Eski Antlaşma Hristiyan İçin Neden Hâlâ Önemli?

Bazı Hristiyanlar Eski Antlaşma’yı “eski sistem” diye görüp neredeyse yalnız Yeni Antlaşma okur. Oysa İsa Mesih ve elçiler için “Kutsal Yazılar” denince büyük ölçüde bizim Eski Antlaşma dediğimiz kitaplar anlaşılırdı.

Yeni Antlaşma gökten bağımsız bir kitap olarak düşmez. Kelime dağarcığını, vaatlerini, kurban dilini, krallık fikrini ve Mesih beklentisini Eski Antlaşma’dan alır.

İsa Eski Antlaşma’yı nasıl kullandı?

İsa Şeytan’a karşı Yasa’nın Tekrarı’ndan alıntı yaptı. Mezmurları kendisi ve Mesihlik hakkında kullandı. Peygamberleri okudu. Yaratılış’a başvurdu.

Emmaus yolunda Musa’dan ve bütün peygamberlerden başlayarak Kutsal Yazılar’da kendisi hakkında yazılanları açıkladı.

Bu, Eski Antlaşma’nın her cümlesinin gizli biçimde “İsa” kelimesi içerdiği anlamına gelmez. Ama bütün kanonik hikâye Mesih’e doğru ilerler.

Eski Antlaşma olmadan “Mesih” ne demek?

Mesih “İsa’nın soyadı” değildir. Meshedilmiş kral, Davut antlaşması, Tanrı’nın egemenliği, peygamberlik ve kurtuluş umudu olmadan bu unvan boşalır.

Aynı şekilde “Tanrı Kuzusu”, “yeni antlaşma”, “Fısıh”, “tapınak”, “başkâhin”, “kurban”, “doğruluk” gibi Yeni Antlaşma kavramları Eski Antlaşma zemininde anlam kazanır.

Eski Antlaşma’yı atarsak Yeni Antlaşma’nın dilinin büyük kısmını sözlüksüz bırakırız.

Musa Yasası Hristiyan için geçerli mi?

Bu soru dikkatli ayrım gerektirir.

Yeni Antlaşma, Mesih’in gelişiyle Musa antlaşmasının belirli törensel ve ulusal düzeninin tamamlandığını öğretir. Sünnet, kurban sistemi ve yiyecek yasaları kiliseye aynı antlaşma biçiminde yüklenmez.

Reform geleneği sıklıkla ahlaki, törensel ve sivil yasa ayrımı kullanır. Bu sınıflandırma metnin her ayeti üzerinde etiket olarak yazmaz, ama farklı yasa işlevlerini anlamaya yardım eder.

Ahlaki yasa Tanrı’nın karakteri ve insan sorumluluğu hakkında kalıcı öğretim taşır; törensel düzen Mesih’te tamamlanır; İsrail’in sivil hukukunun adalet ilkeleri öğretici olsa da modern kilise doğrudan teokratik devlet değildir.

Zor Eski Antlaşma metinleri ne olacak?

Savaşlar, ölüm cezaları, kölelik, kadınların durumu ve lanetler modern okuyucuyu gerçekten zorlar.

Çözüm bu metinleri atlamak değildir.

Aynı zamanda “Tanrı söyledi, sorun yok” diyerek ahlaki soruyu susturmak da doğru değildir.

Tarihsel antlaşma bağlamı, kurtuluş tarihindeki aşama ve Yeni Antlaşma’daki kanonik gelişim birlikte düşünülmelidir.

Eski İsrail’e verilen fiziksel savaş yetkisi kiliseye aktarılmaz. Kilisenin araçları Müjde, dua, tanıklık ve düşman sevgisidir.

Mezmurlar ve bilgelik neden vazgeçilmez?

Yeni Antlaşma bize dua kitabı vermek yerine sık sık Mezmurlar’ı kullanır.

Mezmurlar sevinç, öfke, korku, suçluluk ve ağıt için dil verir. Eyüp kolay cevaplara direnmek öğretir. Süleyman’ın Özdeyişleri gündelik yaşamın ahlaki dokusunu işler. Vaiz insan başarısının sınırını gösterir.

Eski Antlaşma yalnız “Mesih’e giden tarih” değil, Tanrı’yla insan yaşamının geniş okuludur.

Kilise İsrail’in yerine mi geçti?

Bu konu mezhepsel olarak tartışmalıdır.

Bazı Reform teolojileri tek Tanrı halkının antlaşma sürekliliğini vurgular ve kiliseyi İsrail vaatlerinin Mesih’te genişleyen topluluğu olarak görür. Dispensasyoncu gelenek İsrail ile kilise arasında daha güçlü ayrım yapar ve etnik İsrail için gelecekte özel vaatler bekler.

Romalılar 9–11 bu tartışmada merkez metindir.

Her durumda Hristiyanlar Yahudi halkını küçümsemek veya antisemitizmi teolojik hale getirmek için Eski Antlaşma’yı kullanamaz.

Eski Antlaşma Tanrı’sı ile Yeni Antlaşma Tanrı’sı farklı mı?

Hayır.

Eski Antlaşma’da yalnız yargı yoktur; sabır, antlaşma sevgisi, bağışlama ve merhamet boldur. Yeni Antlaşma’da da yalnız sevgi yoktur; yargı, cehennem ve kutsallık çağrısı vardır.

“Eski’de öfkeli Tanrı, Yeni’de sevgi dolu İsa” karşıtlığı Kutsal Kitap’ın iki bölümünü de karikatürleştirir.

İsa Mesih Eski Antlaşma’nın Tanrısı’ndan bizi kurtaran başka tanrı değildir.

Sonuç: Eski Antlaşma eskiyip gereksizleşmiş kitap değildir

Musa antlaşmasının belirli düzenleri Mesih’te tamamlanmıştır. Ama Eski Antlaşma hâlâ Tanrı’nın Sözü’dür.

Bize yaratılışı, günahı, antlaşmayı, İsrail’i, krallığı, kurbanı, hikmeti, peygamberliği ve Mesih beklentisini verir.

Yeni Antlaşma’yı derin okumak istiyorsak Eski Antlaşma’yı yeniden öğrenmek zorundayız.

Kök olmadan meyveyi anlamak mümkün değildir.

Pavlus Eski Antlaşma’yı kiliseye nasıl uygular?

Korintliler 10’da Pavlus çöldeki İsrail hikâyesini Korint kilisesine uyarı olarak kullanır ve “bunlar bize örnek olsun diye oldu” der. Yani Eski Antlaşma olaylarını yalnız eski ulusal tarih olarak bırakmaz.

Aynı zamanda her ayrıntıyı alegoriye çevirmez. Tarihsel olay, kanonik örnek ve Mesih’teki tamamlanma birlikte işler.

Bu yaklaşım Hristiyan için iyi modeldir: önce metnin kendi dünyasını anla, sonra Yeni Antlaşma’nın onu nasıl kullandığını gör, ardından bugünkü uygulamaya geç.

Eski Antlaşma’yı yalnız “vaaz malzemesi” yapmamak

Davut yalnız “senin içindeki devleri yenmek” metaforu değildir. Rut yalnız romantik ilişki örneği değildir. Yusuf yalnız kariyer başarı modeli değildir.

Bu kişiler Tanrı’nın gerçek kurtuluş hikâyesinin içinde yer alır. Metni modern motivasyon sloganına dönüştürmek onun teolojik ağırlığını azaltır.

Eski Antlaşma kendi sesiyle konuştuğunda Mesih bağlantısı da daha sağlam olur.

Kutsal Kitap bağlantıları

Kaynaklar ve daha fazla okuma

Westminster Theological Seminary, Westminster Confession, Bölüm 7 ve 19: https://wts.edu/wcf