Yuhanna 20 — Rabbimi Gördüm

Yuhanna 20. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Mecdelli Meryem mezarın girişindeki taşın kaldırıldığını görüyor. Haberi koşarak götürdüğünde söylediği şey, İsa’nın dirildiği değil, bedeninin alındığı oluyor. Mezara konulan Rab’bin şimdi nerede olduğunu bilmediğini söylüyor. Petrus’la diğer öğrenci de onun haberini duyunca mezara koşuyor. Diriliş sabahı, ilk anda her şeyi kavrayan öğrencilerin sevinçli açıklamasıyla başlamıyor; gördüklerini anlamaya çalışan insanların hareketleriyle ilerliyor.

Anlatı ilerledikçe aynı insanlar bambaşka bir haber taşıyor. Meryem Rab’bi gördüğünü söylüyor, öğrenciler de Tomas’a aynı tanıklığı veriyor. Bu değişimi meydana getiren, mezarın boşluğu hakkında daha kullanışlı bir düşünce bulmaları değil, dirilmiş İsa’nın kendisini onlara tanıtmasıdır. İsa konuşuyor, yaralarını gösteriyor ve öğrencilerine görev veriyor. Bölümün sonunda yazılı tanıklığın amacı açıklandığında, okur da bu karşılaşmaların dışında bırakılmıyor: Anlatılanlar, İsa’ya iman ederek O’nun adıyla yaşaması için kendisine ulaştırılıyor.

01 — METNİ ANLAYIN

Alınmış beden haberinden yaşayan Rab’bin tanıklığına

Haftanın ilk günü henüz karanlıkken mezara gelen Meryem, kaldırılmış taşı görür. İlk açıklaması, birilerinin Rab’bi başka yere götürdüğüdür. Anlatıcı bu açıklamayı dirilişin doğru haberi diye onaylamaz; Meryem’in o sırada düşündüğünü aktarır. Bir önceki bölümde bedenin nereye konulduğunu bilen okuyucu, şimdi onun orada bulunmayışını Meryem’le birlikte görür. Bu boşluğun ne anlama geldiği, bölümde yaşanacak karşılaşmalarla açıklığa kavuşacaktır (Yuhanna 20:1–2).

Petrus’la öteki öğrencinin birlikte koşması, habere verdikleri ilk karşılıktır. Öteki öğrenci daha önce varır ve içeri eğilip bezleri görür, fakat mezara girmez. Ardından gelen Petrus içeri girer; keten bezlerle başa sarılmış peşkirin ayrı yerde durduğunu görür. Yuhanna’nın dikkatini verdiği şey artık yalnız taşın kaldırılması değildir. Bedeni sarmış olan eşyalar oradadır, beden ise yoktur (Yuhanna 20:3–7).

Bu ayrıntılar, anlatıyı bedenin kaybolduğuna ilişkin söylenti düzeyinde bırakmaz. Mezara gelenler içeride gördüklerini ayırt edebilecek kadar yakından bakmaktadır. Bununla birlikte bezlerin nasıl bırakıldığına ilişkin olayın kendisi anlatılmaz. Yuhanna’nın tanıklığı, mezarda bulunanları ve oraya gelenlerin karşılığını bildiği sınırlar içinde aktarır; dirilişin nasıl gerçekleştiğini hayali bir sahneyle tamamlamaz.

İlk varan öğrenci de içeri girer, görür ve iman eder. Ardından anlatıcı öğrencilerin dirilişi bildiren Kutsal Yazı’yı henüz anlamadıklarını söyler. Bu iki cümleyi birlikte okumak önemlidir: Gerçek bir iman karşılığı verilmiştir, fakat anlayış henüz tamamlanmamıştır. Gördüğü işarete verilen cevapla Yazı’nın bütün anlamını kavramak aynı anda aynı ölçüde gerçekleşmez. Öğrencilerin eve dönüşüyle mezardaki ilk sahne kapanır; Meryem’in karşılaşması anlatıyı ileri götürür (Yuhanna 20:8–10).

Meryem mezarın dışında ağlarken eğilip içeri bakar. İki meleğin biri bedenin yatmış olduğu yerin başucunda, diğeri ayakucundadır. Niçin ağladığını sorduklarında verdiği cevap, Rab’bin alındığına ilişkin önceki düşüncesini sürdürür. Melekleri görmüş olması, olanları kendiliğinden doğru anlamasına yetmemiştir. Yuhanna onun gözyaşlarıyla habersizliğini birlikte anlatır, fakat kederi hakkında bütün insanlar için geçerli bir ruhsal teşhis koymaz (Yuhanna 20:11–15).

Arkasına döndüğünde İsa’yı da görür ve tanımaz. İsa’nın niçin ağladığını, kimi aradığını sorması üzerine onu bahçıvan sanır. Verdiği cevap hala bir bedenin yerini öğrenmeye yöneliktir. Karşısında yaşayan Rab dururken o, ölmüş Rab’bin nereye konulduğunu sormaktadır. Meryem’in sonunda bildireceği haber, bu ilk beklentinin tekrarı olmayacaktır.

İsa ona adıyla seslenince Meryem döner ve öğretmenine hitap eder. Tanıma anının merkezinde İsa’nın kendi girişimi vardır. Mezarın taşını, bezleri, melekleri ve karşısındaki kişiyi gören Meryem şimdi Rab’bin kendisine yönelen sözünü işitir. Kendisini tanıtan İsa, onun arayışına beklemediği cevabı vermiştir. Öğretmenine kavuşması, biraz sonra taşıyacağı tanıklığın da başlangıcı olur (Yuhanna 20:16–18).

İsa’nın Meryem’e dokunmamasını söylemesi, Baba’ya henüz çıkmamış oluşuyla birlikte verilir. Bu sözün ardından Meryem’in ne yapacağı açıklanır: Kardeşlerine gidecek ve İsa’nın Baba’ya çıkacağı haberini iletecektir. Böylece karşılaşma, İsa’yı mezarın yanında bulup orada kalmakla sonuçlanmaz. Dirilmiş Rab kendi gidişini bildirir ve Meryem’i konuşmak üzere gönderir. Bölümün ilerleyen kısmında Tomas’ın yaralara dokunmaya çağrılması da bu özel sözü her türlü bedensel temasın genel yasağı gibi okumaktan alıkoyar.

Öğrencilerin kardeşler diye anılması, İsa’yla ilişkilerinin sürdüğünü gösterir. Baba’ya ilişkin sözde ise İsa kendisininkiyle onlarınkini ayrı ayrı ifade eder. Oğul’un Baba’yla benzersiz ilişkisi korunurken öğrencilerin de aynı Baba’ya ait oluşu açıklanır. İsa’nın Tanrısı’ndan söz etmesi, biraz sonra Tomas’ın O’na Tanrım diye seslendiği bölümün içinde bulunur. Yuhanna bu iki ifadeyi karşıt ikrarlar gibi sunmaz; Baba’ya dönen Oğul’u ve Oğul’un gerçek kimliğini birlikte tanıtır.

Meryem’in öğrencilere götürdüğü haber, baştaki haberinden açıkça farklıdır. Önce bedenin nerede olduğunu bilmediğini söylemişti; şimdi Rab’bi gördüğünü bildirir. Yalnız gördüğü kişiyi anmakla da kalmaz, O’nun söylediklerini aktarır. Tanıklığın içeriğini kendi ilk açıklaması belirlememiş, Rab’bin kendisi değiştirmiştir.

Esenlik sözüyle başlayan gönderiliş

Aynı gün akşam öğrenciler yetkililerden korktukları için kapıları kapalı bir yerde bulunur. İsa gelip ortalarında durur ve esenlik diler. Yuhanna kapıların kapalı olduğunu vurgular, fakat İsa’nın gelişinin fiziksel biçimini açıklamaz. Anlatının dikkati, gelenin kim olduğunda ve öğrencilerine ne verdiğindedir. Ellerini ve böğrünü gösterdiğinde öğrenciler Rab’bi görüp sevinir (Yuhanna 20:19–20).

Öğrencilerin sevinci, İsa'nın ayrılış konuşmasında verdiği sözün ışığında okunabilir. Onlara kendilerini yeniden göreceğini ve yüreklerinin sevineceğini söylemişti. Çarmıhın ardından kapalı bir yerde toplanan kişiler şimdi bu sözün gerçekleşmesine tanık olur. Yuhanna'nın anlattığı sevinç, Rab'bin geri dönüp kendisini göstermesine bağlıdır. Böylece önceki kederle yeni sevinç arasındaki bağı kuran, öğrencilerin zaman içinde kendiliğinden güç toplaması değil, İsa'nın yerine gelen sözüdür (Yuhanna 16:22).

Gösterilen yaralar, karşılarındaki kişinin çarmıha gerilen aynı İsa olduğunu ortaya koyar. Ölümünün iziyle dirilmiş varlığı aynı bedende tanınır. Bu nedenle öğrencilerin sevinci, geçmişte ölen öğretmenlerini hatırlayarak kendilerini avutmalarından daha somuttur. Rab aralarındadır ve onlarla konuşmaktadır. Çarmıhın gerçekliği nasıl önceki bölümün tanıklığında korunduysa, burada da o çarmıhtan geçen kişinin yaşadığı bildirilir.

İsa esenlik sözünü tekrar ederken gönderme buyruğunu ekler. Öğrenciler, Baba tarafından dünyaya gönderilmiş olan Rab’bin buyruğuyla yola çıkacaktır. Öğrencilerin görevi kendi girişimlerinden başlamaz; dirilmiş Rab onları gönderir. İsa’nın dünyaya getirdiği sözün tanıklığı şimdi onlar aracılığıyla devam edecektir. Esenliğin verildiği topluluk, aynı konuşmada görev alan topluluktur (Yuhanna 20:21–23).

O, Baba’nın verdiği görevini tamamlamış Rab olarak onları göndermektedir. Elçiler, kendi adlarına yeni bir kurtuluş kaynağı kurmaya değil, O’nun tanıklığını taşımaya yönelir. Gönderilişlerinin yetkisi ve konusu Mesih’ten gelir. Böylece bölümün sonundaki yazılı tanıklık da bu görevin okuyucuya ulaşan biçimi olarak anlaşılabilir.

İsa öğrencilerin üzerine üfler ve Kutsal Ruh’u almalarını söyler. Gönderme sözüyle Ruh armağanının yan yana gelişi, görevin yalnız insan gücüne bırakılmadığını gösterir. Öğrenciler Rab’bin verdiği hayat ve güçle tanıklık edeceklerdir. Yuhanna bu hareketi, kendi anlatısı içinde İsa’nın gerçek sözü ve eylemi olarak aktarır. İsa’nın buyruğunu işitip Ruh’u alan bu kişiler, bağışlanma haberini duyuracak elçilerdir.

Ardından gelen günahları bağışlama ve bağışlamama sözü hafife alınacak bir görev vermez. Konuşan, ölümü ve dirilişiyle kurtarışı gerçekleştirmiş Rab’dir; muhatapları O’nun gönderdiği ve Ruh’u verdiği öğrencilerdir. Bu sıra, sözün kişisel bir üstünlük veya keyfi hüküm yetkisi olarak okunmasını önler. Öğrenciler insanları kendilerine bağlayarak günahın çözümü olamaz. Bağışlanma hakkındaki sözleri, kendilerini gönderen Mesih’e ve O’nun Müjdesine bağlıdır.

Reform yorum çizgisinde bu görev, Müjde aracılığıyla bağışlanmanın bildirilmesiyle anlaşılır. Oğul’a iman edenin O’nun adıyla yaşam bulduğu haberini elçiler taşır. Aynı tanıklık, Mesih’i reddeden insanın günahı içinde kalmasının ciddiyetini de saklamaz. Böylece bağışlamak ve bağışlamamak, insan hizmetkarın Tanrı’nın yerine geçmesi şeklinde açıklanamaz. Kurtuluşu sağlayan Mesih, bu haberi yetkiyle duyurma görevini elçilerine verir.

Bağışlanmış olanla günahı üzerinde kalan arasında yapılan ayrım, duyurulan haberin ağırlığını gösterir. İsa öğrencilerine yalnız olumlu duygular uyandıracak bir konuşma vermemektedir. Günah gerçektir ve Mesih'in kurtarıcı işine verilen cevap insanın Tanrı önündeki durumuyla ilgilidir. Bu yüzden elçisel tanıklık hem bağışlanmanın sevincini hem bağışlanmamış kalmanın ciddiyetini duyurur. Öğrencilerin sözüne yüklenen sorumluluk, kendilerinin büyüklüğünden değil, duyurdukları Rab'bin kimliğinden gelir.

Bu konuşma, korku içindeki öğrencilerin önündeki geleceği değiştirir. Önlerinde yalnız tutuklanma korkusu ve geride kalmış günler bulunmaz; yaşayan Rab onlara seslenmiştir. Esenlik dileği, yaraların gösterilmesi, gönderme ve Ruh armağanı aynı karşılaşmanın parçalarıdır. Hiçbiri ötekilerden ayrılıp kendi başına bütün bölümün yerine konamaz. Topluluğun tanıklığı, aralarında duran Mesih’in kimliği ve verdiği görevle başlar.

Tomas’ın cevabından kitabın okuruna

İsa’nın ilk gelişinde Tomas öteki öğrencilerle birlikte değildir. Onların Rab’bi gördüklerini söylemesine rağmen, çivilerin izlerini görmeden ve yaralara dokunmadan inanmayacağını belirtir. Talebi, diğerlerinin verdiği tanıklığı kabul etmediğini açıkça gösterir. Yuhanna ona bu cevabı verdirecek bütün geçmiş duyguları anlatmaz. Bu yüzden Tomas’ın davranışını eksiksiz bir kişilik veya kuşku türleri açıklamasına dönüştürmek yerine söylediği sözle izlemek gerekir (Yuhanna 20:24–25).

Sekiz gün sonra öğrenciler yine bir aradadır ve Tomas da onlarla birliktedir. İsa kapılar kapalıyken gelip esenlik diler. Ardından Tomas’ın sözlerine doğrudan karşılık verir; ellerine bakmasını, elini böğrüne koymasını ister. Bu çağrı, çarmıha gerilen bedenle dirilmiş Rab arasındaki sürekliliği yeniden gösterir. İsa Tomas’ı imansızlıktan imana çağırır (Yuhanna 20:26–29).

Anlatı Tomas’ın gerçekten dokunduğunu söylemez. Verdiği cevap ise açıktır: Karşısındaki İsa’ya Rabbi ve Tanrısı olarak seslenir. Bu söz, yalnız şaşkınlık bildiren ve başka birine yönelmiş bir ünlem gibi sunulmaz; Tomas’ın İsa’ya cevabıdır. İsa da onu gördüğü için iman etmesiyle ilişkilendirir. Müjde’nin başında Söz’ün Tanrı oluşuyla tanınan kişi, şimdi dirilmiş halde öğrencisinin bu ikrarını kabul etmektedir.

İsa, kendisini görmeden iman edenleri mutlu ilan eder. Tomas’ın önünde görünmüş olmasıyla sonraki okuyucunun aynı imana çağrılması arasında bir geçiş vardır. Okuyucu bütün bunları o odada kendi gözleriyle görmemiştir, fakat anlatılan tanıklığı işitmektedir. Görmemek, imanın dayandığı haberin bulunmaması demek değildir. Bölümün son açıklaması, bu haberin yazılı olarak neden ulaştırıldığını söyler.

Yuhanna, İsa’nın öğrencilerinin önünde bu kitapta yazılmayan başka belirtiler de yaptığını açıklar. Yazdıklarının seçilmiş olması, gerçeği eksik veya yanlış anlattığını söylemesi değildir. Ne amaçla seçim yaptığını kendisi bildirir: İsa’nın Tanrı’nın Oğlu Mesih olduğuna iman edilmesi ve O’nun adıyla yaşama kavuşulması. Böylece bütün anlatı, yalnız olağanüstü olayların hatırlanacağı bir koleksiyon olmaktan çıkar. Belirtiler okuyucuyu belirli bir kişiye ve O’ndaki yaşama yöneltir (Yuhanna 20:30–31).

Kitabın sonunda belirtilen yaşam amacı, Meryem'e verilen Baba haberini de yeniden düşündürür. Öğrenciler, İsa'nın kendi kardeşleri diye anıp haber gönderdiği insanlardır. Dirilişin açıkladığı yeni durum, yalnız kaybettikleri öğretmenin yaşadığını bilmelerinden ibaret değildir. Baba'ya giden Oğul'la bağları sürmekte, O'nun adıyla yaşam kendilerine duyurulmaktadır. Okuyucunun iman çağrısı da bu aynı Oğul'a yönelir; anlatılan karşılaşmaların dışında kalsa bile yazılı tanıklık aracılığıyla O'na bağlanabilir.

Tomas’ın cevabı ile yazılış amacı birlikte okunduğunda, beklenen imanın konusu iyice belirginleşir. Okuyucu yalnız mezarın boş olduğunu onaylamaya çağrılmaz. Yaşayan İsa’nın Mesih ve Tanrı’nın Oğlu olduğunu tanımaya çağrılır. Bu iman, hayatı O’nun adıyla kabul eden kişisel bir bağlılık taşır. Meryem’in gördüğünü duyurduğu, öğrencilerin tanıklık ettiği ve Tomas’ın Rabbi olarak tanıdığı kişi, yazılanlar aracılığıyla şimdi okura bildirilmektedir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Meryem’in başlangıçta götürdüğü haberle sonradan verdiği tanıklık arasındaki değişimi izleyin. Bu değişimde taşın kaldırılması, İsa’nın adıyla seslenmesi ve kendisine verdiği söz nasıl bir yer tutuyor?
Diğer öğrencinin görüp iman etmesiyle Kutsal Yazı’nın henüz anlaşılmadığı açıklamasını birlikte değerlendirin. Anlatı, imanla bütün ayrıntıları kavramak arasında nasıl bir ayrım yapıyor?
İsa’nın öğrencilere gösterdiği yaralar, verdiği esenlik ve gönderme sözü aynı karşılaşmada nasıl birleşiyor? Onların görevinin kaynağı ve konusu neye dayanıyor?
Günahların bağışlanması hakkındaki sözün öncesinde gönderme ve Kutsal Ruh armağanının bulunması neden önemli? Bu sıra, öğrencilerin yetkisini kendilerinden bağımsız bir güç gibi görmeyi nasıl önlüyor?
Tomas’a verilen cevapla kitabın yazılış amacı birlikte okunduğunda, bugün İsa’yı gözleriyle görmeyen okuyucu hangi tanıklığa ve nasıl bir imana çağrılıyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Meryem’in ilk düşüncesiyle Rab’bin ona açıkladığı gerçeği ayırt edin. O, mezarın boşluğunu başlangıçta kayıp haberi olarak anlatmıştı. İsa’nın sözü, sonunda bildirdiği tanıklığın içeriğini değiştirdi. Siz de Mesih hakkında önceden kurduğunuz açıklamaları, bu bölümün gerçekten söylediği sözler karşısında değerlendirin.
Diriliş sevincini, çarmıhtan geçen aynı Rab’bin yaşamasıyla birlikte düşünün. Öğrenciler ellerini ve böğrünü gördükleri İsa’yı tanıyıp sevindiler. Umutları belirsiz bir iyimserliğe dayanmıyordu. Duanızda çarmıha gerilmiş ve dirilmiş Rab’be birlikte şükredin.
Müjde’de duyduğunuz bağışlanma haberini, sizi kurtarmaya gücü olan Mesih’e bağlayın. O’nun elçilerine verdiği görev bu haberi taşıyordu. Kendi yeterliliğinizi veya bir insanın kişisel üstünlüğünü bağışlanmanın kaynağı saymayın. Oğul’un adıyla yaşam verdiğini bildiren tanıklığa güvenin.
Tomas’ın İsa’ya yönelttiği ikrarı üzerinde durarak okuyun. Rab ve Tanrı olarak tanıdığı kişi, ölümden dirilen İsa’dır. Bölüm, bu cevabı yalnız geçmişte verilmiş bir söz olarak bırakmıyor; görmeden iman edenleri de anıyor. Siz de dirilmiş Mesih’e olan güveninizi Tanrı önünde açıkça ifade edin.
Yuhanna’nın yazdıklarını, sonunda açıkladığı amaçla okuyun. Ayrıntılar İsa’nın kimliğini tanımanız ve O’nun adıyla yaşam bulmanız için aktarılıyor. Okuduğunuz her belirtiyi kendi başına bir merak konusu haline getirmek yerine gösterdiği kişiye yönelin. Bu bölümdeki tanıklığa, İsa Mesih’e iman eden bir karşılık verin.

Kaynaklar

Yuhanna 20 — bütün diriliş karşılaşmaları, gönderme ve yazılış amacı.
Yuhanna 16:22 — yeniden görme ve sevinç vaadi.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Mecdelli Meryem — İyileştirilen Öğrenci ve Diriliş Tanığı — Meryem’in öğrenciliği ve diriliş tanıklığı üzerine.
Cenaze, Mezar ve Yas Kültürü — gömülme, bedenin hazırlanması ve diriliş umudunun somut bağlamı.

Çalışmalarım