Yuhanna 5 — Yaşama Gelmek İstemeyenler

Yuhanna 5. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Otuz sekiz yıldır hasta olan adam yürümeye başlar. Taşıdığı şilte, biraz önce kalkamadığı yerde şimdi ayakta olduğunu gösterir. Fakat bu iyileşme İsa’nın kimliği hakkında büyüyen bir çatışmanın başlangıcı olacaktır. Gün Şabat’tır ve Yahudi yetkililer adama şiltesini taşımasının yasak olduğunu söyler. İsa yaptığını Babası’nın süren işiyle açıkladığında, karşısındakiler O’nu öldürmek için daha çok gayret eder. Yuhanna 5 bu çatışmanın içinden yaşamı kimin verdiğini, yargı yetkisinin kimde olduğunu ve Kutsal Yazılar’ın kime tanıklık ettiğini açıklar. Havuzun yanında duyulan sözün yetkisi, bölüm ilerledikçe mezarlardakilerin bile işiteceği Oğul’un sesi olarak tanıtılır.

01 — METNİ ANLAYIN

İyileşen adamın ardından büyüyen çatışma

Önceki bölümde İsa Celile’deydi; şimdi bir bayram nedeniyle Yeruşalim’e gelir. Yuhanna bizi Koyun Kapısı yakınındaki Beytesta Havuzu’na götürür. Beş eyvanın altında kör, kötürüm ve felçli insanların oluşturduğu bir kalabalık vardır. İsa’nın karşılaştığı adam, bu insanların arasında otuz sekiz yıldır hasta olan biridir (5:1–5).

İsa adamı görür ve uzun zamandır hasta olduğunu anlayarak iyi olmak isteyip istemediğini sorar. Adam, su çalkandığında kendisini havuza indirecek birinin bulunmadığını anlatır. Kendisi girmeye çalışırken başka biri ondan önce inmektedir. Cevabı, beklediği iyileşmeye neden ulaşamadığını açıklar. İsa’nın bundan sonra söyleyeceği söz, adamın anlattığı suya yetişme engelini aşan bir yetki taşıyacaktır (5:6–8).

İsa kalkmasını, şiltesini toplamasını ve yürümesini buyurur. Adam hemen iyileşerek söyleneni yapar. Olayın gerçekleşmesi uzun bir hazırlığa veya başka bir kişinin onu suya indirmesine bağlanmaz. Hasta adama yönelen İsa’nın sözü etkisini o anda gösterir. Önceki bölümde uzaktaki çocuğa yaşam veren kişi, burada da hastanın önünde konuşarak onu ayağa kaldırır (4:50–53; 5:8–9).

Yuhanna, o günün Şabat olduğunu iyileşmenin ardından belirtir. Yetkililer adamın şiltesini taşımasına itiraz eder; adam ise kendisini iyileştirenin bunu yapmasını söylediğini açıklar. Böylece aynı şilte, hem verilen buyruğa karşılığın hem de itirazın konusu olur. Yetkililerin sorusu artık bu buyruğu kimin verdiğine yönelmiştir. İsa kalabalıktan ayrıldığı için adam başlangıçta O’nun kim olduğunu söyleyemez (5:9–13).

İsa daha sonra adamı tapınakta bulur ve ona günahı bırakmasını söyler. İyileşmesinin ardından verilen bu uyarı, karşılaştığı merhamete nasıl cevap vereceğiyle ilgilidir. Başına daha kötü bir şey gelmemesi için günahı sürdürmemelidir. Bedeni ayağa kaldıran İsa, aynı kişiyi Tanrı önündeki hayatı hakkında da uyarmaktadır. Ardından yaşam ve yargı hakkında konuşacak olması, bu karşılaşmadaki çağrının ağırlığını artırır. Bölümün ilk sahnesinde verilen iyileşme, sonrasındaki tövbe çağrısıyla birlikte anlatılmıştır (5:14, 24–29).

Müjde’nin ilerleyen bölümünde öğrenciler doğuştan kör bir adamın durumunu onun veya ailesinin günahıyla açıklamak isteyecektir. İsa o karşılaşmada dikkatlerini Tanrı’nın işlerine yöneltir. Beytesta’daki kişiye günahı bırakma uyarısı verilirken, doğuştan kör kişinin durumu için öğrencilerin ileri sürdüğü nedenler kabul edilmez. Her iki olayda da hastanın durumunu açıklayan son söz İsa’ya aittir; bu yüzden bir sahnedeki uyarıyı ötekinin verdiği cevabı silerek genelleştiremeyiz (5:14; 9:1–4).

İyileşen adam yetkililere kendisini iyileştirenin İsa olduğunu bildirir. Bunun ardından anlatı doğrudan İsa’ya yönelen zulmü açıklar. İtiraz, Şabat günü böyle işler yapmasına karşıdır. İsa karşılığını Babası’nın çalışması ve kendi çalışması arasındaki bağla verir. Kuyunun başında Baba’nın işini tamamlamaktan söz eden İsa, şimdi yaptığı iyileştirmeyi Babası’yla ilişkisi içinde açıklar (4:34; 5:15–17).

Yetkililerin O’nu öldürme isteği bu cevapla güçlenir. Yuhanna bunun nedenini, İsa’nın Tanrı’ya kendi Babası diyerek kendisini Tanrı’ya eşit kılmasıyla açıklar. Havuz başındaki iş böylece İsa’nın kimliğinden ayrı değerlendirilemez. Çatışma, bir şiltenin taşınmasından Baba ile Oğul’un ilişkisine kadar ilerlemiştir. İsa’nın bundan sonra söylediği her şey, yaşam veren bu işin nasıl bir yetkiyle gerçekleştiğini açıklayacaktır (5:17–18).

Baba’nın işi, Oğul’un sesi ve ölümden yaşama geçiş

İsa cevabını Baba’nın yaptığı işler üzerinden verir. Oğul, Baba’nın yaptığını görmeden kendiliğinden bir şey yapamaz; Baba ne yaparsa Oğul da aynısını yapar. Yaptıkları arasındaki bu birlik, biraz sonra yaşam vermek ve yargılamakla açıklanacaktır. İsa’nın sözü, Şabat günü yaptığı işe karşı çıkan yetkililere verilmiş cevaptır. Yetkililerin Tanrı’ya eşitlik nedeniyle karşı çıktığı Oğul, Baba’nın bütün işlerine katıldığını bildirir. O’nun yetkisini tanımak, gerçekleştirdiği işi Baba’yla bu benzersiz ilişkisi içinde görmeyi gerektirir (5:18–19).

Baba Oğul’u sever ve yaptıklarının hepsini O’na gösterir. Bu sevgi içinde açıklanan işler, bir hastanın kalkıp yürümesinden ölülerin dirilmesine kadar uzanır. İsa, Baba nasıl ölüleri diriltip yaşam veriyorsa kendisinin de dilediği kişilere yaşam verdiğini söyler. Yaşamı dağıtması Oğul’un kendi dileyişiyle birlikte anılır; havuzun yanında görülen yetki, şimdi ölüm karşısındaki bu egemenlikle açıklanır (5:20–21).

Yaşam verme yetkisinin ardından bütün yargılama işinin Oğul’a verildiği açıklanır. Bunun amacı, herkesin Baba’yı onurlandırdığı gibi Oğul’u da onurlandırmasıdır. Baba’ya yöneliş ile Oğul’a verilen karşılık aynı cümlenin içinde birbirine bağlanır. Oğul’u onurlandırmayan, O’nu gönderen Baba’yı da onurlandırmamaktadır. İsa’nın kimliğini tanımak bu nedenle bölümün yan sorusu değildir; Tanrı’ya nasıl karşılık verildiğini belirleyen temel meseledir (5:22–23).

İsa kendi sözünü işitip kendisini gönderene iman eden kişinin sonsuz yaşama sahip olduğunu bildirir. Aynı kişiye yargılanmayacağını ve ölümden yaşama geçtiğini de söyler. Üç açıklama, iman edenin durumunu aynı güvence içinde anlatır. Yaşam geleceğe bırakılmış bir beklentiden önce, şimdi sahip olunan armağan olarak duyurulur. Ölümden geçiş gerçekleşmiştir; yargı karşısında verilen güvence de hüküm yetkisini elinde tutan Oğul’un sözüdür. Bu vaadi dinleyen kişi, umudunu yaşamı veren ve yargılayan aynı Mesih’e bağlar (5:24).

Ardından gelen saat açıklamasında hem beklenen hem de başlamış olan bir gerçek duyulur. Tanrı Oğlu’nun sesini işiten ölülerin yaşayacağı saat gelmektedir ve gelmiştir. Bu söz, önceki cümledeki ölümden yaşama geçişle birlikte okunduğunda, Oğul’un çağrısıyla şimdi alınan yaşamı açıklar. İsa’nın konuştuğu sırada insanlara sunduğu sonsuz yaşam gerçektir. Beytesta’da etkisi görülen sözü, şimdi kendisini dinleyenlere yaşam çağrısı olarak ulaşır (5:24–25).

İsa, Baba’nın kendisinde yaşam olduğu gibi Oğul’a da kendisinde yaşam olma özelliğini verdiğini açıklar. Önceki cümlelerde Oğul’un yaşam vermesinden söz edilmişti; şimdi bu yetkinin kendi kimliğiyle bağı bildirilir. Müjde’nin başı Oğul’u başlangıçtan beri Tanrı’yla birlikte ve Tanrı olan Söz olarak tanıtmış, yaşamın O’nda bulunduğunu söylemişti. Yaşamın Oğul’da bulunması, Baba’yla ilişkisi içinde sahip olduğu Tanrısal kimliği açıklar. Baba ile Oğul’un ilişkisi içinde tanıtılan kişi, insanların ışığı olan yaşamın kendisinde bulunduğu ebedi Söz’dür. Dilediği kişiye yaşam verebilmesi bu kimliğinin işlerindeki görünüşüdür (1:1–4; 5:21, 26).

Yargı yetkisi açıklanırken İsa’nın İnsanoğlu oluşu da belirtilir. Bundan sonra mezarlarda bulunan herkesin O’nun sesini işiteceği gelecek saat anlatılır. Şimdi imanla alınan yaşamın ardından, bütün ölülerin mezarlarından çıkması hakkında konuşulur. İyilik yapanların yaşamak, kötülük yapanların yargılanmak üzere dirilişi açıkça ayrılır. Oğul’un yetkisi hem şu an kendisini işiten kişiyi hem de gelecekte bütün insanları ilgilendirir (5:27–29).

Daniel’de toprakta uyuyanların uyanışı, sonsuz yaşamla utanç ve sonsuz iğrençlik arasındaki ayrımla anlatılmıştı. Yuhanna 5 bu diriliş ve yargı beklentisini, mezardakilerin işiteceği İnsanoğlu’nun sesiyle ilişkilendirir. Tanrı’nın son kararı, İsa’nın kimliğinden bağımsız bir gelecek olarak bırakılmaz. Havuzun yanında bir kişiye konuşan Oğul, bütün mezarlara ulaşacak yetkinin sahibidir. Bu bağ, baştaki iyileşmenin neden yalnız geçmişte kalmış tek bir yardım olayı olarak okunamayacağını gösterir (Daniel 12:2; Yuhanna 5:27–29).

İsa dirilişi anlatırken insanların yaptıkları arasındaki iyilik ve kötülük ayrımını açık bırakır. Aynı konuşmanın içinde yaşamın Oğul’un sözünü işitip gönderene iman edene ait olduğunu da söylemiştir. Üçüncü bölüm bu bağın nasıl anlaşılacağına yardım eder: Kötülük yapan ışığa gelmekten kaçarken gerçeği uygulayan ışığa gelir ve yaptıklarının Tanrı’ya dayanarak yapıldığı görünür olur. İnsanın işleri, Tanrı’nın tanıklığına verdiği karşılıkla birlikte açığa çıkar. Yaşam Oğul’un armağanıdır; Tanrı’nın verdiği bu yaşam, insanın gerçeği nasıl karşıladığını da belirler. Dirilişte iyilikle kötülüğün ayrılması, şimdi duyurulan iman ve yaşam çağrısının ahlaki ağırlığını tamamlar (3:19–21; 5:24, 29).

İsa adil yargısının gerekçesini, kendisini gönderenin isteğini yerine getirmesinde gösterir. Konuşmanın başında yapılan işler için söylediği kendiliğinden davranmama sözü burada yargıyla ilgili olarak yeniden duyulur. Baba ile Oğul’un birliği böylece hem verilen yaşamda hem de verilen hükümde açıklanır. Şabat itirazıyla başlayan konuşmanın sonunda İsa’nın işi, yaşam armağanı ve yargısı aynı gönderilişin içinde anlaşılır (5:19, 30).

Yazıları araştırıp tanıklık ettikleri kişiye gelmemek

İsa şimdi kendisi hakkında tanıklık edenleri anlatır. Kendi tanıklığının tek başına bırakılmadığını, başka bir tanığın bulunduğunu söyler. Karşısındaki kişilerin Yahya’ya gönderdikleri adamları hatırlatır; Müjde’nin ilk bölümünde bu soruşturma anlatılmıştı. Yahya’nın görevi gerçeğe tanıklık etmekti. İsa bu tanıklığı anarken, bunu dinleyenlerin kurtulması için söylediğini açıklar (1:19–34; 5:31–34).

Yahya’nın yanan ve ışık saçan bir çıra diye anılması, öncünün görevini görünür kılar. Karşısındakiler onun ışığında bir süre coşmak istemiştir. İsa ise Yahya’nın tanıklığından daha büyük olan tanıklığa, Baba’nın tamamlaması için kendisine verdiği işlere yönelir. Yaptığı işler, kendisini Baba’nın gönderdiğini bildirmektedir. Başlangıçtaki iyileştirme de bu bölümde İsa’nın kimliği hakkında dinlenmesi gereken işler arasında yer alır (5:35–36).

Baba’nın kendisi de Oğul hakkında tanıklık etmiştir. İsa karşısındakilerin Baba’nın sesini işitmediğini ve suretini görmediğini söyler. Sonraki açıklama, sözünün onlarda yaşamamasını gönderdiği kişiye iman etmemeleriyle ilişkilendirir. Böylece tanıklığı reddetmek yalnız geçmişte duyulmuş bir haberi kabul etmemek olarak kalmaz. Baba’nın sözüne sahip olduklarını düşünenlerin, O’nun gönderdiği kişi karşısındaki gerçek durumu açığa çıkar (5:37–38).

Kutsal Yazılar’ı araştırmaları bu soruyu daha keskin hale getirir. İsa onların bu yazılar aracılığıyla sonsuz yaşama sahip olduklarını düşündüklerini söyler. Aynı yazıların kendisine tanıklık ettiğini de açıklar. Fakat kendileri yaşama kavuşmak için O’na gelmek istememektedir. Yazıları inceleme ile yazıların tanıklık ettiği kişiye yönelme arasındaki kopukluk, bölümün başlığında duyulan reddediştir (5:39–40).

Bölümün başında hasta adam İsa’nın kim olduğunu bilmiyordu. Şimdi Kutsal Yazılar’ı araştıran kişilerin, karşılarında konuşanın kimliğini tanımaya nasıl direndiği açıklanır. İki sahne arasında bilgiye ilişkin bu fark vardır; fakat İsa’nın işi ve sözü her ikisinde de kendisini tanıtır. Dinleyenlerin elindeki Yazılar da aynı kişiye yöneldiğinden, yaşama gelmeyi reddetmeleri kendilerine ulaşmış tanıklıktan bağımsız değildir (5:13, 36–40).

İsa insanlardan övgü kabul etmediğini söylerken karşısındakilerin içinde Tanrı sevgisinin bulunmadığını da bildirir. Babası’nın adına gelmiştir, fakat kabul edilmemektedir. Buna karşılık kendi adına gelen bir başkasını kabul edeceklerini söyler. Onların birbirlerinden övgü almasıyla tek Tanrı’nın övgüsünü aramayışı, iman etmeyişlerini açıklayan neden olarak ortaya konur. İsa’nın kimliğine karşı direnç, aralarında kurdukları onay ilişkisiyle birlikte açığa çıkar (5:41–44).

Konuşmanın sonunda Musa, umut bağladıkları halde kendilerini suçlayan kişi olarak anılır. İsa, Musa’ya iman etmiş olsalardı kendisine de iman edeceklerini söyler. Çünkü Musa O’nun hakkında yazmıştır. Kendisini Musa’nın karşısına bağımsız bir kurtuluş yolu olarak koymaz; Musa’nın yazılarının kendi kimliğine tanıklık ettiğini açıklar. Bu yüzden Musa’ya bağlılık iddiası, İsa’ya verilen karşılıktan ayrı değerlendirilemez (5:45–46).

Son soru, Musa’nın yazılarıyla İsa’nın sözlerini yeniden birleştirir. O yazılara iman etmeyenlerin İsa’nın sözlerine nasıl iman edeceği sorulur. Hasta adamı ayağa kaldıran yetkinin sahibi, konuşmanın sonunda da dinleyenleri kendisine gelmeye çağıran kişidir. Baba’nın işleri, Yahya ve Kutsal Yazılar’ın tanıklığı O’nun kimliğini açıklamıştır. Bölüm, ölümden yaşama geçiş vaadini duyan okuru da bu tanıklığın önünde bırakır (5:24, 39–47).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Adamın havuza inemeyişini anlatması, İsa’nın buyruğu ve şiltesini taşıması nasıl birbirine bağlanıyor (5:6–13)? İyileştirme, ilerleyen tartışmada İsa’nın kimliği hakkında hangi soruyu doğuruyor?
İsa’nın Baba’nın yaptığı her şeyi yapması, Baba’nın O’nu sevmesi ve yaşam vermesi birlikte ne açıklıyor (5:19–23)? Oğul’un Baba gibi onurlandırılması bu ilişkinin neresinde yer alıyor?
Ölümden yaşama geçmiş olmak, gelen ve gelmiş olan saat, ardından mezarlardaki herkesin dirilişi nasıl ayrılıyor (5:24–29)? Bu açıklamalar İsa’nın sesini işitmenin şimdi ve gelecekteki ağırlığını nasıl gösteriyor?
Yahya’nın tanıklığı ile Baba’nın verdiği işler ve Kutsal Yazılar’ın tanıklığı hangi sırayla anlatılıyor (5:31–40)? Yazıları araştıran kişilerin yaşama gelmek istememesi, tanıklıkla karşılık arasında nasıl bir kopukluk gösteriyor?
Birbirinden övgü alma, Tanrı’dan gelen övgüyü aramama ve Musa’ya umut bağlama nasıl aynı konuşmanın içinde yer alıyor (5:41–47)? İsa, Musa’nın yazılarına imanla kendi sözlerine iman arasında hangi bağı kuruyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Yaşam veren Oğul’un sözünü işitin. İsa kendisine kulak verip gönderene iman eden kişinin sonsuz yaşama sahip olduğunu açıklıyor. Bölümü okurken bu vaadin size tanıttığı kişiye yönelin. Yaşam umudunuzu, Baba’nın gönderdiği ve ölüleri dirilten Oğul’a bağlayın. Ölümden yaşama geçişi bildiren sözünü imanla karşılayın.
Baba’yı onurlandırdığınız gibi Oğul’u onurlandırın. İsa kendisine verilen karşılıkla Baba’ya verilen karşılığı birbirine bağlıyor. O’nun işlerini ve sözlerini bu açıklaması içinde düşünün. İbadetinizde Baba’nın gönderdiği Oğul’un kimliğini ikrar edin. Yaşamı ve yargıyı elinde tutan Mesih’e güvenle yönelin.
İsa’nın günahı bırakma uyarısını ciddiye alın. Tapınaktaki karşılaşmada iyileşmiş adam bu çağrıyı işitiyor. Siz de okuduğunuz uyarının önünde kendi hayatınızı düşünün. Mesih’in gösterdiği merhamete günahı sürdürme gerekçesi aramadan karşılık verin. Yaşam ve yargı hakkında konuşan Rab’be tövbeyle yönelin.
Kutsal Yazılar’ın tanıttığı Mesih’e gelin. İsa Yazıları araştıran kişilere bu yazıların kendisine tanıklık ettiğini söylüyor. Musa’nın yazılarıyla Oğul’un sözleri arasında kurduğu bağı yeniden okuyun. Tanrı’nın Sözü’nü dinlerken tanıklık ettiği kişinin kimliğini ve çağrısını izleyin. Yazıların tanıklık ettiği Mesih’e imanla karşılık verin.
Tanrı’dan gelen övgüyü arayın. İsa, birbirinden övgü alırken Tanrı’nın övgüsünü aramayanların iman etmeyişini açıklıyor. Kendi karşılığınızı da O’nun bu sözü önünde değerlendirin. İnsanların onayını Mesih’e yönelişinizin belirleyicisi haline getirdiğiniz yerde tövbe edin. Güveninizi Baba’nın gönderdiği ve tanıklık ettiği Oğul’a bağlayın.
Diriliş ve yargı haberini Oğul’un yetkisi içinde dinleyin. Mezarlardaki herkesin O’nun sesini işiteceği gün bildiriliyor. Geleceğinizi bu sözü söyleyen Mesih’i tanıyarak düşünün. Yaşamı şimdi veren kişinin son yargının da sahibi olduğunu ciddiye alın. Umudunuzu ölümden yaşama geçiren güvenilir vaadine dayandırın.

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Yuhanna 5, ana bölüm.
Yuhanna 1, Yuhanna 3 ve Yuhanna 4: Söz’deki yaşam, Yahya’nın tanıklığı, ışık ve yapılan işler, Baba’nın işi ve İsa’nın sözüne güven.
Yuhanna 9:1–4: doğuştan kör adam hakkında günah sorusuna verilen cevap.
Daniel 12:2: diriliş, sonsuz yaşam ve yargı beklentisi.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Beytesta Havuzu: Beş Eyvanlı Bir Yapının İzinde: iyileşmenin geçtiği yapıyı, kazı izlerini ve farklı dönemlerin ayrımını incelemek için.
Şabat Günü Nasıl Yaşanırdı? Dinlenme, İş ve Merhamet: Şabat’ın tarihsel çevresini ve iyileştirmelerle doğan tartışmaları incelemek için.
Bayram İçin Yeruşalim’e Gitmek: Kalabalıklar ve Hazırlıklar: bölümün başındaki yolculuğun bayram ve kent çevresini tanımak için.
Vaftizci Yahya — Çölde Ses, Krala Karşı Söz: İsa’nın hatırlattığı öncünün tanıklığını daha geniş hayatı içinde izlemek için.
Musa — Kurtuluş, Yasa ve Sınır: bölümün sonunda yazıları anılan Musa’nın hizmetini ve Tanrı’nın kurtarışındaki yerini incelemek için.

Çalışmalarım