığınız zararı dindarlığınızla savunmayı bırakıp o davranıştan dönün. Öğrencilere verilen sakınma çağrısı, saygı uyandıran görünüşün arkasındaki sömürüyü ciddiye almayı gerektirir (Luka 20:45–47 ).

Kaynaklar

Ana metin: Luka 20 .
Tapınaktaki öğretim ve Yahya'ya verilen karşılık: Luka 19:45–48 ; Luka 7:29–30 .
Bağ, sevgili Oğul ve reddedilen taş: Yeşaya 5:1–7 ; Luka 3:21–22 ; Mezmurlar 118:22–24 .
Aile düzeni ve ataların Tanrısı: Yasa'nın Tekrarı 25:5–6 ; Mısır'dan Çıkış 3:1–10 .
Davut'un tahtı ve Rabbi: Luka 1:31–33 ; Mezmurlar 110:1 .

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Vaftizci Yahya — Çölde Ses, Krala Karşı Söz — Yahya'nın çağrısını ve Mesih'e yönelten tanıklığını, yetki sorusunun arka planıyla birlikte okumak için.
Tarım Takvimi — Ekim, Hasat, Bağ ve Zeytin Kutsal Kitap Dünyasını Nasıl Şekillendirdi? — Bağ bakımı, ürün payı ve kiracılık benzetmelerinin gündelik zeminini görmek için.
Denarius, Şekel ve Günlük Ücret — Vergi sorusunda gösterilen paranın ekonomik bağlamını ve para birimlerinin kullanımını incelemek için.
Musa — Kurtuluş, Yasa ve Sınır — Yanan çalı karşılaşmasını ve Tanrı'nın kendisini ataların Tanrısı olarak tanıtmasını daha geniş Musa anlatısında okumak için.
Davut — Taht, Mezmur ve Günah — Davut'un tahtı, mezmurları ve Mesih'e uzanan vaatleri birlikte düşünmek için.
Bir Kadın Dul Kaldığında: Geçim, Miras ve Hayatta Kalmak — Dul kadınların geçim ve mülkiyet koşullarını, bölümün sonundaki sömürü uyarısının arka planında incelemek için.

Çalışmalarım