Dua Neden Bazen Cevapsız Kalıyor?

Bir insan yıllarca çocuğu için dua eder ve hiçbir değişiklik görmez. Bir aile kanserin iyileşmesi için dua eder, ama sevdiği kişi ölür. Bir imanlı “Tanrı bana yardım et” diye yalvarır ve gökyüzü sessiz görünür.

Böyle anlarda “Tanrı duaları cevaplar” cümlesi kolayca klişeye dönüşebilir.

Kutsal Kitap dua konusunda çok güçlü vaatler verir. “Dileyin, size verilecek” der. “İmanla dua edin” der. Ama aynı Kutsal Kitap Pavlus’un dikeninin kaldırılmadığını, İsa Mesih’in Getsemani’de acı içinde dua ettiğini ve Mezmur yazarlarının uzun süre “Ne zamana dek?” diye beklediğini de anlatır.

Bu nedenle cevapsız dua hakkında dürüst konuşmak için bütün bu metinleri birlikte duymalıyız.

Tanrı gerçekten bütün duaları duyuyor mu?

Kutsal Kitap Tanrı’yı halkının duasını duyan Tanrı olarak sunar.

Mezmurlar bu güvenle doludur. İsa öğrencilerine dua etmeyi öğretir. Pavlus her durumda dua ve yakarışla Tanrı’ya gelmeyi teşvik eder.

Ama “Tanrı duyuyor” ile “benim istediğim sonucu hemen verecek” aynı şey değildir.

Bir ebeveyn çocuğunun isteğini duyabilir ve hayır diyebilir. Bu benzetme sınırlıdır; Tanrı insan ebeveynin büyütülmüş hâli değildir. Fakat duymak ile kabul etmek arasındaki farkı gösterir.

“Dileyin, size verilecek” sınırsız çek mi?

Matta 7’de İsa istemeyi, aramayı ve kapıyı çalmayı teşvik eder. Devamında kötü ebeveynlerin bile çocuklarına iyi armağanlar verdiğini, göksel Baba’nın çok daha iyi olduğunu söyler.

Bağlam “ne istersen mutlaka alırsın”dan çok, Baba’nın iyi armağan vermesine güven üzerindedir.

Yuhanna 15’te dua vaatleri Mesih’te kalma ve sözlerinin bizde kalmasıyla bağlantılıdır.

Yuhanna 5 ise açıkça “Tanrı’nın isteğine uygun bir şey dilersek” güvencesinden söz eder.

Dolayısıyla Kutsal Kitap dua vaatlerini arzularımızı Tanrı üzerinde zorunluluk hâline getiren teknik formüller olarak sunmaz.

Dua ettiğimiz şey gerçekten iyi olmayabilir

Yakup 4 bazı insanların istedikleri hâlde alamadığını, çünkü isteklerinin yanlış arzularla ilişkili olduğunu söyler.

Bu her cevapsız duanın sebebi değildir. Acı çeken bir kişiye “demek yanlış istedin” demek zalimce olabilir.

Ama ilke gerçektir: İnsanın arzuları her zaman saf değildir.

Bazen istediğimiz şey başka bir insanın zararına olabilir. Bazen başarı arzumuz kibirle karışmıştır. Bazen Tanrı’dan istediğimiz şey bizim düşündüğümüz kadar iyi değildir.

Dua Tanrı’yı planımıza dahil etmek değil, arzularımızın da onun önünde şekillenmesidir.

Günah dua hayatını etkiler mi?

Kutsal Kitap bazı yerlerde bilinçli ve tövbesiz günahın dua ile ilişkimizi bozduğunu söyler.

Mezmur 66, yürekte kötülüğü beslemenin dua üzerinde etkisinden söz eder. 1. Petrus evlilik ilişkisindeki davranışın dualarla bağlantısını kurar.

Bu metinler ciddidir.

Ama bunları “duan cevaplanmadıysa kesin gizli günahın var” formülüne çevirmek yanlıştır.

Eyüp’ün arkadaşlarının hatası tam da budur: Acı varsa gizli suç olmalı.

Bazen günah dua ilişkimizi gerçekten bozar. Bazen ise acının özel sebebini bilmiyoruz.

Pavlus üç kez dua etti, cevap “hayır” oldu

2. Korintliler 12’de Pavlus “bedenindeki dikenin” kendisinden uzaklaştırılması için Rab’be üç kez yalvarır.

Tanrı onu kaldırmaz.

Bunun yerine “Lütfum sana yeter” cevabı gelir.

Bu pasaj dua teolojisi için son derece önemlidir. Pavlus iman eksikliği olan sıradan biri değildir. Dua etmesini bilmediği için başarısız olmuş değildir.

İstediği sonuç gelmez.

Ama Tanrı’nın cevabı yokluk değildir. Pavlus’un istediğinden farklı bir cevap vardır: sıkıntının içinde yeterli lütuf.

Bu, her acıya “Tanrı seni güçlendirmek istiyor” etiketi koyma izni vermez. Fakat “gerçek imanlı dua ederse sorun mutlaka gider” öğretisini açıkça reddeder.

İsa Mesih’in Getsemani duası

Getsemani’de İsa “mümkünse bu kâse benden uzaklaştırılsın” diye dua eder. Ardından “benim istediğim değil, senin istediğin olsun” der.

Bu dua teslimiyetin acısız olduğu anlamına gelmez. İsa yoğun sıkıntı içindedir.

Tanrı’nın isteğine teslim olmak “aslında benim isteğim hiç önemli değil” demek değildir. İsa isteğini açıkça söyler.

Hristiyan dua modeli iki şeyi birlikte tutar:

Gerçek isteğimizi saklamamak. Son sözü Tanrı’ya bırakmak.

Bunlardan biri yoksa dua ya duygusuz kaderciliğe ya da Tanrı’yı zorlamaya dönüşebilir.

Beklemek de cevap olabilir mi?

Mezmurlar ve peygamberler Tanrı’nın gecikmesi deneyimini sıkça anlatır.

“Ne zamana dek?” sorusu, Kutsal Kitap’ta imanlı ağzından çıkar.

Gecikme her zaman ret değildir. İbrahim vaat oğlunu yıllarca bekler. İsrail Mısır’da uzun süre feryat eder. Habakkuk adalet bekler.

Ama burada da kolay slogan kurmamalıyız. Her gecikmiş istek sonunda bizim istediğimiz biçimde gerçekleşmez.

Beklemek Tanrı’nın karakterine güvenmeyi öğrenme alanı olabilir; fakat bazen bekleyiş ölümle bile sonuçlanır.

Hristiyan umudunun son zemini bu dünyadaki her duanın istediğimiz biçimde sonuçlanması değil, diriliştir.

“Yeterince iman edersen olur” öğretisi neden yaralayıcı olabilir?

Markos 11 ve başka metinlerde imanla dua hakkında çok güçlü ifadeler vardır.

Bunları “sonuç gelmediyse yeterince inanmadın” formülüne çevirdiğimizde bütün yükü acı çeken insana bindiririz.

Çocuğu ölen anneye “imanın azdı” demek yalnız pastoral olarak zalim değil, Kutsal Kitap’ın bütün tanıklığını da ihmal eder.

Pavlus’un dikenini kaldırmayan Tanrı, Pavlus’un iman eksikliğini suçlamaz.

İsa Mesih çarmıhta ölürken başarısız iman örneği değildir.

İman Tanrı’nın karakterine güvenmektir; kendi zihnimizde istediğimiz sonucu üretecek psikolojik enerji değildir.

Tanrı neden sessiz hissettiriyor?

Dua hayatında en zor deneyimlerden biri yalnız cevabın “hayır” olması değil, hiç cevap yokmuş gibi gelmesidir.

Mezmur 22 “Tanrım, neden beni terk ettin?” diye başlar. İsa Mesih bu Mezmur’un sözünü çarmıhta kullanır.

Kutsal Kitap bu hissi ayıp saymaz.

Tanrı’nın sessiz hissettirmesi ile Tanrı’nın gerçekten terk etmiş olması aynı şey değildir.

İman bazen hiçbir duygusal teyit olmadan Tanrı’nın daha önce söylediği söze tutunur.

Bu yüzden dua hayatında yalnız hislerimizi ölçersek sürekli belirsizlik yaşarız.

Dua Tanrı’yı mı değiştirir, bizi mi?

Kutsal Kitap Tanrı’nın dua üzerine gerçekten eylemde bulunduğunu anlatır. Bu nedenle dua yalnız “kendimizi değiştiren meditasyon” değildir.

Aynı zamanda dua bizi de değiştirir.

İsteklerimiz arınır, sabrımız sınanır, başkaları için taşıdığımız yük derinleşir, Tanrı’nın isteğiyle kendi isteğimiz arasındaki fark görünür hâle gelir.

“Dua Tanrı’yı mı değiştiriyor, bizi mi?” sorusu bazen yanlış ikilem olabilir.

Tanrı ezelî amacını terk eden değişken bir varlık değildir; fakat tarih içinde halkının duasını gerçek araç olarak kullanır.

Cevapsız duada ne yapmalı?

İlk olarak isteğini dürüstçe söyle.

Tanrı zaten biliyor diye duygunu saklama. Mezmurlar sana açık konuşma izni verir.

İkinci olarak Kutsal Kitap’ın açık sınırlarını kontrol et. Günah olan bir şeyi Tanrı’nın onaylamasını isteme.

Üçüncü olarak “senin isteğin olsun” demeyi ucuz klişe yapmadan öğren.

Dördüncü olarak yalnız kalma. Uzun bekleyişte kilise topluluğunun duasına ihtiyacımız vardır.

Beşinci olarak cevabı zorla yorumlama. Her kapalı kapının gizli sebebini bildiğini iddia etme.

Ve bazen yapılacak en imanlı şey, bir süre yalnız şu kadar dua etmektir:

“Rab, anlamıyorum. Ama senden kaçmak yerine sana geliyorum.”

Sonuç: cevap her zaman istediğimiz biçimde gelmez

Kutsal Kitap dua konusunda cesurdur. İstememizi, aramamızı, kapıyı çalmamızı ister.

Aynı Kutsal Kitap teslimiyet, sabır ve acı içinde bekleyişi de öğretir.

Bu nedenle “Tanrı her duayı cevaplar” cümlesi doğruysa bile açıklama ister. Cevap evet olabilir. Hayır olabilir. Bekle olabilir. Bazen Tanrı’nın ne yaptığını bu yaşamda tam olarak anlayamayabiliriz.

Hristiyan güveni, Tanrı’nın her isteğimizi yerine getireceğine değil, Baba’nın iyi olduğuna dayanır.

Ve bazen iman, elde edilen cevaptan çok, cevap görünmediğinde kimin yanında kalacağımızla ölçülür.

Kutsal Kitap bağlantıları

Kaynaklar ve daha fazla okuma

Vatican Catechism, “Filial Trust”: https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_four/section_one/chapter_three/article_2/iii_filial_trust.html
Vatican Catechism, Prayer “In Brief”: https://www.vatican.va/content/catechism/en/part_four/section_one/chapter_three/article_3/in_brief.html