Yuhanna 19 — Tamamlandı | Veritas Liberat

Yuhanna 19. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

İsa’nın başına dikenlerden yapılmış bir taç geçiriliyor. Askerlerin krallık selamı tokatlarla birlikte geliyor; Pilatus ise bu hale getirilmiş tutukluyu dışarı çıkarıp suç bulamadığını söylüyor. Aynı kişinin suçsuz sayılmasıyla cezalandırılması arasında korkunç bir çelişki var. Yuhanna bu çelişkiyi açıklamak için şiddetin bütün ayrıntılarını betimlemiyor. Askerlerin yaptıklarıyla valinin söylediklerini yan yana getiriyor ve okuyucuyu bu kralın karşısında durmaya çağırıyor.

Bölüm ilerledikçe çarmıhın çevresinde farklı sözler duyuluyor. Pilatus’un astırdığı yazı İsa’nın krallığını bildiriyor, askerlerin giysi paylaşımı Kutsal Yazı’ya bağlanıyor, İsa annesiyle öğrencisine sesleniyor. Ölmeden önce söylediği son söz ise görevin tamamlanmasına ilişkin. Ardından bir tanık, gördüğünü okuyucunun iman etmesi için aktardığını açıklıyor. Yuhanna’nın anlattığı ölüm, hem gerçekten olmuş bir olay hem de Tanrı’nın kurtarıcı işinin yerine gelişidir; bu iki yönü birlikte okumak gerekir.

01 — METNİ ANLAYIN

Yetkisiyle övünen vali ve reddedilen kral

Pilatus’un kamçılattığı İsa, askerlerin alayına teslim edilir. Taç, mor kaftan ve selam bir krallık karşılamasını taklit ederken aynı kişiye tokat atılır. Bu davranışların küçültücü amacı açıktır. Buna rağmen okuyucu onların alaya aldığı unvanın İsa’nın gerçek kimliğiyle ilgili olduğunu bilir. Önceki sorguda krallığının kaynağını açıklayan İsa, şimdi krallık işaretleriyle aşağılanmaktadır. Yuhanna bu sahneyi, suçsuzluğunu yeniden bildiren Pilatus’un açıklamasına bağlar (Yuhanna 19:1–6).

Pilatus’un İsa’da suç bulamadığını söylemesi onun yaptıkları hakkında da hüküm verir. Kamçılattığı kişi için bir suç ortaya koyamamıştır. İsa’yı dışarı çıkarması, başkahinlerle görevlilerin ölüm isteğini durdurmaz; onlar çarmıha gerilmesini ister. Valinin verdiği cevap, suçsuzluk tespitini tekrarlar ama adaletsizliği sona erdirmez. Pilatus’un kendi söylediği doğru, kendi kararını yöneten ölçü haline gelmemektedir.

Yetkililer bu kez İsa’nın Tanrı Oğlu olduğunu ileri sürmesini ölüm gerekçesi olarak sunar. Pilatus bunu duyunca daha çok korkar ve İsa’ya nereden geldiğini sorar. Müjde’nin okuyucusu bu sorunun cevabını anlatının başından beri işitmektedir: İsa Baba’dan gelmiştir. Pilatus’un sorusu ise burada cevapsız kalır. Valinin sonra yetkisini hatırlatması, karşısındaki sessiz tutukluya üstünlüğünü kabul ettirmek istediğini gösterir (Yuhanna 19:7–11).

İsa, Pilatus’un sahip olduğu yetkinin gökten verilmiş olduğunu bildirir. Valinin İsa’nın üzerinde karar verebilmesi, bağımsız ve sınırsız bir güç sahibi olduğu anlamına gelmez. Kendisini salıverme veya çarmıha germe yetkisiyle tanıtan kişi de Tanrı’nın egemenliği altında durmaktadır. İsa’nın cevabı, biraz sonra verilecek kararın kendi bilgisinin dışında olmadığını açığa çıkarır. Baba’nın verdiği kaseyi kabul eden Oğul, valinin yetkisini de bu üst yetkinin altında tanımlar. Bağlı duran İsa’nın sözü, makamda oturan kişiye kendi gücünün sınırını bildirir.

Bu açıklamanın devamında teslim edenin günahının daha büyük olduğu söylenir. Daha büyük günahın bulunması, Pilatus’u günahsız ilan etmez; karşılaştırma onun da sorumluluk taşıdığını gösterir. Yuhanna burada suçun ağırlığını bütün kişilere eşit biçimde dağıtan bir hüküm vermez. İsa’yı teslim edenlerle hakkında karar veren valinin yaptıkları aynı olayda buluşur, fakat sorumlulukları kendi yerlerinde değerlendirilir. Tanrı’dan gelen yetki, kötü kararı Tanrı’nın onayladığı bir adalet kararına dönüştürmez. Oğul’un bu insanların günahına rağmen kurtuluş görevini tamamlaması, onların da bağışlanmaya muhtaç olduğunu gösterir.

Tanrı Oğlu suçlaması, yargılanan kişinin kimliğiyle ilgili daha önce duyduğumuz tanıklığı tersine çevirir. Okuyucu için İsa'nın Oğul oluşu, O'nu öldürmek için kullanılabilecek yanlış bir iddia değildir. O'nun nereden geldiğini ve Baba'yla ilişkisini açıklar. Yetkililer bu kimliği ölüm gerekçesi yaparken İsa'nın sözleri aynı kimliğin yetkisiyle söylenir. Pilatus'un korktuğu anda bile Oğul, Baba'nın egemenliğini açıklamaktadır.

Pilatus’un salıverme isteğine karşılık Sezar’a bağlılık konusu gündeme getirilir. İsa’yı bırakması, imparatora sadık olmadığının göstergesi olarak ileri sürülür. Kral unvanı artık valinin kendi konumuna karşı kullanılan bir suçlama aracıdır. Pilatus dışarı çıkar, yargı kürsüsüne oturur ve İsa’yı onların kralı olarak gösterir. Başkahinlerin cevabı, Sezar’dan başka kralları olmadığıdır. İsa’nın reddi uğruna verilen bu cevap, Mesih’i bekleyen halkın önderlerinin ne kadar ileri gittiğini gösterir (Yuhanna 19:12–16).

Anlatıdaki kişiler genel bir kalabalık sözcüğünün içinde kaybolmaz. Askerler alay eder, başkahinler çarmıh ister, Pilatus teslim eder. İsa’nın krallığına verilen bu cevaplar, farklı sorumlulukları görünür tutar. Aynı zamanda İsa’nın kimliğini o kişilerin sözleri belirleyemez. Kralı reddederken kullandıkları unvan, çarmıhın üstündeki yazıda yeniden karşılarına çıkacaktır. Yuhanna, suçsuz kralın teslim edilişini anlatırken krallık sorusunu kapatmaz; okuyucuyu Golgota’ya götürür.

Çarmıhtaki söz ve tamamlanan iş

İsa çarmıhını kendisi taşıyarak Kafatası denilen yere çıkar. Orada iki kişiyle birlikte çarmıha gerilir; kendisi ortadadır. Pilatus’un astırdığı yafta, adını ve krallığını birlikte bildirir. Kente yakın bir yerde, İbranice, Latince ve Grekçe yazılmış bu yazıyı birçok kişi okur. İsa’yı susturmak isteyenlerin aldığı kararın üzerinde, O’nun kral olduğu yazılı durmaktadır. Başkahinlerin itirazı da bu yazının yalnızca bir iddia olarak değiştirilmesini istemelerinden doğar (Yuhanna 19:17–22).

Pilatus yazıyı değiştirmeyi reddeder. Bu davranış onun önceki haksız kararını düzeltmez; İsa çarmıhta kalmaktadır. Yine de anlatı, istemediği unvanı kaldırmak isteyen önderlerin bunu başaramadığını gösterir. Askerlerin başlattığı krallık alayı, şimdi herkesin okuyabildiği bir tanıtıma dönüşmüştür. İnsanların niyetiyle okuyucunun bildiği gerçek arasındaki ayrım bölüm boyunca sürer. Reddedilen kişinin kimliği, reddedenlerin istediği biçimde yeniden yazılamaz.

Askerler giysileri paylaşırken dikişsiz mintan için kura çeker. Yuhanna bu hareketi acı çeken kişinin giysilerinin paylaşılmasını anlatan Mezmur’a bağlar. Böylece çarmıhın yanında yaşanan görünüşte küçük bir olay bile Kutsal Yazı’nın gerçekleşmesi içinde anlaşılır. Askerlerin ne yaptıklarını kendi açılarından nasıl düşündükleri açıklanmaz. Anlatıcı onların eylemiyle Yazı arasında kendisi bağ kurar ve okuyucuya bu bağı gösterir. Giysileri alınan kişinin uğradığı aşağılanma, mezmurdaki acı çeken kişinin sözleriyle birlikte okunur (Yuhanna 19:23–24; Mezmurlar 22:18).

Giysileri paylaşan askerlerin yakınında İsa’nın annesi ve başka kadınlar durmaktadır. İsa annesiyle sevdiği öğrenciyi görünce onları birbirine anne ve oğul olarak emanet eder. Öğrencinin verdiği karşılık da hemen anlatılır: İsa’nın annesini kendi evine alır. Çarmıhtaki acı, bu somut ilginin anlatılmasına engel olmaz. İsa’nın kurtarıcı işi bütün dünyaya uzanırken annesinin durumu da onun dikkatinin dışına düşmez. Okuyucu birbirini kabul etme sorumluluğunun bu belirli kişilere verilen sözle nasıl başladığını görür (Yuhanna 19:25–27).

Sevilen öğrenciye verilen sorumluluk, İsa’nın kendisiyle kurduğu bağ içinde anlaşılır. Öğrenci o anda oradadır ve İsa’nın annesini kabul eder. Anlatı annesinin sonraki hayatının bütün ayrıntılarını vermese de verilen sözün karşılıksız kalmadığını belirtir. Başka kadınların da çarmıhın yanında adlarıyla bulunması, İsa’nın ölümünü uzaktan aktarılan belirsiz bir haber olmaktan çıkaran tanıklık çevresinin parçasıdır. Yuhanna onların duygularını kendi adına konuşturmaz. Orada duruşları ve öğrencinin annesini kabul edişi, bu ölümün insan ilişkileri içindeki gerçek ağırlığını gösterir.

Ardından İsa’nın susuzluğu anlatılır. Yuhanna bu sözü, İsa’nın her şeyin tamamlandığını bilmesi ve Kutsal Yazı’nın yerine gelmesiyle ilişkilendirir. Bedensel susuzlukla Tanrı’nın sözüne itaat aynı olay içinde bulunur. Ekşi şarapla ıslatılan sünger mercanköşk dalına takılıp ağzına uzatılır. Acı çeken doğru kişinin susuzluğuna verilen ekşi içeceği anan Mezmur bu sahnenin arka planını aydınlatır. İsa’nın gerçek insan olarak yaşadığı acı, Yazı’nın gerçekleşmesinden ayrılmaz (Yuhanna 19:28–30; Mezmurlar 69:21).

İsa’nın son sözü, verilen işin hedefine ulaştığını bildirir. Bölüm boyunca Yazı’nın yerine gelmesi anlatılmış, Oğul’un ne yaptığını bildiği vurgulanmıştır. Şimdi ölümü, bu bilinçli görevden ayrı bir son olay olarak düşünemeyiz. Çarmıha gidiş sırasında kabul ettiği kase burada sonuna kadar içilmiştir. Başını eğerek ruhunu teslim eden kişi, kurtarıcı görevini bitiremeden yenilmiş bir öğretmen olarak sunulmaz. Baba’nın kendisine verdiği işi ölüm pahasına yerine getiren Oğul’dur.

Tamamlanma sözü, okuyucunun kurtuluşun temelini nerede arayacağını belirler. Oğul’un kendisini vermesi, öğrencilerin daha sonra başarıya ulaşıp eksik parçayı tamamlamasını bekleyen yarım bir kurban değildir. İman, kendi değerini bu işe ekleyerek onu yeterli hale getirmez; Mesih’in yaptığına dayanır. Bununla birlikte bölümün son sözünden sonra anlatının devam ettiğini de unutmamak gerekir. Gerçek ölümün tanıklığı, gömülme ve sonraki bölümün diriliş haberi bu sözü izler. Tamamlanan işi kabul etmek, Yuhanna’nın henüz anlatacağı dirilişi gereksiz saymak anlamına gelmez.

Gören tanığın çağrısı ve bahçedeki mezar

Hazırlık Günü ve yaklaşan büyük Şabat nedeniyle bedenlerin kaldırılması istenir. Askerler diğer iki kişinin bacaklarını kırar, fakat İsa’ya geldiklerinde öldüğünü görürler. Onun bacakları bu nedenle kırılmaz. Ardından bir asker böğrünü mızrakla deler ve kanla su akar. Yuhanna bu noktada anlatıyı durdurup görgü tanıklığının doğruluğunu özellikle vurgular. Okuyucunun iman etmesi için aktarılmış bu ayrıntı, hayali bir ölüm sahnesi gibi okunamaz (Yuhanna 19:31–35).

Tanığın açıklamasında olayın gerçekten görülmesiyle onun bildirilme amacı birlikte yer alır. Görülmüş olması, anlatılan şeye güvenmek için sunulan dayanaktır. İman edilmesi ise bu bilginin okuyucuya hangi amaçla ulaştırıldığını açıklar. Ölümün gerçekliği, kurtarıcı anlamını zayıflatmak yerine o anlamın tarih içinde gerçekleştiğini gösterir. İsa’nın bedeniyle ilgili söylediklerimiz, bu görülen ve aktarılan olaydan hareket etmelidir.

Yuhanna iki Kutsal Yazı bağlantısı daha verir. Hiçbir kemiğin kırılmaması, Fısıh kurbanının kemiklerine ilişkin buyruğu hatırlatır. Fısıh zamanına yapılan tekrarlar içinde bu bağlantı, İsa’nın ölümünü Tanrı’nın halkını kurtarmasıyla birlikte okumak için güçlü bir dayanak sunar. Böğrünün delinmesi de Zekeriya’nın deşilen kişiye bakılması hakkındaki sözüyle ilişkilendirilir. Bu bağlantıları anlatıcı kendisi kurduğu için çarmıhın anlamı yalnız okuyucunun sonradan eklediği bir benzetmeye bırakılmaz. Yazılar, gerçekleşen ölümün Tanrı’nın amacı içindeki yerini gösterir (Yuhanna 19:36–37; Mısır’dan Çıkış 12:46; Zekeriya 12:10).

Kırılmayan kemikler, İsa’nın acıdan uzak kaldığını söylemez. Aynı anlatıda kamçı, diken, çarmıh, susuzluk ve mızrak vardır. Yuhanna’nın verdiği bağlantı, bütün acı ayrıntılarını silen genel bir korunma sözüne dönüştürülemez. Tanrı’nın sözü, tam da bu gerçek ölümün içinde yerine gelmektedir. Deşilene bakma sözü de okuyucunun bakışını çarmıha gerilen kişiye yöneltir. İman çağrısı, O’nun ölümünü başka bir olaymış gibi görmezden gelerek değil, kim olduğunu ve ne yaptığını tanıyarak karşılanır.

Gömülme işini üstlenen Aramatyalı Yusuf gizli bir öğrencidir. Yuhanna onun gizliliğini yetkililerden korkmasına bağlar, fakat şimdi Pilatus’tan bedeni almak için izin istediğini anlatır. Nikodim de daha önce gece gelen kişi olarak hatırlatılır ve baharat karışımıyla gelir. İkisi birlikte İsa’nın bedenini keten bezlere sarar. Bu sahnede öğrencilik, kendi adlarına söyledikleri büyük sözlerle değil, ölmüş beden için yaptıkları işle görünür. Anlatıcı bu davranışın ardından kendilerinde gerçekleşen bütün duygusal değişimleri açıklamaz (Yuhanna 19:38–40).

Hazırlık Günü'nün bölümün sonunda yeniden anılması, anlatının başındaki yargı sahnesini de hatırlatır. Pilatus'un İsa'yı kral olarak gösterdiği gün, şimdi bedenin mezara konduğu gündür. Aradaki saatlerde ölüm kararı, çarmıh, son söz ve tanığın gördüğü olaylar yaşanmıştır. Bayram hazırlığı insanların aldığı kararları ve defin işinin zamanını etkilerken, Yuhanna'nın gösterdiği kurtuluş bağı da aynı zaman içinde belirginleşir. Fısıh'a ilişkin sözler, kırılmayan kemiklerle birlikte, İsa'nın ölümünün Tanrı'nın kurtarışıyla nasıl ilişkili okunacağını düşündürür.

Yuhanna bedenin hazırlanışını Yahudilerin gömme geleneğiyle ilişkilendirir. Çarmıha gerildiği yerdeki bahçede, daha önce kimsenin konulmadığı bir mezar bulunur. Hazırlık Günü olması ve mezarın yakınlığı, bedenin oraya konmasının anlatıda verilen nedenleridir. Böylece ölümden gömülmeye geçiş somut kişiler, malzemeler ve bir yerle izlenebilir. İsa’nın bedeni ortadan kaybolmuş veya belirsiz bir yere bırakılmış gibi anlatılmaz. Bir sonraki bölümde mezara gelenlerin göreceği boşluğu anlamak için burada gerçekten konulmuş olan bedeni hatırlamak gerekir (Yuhanna 19:41–42).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Pilatus’un suç bulamadığını söylemesiyle kamçılama ve teslim etme kararları arasındaki ilişkiyi inceleyin. İsa’nın yetkinin gökten verildiğine ilişkin cevabı valinin sorumluluğunu neden kaldırmıyor?
Taç, krallık selamı ve çarmıhın üstündeki yazı boyunca aynı unvan nasıl farklı amaçlarla kullanılıyor? Başkahinlerin yazıyı değiştirme isteği bu konuda neyi açığa çıkarıyor?
Giysilerin paylaşımıyla susuzluk sahnesindeki Kutsal Yazı bağlantıları, son tamamlanma sözünü nasıl hazırlıyor? Oğul’un işiyle öğrencinin iman cevabını birbirine karıştırmamak neden gerekli?
Gören tanığın doğruyu söylediğini vurgulaması, okuyucuyu iman etmeye çağırmasıyla nasıl birleşiyor? Gerçek ölüm ve Yazı’nın gerçekleşmesi aynı anlatıda nasıl korunuyor?
İsa’nın annesini öğrencisine emanet etmesiyle Yusuf ve Nikodim’in bedeni hazırlaması, bu ölümün çevresindeki insan ilişkilerini nasıl gösteriyor? Anlatıcının verdiği somut bilgilerle açıklamadığı niyetleri ayırın.

03 — HAYATA TAŞIYIN

İsa’nın tamamladığı işi düşünürken kurtuluş umudunuzun neye dayandığını Tanrı önünde açıkça ifade edin. Oğul’un kendisini vermesi, sizin ekleyeceğiniz bir değerle yeterli hale gelmiyor. İmanınızın konusu, çarmıhta görevini tamamlayan Mesih’tir. Kendi yeterliliğinizi kanıtlamak yerine O’nun yeterli işine güvenerek şükredin.
İsa’nın annesiyle öğrencisine verdiği sözün hemen ardından gelen davranışı hatırlayın. Öğrenci onu evine kabul eder; işittiği söz belirli bir sorumluluğa dönüşür. Bu sahne, Mesih’e bağlılığın O’nun sözüne karşılık vermekle ilişkisini gösterir. İsa’ya şükrünüzde, ölüm acısı içinde annesini gözeten bu ilgisini de anın.
Çarmıha ilişkin düşüncenizi yalnız alışılmış bir işarete bağlamayın. Yuhanna gerçek bedeni, ölümü gören tanığı ve gömülmeyi özellikle anlatıyor. Kurtarıcı iş bu gerçek olayların içinde gerçekleşmiştir. İsa’ya şükrünüzü, sizin uğrunuza canını vermesinin ağırlığını saklamadan dile getirin.
Yusuf’un gizliliğiyle bedeni almak için başvurusunu birlikte düşünün. Yuhanna korkuyu saklamadığı gibi sonradan yaptığı işi de değersizleştirmiyor. İsa’ya ait oluşunuzun korkuyla gizlendiği bir yerde, bu öğrencinin somut bağlılığı üzerinde durun. Rab’be sevginizi kendi cesaret öykünüzle övmek yerine O’na bağlılığınızın gerçekten nasıl göründüğünü sorgulayın.
Gören tanığın sözünü, imana yönelten bir tanıklık olarak dinleyin. Metnin verdiği ayrıntılar yalnız merak gidermek için aktarılmıyor. İsa’nın kim olduğu ve ölümünde neyin gerçekleştiği hakkında size ulaşan bir çağrı var. Bu bölümü, çarmıha gerilen Oğul’a güvenen ve O’nun yaptığı işi kabul eden bir karşılıkla tamamlayın.

Kaynaklar

Yuhanna 19 — ana anlatı ve anlatıcının Kutsal Yazı bağlantıları.
Mezmurlar 22:18 ve Mezmurlar 69:21 — giysi paylaşımı ve ekşi içecek.
Mısır’dan Çıkış 12:46 ve Zekeriya 12:10 — kırılmayan kemik ve deşilene bakma.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Cenaze, Mezar ve Yas Kültürü — bedenin hazırlanması, mezar ve diriliş umudunun maddi bağlamı.

Çalışmalarım