Matta 20 — Sonuncular, Hizmet Eden Kral ve Açılan Gözler

Matta 20. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Bir başkasının aldığı iyilik, bazen bizim elimizdeki iyiliğin tadını kaçırır. Biraz önce memnun olduğumuz şey, onun payını görünce az gelmeye başlar. Matta 20 bizi böyle bir akşamın içine götürür: Gün boyu çalışan işçiler ücretlerini aldıktan sonra söylenmeye başlarlar. Çünkü son gelenler de aynı parayı almıştır. İsa’nın anlattığı hikayeyi dinlerken, haklı bir itirazla kıskançlık arasındaki sınırı dışarıdan seyretmek kolay olmayacaktır (Matta 20:1–16 ).

Petrus önceki bölümde öğrencilerin bıraktıklarını hatırlatmış ve kendileri için ne olacağını sormuştu. İsa’nın verdiği vaat, birincilerin sonuncu olabileceğine ilişkin uyarıyla bitmişti. Şimdi hem bu uyarının anlamı açılır hem de öğrencilerin nasıl bir büyüklük aradığı görünür olur. Yeruşalim yolunda İsa’nın ağzından çarmıh sözü çıkarken, yanındakiler O’nun egemenliğinde oturacakları yerleri düşünür. Yolun kenarından yükselecek bir merhamet çağrısı da bize bu Kral’ın kimi duyduğunu gösterecektir (Matta 19:27–30 ; Matta 20:17–34 ).

01 — METNİ ANLAYIN

Aynı ücret, değişen yürek

Sabah erkenden işçi aramaya çıkan toprak sahibi, ilk bulduklarıyla günlüğü bir dinara anlaşır. İşçiler bağa gider ve gün başlar. Ne alacaklarını bilirler; akşamki beklentinin başlangıcında verilmiş bir söz vardır. İsa bu hikayeyle Göklerin Egemenliği’ni anlatır. Henüz kimse şikayet etmezken, kendimizi sabah kabul edilen bu anlaşmanın yanında tutmak önemlidir (Matta 20:1–2 ).

Toprak sahibi saat dokuza doğru yeniden meydana çıkar ve boş duran başka işçiler görür. Onlara hakları neyse vereceğini söyleyerek bağına yollar. Öğleyin, saat üçte ve saat beşe doğru tekrar çıkar. Günün sonuna yaklaşırken hala bekleyenlere neden bütün günü orada geçirdiklerini sorar. Verdikleri cevap kısadır: Kendilerine iş veren olmamıştır. Bağ sahibi onları da çalışmaya gönderir (Matta 20:3–7 ).

İş bulmayı beklerken günün geçişini seyretmenin kendine özgü bir yorgunluğu vardır. Çalışmaya hazır olabilirsiniz; yine de birinin size yer açmasını beklersiniz. Son işçilerin cevabı, bu bekleyişin ağırlığını duymamıza yeter. Akşama kalan vakit azalmışken bağ sahibinin çağrısı gelir. Kendilerine iş verilmemiş olan insanlar artık bağın dışından içeriye geçer. Kısa bir çalışma vakti kalmış olsa da günleri bu çağrıyla değişir (Matta 20:6–7 ).

Akşam olunca bağ sahibi kahyasına ücreti son gelenlerden başlayarak vermesini söyler. Bir saat çalışmış olanların her biri bir dinar alır. Sabah başlayanlar bunu görünce kendilerine daha fazlasının verileceğini düşünür. Beklentileri yükselmiştir; biraz sonra kendilerine uzatılan aynı miktar, bu yüzden yetersiz görünür. Sabah anlaştıkları bir dinar ellerindedir. Fakat artık o parayı, kendilerine verilen sözden çok yanlarındaki işçinin aldığıyla ölçerler (Matta 20:8–10 ).

Yakınmalarında günün sıcağını ve yükünü hatırlatırlar. Onlar gerçekten uzun süre çalışmış, son gelenlerse yalnız bir saat emek vermiştir. İtirazlarının ağırlığını duyabiliriz; yorulan insan emeğinin görülmesini ister. Yine de söyledikleri söz başka bir şeyi açığa çıkarır: Son gelenlerle bir tutulmalarına razı değillerdir. Aldıkları para azalmamışken kendilerini kayba uğramış gibi görürler. Bir başkasının payı, kendi yorgunluklarının karşılığını ellerinden almış gibidir (Matta 20:11–12 ).

Bağ sahibi içlerinden birine sabahki anlaşmayı hatırlatır. Haksızlık yapmadığını, sonuncuya da aynı miktarı vermek istediğini söyler. Sözünü yerine getirmiştir ve cömertliğinden vazgeçmez. Ardından işçiye, iyiliğini neden kıskandığını sorar. Bu soru, hesabın içinde saklı olan isteği ortaya çıkarır: Bana verilen aynı kalsa bile, ötekine daha az verilirse daha mı memnun olacağım? Bağ sahibinin iyiliği, işçinin kendisi hakkında kolayca veremeyeceği bir cevap ister (Matta 20:13–15 ).

Bu soruyu kilise hayatından uzak tutmak zordur. Yıllarca emek verdiğimiz bir yerde yeni gelen birinin içtenlikle karşılanması, bazen kendi yerimizin küçüldüğü duygusunu doğurur. Oysa ona açılan yer bizim geçmişimizi silmemiştir. Hizmetimizin görünmesini istemekle kardeşimizin daha az sevilmesini istemek birbirine karışabilir. İsa’nın benzetmesi, bu karışıklığın üstünü emeğimizle örtmemize izin vermez. Başkasına iyilik yapıldığında kendi içimizde neyin incindiğini O’nun önünde dürüstçe görebiliriz (Matta 20:10–15 ).

Petrus’un sorusu, benzetmenin öğrencilerin hayatına dokunduğu yeri gösterir. Onlar bırakmış, yürümüş ve gerçek bedeller ödemiştir; İsa bunları görüp bir vaat vermişti. Ama erken gelmiş olmaları, sonradan çağrılanlara dağıtılacak lütfun ölçüsünü belirlemelerini sağlamaz. Rab’bin kendilerine sadık olacağına güvenmek, O’nun başkalarına cömert davranmasına da alan açar. İnsanın şükrü, kardeşinin aldığı iyiliğe katılabildiğinde genişler. Yıllarca hizmet etmiş kişi, yeni gelene yer açarak Rab’bin cömertliğine katılabilir (Matta 19:27–30 ; Matta 20:1–16 ).

İsa hikayeyi sonuncuların birinci, birincilerin sonuncu olacağını söyleyerek bitirir. İşe başlama sırası, bağ sahibinin kime ne kadar iyilik yapacağını belirlemez. Bağ sahibi ilk işçilere verdiği sözü tutmuş, sonunculara da iyilik etmiştir. Bu yüzden anlatıdan işçinin ücretini azaltmak için bir gerekçe çıkmaz. Bizi düşündüren, cömertlik karşısında ne kadar çabuk kendi sıramızı savunmaya başladığımızdır (Matta 20:13–16 ).

Yer arayanların önünde canını veren Rab

Yeruşalim yolunda İsa on iki öğrencisini bir yana çeker. İnsanoğlu’nun başkahinlerin ve din bilginlerinin eline verileceğini, ölüme mahkum edileceğini anlatır. Ardından öteki uluslara teslim edilecek; O’nunla alay edilecek, kamçılanacak ve çarmıha gerilecektir. Sözlerin her biri yolculuğun ağırlığını artırır. Öğrenciler herhangi bir şehre doğru yürümemektedir. İsa üçüncü gün dirileceğini de söyler; gideceği yerdeki acıyı ve ölümün ardından gelecek yaşamı aynı açıklığın içinde duyurur (Matta 20:17–19 ).

Bu sözlerin ardından Zebedi oğullarının annesi oğullarıyla birlikte İsa’nın önüne gelir. Yere kapanıp bir dilekte bulunmak ister. İsa ne istediğini sorunca iki oğlunun O’nun egemenliğinde sağında ve solunda oturmasını diler. Anne, oğullarının Rab’be yakınlığını seçkin yerlerde oturmalarıyla görmek ister. Henüz anlatılan çarmıhla istenen yerleri yan yana duymak sarsıcıdır. İsa’nın gittiği yola katılmakla O’nun yanında kendimize önemli bir yer istemek aynı şey değildir (Matta 20:19–21 ).

İsa, ne istediklerini bilmediklerini söyler ve kendi içeceği kaseden içip içemeyeceklerini sorar. İki kardeş bunu yapabileceklerini belirtir. Böylece annenin dileği, oğullarının açık cevabı haline gelir. İsa’ya yakınlığın nasıl bir yoldan geçeceğini düşünmeden onur istemenin aceleciliği burada görünür. Kardeşlerin kendilerinden emin cevabında, henüz ağırlığı yaşanmamış bir bağlılığın sözünü duyarız. İsa sorusuyla onları oturacakları yerden, kendisiyle paylaşacakları yola çevirir (Matta 20:22 ).

Kase, hemen önce anlatılan acı ve ölümle birlikte anlaşılır. İsa Getsemani’de de bu kasenin uzaklaştırılması için dua edecek, Baba’nın isteğine boyun eğecektir. Kardeşlere kendi kasesinden içeceklerini söylerken onları acıdan korunmuş bir üstünlüğe çağırmaz. Sağında ve solundaki yerleri ise Baba’nın hazırladığı kişilere bırakır; bu yerleri verme yetkisinin kendisinde olmadığını bildirir. İki kardeş, aradıkları güvenceyi almadan O’nunla yürümeye çağrılmış olur. Kendimize ayırmak istediğimiz geleceği Baba’ya bırakmak da Mesih’e bağlılığın içindedir (Matta 20:17–23 ; Matta 26:39 ).

Diğer on öğrenci bunu duyunca iki kardeşe kızar. İsa hepsini yanına çağırır ve bütün topluluğun dinlemesi gereken sözü söyler. Ulusların önderlerinin insanlara egemen kesildiğini, ileri gelenlerin ağırlıklarını hissettirdiğini hatırlatır. Kendi öğrencilerinin arasında bu düzenin sürmesini istemez. İki kardeşin isteği ve ötekilerin öfkesi, hepsini büyüklüğün anlamını yeniden dinlemeye getirir. İsa onlara birlikte nasıl yaşayacaklarını öğretir (Matta 20:24–25 ).

Büyük olmak isteyen ötekilere hizmet edecek, birinci olmak isteyen onların kulu olacaktır. Bu söz, büyük olana arada bir alçakgönüllülük gösterisi yapmasını söylemez. Başkalarının hayatına karşı taşıdığı sorumluluğu değiştirir. Odada herkesin kendisini beklemesini isteyen kişi, şimdi kimin yardım beklediğini görmelidir. Sözünün dinlenmesine alışmış olan, bir başkasının derdini sonuna kadar dinlemeyi öğrenmelidir. İsa’nın öğrettiği büyüklük, günlük hayatta kendisinden başka insanlara açılan bu yerde görünür (Matta 20:25–27 ).

Kul sözü bu çağrının ağırlığını artırır. İsa, öne geçmek isteyen kişiyi başkalarının yararına kendini vermeye çağırır. Buyruğu duyup çevresindekilerden daha çok fedakarlık isteyen bir önder, sözün kendisine döndüğünü kaçırmış olur. Başkasını kendine hizmet ettirmeye zorlayarak bu büyüklük öğrenilemez. Öğrencinin önünde, kendisine emanet edilen gücü bir kardeşinin yükünü taşımak için kullanma yolu açılır (Matta 20:25–27 ).

İsa bunun nedenini kendi gelişini anlatarak açıklar. İnsanoğlu hizmet edilmek için değil, hizmet etmek ve canını birçokları için fidye olarak vermek için gelmiştir. Biraz önce ilan ettiği ölümün anlamını şimdi duyarız. O’nun canını vermesi, kendisine muhtaç insanları kurtaran bir armağandır. Öğrenciler, nasıl daha iyi hizmet edeceklerini öğrenirken önce kendileri için canını veren Rab’bin karşısında dururlar. Başkasına verecekleri sevginin kaynağı, Mesih’in kendilerine gösterdiği bu sevgidir (Matta 20:28 ).

Fidye sözü, özgürlüğüne kavuşan insanın kurtuluşunu anlatır; burada verilen İsa’nın kendi canıdır. Yeşaya’nın sözünü ettiği kul da canını verir, başkalarının suçlarını üstlenir ve birçoklarını aklar. Matta’nın başında İsa’nın halkını günahlarından kurtaracağı söylenmişti. Şimdi Yeruşalim’e giden Mesih, bu kurtuluşu kendi ölümüyle ilişkilendirir. Bu sözü okurken yalnız başkalarına örnek olmaya çalışan kişiyi görmeyiz; günahlarımızı üzerine alarak bizi kurtaran Mesih’i tanırız. Hizmete çağrılanların güveni, önce O’nun kendileri için yaptığına dayanır (Matta 20:28 ; Yeşaya 53:10–12 ; Matta 1:21 ).

Bu güven, hizmet ederken duyulmayı ve görülmeyi istememizi de yeniden biçimlendirir. Kendimizden verebiliriz, çünkü Rab’bin bizi kendi canını verecek kadar sevdiğini duyarız. Her iyiliğimizin hemen fark edilmesini beklemek zorunda kalmayız. Petrus’un armağanları birbirimize hizmette kullanma öğüdü de hizmetin Tanrı’nın verdiği güçle sürdüğünü hatırlatır. Kutsal Ruh’un armağanları ortak yarar için verilir; başkalarından üstün görünmek için saklayacağımız payeler haline gelemez. İsa’nın yolunda büyümek, aldığımız lütfun bir başkasına iyilik olarak ulaşmasına razı olmaktır (Matta 20:25–28 ; 1. Petrus 4:10–11 ; 1. Korintliler 12:7 ).

Yol kenarındaki çağrıyı duyan Kral

Eriha’dan ayrılırken büyük bir kalabalık İsa’nın ardından gider. Yol kenarında oturan iki kör adam O’nun geçmekte olduğunu duyar ve kendisine seslenir. O’nu Rab ve Davut Oğlu diye çağırıp hallerine acımasını isterler. Geçmekte olanın kimliği, onların yardım isteğine umut verir. Kalabalığın içinde önemli bir yer talep etmezler; ihtiyaçlarını merhamet edebilecek kişiye duyurmak isterler (Matta 20:29–31 ).

Davut Oğlu hitabı, Matta’da krallık umuduyla merhamet isteğini buluşturur. Daha önce başka iki kör adam da İsa’ya böyle seslenmişti. Yeruşalim’e girişinde aynı ad kalabalığın övgüsünde duyulacaktır. Burada ise bu unvan, yol kenarında yardım isteyen iki insanın yakarışındadır. Beklenen Kral’ın büyüklüğü, onların derdinden uzak bir görkem gibi kalmaz. Onlar umutlarını O’nun kendilerine acıyabileceğine bağlar (Matta 20:30–31 ; Matta 9:27–31 ; Matta 21:9 ).

Kalabalık onları azarlayarak susturmaya çalışır. Yardım isteyen kişinin karşısına, yardımı beklediği Rab’bin çevresindeki insanlar çıkar. Bu, İsa’nın ardından giden bir topluluğun kendisine sorması gereken ağır bir soruyu doğurur: Bizim yakınlığımız başkasının O’na seslenmesini kolaylaştırıyor mu? Adamlar daha yüksek sesle yakarmayı sürdürür. Kalabalığın azarı, merhamet isteme ihtiyaçlarını ortadan kaldırmamıştır. Sonunda İsa durur (Matta 20:29–31 ; Matta 20:31–33 ).

İsa onları çağırır ve kendileri için ne yapmasını istediklerini sorar. Biraz önce anneye yönelttiği istek sorusunu şimdi bu iki adama yöneltir. Onlar gözlerinin açılmasını ister. Az önce sesleri kesilmek istenen insanlar, artık kendi ihtiyaçlarını Rab’be söyler. İsa’nın durup sorması, onları dinlemeden geçmek isteyen kalabalığa da neyin önemli olduğunu gösterir. Bazen yardım etmenin ilk adımı, bir insanın kendi derdini söylemesine gerçekten yer vermektir (Matta 20:21 ; Matta 20:31–33 ).

İsa onlara acır ve gözlerine dokunur. O anda yeniden görmeye başlarlar. Matta’nın anlattığı, bu iki insanın hayatını değiştiren gerçek bir iyileşmedir. Sahne bunun ardından kısa ama güçlü bir hareketle tamamlanır: Adamlar İsa’nın peşinden gider. Yol kenarında otururken kendisine seslendikleri Rab, şimdi ardından yürüdükleri kişidir (Matta 20:34 ).

Bölümün başında başkasına verilen iyilik yüzünden kendi payından hoşnutsuz olan işçileri dinledik. Sonunda kendilerine acıyan İsa’nın ardından giden iki insanı gördük. Arada ise onur isteyen öğrenciler, canını başkaları için veren Rab’bin sözünü işitti. Bu sahneler, bizim de İsa’nın yanında ne aradığımızı ortaya çıkarır. O’nun cömertliğine güvenerek kardeşimizin sevincine katılabilir, bize verilen gücü onun iyiliğine yöneltebiliriz. Çünkü yolun önünde, insanların sesini duyan ve canını onlar için veren Mesih yürür (Matta 20:1–28 ; Matta 20:20–34 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Sabah başlayan işçilerin hangi sözü size haklı geliyor? Bağ sahibinin cevabını dinleyince aynı söz hakkında düşünceniz nasıl değişiyor? Elimize geçen aynı şey, başkasının payını görünce neden yetersiz gelebilir?
Uzun zamandır emek verdiğiniz bir yere yeni katılan birinin kabul görmesi size neler hissettirir? Kendi emeğinizin görülmesini istemekle onun sevincine katılmak nerede çatışabilir? Benzetmede bu konuda yeniden duymak istediğiniz söz hangisi?
İsa çarmıhtan söz etmişken iki kardeş için sağında ve solunda yer isteniyor. Kendinizi onların yanında düşünün: Rab’be yakınlıktan ne bekliyor olurdunuz? İsa’nın kaseyi ve Baba’nın hazırladığı yerleri anması bu beklentiyi nasıl etkiler?
İsa’nın öğrettiği büyüklük, bir evde veya kilisede hangi günlük davranışlarda fark edilir? Canını bizim için vermesi, yardım ederken taşıdığımız beklentilere nasıl dokunur? Hizmet gördüğünüz bir kişinin davranışı üzerinden konuşabilirsiniz.
Kalabalığın içinde olsaydınız iki adamın seslenişi dikkatinizi nasıl etkilerdi? İsa’nın durması ve sorması size ne gösteriyor? Gözleri açılan adamların O’nun ardından gitmesi, bu karşılaşmayı yalnız yardım almak hakkında okumamızı nasıl değiştiriyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

1. Başkasının sevincine yer açın. Birine verilen fırsat yüzünden içinizin daraldığı bir anı hatırlayın. Kendi hakkınızın gerçekten eksilip eksilmediğine bakın. Kıskançlık gördüğünüz yerde onu haklı çıkarmaya çalışmadan Rab’be söyleyin. Ardından o kişinin sevincine içtenlikle katılabileceğiniz bir söz veya davranış bulun. Rab’bin size yaptığı iyilikleri anmak, kardeşinizin aldığını da sevinçle karşılamanıza yardım etsin (Matta 20:8–16 ).

2. Tecrübenizi yeni gelenle paylaşın. Topluluğunuza yeni katılan birinin bir işi öğrenmesine yardım edin. Ona her ayrıntıda sizin onayınızı beklemeyeceği gerçek bir sorumluluk alanı açın. Sorularını küçümsemeden dinleyin ve onun bildiklerinden de öğrenmeye açık olun. Yıllardır yaptığınız işi başka birinin yapabilmesi, emeğinizin boşa gittiği anlamına gelmez. Birlikte hizmet edebilmenin sevincine alışmak için kendinize zaman tanıyın (Matta 20:1–16 ).

3. Yetkinizi yük taşımak için kullanın. Sorumlu olduğunuz bir işte en yorucu kısmı kimin üstlendiğine bakın. O kişiye neyin ağır geldiğini sorun. Kendi payınıza düşen işi, bunun fark edilmesini şart koşmadan üstlenin. Tanrı’nın verdiği güce ve Ruh’un topluluğa sunduğu armağanlara güvenerek birbirinize destek olun. Hizmetin sonunda yalnız işin bitip bitmediğine değil, birlikte çalıştığınız kişinin nasıl olduğuna da dikkat edin (Matta 20:25–28 ; 1. Petrus 4:10–11 ; 1. Korintliler 12:7 ).

4. Mesih’in size verdiğini hatırlayın. Hizmetlerinizi saymadan önce İsa’nın sizin için canını verdiği söz üzerinde durun. O’na minnettarlığınızı kendi sözlerinizle söyleyin. Başka biri tarafından fark edilmediğiniz için büyüttüğünüz kırgınlık varsa bunu O’nun önüne getirin. Yerinizin ve geleceğinizin Rab’bin elinde olduğuna güvenerek yapmanız gerekeni yapın. Bu güven, gerektiğinde yardımı kabul etmenize ve dinlenmenize de yer açsın (Matta 20:28 ).

5. İhtiyacı kişinin kendisinden dinleyin. Yardım etmek istediğiniz kişinin neye ihtiyaç duyduğunu sorun ve cevabına zaman verin. Onun anlattıklarını önceden seçtiğiniz çözüme sığdırmaya çalışmayın. Hastaysa ve dua edilmesini istiyorsa, şifa vermeye gücü yeten İsa’ya güvenerek onunla dua edin. Duanın karşılığını Rab’be emanet ederken o kişiye eşlik etmeyi sürdürün. Yapabileceğiniz somut yardımı da sunun; sevginiz yalnız konuştuğunuz anla sınırlı kalmasın (Matta 20:29–34 ).

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: (Matta 20 ; Matta 19:27–30 ; Matta 26:39 ; Yeşaya 53:10–12 ; Matta 1:21 ; Matta 9:27–31 ; Matta 21:9 ). Tam bölüm ve belirtilen kanonik bağlantılar.
Barclay M. Newman ve Philip C. Stine, A Handbook on the Gospel of Matthew, UBS, 1988. TIPs üzerinden Matta 20:15, Matta 20:23 ve Matta 20:28 açıklamaları: kıskançlık ve cömertlik, Baba’nın hazırladığı yerler, hizmet ve fidye. Yalnız belirtilen notlar kullanıldı.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım