Luka 18 — Tanrı'ya Yaklaşanlar

GİRİŞ

Tanrı'nın önünde neye dayanarak durabiliriz? Yaptığımız iyilikler, sürdürdüğümüz ibadetler ve başkalarından daha düzgün görünen hayatımız bu soruya kolay cevaplar sunar. Luka 18 ise bizi dua eden insanların, getirilen çocukların ve sonsuz yaşamı soran varlıklı bir adamın yanına götürür. İsa bu insanların önünde merhameti, Tanrı'nın Egemenliği'ni ve kendisini izlemenin ne anlama geldiğini açıklar. O'nunla karşılaşmak, insanın kendisi hakkında söyledikleri kadar elinde tutmak istediklerini de ortaya çıkarır.

01 — METNİ ANLAYIN

Dua edenin güvencesi nerede?

İlk benzetmenin neden anlatıldığını Luka daha başta söyler: Öğrenciler sürekli dua etmeli ve usanmamalıdır. İsa'nın anlattığı kentte, Tanrı'dan korkmayan ve insana saygı duymayan bir yargıç bulunur. Dul kadın bu adama tekrar tekrar gelerek davacı olduğu kişiden hakkını almasını ister. Yargıç bir süre onun talebine ilgisiz kalır (Luka 18:1–5 ).

Yargıcın kararını değiştiren şey, kadının sürekli gelişinden duyduğu rahatsızlıktır. Kendi düşüncesinde yine Tanrı'dan korkmadığını ve insana saygı duymadığını kabul eder. Hakkını vermeye razı oluşuyla bu kararın gerekçesi arasında böyle bir ayrım vardır. İsa öğrencilerinin özellikle yargıcın bu sözünü duymasını ister; ardından soruyu Tanrı'ya yöneltir (Luka 18:4–7 ).

Tanrı'ya gece gündüz yakaranlar O'nun seçilmişleri diye anılır. Yargıcın karşısında ısrar eden kadınla, Tanrı'nın önünde seslenenlerin durumu bu noktada karşılaştırılır. İsa, Tanrı'nın kendi halkının hakkını gözeteceğini açıkça bildirir. Yasa da Tanrı'yı kimseyi kayırmayan, rüşvet almayan ve dul kadının hakkını gözeten Rab olarak tanıtır. Dua edenin güvencesi, ilgisiz bir yargıcı sonunda yormayı başarmasında değil, yakardığı Tanrı'nın kimliğindedir (Luka 18:6–8 ; Yasa'nın Tekrarı 10:17–18 ).

İsa haklarının tez alınacağını söyler ve hemen ardından İnsanoğlu geldiğinde yeryüzünde iman bulup bulmayacağını sorar. Bu soru, öğrencilerin dua ederek yaşadığı bekleyişi O'nun gelişine bağlar. Hakkın yerine gelmesi vaadiyle duayı sürdürme çağrısı birlikte duyulur. Metin her kişisel isteğin kaç gün içinde karşılanacağını bildirmez; fakat Tanrı'nın halkını unutacağını düşünerek vazgeçmeye de yer bırakmaz. Öğrencinin önündeki mesele, beklediği gün gelene kadar kime güvenerek seslenmeye devam edeceğidir (Luka 18:1–8 ).

Sonraki benzetmenin muhatapları kendi doğruluklarına güvenen ve başkalarına tepeden bakan kişilerdir. Tapınağa dua etmek için çıkan iki adamın anlatısı bu açıklamayla okunmalıdır. Ferisi Tanrı'ya şükrederken başka insanlara benzemediğini söyler, özellikle oradaki vergi görevlisini anar. Ardından haftada iki gün oruç tuttuğunu ve bütün kazancının ondalığını verdiğini bildirir. Duasında kendi ibadetlerini sayması, başkasını küçümsemesiyle aynı konuşmanın içine yerleşmiştir (Luka 18:9–12 ).

İsa'nın daha başta gösterdiği sorun, insanın kendisini doğru sayıp başkasını aşağı görmesidir. Ferisinin saydığı davranışlar onun bu karşılaştırmada kendine ayırdığı yeri açıklamaktadır. Tapınakta Tanrı'ya yönelen söz, böylece yanında duran kişinin eksikliği üzerinden kendisini tanıtan bir konuşmaya dönüşür. Dinleyen kişi yalnız hangi ibadetleri yaptığını değil, bunlardan kendisi hakkında hangi sonucu çıkardığını da düşünmek zorundadır (Luka 18:9–12 ).

Vergi görevlisi uzakta durur, gözlerini göğe kaldırmak istemez ve göğsünü döver. Kendi günahını söyleyerek Tanrı'dan merhamet diler. Anlatı ona geçmişte yaptığı iyilikleri sıralatan veya başka birinin suçuyla kendisini hafifleten bir cevap verdirmez. Mezmurlar'da da Tanrı'nın alçakgönüllü ve pişman yüreği hor görmediği söylenir. Bu adamın duasında görülen alçalış, günahını Tanrı'nın önüne getirirken O'nun merhametine dayanmasıdır (Luka 18:13 ; Mezmurlar 51:16–19 ).

İki adamın evine dönüşü aynı sonuçla anlatılmaz. İsa vergi görevlisinin aklanmış olarak döndüğünü açıklar. Kendisi hakkında yüksek bir hüküm veren kişiyle Tanrı'dan merhamet isteyen kişi arasındaki fark, sonunda İsa'nın bildirdiği hükümle görülür. Vergi görevlisinin günahı önemsiz sayılmamış, günahını kabul eden kişi merhamet bulmuştur. Kendini yüceltmenin alçaltılmaya, kendini alçaltmanın yüceltilmeye götürdüğü söz, benzetmenin başındaki üstünlük güvencesini boşa çıkarır (Luka 18:9–14 ).

İnsanların bebekleri bile dokunması için İsa'ya getirmesiyle sahne değişir. Öğrenciler getirenleri azarlarken İsa çocukları yanına çağırır ve engel olmamalarını söyler. Ardından Egemenliği bir çocuk gibi kabul etmekten söz eder. İsa'nın Egemenlik hakkında söylediği söz, oraya gerçekten getirilmiş çocukları yanına çağırırken duyulur (Luka 18:15–17 ).

İsa, Egemenliği çocuk gibi kabul etmeyen kişinin oraya giremeyeceğini bildirir. Buradaki örnek, kişinin önceden kazandığı konumunu sunmasından çok, kendisine verileni kabul etmesine yöneltir. Vergi görevlisinin merhamete dayanmasının ardından dinleyici şimdi de Tanrı'nın Egemenliği'ni nasıl alacağını öğrenir. İsa'ya yaklaşırken insanın kendi yeterliliğini öne çıkarması, bölümün peş peşe gelen sahnelerinde sorgulanmaktadır (Luka 18:13–17 ).

Sonsuz yaşam isteğinden Yeruşalim yoluna

İleri gelenlerden birinin sorusu, sonsuz yaşama kavuşmak için ne yapması gerektiğidir. Adam İsa'ya iyi öğretmen diye seslenir; İsa da bu hitaptaki iyilik üzerinde durur. Neden kendisine iyi dediğini sorar ve iyi olanın Tanrı olduğunu belirtir. Böylece konuşmanın ölçüsünü adamın takdir sözünden Tanrı'nın iyiliğine yöneltir. Sonsuz yaşam hakkında konuşurken iyilik, insanın kolayca verdiği bir unvan olarak geçiştirilmez (Luka 18:18–19 ).

İsa daha sonra adamın bildiği buyrukları sayar: Zina, öldürme, hırsızlık ve yalan tanıklık yasaklarıyla anne babaya saygı gösterme buyruğu anılır. Bunlar Sina'da verilen buyrukların içindedir. Adam hepsini gençliğinden beri yerine getirdiğini söyler. İsa'nın cevabı, bu sözün ardından konuşmayı kapatmaz; adamın önünde halen bir eksik bulunduğunu bildirir. Böylece geçmiş davranışlarına ilişkin cevabı, şimdi kendisinden istenene vereceği karşılıkla sınanacaktır (Luka 18:20–22 ; Mısır'dan Çıkış 20:12–17 ).

Adamdan bütün malını satması, parasını yoksullara dağıtması ve sonra İsa'yı izlemesi istenir. Çağrı yalnız maldan ayrılmayla bitmez; göklerde hazine ve Mesih'in ardından gitme birlikte söylenir. Sonsuz yaşam sorusu böylece elindeki servetin kullanımıyla ve kimin ardından yürüyeceğiyle doğrudan karşılaşır. İsa'nın önüne gelen adam artık yalnız geçmişte yaptıklarını anlatacak durumda değildir; duyduğu çağrıya cevap vermesi gerekir (Luka 18:22 ).

Luka adamın bu sözü duyunca çok üzüldüğünü, çünkü son derece zengin olduğunu belirtir. İsa da bu üzüntüyü görerek varlıklı kişilerin Egemenliğe girmesinin güçlüğünü söyler. Servetinden ayrılması istendiğinde duyduğu üzüntü, malıyla kurduğu bağın ağırlığını gösterir. Sonsuz yaşama duyduğu istek, elindekilerden ayrılmasını isteyen sözle birlikte sınanmaktadır (Luka 18:23–24 ).

Devenin iğne deliğinden geçmesiyle kurulan karşılaştırma, dinleyenlerin önüne insan gücüyle çözülemeyen bir görüntü koyar. Büyük hayvanla küçücük açıklık arasındaki fark, servet sahibi kişinin girişini kolay bir iş gibi düşünmeye izin vermez. Dinleyenler bunun üzerine kimin kurtulabileceğini sorar. İsa cevabında insanların imkanını Tanrı'nın imkanından ayırır. Sözü edilen kurtuluşun umudu, insanın yeterince güçlü görünmesinden değil, Tanrı için mümkün olandan gelir (Luka 18:24–27 ).

Bu cevap adamın duyduğu çağrıyı ortadan kaldırmaz. Malını yoksullarla paylaşma ve İsa'yı izleme sözü, Tanrı'nın mümkün kıldığı kurtuluşla aynı konuşmada kalır. İnsan kendi imkanına güvenerek bu güçlüğü aştığını ilan edemez; güçlüğü gerekçe gösterip Mesih'in çağrısını da duymamış sayamaz. Dinleyenin dikkati, sahip olduklarının güvencesinden Tanrı'nın yapabileceğine yönelir (Luka 18:22–27 ).

Petrus söze girerek kendilerinin her şeylerini bırakıp İsa'nın ardından geldiğini söyler. İsa bunun karşılığında Egemenlik uğruna bırakılan ev ve aile bağlarını açıkça anar. Bırakışın ağırlığı, sayılan insanların ve evin hayat içindeki gerçek yerinden anlaşılır. İsa bu kişilerin hem şimdiki çağda kat kat fazlasına hem gelecek çağda sonsuz yaşama kavuşacağını bildirir. Böylece adamın ilk sorusundaki sonsuz yaşam, öğrencilerin bıraktıkları hakkında verilen vaadin sonunda yeniden duyulur (Luka 18:18 ; Luka 18:28–30 ).

İsa Onikiler'i bir yana çekip Yeruşalim yolculuğunu anlatırken, kendi önündeki olayları peygamberlerin yazdıklarıyla ilişkilendirir. Öteki uluslara teslim edilme, alay, hakaret, tükürülme, kamçılanma ve öldürülme birbiri ardına sayılır. Bildiri üçüncü gün dirilişle tamamlanır. Öğrencilerin ardından geldikleri kişi, nereye ve ne için gittiğini bilerek konuşmaktadır. Az önce verilen yaşam vaadi, şimdi ölümden dirilişe giden bu yolun üzerinde duyulur (Luka 18:31–33 ).

Peygamberlerin yazılarıyla kurulan bağ, acı ve reddedilişin Mesih'in görevinin dışında olmadığını gösterir. Yeşaya'da hor görülen, başkalarının suçunu üstlenen ve birçoklarını aklayacak olan kul anlatılır. Luka'nın sonunda da dirilen İsa, Mesih'in acı çekip yüceliğine kavuşmasının gerekliliğini Kutsal Yazılar'dan açıklar. Bu metinler, Yeruşalim yolundaki bildiriyi yalnız yaklaşan bir felaket haberi olarak okumamızı engeller. İsa'nın bildirdiği ölüm ve diriliş, Tanrı'nın vaatlerini gerçekleştiren işin içindedir (Luka 18:31–33 ; Yeşaya 53:3–6 ; Yeşaya 53:10–12 ; Luka 24:25–27 ).

Luka öğrencilerin anlamadığını bir kez söyleyip geçmez. Hiçbir şey anlamadıklarını, sözün anlamının onlardan gizlenmiş olduğunu ve anlatılanı kavrayamadıklarını art arda belirtir. İsa'nın yanında bulunmak ve yola çıkmış olmak, söylediği her şeyi o anda anlamış olmak değildir. Metin bu gizlenmenin bütün nedenlerini açıklamaz; öğrencilerin durumunu açıkça gösterir. Okur ise onların kavrayamadığı haberi duyarak sonraki sahneye geçer: Yeruşalim'e yaklaşan yol, acı ve dirilişin yoludur (Luka 18:31–34 ).

Yol kenarından İsa'nın ardına

Eriha'ya yaklaşılırken yol kenarında oturan kör bir dilenci kalabalığın sesini duyar ve neler olduğunu sorar. Kendisine Nasıralı İsa'nın geçtiği söylenir. Adamın çağrısı, duyduğu haberdeki yer adıyla sınırlı kalmaz; İsa'ya Davut Oğlu diye seslenir. Luka'nın başında İsa'ya Davut'un tahtının verileceği ve egemenliğinin son bulmayacağı bildirilmişti. Böylece dilencinin merhamet isteği, İsa'nın vaat edilen krallığıyla bağlantılı bir hitapla yükselir (Luka 18:35–38 ; Luka 1:31–33 ).

Önden gidenler adamı azarlayıp susturmak ister. Adam ise merhamet isteğini daha yüksek sesle yineler. İsa durur ve onun kendisine getirilmesini buyurur. Kalabalığın içinde duyulması istenmeyen ses, İsa'nın kendi çağrısıyla karşılık bulur (Luka 18:39–41 ).

Adam yaklaştığında İsa onun için ne yapmasını istediğini sorar. Dilencinin cevabı görmeye kavuşma isteğidir. İsa da görmesini söyler ve imanının kendisini kurtardığını bildirir. Merhamet için çağırdığı Rab'bin sözüne yönelen adam, O'nun verdiği cevapla görmeye başlar (Luka 18:40–43 ).

Gözlerinin açılmasının ardından adam Tanrı'yı yücelterek İsa'nın peşinden gider. Yolun kıyısında oturmuş olan kişinin artık yolculuğa katılması, alınan iyiliğin ardından ne olduğunu somut biçimde gösterir. Bunu gören bütün halk da Tanrı'ya övgü sunar. Bölümün başında dua ederek bekleme çağrısını duymuştuk; sonunda merhamet isteyen kişinin cevabı, şükür ve izleyişle devam eder (Luka 18:1–8 ; Luka 18:42–43 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Yargıcın karar verme gerekçesiyle Tanrı'nın seçilmişlerine ilişkin vaadi arasındaki fark nedir? İnsanoğlu geldiğinde iman bulup bulmayacağı sorusu, öğrencilerin bugünkü duasını ve bekleyişini nasıl yönlendiriyor (Luka 18:1–8 )?
Ferisi ile vergi görevlisinin söylediklerini, benzetmenin başında verilen muhatap açıklamasıyla birlikte okuyun. İbadetlerini sayan kişiyle günahını kabul eden kişinin evine dönüşü hakkında İsa ne söylüyor; çocuk gibi kabul etme sözü bunun ardından ne düşündürüyor (Luka 18:9–17 )?
Sonsuz yaşamı soran adama verilen cevapta buyruklar, malını yoksullara dağıtmak ve İsa'yı izlemek nasıl birbirine bağlanıyor? Adamın üzüntüsü, deve benzetmesi ve Tanrı için mümkün olan kurtuluş sözü, servetin güvencesini hangi bakımdan sorguluyor (Luka 18:18–27 )?
Petrus'un bıraktıklarını söylemesiyle İsa'nın kendi ölümünü ve dirilişini bildirmesini birlikte düşünün. İsa'yı izleme çağrısının bedeli ve vaadi bu konuşmalarda nasıl açıklanıyor; öğrencilerin anlamayışı okuyucuya neyi fark ettiriyor (Luka 18:28–34 )?
Kör adamın duyduğu haber, kullandığı hitap, karşılaştığı engel ve İsa'dan aldığı cevap hangi sırayla geliyor? Şifanın ardından yaptığı şey ve halkın övgüsü, bu karşılaşmayı yalnız bir ihtiyacın giderilmesinden nasıl ileriye taşıyor (Luka 18:35–43 )?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Beklediğiniz hakkı dua ederken Rab'be söyleyin

Uzun süredir sonuçlanmayan bir haksızlığı düşünürken Tanrı'ya seslenmekten vazgeçtiğinizi fark edebilirsiniz. İsa'nın sürekli dua çağrısını tam o bekleyişin içinde duyun. Tanrı'nın hakkı gözeten kimliğine dayanarak yakarmayı sürdürün. İnsanoğlu'nun gelişine ilişkin soru, bugün de güvenerek dua etmeye devam edip etmediğinizi önünüze koysun (Luka 18:1–8 ).

Başkasını küçülterek kendinizi doğru saymayın

Duanızda veya kendi kendinize konuşurken, başka birinin yanlışını kendi iyiliğinizin ölçüsü yaptığınız yeri fark edin. O kişinin hatasını anmak, sizin Tanrı'nın önündeki ihtiyacınızı ortadan kaldırmaz. Yaptığınız ibadetleri düşünürken bunların sizi merhamete muhtaç olmaktan çıkardığını varsaymayın. Vergi görevlisi gibi kendi günahınızı kabul ederek Tanrı'ya yönelin. Rab'bin önünde başkasına ayırdığınız yerden önce, O'ndan istediğiniz merhameti dile getirin (Luka 18:9–14 ).

Çocukların İsa'ya gelişine engel olmayın

Çocuklar İsa'ya getirildiğinde öğrencilerin verdiği karşılıkla Rab'bin buyruğu birbirinden ayrıldı. Bir çocuğun O'nu dinlemesini veya O'na yönelmesini önemsiz gördüğünüzde bu sahneyi hatırlayın. Onun gelişini yetişkinlerin yanında değersiz bir uğraş saymayın. Egemenliği çocuk gibi kabul etmeye çağrılan sizsiniz; bu yüzden çocukları dinleyen ve onlara yer açan taraf olun (Luka 18:15–17 ).

Elinizdeki malı izleme çağrısıyla birlikte düşünün

İsa'nın zengin adama söylediği söz, servetini hayatının dokunulmaz bir alanı olarak tutmasına izin vermedi. Siz de yoksul birinin ihtiyacını gördüğünüzde paylaşmaya hazır olup olmadığınıza bakın. Elinizdekileri koruma isteğinizin, duyduğunuz buyruğa vereceğiniz cevabı nasıl etkilediğini adlandırın. Yalnız vermeyi istemekle yetinmeyip mevcut imkanınızla gerçek bir ihtiyaca karşılık verin. Mesih'i izlemekle malınızın kullanımını ayrı hesaplar gibi sürdürmeyin (Luka 18:22–27 ).

İsa'nın bildirdiği yolu bütünüyle dinleyin

Yeruşalim yolunda söylenenleri okurken acı, ölüm ve dirilişi birlikte duyun. İsa'nın size vaat ettiği yaşamı düşünürken, bu vaadi bildiren kişinin kendisinin geçtiği yolu gözden kaçırmayın. Öğrencilerin anlamayışı, Rab'be yakın olduğunuzu düşünmenin her sözünü kavradığınız anlamına gelmediğini hatırlatsın. Anlamadığınız cümleyi atlamak yerine yeniden okuyup bölümdeki yerine bakın. İzlediğiniz Mesih'i yalnız beklediğiniz sonuçlarla değil, kendisi hakkında söylediği sözlerle tanıyın (Luka 18:28–34 ).

Merhamet isteğinizi kalabalığın hükmüne bırakmayın

Kör adamın sesini kesmeye çalışanlar vardı, fakat adam İsa'ya seslenmeyi sürdürdü. Siz de Rab'bin merhametine duyduğunuz ihtiyacı dile getirirken insanların size ayırdığı yere göre susmayın. Yardım istemenizin anlamını, çevrenizin sizi ne kadar önemli gördüğü belirlemesin. Adamın yaptığı gibi ihtiyacınızı doğrudan Rab'be söyleyin. Bu cesaretin dayanağı, kalabalıktan daha güçlü konuşmanızdan önce, çağırdığınız Mesih'in kendisidir (Luka 18:35–42 ).

Aldığınız iyiliğin ardından Mesih'i izleyin

Kör adam yeniden gördüğünde Tanrı'yı yücelterek İsa'nın ardından gitti. Aldığınız bir yardım için şükrederken, bu karşılığın sonraki adımlarınızla bağını da düşünün. Rab'bin iyiliğini yalnız geride kalmış güzel bir olay olarak anmakla yetinmeyin. Bugün duyduğunuz sözünü yerine getirerek O'nun ardından gitmeyi sürdürün. Şükrünüz hem söylediğiniz teşekkürle hem artık kimin yolunda yürüdüğünüzle görülsün (Luka 18:42–43 ).

Kaynaklar

Kutsal Kitap: Luka 18 ana metindir. Yasa'nın Tekrarı 10:17–18 Tanrı'nın hakkı gözeten kimliğini; Mezmurlar 51:16–19 pişman yüreğin kabulünü; Mısır'dan Çıkış 20:12–17 anılan buyrukları açıklar. Yeşaya 53:3–6 , Yeşaya 53:10–12 ve Luka 24:25–27 Mesih'in acı çekmesiyle Kutsal Yazılar arasındaki bağı; Luka 1:31–33 Davut'un tahtına ilişkin vaadi gösterir.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Bir Kadın Dul Kaldığında: Geçim, Miras ve Hayatta Kalmak — Dul kadınların farklı aile, geçim ve hak arama koşullarını ele alır.
Vergi, Gümrük ve Vergi Toplayıcılar — Müjdelerin Ekonomik Arka Planı — Vergi görevlisinin toplumsal konumunu ve Müjdelerdeki merhamet çağrısını araştırır.
İnsanlar Neden Oruç Tutardı? İbadet, Gelenek ve Gösteriş — Oruç uygulamalarını ve bunların kendini üstün görme aracına dönüşmesini ele alır.
Davut — Taht, Mezmur ve Günah — Davut'un soyuna verilen vaat ile merhamet isteyenlerin İsa'ya Davut Oğlu diye seslenmesi arasındaki bağı açıklar.
Yeruşalim — Bir Kentten Fazlası — Yeruşalim'in tarihini, Mesih'in oradaki ölümü ve dirilişini ve kentten başlayan tanıklığı ele alır.

Çalışmalarım