Luka 5 — Korkunun İçinden Gelen Çağrı

GİRİŞ

İki tekne balıkla dolmuştur; az önceki sonuçsuz gece geride kalmıştır. Petrus’un söyleyeceği sözü beklerken sevinçli bir teşekkür duymayı umabiliriz. Fakat Luka bizi başka bir tepkiyle karşılaştırır. Petrus İsa’nın önünde diz çöker ve günahlı olduğunu söyler. Kendisine bu kadar iyilik eden Rab’bin yakınlığı onu korkutmuştur. Bu sahne, Tanrı’dan yardım isterken O’nun bizi ne kadar yakından tanımasına razı olduğumuzu da düşündürür (Luka 5:1–11).

Bölüm ilerledikçe başka insanlar da İsa’nın önüne gelir. Biri temizlenmek ister, biri başkalarının yardımıyla taşınır; Levi ise çalıştığı yerde çağrılır. İsa’nın merhameti bu insanların hayatına dokunurken çevredekiler de kendi yerlerini belli eder. Bazıları O’na güvenle yaklaşır, bazıları söylediklerini ve kimlerle yemek yediğini sorgular. Luka bizi bu karşılaşmaların içinde, hem yardım isteyenlerle hem onları uzaktan değerlendirenlerle yüz yüze getirir (Luka 5:12–32).

01 — METNİ ANLAYIN

Balıkların arasında kendisini gören adam

Ginnesar Gölü’nün kıyısında kalabalık İsa’ya sokulmuş, Tanrı’nın sözünü dinler. Balıkçılar teknelerinden inmiş, ağlarını yıkar. Gece boyunca çalışmış, hiçbir şey tutamamışlardır; av bitse de iş bitmemiştir. İsa, Simun’un teknesine biner ve kıyıdan biraz açılmasını rica eder. Ardından oturup halka öğretmeyi sürdürür. Geçim için kullanılan bu tekne, o gün insanların Tanrı’nın sözünü işittiği yer olur (Luka 5:1–5).

Konuşma bittiğinde Simun’dan yeniden açılması istenir. Bütün geceki emeğin karşılıksız kalışını bilen biri için bu, hafif bir istek değildir. Simun yaşadıklarını saklamaz; yorulduğunu belli eden cevabında sonuçsuz geceyi açıkça anlatır. Yine de ağları atmasının gerekçesini İsa’nın sözüne bağlar. Güvenmek, elindeki bilgiyi unutmasını gerektirmemiştir. Bildikleriyle birlikte kendisine seslenen kişiye karşılık verir; kendi deneyimi artık konuşmadaki son söz değildir (Luka 5:1–5).

Bu karşılıkta kendi yorgunluğumuzu da duyabiliriz. Sonuç alamadığımız bir işten sonra yeniden denemek istemeyebiliriz. Aynı emeği bir kez daha harcamak ağır gelir. Simun’un cevabını kolay bir cesaret sözüne çevirmeden önce, geri döneceği suyun az önce elleri boş ayrıldığı su olduğunu hatırlamak gerekir. Onu yeniden harekete geçiren, kendi içinde bulduğu yeni bir heyecandan çok İsa’nın kendisine söylediği sözdür (Luka 5:1–5).

Av başladığında ağlar dolup yırtılmaya başlar. Öteki teknedeki ortaklara işaret edilir; onların yardımıyla iki tekne de neredeyse batacak kadar balıkla yüklenir. Biraz önce hiçbir şey bulamayan insanların önünde şimdi taşıması zor bir bolluk vardır. Fakat Luka’nın dikkati kazancın hesabına yönelmez. Simun Petrus, İsa’nın dizlerine kapanır; günahlı bir adam olduğunu söyleyerek O’ndan uzak durmasını ister. Balıkların çokluğuyla karşılaşırken, kendi hayatını da İsa’nın önünde görmüştür (Luka 5:6–11).

Tanrı’nın iyiliğiyle karşılaşmak her zaman içimizi hemen rahatlatmaz. O’nun yakınlığı, üzerini örttüğümüz şeyleri de görünür kılabilir. Yeşaya, Rab’bin görkemini gördüğünde önce kendi kirli dudaklarından söz etmişti; ardından suçunun silindiğini duyup gönderilmeye razı olmuştu. Petrus’un korkusunda da kutsallığın önünde kendisini saklayamayan insanı görürüz. İsa korkuyla önünde duran Petrus’a seslenir. Korkmamasını söyler. Ardından onun önünde yeni bir görev açar (Luka 5:6–11; Yeşaya 6:1–8).

Kendisinden uzak durmasını isteyen Petrus’u İsa yanında yürümeye çağırır. İnsanlara yönelen yeni görevi, balıkçının bildiği işin diliyle anlatır. Şimdi başkalarını Mesih’e yönelten hizmetin içinde yer alacaktır. Bu çağrı, Petrus’un kendisi hakkında iyi bir kanaate ulaşmasını beklemez; onu tanıyan Rab’bin sözüne dayanır. Günahını itiraf eden kişinin önünde geleceğin kapanmadığını burada duyarız. İsa’nın yakınlığı, utanıp kaçmak istediğimiz yerde yeniden yürümeye çağırabilir (Luka 5:6–11).

Tekneler kıyıya çekildiğinde balıkçılar her şeyi bırakıp İsa’nın ardından gider. Dolu tekneleri geride bırakmaları, artık İsa’nın kendisini aldıkları armağandan daha kıymetli gördüklerini gösterir. Bu yüzden sahnenin sonunda gözümüz dolu teknelerden ayrılıp yürüyen insanlara çevrilir. İsa’nın kim olduğunu görmeleri, şimdiye kadar hayatlarını çevresinde kurdukları şeylerle ilişkilerini değiştirmiştir. Bizim de O’ndan aldığımız iyilikleri düşünürken yalnız ne kazandığımızı değil, kimin ardından gittiğimizi sormamız gerekir (Luka 5:6–11).

İsa’nın önüne getirilen hayatlar

Sonraki karşılaşmada her yanı cüzamla kaplı bir adam yere kapanır. İsteği çok açıktır: İsa’nın kendisini temizleyebileceğine inanır ve bunu yapmasını diler. Levililer’de bu tür deri hastalıkları taşıyan kişinin ordugahın dışında yaşaması istenir; temizlenme dileği, insanlarla yeniden birlikte yaşayabilmek açısından da önem taşır. Adamın sözünü duyarken, hayatın olağan ilişkilerine dönmenin ne kadar büyük bir iyilik olacağını düşünürüz (Luka 5:12–16; Levililer 13:45–46).

İsa elini uzatıp ona dokunur. Hastanın yüzüstü kapanarak yönelttiği isteğe hem sözüyle hem bu yakınlıkla cevap verir. Adam anında temizlenir. İhtiyacını açıklamaktan çekinen insan için bu dokunuşun taşıdığı merhamet önemlidir: İsa, yardım isteyen adamın kendisine yaklaşmasına izin vermiş, ona elini uzatmıştır (Luka 5:12–16).

Ardından adam kahine gönderilir ve Musa’nın buyurduğu sunuları sunması istenir. Levililer’de kahin, hastalığın iyileştiğini inceleyerek temizlenme düzenini yürütür. İsa’nın verdiği şifanın toplum önünde tanınması da önemlidir. Adama verilen buyruk, onun topluluk içindeki yerini de gözetir. İsa bu nedenle adamdan temizlendiğini kanıtlamak üzere gerekli adımları atmasını ister (Luka 5:12–16; Levililer 14:1–9).

Haber yayıldıkça İsa’yı dinlemek ve iyileşmek isteyenler çoğalır. Luka tam burada O’nun ıssız yerlere çekilip dua ettiğini söyler. Artan ihtiyaç ve ilgi, Baba’yla beraberliğini hayatının kenarına itmez. Başkalarına yetişmeye çalışırken Tanrı’nın önünde durmayı sürekli erteleyen biri için bu kısa cümlenin ağırlığı vardır. İsa’nın insanlara yakınlığıyla dua için çekilişi aynı hizmetin içinde yer alır (Luka 5:12–16).

Başka bir gün, İsa öğretirken birkaç kişi felçli bir adamı yatağıyla getirir. Kalabalık yüzünden içeri giremezler; dama çıkıp kiremitleri kaldırarak adamı İsa’nın önüne indirirler. Taşınan adamın ihtiyacı, yanındakilerin zamanını ve emeğini de almıştır. Kalabalığın önünde durup geri dönmezler. İsa’ya güvenleri, adamı O’nun yanına ulaştırmak için gösterdikleri kararlılıkta görünür. İsa bu imanı görür ve adama günahlarının bağışlandığını söyler. Birinin yükünü paylaşmanın, onu Rab’bin önüne getirme arzusuyla birleştiği bu sahnede yardımın ne kadar somut olabildiğini görürüz (Luka 5:17–26).

Bağışlanma sözü çevrede oturan din bilginlerini ve Ferisileri durdurur. Günahları bağışlama yetkisinin Tanrı’ya ait olduğunu bilirler; bu yüzden İsa’nın sözünü küfür sayarlar. Sorularının ağırlığını fark etmek gerekir: İsa yalnız iyi niyetli bir teselli cümlesi kurmamıştır. Bir insanın Tanrı önündeki suçuna ilişkin yetkiyle konuşmuştur. Bu iddia, O’nu yalnız hastalara yardım eden bir öğretmen olarak görmemize izin vermez (Luka 5:17–26).

İsa, düşündüklerini bilerek onlara iki sözden hangisini söylemenin daha kolay olduğunu sorar. Bağışlandığını bildiren sözün gerçekleşmesini o anda gözleriyle ölçemezler. Felçli birine yürümesini söylemenin sonucu ise herkesin önünde belli olacaktır. İsa, İnsanoğlu’nun yeryüzünde günahları bağışlama yetkisini bilmeleri için adama kalkmasını, yatağını alıp eve gitmesini buyurur. Şifa, bağışlanma sözünü doğrulayan görünür tanıklık olur. Böylece oradakiler hem yürüyen adamı hem de ona bu sözü söyleyen kişiyi yeniden düşünmek zorunda kalır (Luka 5:17–26).

Adam hemen kalkar ve üzerinde taşındığı yatağı kendisi taşıyarak gider. Evine dönerken Tanrı’yı yüceltir; gördükleri karşısında hayrete düşen kalabalık da aynı övgüye katılır. Odaya yardım bekleyen bir hasta getirilmiş, oradan bağışlanmış ve iyileşmiş bir insan çıkmıştır. Bu değişimi düşünürken bağışlanmayı daha küçük bir iyilik gibi duymamak gerekir. Günahıyla baş başa kalan insanın Tanrı’ya yeniden güvenle yönelmesi, İsa’nın yetkili sözüne dayanır. Kendi vicdanımız bizi durmadan suçlarken, kimin bağışlama yetkisiyle konuştuğunu yeniden dinlemeye ihtiyacımız vardır (Luka 5:17–26).

Bu sofrada kimlerin yeri var?

İsa dışarı çıktığında vergi toplama yerinde Levi’yi görür. Kısa çağrısı üzerine Levi kalkar, her şeyi bırakır ve O’nu izler. Göl kıyısında duyduğumuz hareket şimdi başka bir geçim yerinde tekrarlanır. İnsanların vergi görevlileri hakkındaki yargısı biraz sonra açıkça duyulacaktır; İsa’nın çağrısı ise o yargının altında yaşayan kişiye yönelmiştir. Levi’nin geleceğini, toplumda taşıdığı meslek adıyla sınırlı görmez (Luka 5:27–32).

Levi, evinde İsa’nın onuruna büyük bir şölen verir. Vergi görevlileri ve başka birçok kişi sofraya katılır. Ardından gittiği Rab şimdi onun evinde, tanıdığı insanların arasındadır. Levi’nin karşılığı yalnız geride bıraktıklarıyla anlatılmaz; evinde açtığı bu sofra da çağrının hayatında uyandırdığı sevinci gösterir. Bu sevinç, başka insanların da İsa’yla karşılaşabildiği bir sofrada paylaşılır (Luka 5:27–32).

İtiraz edenler, öğrencilerin bu insanlarla neden yiyip içtiğini sorar. İsa hastayla hekim arasındaki ilişkiyi hatırlatır ve günahkarları tövbeye çağırmak için geldiğini söyler. Masadaki insanların ihtiyacı, onlardan uzak durmasının gerekçesi değildir; onlara gelişinin nedenidir. Aynı zamanda bu yakınlığın içinde hayatı değiştiren bir çağrı vardır. Günahkar insan, Mesih’in yanında günahından dönebileceği bir umut bulur. Sofranın sıcaklığıyla tövbenin ciddiyeti birlikte duyulur (Luka 5:27–32).

Bu söz bizi de sofradaki yerimizi düşünmeye çağırır. Başkalarının neden yardıma muhtaç olduğunu kolayca sayabilir, kendi ihtiyacımızı ise görmezden gelebiliriz. Hekime ihtiyaç duymadığını düşünen kişi, verilen yardıma da yaklaşmaz. Petrus bölümün başında günahlılığını söylemişti; burada ise başkalarını günahkar diye adlandıranların sesi duyulur. Bu iki tavrı yan yana okuyunca, merhamete ihtiyaç duyanlar arasında kendi yerimizi kabul etmenin önemini fark ederiz (Luka 5:6–11; Luka 5:27–32).

Ardından Yahya’nın ve Ferisilerin öğrencileri sık sık oruç tutup dua ederken İsa’nın öğrencilerinin neden yiyip içtiği sorulur. İsa cevabında bir düğünü ve konukların yanında bulunan güveyi anlatır. Düğünün ortasında herkesin yas tutmasını beklemek, orada ne olduğunu anlayamamaktır. Öğrencilerin sevincinin sebebi de yanlarında bulunan İsa’dır. O’nun gelişi, alışılmış ibadet davranışlarını değerlendirirken hesaba katılması gereken büyük olaydır. İman hayatının ciddiyetini yalnız yüzümüzdeki ağırlıkla ölçtüğümüzde, Mesih’in beraberliğinin sevincine yer bırakmayabiliriz (Luka 5:33–39).

Yine de bu düğün benzetmesinin içinde yaklaşan bir ayrılık duyulur. Güvey aralarından alınacak, öğrenciler o günlerde oruç tutacaktır. Luka’nın ilerleyen anlatısında bu sözün İsa’nın ölümüne uzanan ağırlığı açılacaktır. Şimdiki sevinç, Rab’bin yürüyeceği acılı yolu ortadan kaldırmaz. O günlerdeki oruç, öğrencilerin bu ayrılığa vereceği karşılık olacaktır (Luka 5:33–39).

Yeni giysiden bir parça koparıp eskiyi yamamak, hem yeniyi yırtar hem de uyumsuz bir yama bırakır. Şarap için kullanılan deri tulumların da içlerinde mayalanan yeni şarapla birlikte esneyebilmesi gerekir. Mayalanan yeni şarap, önceden kullanılmış tulumu zorlayıp parçalar; hem kap hem içindeki kaybedilir. İsa’nın getirdiği yenilik, O’nun kim olduğunu hesaba katmayan beklentilere sıkıştırılamaz. Öğrencilerin güveyle beraberken yaşadığı sevinci eski ölçüye uydurmaya çalışmak, bu beraberliğin anlamını bozar. İsa’nın sözü hayatımıza eklediğimiz küçük bir parça olarak kalamaz. O’nu dinlemek, kendisiyle birlikte neyin değiştiğini görmeye de açık olmaktır (Luka 5:33–39).

Son sözde eski şaraba alışmış insan yenisini istemez. Bu ayrıntı, alışılmış olanın yalnız zihnimizde değil, zevklerimizde ve beklentilerimizde de yer ettiğini düşündürür. İsa’nın yanında yaşananı anlamadan, bildiğimiz biçimi yeterli sayabiliriz. Bölüm boyunca bazı insanlar yerlerinden kalkmış, O’nun ardından gitmiş; bazılarıysa olup biteni kendi ölçülerine sığdıramamıştır. Okuma bittiğinde bu fark yalnız onların arasında kalmaz. Biz de alıştığımız düzenin değişmesini istemediğimiz için İsa’nın sözünü duymaya kapanıp kapanmadığımızı düşünürüz (Luka 5:27–39).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Simun’un ağları yeniden atarken söyledikleriyle, balıklar geldikten sonra söylediklerini yan yana okuyun. İsa hakkında gördüğü şey, kendisine bakışını nasıl değiştiriyor? Böyle bir iyiliğin önünde korkmasını anlayabiliyor musunuz (Luka 5:1–11)?
Cüzamlı adamın dileği, İsa’nın dokunuşu ve onu kahine göndermesi size ne düşündürüyor? Bir insanın iyileşmesinin, başkalarıyla yeniden birlikte yaşayabilmesi açısından taşıdığı anlamı nasıl görüyorsunuz (Luka 5:12–16)?
Felçli adamın getirildiği odada olsaydınız, İsa’nın bağışlanma sözünü nasıl karşılardınız? Adamın yürüyerek çıkması, İsa’nın kimliğine ve yetkisine ilişkin hangi soruya cevap veriyor (Luka 5:17–26)?
Levi’nin sofrasında kendinizi en kolay kimin yerinde düşünüyorsunuz? İsa’nın hekim benzetmesi, kendimizi ve merhamete muhtaç gördüğümüz insanları değerlendirirken bizi nerede durduruyor (Luka 5:27–32)?
Öğrencilerin sevincini anlamak için güveyin kim olduğunu bilmek neden önemli? Alıştığımız bir ibadet biçimi, İsa’nın sözünü yeniden dinlememizi hangi durumlarda zorlaştırabilir (Luka 5:33–39)?

03 — HAYATA TAŞIYIN

İtirafınızdan sonra da O’nu dinleyin

Petrus’un günahını söyledikten sonra duyduğu cevabın üzerinde durun. Siz de Rab’bin önünde utandığınız bir şeyi savunmadan, küçültmeden adlandırın. Ardından yalnız kendi suçlayıcı sesinizi dinleyerek oradan uzaklaşmayın. Bağışlama yetkisiyle konuşan İsa’ya yönelin ve sözünün size açtığı dönüş yolunu düşünün. İtirafınız sürdürdüğünüz bir davranışla ilgiliyse, ondan vazgeçmenin bugünkü karşılığını belirleyin (Luka 5:6–11; Luka 5:17–26).

Yardım isterken ihtiyacınızı saklamayın

Hasta adamın dileğini İsa’ya nasıl yönelttiğini yeniden okuyun. Sizin için ağır olan ihtiyacı güzel görünmesi gereken bir duanın arkasına saklamanız gerekmiyor. Rab’bin merhametine güvenerek ne istediğinizi açıkça söyleyin. Hastalık içindeyseniz, şifa için dua ederken güvendiğiniz bir kardeşinizden de yanınızda olmasını isteyin. İsa’nın bu insana gösterdiği yakınlığın, kendi ihtiyacınızı dile getirmek için size cesaret vermesine izin verin (Luka 5:12–16).

Birinin yükünü birlikte taşıyın

Felçli adamı getirenlerin ne kadar somut bir yardım verdiğine bakın. Çevrenizde tek başına üstesinden gelemediği bir ihtiyaçla yaşayan kişiyi düşünün. Onun için dua ederken yükünü paylaşabileceğiniz yolu da düşünün. Birlikte dua etmek, bir yere ulaşmasına eşlik etmek veya gündelik bir işini paylaşmak, sizin verebileceğiniz yardım olabilir. Bu hafta başkasının yüküne gerçekten ortak olabileceğiniz bir zaman ayırın (Luka 5:17–26).

Duayı boş kalan saate bırakmayın

İsa’nın çevresinde ihtiyaçlar artarken dua için çekildiği cümleyi hatırlayın. Sizin gününüzde de her iş bittikten sonra kalacak bir boşluk hiç gelmeyebilir. Rab’bin önünde durabileceğiniz gerçek bir vakit belirleyin ve o vakti sürekli başka taleplere vermeyin. Başkalarına yardım ederken taşıdığınız yükü, yorgunluğu ve çaresizliği O’na anlatın. Her şeyi kendi gücünüzle sürdürmeye çalıştığınızı fark ettiğiniz yerde yardım isteyin (Luka 5:12–16).

Mesafeyi sofrada yeniden düşünün

Levi’nin evindeki insanları düşünürken, sizin çevrenize girmesini zor bulduğunuz kişiyi hatırlayın. Onu yalnız geçmişiyle veya kötü ünüyle mi tanıyorsunuz? İsa’nın tövbeye çağrısını, kendinizin de muhtaç olduğu merhameti unutmadan dinleyin. Uygun bir fırsatta o kişiyi gerçekten tanımaya, dinlemeye ve birlikte vakit geçirmeye açık olun. Bu yakınlıkta, kendinizin de bağışlanmış bir insan olduğunuzu hatırlayın (Luka 5:27–32).

Şükre de yer açın

İman hayatınızda sürekli eksiklerinizi sayıyor, Rab’bin yaptıklarına sevinmeyi erteliyor olabilirsiniz. Güveyin yanında bulunan konukları düşünün. Mesih’in size gösterdiği belirli bir merhameti hatırlayın ve bunun için şükredin. Bu sevinci uygun bir zamanda bir kardeşinizle paylaşın. İsa’nın beraberliğinin sevinci, tövbeyi ve duayı ciddiye alan hayatın içinde de duyulsun (Luka 5:33–39).

Kaynaklar

Luka 5 — ana bölüm; Kutsal Kitap Yeni Çeviri.
Yeşaya 6:1–8 — kutsallığın önünde günahla yüzleşme ve çağrı.
Levililer 13:45–46; Levililer 14:1–9 — hastalıkla ilişkili ayrılık ve temizlenmenin tanınması.
NET Bible, Luka 5 açıklama notları — çağrı, bağışlama yetkisi, güvey ve son benzetmeler için karşılaştırmalı okuma.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım