Matta 21 — Şehre Giren Kral, Meyvesiz Ağaç ve Reddedilen Oğul

Matta 21. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Yola serilen giysilerin arasında bir kral ilerliyor. İnsanlar dallar kesiyor, sevinçlerini seslerine katıyor, Davut'un soyuna verilen umudu İsa'da karşılıyor. Bu karşılamanın içine biz de kolayca katılabiliriz; yardımına ihtiyaç duyduğumuz Mesih'in gelişini kutlamak isteriz. Fakat kente giren İsa, tapınağa vardığında orada kurulmuş düzeni sarsıyor. Sevinçle karşıladığımız kişinin hayatımıza dokunmasına, yerleşmiş alışkanlıklarımızı değiştirmesine de razı olacak mıyız? Matta 21, Kral'ı yol üzerinde karşılamakla O'nun sözünü içeri almak arasındaki mesafeyi önümüze koyuyor (Matta 21:1–23 ).

İsa tapınaktan ayrıldıktan sonra anlatılanlar, bu karşılaşmayı daha da keskinleştirir. Yaprakları olan bir ağaçta meyve aranır, babasına uygun cevabı veren oğulun bağa gidip gitmediğine bakılır, bağcıların sahibin gönderdiği insanlara ne yaptığı sorulur. Her sahne bizi söylenen sözün ardından gelen hayata yaklaştırır. Bir zamanlar hayır demiş insanın dönmesi için yer vardır; kendini doğru yerde sayan insan ise duyduğu sözü geri çevirebilir. İsa'nın anlatımı bizi ne geçmişimizin içine kilitler ne de bugünkü saygınlığımızın arkasına saklar. Karşımızda duran Kral'a şimdi nasıl cevap verdiğimiz önem kazanır (Matta 21:18–46 ).

01 — METNİ ANLAYIN

Sevinçle karşıladığımız Kral içeri girdiğinde

Yeruşalim'e yaklaşan İsa, iki öğrencisini önden gönderir; Beytfaci yakınındaki köyden bir eşekle sıpayı getireceklerdir. Gidecekleri yeri, bulacakları hayvanları ve biri sorarsa ne söyleyeceklerini bildirir. Öğrencilerin önündeki görev gösterişli görünmez: Söyleneni yapıp geri döneceklerdir. Yine de bu küçük itaat, kentin göreceği büyük karşılamanın hazırlığıdır. Giysilerini hayvanların üzerine serdiklerinde İsa sıpaya biner ve peygamberin duyurduğu Kral halkına yaklaşır. Okur, bu gelişin kalabalığın heyecanına bırakılmadığını görür; İsa kendi yolunu bilerek ilerlemektedir (Matta 21:1–7 ).

Matta'nın andığı Zekeriya sözü, halkını sevince çağıran bir vaattir. Gelen kral adildir, kurtarıcıdır ve alçakgönüllüdür; peygamber onun egemenliğini uluslara duyurulacak barışla birlikte anlatır. İsa'nın geliş biçimi bu vaadi insanların görebileceği hale getirir. Önceki bölümde canını vermekten söz eden Mesih, şimdi öldürüleceği kente yaklaşıyor. Kendimize önemli bir yer ararken, bizi kurtarmak için kendisini alçaltan bu Kral'ın sevgisiyle karşılaşırız (Zekeriya 9:9–10 ; Matta 20:28 ; Matta 21:4–5 ).

Kalabalığın Davut Oğlu diye seslenmesi, kuşaklar boyunca taşınan krallık umudunu dile getirir. Mezmurlar 118'in kurtuluş yakarışı ve Rab'bin adıyla geleni karşılama sözleri yolda duyulur. Yeruşalim çalkalanır; kentin kimlik sorusuna kalabalık, Celile'den gelen Peygamber İsa'yı gösterir. Yolda duyulan sevincin sağlam bir nedeni vardır: Vaat edilen Kral halkına gelmiştir. Bununla birlikte bölüm, söylenen büyük sözlerin içinin sonraki karşılaşmalarda nasıl dolacağını da gösterecektir. İsa'yı tanıdığımızı söylemek, O'nun henüz alışmadığımız bir sözüyle karşılaştığımızda yeniden sınanır (Matta 21:8–11 ; Mezmurlar 118:25–26 ).

Tapınak avlusunda alışveriş sürerken İsa alıcıları ve satıcıları çıkarır, para bozanların masalarını ve güvercin satanların sehpalarını devirir. İnsanların alıştığı düzen birden durmuştur. İsa bu işi hangi ölçüyle yaptığını Kutsal Yazılar'dan bildirir: Tanrı'nın evi duaya ayrılmıştır. Yeşaya'nın sözünde bu ev, Rab'be bağlanan insanların sevinç bulduğu yerdir. İsa'nın sertliği, Tanrı'ya yönelişin önemini görünür kılar; O'nun adına sürdürülen her düzen, gerçekten O'nun isteğine uygun olup olmadığı sorusuyla karşılaşır. Mesih'in sözü, yıllardır sorgulamadan sürdürdüğümüz alışkanlıklarımıza da uzanır (Matta 21:12–13 ; Yeşaya 56:7 ).

İsa'nın haydut ini sözü, Yeremya'nın tapınak kapısında duyurduğu uyarıyı taşır. Peygamber, başkasına haksızlık yaptıktan sonra kutsal yerde kendini güvende sayan insanlara seslenmiştir. Dışarıdaki yaşantısıyla içerideki ibadeti arasına böyle bir ayrım koyan kişi, sonunda Tanrı'nın evini kendi davranışlarının sorgulanmadığı bir sığınak gibi kullanır. Bu tehlike bize de yabancı değildir; ilahiyi içten söyleyip özür borçlu olduğumuz kişiyle konuşmayı erteleyebiliriz. Mesih'in sözü o ertelenmiş konuşmaya kadar uzanır. Tanrı'nın huzuruna gelmek, hayatımızın kapısını O'na açmayı ve verdiğimiz zararla yüzleşmeyi de içerir (Yeremya 7:1–15 ; Matta 21:13 ).

Aynı tapınakta körler ve kötürümler İsa'ya yaklaşır, şifa bulur. Az önce masaları deviren Kral'ın yanında, yardım isteyen insanlar için yer vardır. Mesih'in kutsallığı günahımızı açığa çıkarır; merhameti ise ihtiyacımızı O'na getirmeye çağırır. Yaralı bir insan olarak O'nun önünde durmakla, düzeltmesine kapalı bir düzeni savunmak aynı karşılık değildir. Onlara bakarken İsa'nın bizi yalnız yanlışlarımızla değil, yardımına muhtaç oluşumuzla da gördüğünü düşünebiliriz (Matta 21:14–17 ).

Çocukların övgüsü başkahinlerle din bilginlerinin öfkesini artırır. Harikaları görmüşlerdir, fakat önlerindeki iyiliğe katılmak yerine İsa'ya çocukların söylediklerini duyup duymadığını sorarlar. İsa duyduğunu söyler ve Mezmurlar'daki çocuk seslerini onların övgüsüne uygular. Tapınakta öğretim sorumluluğu taşıyan kişiler rahatsız olurken İsa çocukların övgüsünü kabul eder. Burada bilgimizin nereye götürdüğünü düşünmek için durabiliriz: Tanrı'nın yaptığı işe sevinecek kadar açık mıyız? İsa ardından Beytanya'ya gider; tapınakta duyulan övgüyle ona yönelen öfke aynı günün içinde kalır (Matta 21:14–17 ; Mezmurlar 8:2 ; Matta 21:12–16 ).

Yaprakların ardındaki hayat

Sabah kente dönerken acıkan İsa, yol kenarındaki incir ağacına yaklaşır. Yaprakların arasında meyve bulamayınca ağacın bir daha meyve vermeyeceğini bildirir; ağaç hemen kurur. Öğrenciler bu ani değişimin nasıl olduğunu sorarlar. Tapınak sahnesinin ardından, ürün beklenen bağ benzetmelerinden önce anlatılan bu olay, görünüşle yetinmeyen yargıyı düşünmemize yol açar. Bağlam içindeki bu anlamıyla ağaç, uzaktan canlı görünen bir hayatın yakından incelendiğinde ne sunduğu sorusunu keskinleştirir. İsa'nın aradığı meyve, biraz sonra benzetmelerde inançla yön değiştiren ve babanın isteğini yerine getiren insanlarda belirginleşecektir (Matta 21:18–20 ; Matta 21:18–19 ; Matta 21:28–43 ).

Öğrenciler kuruyan ağaca şaşarken İsa onların bakışını imanla duaya çevirir. Dağın denize atılmasını anlatan güçlü sözü, Tanrı'nın önünde imkansız görünenin büyüklüğünü yeniden düşünmeye çağırır. Dua ederken bazen daha başlamadan kendimizi sustururuz; isteğimizin ağırlığı, yardım edecek Olan'ın kudretinden daha büyük görünür. İsa, öğrencilerinin böyle bir çaresizliğin içine kapanmasını istemez. İsa, imanla istediklerini alacaklarını söyleyerek onları cevap beklemeye çağırır (Matta 21:20–22 ).

Bu güven, İsa'nın bize öğrettiği Baba'ya yönelişin içindedir. Dua eden kişi kendi arzusunu açıkça söylerken Baba'nın isteğinin gerçekleşmesini de diler. İsa'nın Getsemani'deki duasında derin bir dileğin teslimiyetle birlikte taşındığını göreceğiz. Önümüzdeki güçlüğü bütün ağırlığıyla anlatabilir, cevabı O'ndan bekleyebiliriz. İman, susmamız için gerekçe bulmaktan çok, bizi işiten Baba'ya yeniden seslenmemizi sağlar (Matta 6:9–13 ; Matta 26:39 ; Matta 21:21–22 ).

Tapınağa dönen İsa öğretirken başkahinlerle halkın ileri gelenleri O'nun yetkisini sorgular. İsa'nın Yahya hakkındaki karşı sorusu, cevabın hayatlarında neyi değiştireceğini açığa çıkarır. Yahya'nın Tanrı tarafından gönderildiğini kabul ederlerse neden inanmadıklarını açıklamaları gerekecektir. Bunu reddederlerse halkın tepkisiyle karşılaşacaklarını düşünürler. Kendi aralarındaki konuşma, doğru cevaptan çok verilecek cevabın bedeli etrafında döner. Bir gerçeği kabul etmenin bizi mahcup edeceğini sezdiğimizde, bizim sorularımızın ardına da böyle bir hesap yerleşebilir (Matta 21:23–26 ).

Sonunda bilmediklerini söyleyerek cevap vermekten kaçınırlar. İsa da yetkisinin kaynağını onlara açıklamaz; ancak hemen ardından anlatacağı benzetmeyle karşılıklarını yeniden düşünmeye çağırır. Söz burada bitmemiştir. Kendilerini savunmaya çalışan bu insanlara, kendi durumlarını görebilecekleri sade bir hikaye anlatılır. Mesih'in yüzleştirmesi, dinleyeni düşündürmeye ve dönmeye çağıran bu sabrı da taşır. Soruyu cevapsız bırakmaları, O'nun çağrısından uzaklaşmış olduklarını gizleyemeyecektir (Matta 21:25–32 ).

İki oğulun hikayesinde karışık bir hesap yoktur. Baba bağda çalışmalarını ister; biri reddedip sonra pişmanlıkla gider, diğeri saygılı bir cevap verip gitmez. Dinleyenler babanın isteğini hangisinin yerine getirdiğini hemen anlar. Fakat kendi hayatımızda aynı açıklıkla bakmak daha zordur; iyi niyetimizi ve güzel sözlerimizi, henüz yapmadığımız şeyin yerine sayabiliriz. İlk oğulun dönüşü bu yüzden hem can yakıcı hem umut vericidir. Önceki sözümüz yanlışsa onu savunmayı sürdürmek zorunda değiliz; pişmanlığın ardından yola çıkabiliriz (Matta 21:28–31 ).

İsa bu hikayeyi, Yahya'ya inanan vergi görevlileriyle fahişeleri göstererek açıklar. Toplumun geçmişleriyle tanıdığı insanlar, Tanrı'nın çağrısına karşılık vermiştir. Önderler ise bu insanların karşılığını gördükten sonra bile inanıp dönmemiştir. Bu karşılaşma, insanı eski adıyla hatırlamanın ne kadar kolay, Tanrı'nın onda yaptığı değişime sevinmenin ne kadar zor olabildiğini gösterir. Kendi yerimizden emin olduğumuzda başkasının tövbesinden öğreneceklerimizi gözden kaçırabiliriz. Oysa bir insanın yön değiştirmesi, bizim de aynı çağrıyı duymamıza yardım edebilir; İsa'nın sözünde hem geçmişi ağır olana umut hem kendini güvenli sayana ciddi uyarı vardır (Matta 21:31–32 ).

Bağ kimin, son söz kimin?

İkinci benzetmede bağ, sahibinin özeniyle hazırlanmıştır. Asmalar dikilmiş, çevresi korunmuş, üzümün işleneceği çukurla bekçi kulesi yapılmıştır. Kiracılar, kendilerinden önce emek verilmiş bir yere girerler. Yeşaya'nın bağ ezgisini hatırlatan bu başlangıç, Tanrı'nın halkına gösterdiği ilgiyi ve ondan beklediği doğruluğu düşündürür. Emanetin içinde uzun süre yaşayınca onu hazırlayanın iyiliğini unutmak kolaydır. İsa'nın hikayesi, bağcıların hesabını sormadan önce bağın kime ait olduğunu bize yeniden gösterir (Matta 21:33–36 ; Yeşaya 5:1–7 ).

Üründen sahibinin payını almaya gelen köleler şiddetle karşılanır. Kiracılar birini döver, birini öldürür, birini taşlar; ardından gönderilenlere de aynı şeyi yaparlar. Her yeni gönderiliş, bağın sahibinin hakkını yeniden hatırlatır. Bağcılar ise bu hatırlatmayı yapan insanları ortadan kaldırarak bağı kendilerine ait kılmaya çalışır. Burada işin kötü yönetilmesinden daha ağır bir başkaldırı vardır. Tanrı'nın emanetini kendi mülkümüz gibi görmeye başladığımızda, bizi O'na karşı sorumluluğumuza çağıran söz de rahatsız edici hale gelir (Matta 21:34–39 ).

Sonunda bağ sahibi oğlunu gönderir. Bağ sahibi oğluna saygı göstereceklerini düşünür; bunca şiddetin ardından karşılarına kendi oğlunu çıkarması anlatının ağırlığını artırır. Kiracılar onu mirasçı olarak tanır ve tam da bu yüzden öldürmek ister. Oğulu bağın dışına atıp öldürdüklerinde, kendilerine ait olmayanı ele geçirme arzularını sonuna kadar götürürler. İsa bu hikayeyi, Yeruşalim'de kendisini ölüme götürecek karşı çıkışın içindeyken anlatmaktadır. Karşısındaki önderler, Oğul'un reddedildiği bu benzetmenin kendilerine söylendiğini anlayacaktır (Matta 21:37–45 ; Matta 20:18–19 ).

İsa dinleyenlerden bağ sahibinin vereceği karşılığı söylemelerini ister. Onlar da kiracıların ağır biçimde cezalandırılacağını, bağın ürününü verecek başkalarına bırakılacağını söylerler. Başkasının hikayesinde adaleti görmek kolaydır; verdiğimiz hüküm kendi davranışımıza yaklaştığında ise duraksarız. Dinleyenler, kötülüğün ağırlığını ve sahibin hakkını kendi ağızlarıyla kabul etmiştir. Artık mesele, az önce doğru buldukları sözü kendileri için de duyup duymayacaklarıdır (Matta 21:40–42 ).

Tam burada anlatı, öldürülen oğuldan yapıcıların reddettiği taşa geçer. Mezmurlar 118'de değersiz sayılıp bir kenara bırakılan taş, Rab'bin işiyle yapının baş taşı olur. İsa'nın reddedilişi bu sözün ışığında anlam kazanır. O'nu ortadan kaldırmak isteyenlerin kararı, Tanrı'nın yapacağını sona erdiremez. Yeruşalim'e yürüyen Mesih'in yolu ölümden geçecektir; fakat kendi bildirdiği diriliş umudu da bu yola aittir. O'nun ardından giden insan, en güçlü görünen reddediş karşısında bile Rab'bin bildirdiğinin gerçekleşeceğine güvenebilir (Matta 21:40–42 ; Mezmurlar 118:22–23 ; Matta 20:18–19 ).

Egemenliğin alınarak ürün yetiştiren bir halka verileceği sözü, dinleyenlerin ayrıcalığına doğrudan dokunur. Başkahinlerle Ferisiler benzetmelerin kendileri için anlatıldığını anlar. İsa, Egemenliğin verileceği halkı onun ürünlerini yetiştirmesiyle tanıtır; Tanrı'nın sözü bu insanların hayatında gerçek bir karşılık bulacaktır. Bu uyarıyı okuyan kilise de yalnız taşıdığı ada güvenerek rahatlayamaz. Tanrı'ya hizmet ederken edindiğimiz tecrübe, Mesih'in bugün söylediğini de dinlememize yardım etmelidir. Bağ yeni kiracılara verildiğinde de ürün bekleyen Rab aynıdır (Matta 21:43–45 ).

Taşla ilgili devam eden söz, karşı çıkışın sonucunu çok sert anlatır. Taşa düşenin parçalanması ve taşın altında kalanın ezilmesi, Mesih'i reddetmenin ağırlığını taşıyan yargı imgeleridir. Bu sözün önünde insanın kendi direncini hafife alması zorlaşır. Başkahinlerle Ferisiler ise benzetmeleri anladıkları halde İsa'yı tutuklamak ister; onları durduran, halkın tepkisinden korkmalarıdır. Hakikati anlamak, ona teslim olmakla kendiliğinden aynı şey olmamıştır. Bölüm bizi bu acı noktada bırakır: İşittiğimiz sözün kimi anlattığını bildiğimiz halde, o sözün hayatımıza girmesine direnebiliriz (Matta 21:44–46 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Kral'ı yolda karşılayanların sevincini ve tapınakta yaşananları birlikte düşünün. İsa'nın hangi davranışı sizi O'na yaklaştırıyor, hangisi alıştığınız bir şeyi yeniden düşünmeye çağırıyor? Bu ikisini aynı Mesih'in işi olarak görmek size ne söylüyor (Matta 21:1–17 )?
Bir ihtiyacınız için dua etmeye başlamadan önce kendinizi susturduğunuz oluyor mu? İsa'nın imanla isteme sözü bu sessizliğe nasıl dokunuyor? Dileğimizi açıkça söylemekle Baba'ya güvenerek bırakmak sizin hayatınızda nasıl birlikte yürüyebilir (Matta 21:18–22 ; Matta 6:9–13 )?
İki oğulun hikayesinde kendinizi hangi noktada buldunuz? Yapmadığınız bir şeyi iyi niyetinizle yapılmış gibi saydığınız oluyor mu? İlk oğulun sonradan gitmesi, şu an ertelediğiniz bir karşılık için nasıl bir imkan açıyor (Matta 21:28–32 )?
Bağcılar kendilerine emanet edilen yerde sahibin sözünü duymak istemiyor. Bir sorumluluğu üstlenmekle onu kendi mülkümüz gibi görmek arasında nasıl bir fark var? Oğul'un gönderilmesi bu hikayenin ağırlığını sizin için nerede değiştiriyor (Matta 21:33–41 )?
Önderler benzetmeleri anlayıp yine de İsa'ya karşı çıkıyor. Bir uyarının doğru olduğunu kabul ettiğimiz halde değişmemizi ne zorlaştırabilir? Reddedilen taşın baş taş oluşu, insanların hükmü karşısında Mesih'e güvenmenize nasıl yardım ediyor (Matta 21:42–46 )?

03 — HAYATA TAŞIYIN

1. Övgünüzün ardından dinlemeye devam edin

İbadette sizi Mesih'e yaklaştıran bir sözü yeniden düşünün. Aynı sözün alıştığınız bir davranışı değiştirmenizi isteyip istemediğine bakın. Birine haksızlık ettiğinizi fark ediyorsanız, bunu yalnız içinizde duyduğunuz üzüntü olarak bırakmayın. Yapabileceğiniz telafiyi belirleyin ve konuşmanız gereken kişiye dürüstçe yaklaşın. Kral'ı karşılamanız, O'nun düzeltmesine de yer açsın (Matta 21:12–13 ; Yeremya 7:3–11 ).

2. İsteğinizi küçültmeden dua edin

Sizi uzun zamandır yoran bir ihtiyacı Tanrı'ya açıkça söyleyin. Dua ederken cevabın neden mümkün olmadığını sıraladığınızı fark ederseniz, bir an durup İsa'nın vaadini yeniden okuyun. İsteğinizi Baba'nın gücüne ve iyiliğine güvenerek dile getirin. Sonucu O'nun isteğine emanet ederken umudunuzu da O'nda tutun. Güvendiğiniz bir kardeşinizle birlikte dua etmek, bu bekleyişi paylaşmanıza yardım edebilir (Matta 21:21–22 ; Matta 6:9–13 ).

3. İlk cevabınızı son sözünüz yapmayın

Tanrı'nın sözünde açıkça gördüğünüz halde geri çevirdiğiniz bir çağrıyı hatırlayın. O gün neden öyle davrandığınızı açıklamak için kendinize tekrar tekrar savunma hazırlıyor olabilirsiniz. İlk oğulun hikayesinde bir süre durun; yanlış cevabının ardından gerçekten gitmiştir. Bugün atabileceğiniz adımı belirleyin ve onun için harekete geçin. Dönüşünüzün samimiyetini kusursuz cümlelerle anlatmak zorunda değilsiniz; söylediğiniz sözün ardından gelen davranışa yer açın (Matta 21:28–32 ).

4. Değişen kişiyi yeniden görün

Geçmişi yüzünden kendisine hep aynı gözle baktığınız birinin Tanrı'ya yöneldiğini duyarsanız, onu dikkatle dinleyin. Eski bildiklerinizi hemen öne sürmeden bugün neye karşılık verdiğini anlamaya çalışın. İsa'nın vergi görevlileriyle fahişeler hakkındaki sözü, sizin bakışınıza da dokunsun. Onda gördüğünüz tövbe için şükrederken kendi hayatınızdaki ertelenmiş karşılığı düşünün. Tanrı'nın başkasına gösterdiği merhamete sevinmek, kendi dönüşümüz için de yüreğimizi açabilir (Matta 21:31–32 ).

5. Emaneti yeniden sahibine bırakın

Size verilmiş bir hizmeti, sorumluluğu veya imkanı düşünün. O alanda karar verirken Mesih'in sözünün sizi gerçekten düzeltebildiği bir yer var mı? Size yapılan bir uyarıyı yalnız yetkinize yönelmiş tehdit gibi karşılıyorsanız, hemen savunmaya geçmeden dinleyin. Bağ sahibinin hakkını hatırlayın ve korunması gereken şeyi yeniden değerlendirin. Emaneti sadakatle taşımak için Rab'den yardım isteyin; insanların reddettiği taşı baş taş yapan Tanrı'ya güvenin (Matta 21:33–44 ).

Kaynaklar

Ana metin: Matta 21, Kutsal Kitap Yeni Çeviri .
Peygamberlik ve benzetme bağlantıları: (Zekeriya 9:9–10 ; Yeremya 7:1–15 ; Yeşaya 5:1–7 ; Mezmurlar 118:22–26 ). Dua bağlamı: (Matta 6:9–13 ; Matta 26:39 ).
Newman ve Stine, A Handbook on the Gospel of Matthew, UBS, 1988: 21:7 çeviri notu; 21:21 iman ve dua notu; 21:43 ürün veren halk notu. Dilsel karşılaştırma için kullanılmıştır; ana anlatım Kutsal Kitap Yeni Çeviri'yi izler.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım