Luka 17 — Rab'bin Önünde Bugün ve O Gün

GİRİŞ

İsa'nın öğrencisi, bir kardeşinin aynı gün içinde yeniden gelip bağışlanma istemesiyle karşılaşabilir. Rab'bin sözü, bu yorucu tekrarın içinde de kendisinden bir karşılık ister. Luka 17 bu kadar yakın bir sorumluluğu, İnsanoğlu'nun bütün hayatı değiştirecek günüyle aynı bölümde anlatır. Öğrenci hem önündeki kişiye nasıl davranacağını hem beklediği Rab'bi nasıl tanıyacağını öğrenir. Günün ne zaman geleceğini bilmek isteyenlerin karşısında İsa, şimdiden aralarında bulunan Tanrı'nın Egemenliği'ni bildirir. O'nun sözünü duymak, bugünkü itaati gelecekteki karşılaşmadan ayırmadan yaşamaya çağrılmaktır.

01 — METNİ ANLAYIN

Buyruğu yerine getiren kul ve şükürle dönen insan

İsa öğrencilerine günaha düşüren tuzakların geleceğini söylerken, bu tuzaklara aracılık eden kişinin sorumluluğunu ayrıca vurgular. Kötülüğün dünyada bulunması, onu başkasının önüne koymayı mazur göstermez. Küçüklerden birini günaha düşürmekle boynuna değirmen taşı geçirilerek denize atılmak arasında kurduğu karşılaştırma son derece ağırdır. Korkunç bir ölüm bile bu günaha göre daha iyi sayılır. İsa böylece başkasının düşmesini küçük bir yan etki gibi değerlendirmeyi engeller. Söylediği şey birine uygulanacak ceza talimatı değil, öğrencinin kendi davranışının hesabını düşünmesini gerektiren uyarıdır (Luka 17:1–2 ).

Kendi yaşantılarına dikkat etmelerini istemesinin ardından, günah işleyen kardeşe ne yapacaklarını açıklar. Onu azarlamak, günahı gerçekten günah olarak adlandırmayı gerektirir. Tövbe eden kardeşi bağışlamak da aynı buyruğun içindedir. Bu iki karşılık birbirini gereksiz kılmaz; günahın söylenmesi, tövbe edenin sürekli suçlu tutulmasına gerekçe olmaz. İsa'nın topluluk içindeki sözü hem günahı ciddiye alır hem bağışlanmanın yolunu açık tutar (Luka 17:3 ).

Günde yedi kez aynı kişiye karşı günah işlenmesi, bu çağrının kolay durumlarla sınırlı olmadığını gösterir. Kardeş her defasında dönüp tövbe ettiğini söylediğinde, muhatabından yeniden bağışlaması istenir. Tekrarın yorgunluğu, dinleyenin bu sözü ne kadar ağır bulabileceğini anlamamıza yardım eder. Yine de cümlenin sonunda verilen buyruk değişmez. Öğrenci günahın hesabını tutarak bağışlama çağrısını kendi belirlediği bir noktada sona erdirme hakkını kendisinde bulamaz (Luka 17:4 ).

Elçilerin imanlarının artırılmasını istemesi bu sözlerin ardından gelir. Rab onlara küçük bir hardal tanesiyle, kökünden sökülüp denize dikilen dut ağacını yan yana getirerek cevap verir. Tohumun küçüklüğü ile sözü edilen işin büyüklüğü arasında çarpıcı bir uzaklık vardır. Elçiler daha fazlasını isterken İsa, çok küçük görünen imanın bile neye karşılık gelebileceğini anlatır. Dinleyenler gözlerini kendi güçlerinin hesabından, kendilerine bu sözü söyleyen Rab'be çevirmeye çağrılır (Luka 17:5–6 ).

Ardından anlatılan köle, tarlada çift sürmüş ya da sürüyü gütmüş olarak eve döner. Gününün emeği bitmiş görünse de efendisinin yemeğini hazırlaması ve ona hizmet etmesi beklenir. Kendisi bundan sonra yiyip içecektir. İsa, dinleyenlerine böyle bir köleye buyurulanı yaptığı için teşekkür borçlu olup olmayacaklarını sorar. Benzetmenin ağırlığı, görevin yerine getirilmesiyle efendi üzerinde bir alacak hakkı kazanılması arasındaki ayrıma dayanır (Luka 17:7–9 ).

İsa öğrencilerinin kendilerine verilen bütün buyrukları yerine getirdikten sonra nasıl konuşacağını söyler. Yalnız eksik kalmış hizmetten veya yapılmamış görevden söz etmez; hepsinin yapıldığı durumu önlerine getirir. O zaman bile kendilerini “değersiz kullar” diye anacak ve yapmaları gerekeni yaptıklarını söyleyeceklerdir. Cümlenin ikinci yarısı, ilk yarıdaki ağır sözün görevle ilişkisini açıklar. İtaat, Rab'bin üzerinde istedikleri sonucu talep edebilecekleri bir hak oluşturmaz (Luka 17:10 ).

Yeruşalim'e yolculuk sürerken Samiriye ile Celile arasındaki sınır bölgesinde cüzamlı on adamla karşılaşılır. Adamlar İsa'nın girdiği köyde uzakta durur ve merhamet için seslenir. Onu efendileri olarak çağırmaları, yardım isteklerinin kime yöneldiğini açık eder. İsa onları görür ve kendilerine seslenir (Luka 17:11–14 ).

Adamların uzakta durması ve kahinlere gönderilmesi, Levililer'in hastalık ve temizlenme düzeniyle birlikte anlaşılır. Yasa, bu hastalığı taşıyan kişinin halktan uzak yaşamasını söyler. Temizlenme sürecinde ise kahinin hastayı incelemesi, iyileşmeyi görmesi ve ilgili işlemleri yürütmesi gerekir. Burada hastalığın bedendeki etkisiyle birlikte kişinin topluluk içindeki durumu da önemlidir. Böylece kahine görünmek, rastgele seçilmiş bir yolculuk değil, temiz sayılmayla ilişkili somut bir adımdır (Levililer 13:45–46 ; Levililer 14:1–9 ).

Luka adamların yolda giderken temizlendiğini özellikle belirtir. İsa'ya seslendiklerinde hastadırlar, buyruğunu yerine getirirken iyileşirler. Anlatı, yardımın gelişini O'nun sözüyle çıktıkları yol üzerinde gösterir. On kişinin tamamı bu iyiliği alır. Biraz sonra geri dönecek olanın şükrü, diğerlerinden önce şifa kazanmak için yaptığı bir davranış değildir; adam zaten iyileştiğini görünce geri döner (Luka 17:14–16 ).

Geri dönen kişi yüksek sesle Tanrı'yı yüceltir ve İsa'nın ayaklarına yüzüstü kapanarak teşekkür eder. Başlangıçta uzaktan seslenen adam, şimdi yardımın ardından İsa'nın önündedir. Tanrı'nın yüceltilmesiyle İsa'ya yönelme, aynı insanın aynı karşılığında birleşir. Luka bu noktada onun Samiriyeli olduğunu bildirir. Okuyucu önce adamın verdiği karşılığı, ardından Samiriyeli kimliğini öğrenir; İsa sonraki sorusunda bu kimliği özellikle anacaktır (Luka 17:15–18 ).

İsa'nın on kişinin iyileşip iyileşmediğini sorması, herkesin aldığı iyiliği yeniden hatırlatır. Ardından diğer dokuzun nerede olduğunu sorar. Yabancı diye andığı bu adamın Tanrı'yı yüceltmek için tek başına dönmüş olması dikkat çekicidir. Anlatı bize diğerlerinin neden dönmediğini söylemez; onların yerine gerekçe üretmeden İsa'nın sorusunu duymalıyız. Alınmış yardım ile Tanrı'ya verilen karşılık, aynı şey olarak görülmemektedir (Luka 17:17–18 ).

Adama yönelen son söz, kalkıp gitmesi ve imanının kendisini kurtardığıdır. Adamın hikayesi yalnız hastalığın sona erdiği yerde kapanmaz; merhamet için çağırdığı Rab'bin ayaklarında yeni bir söz alır. Bölümün önceki kısmında elçiler imanlarının artmasını istemişti; şimdi İsa bu Samiriyelinin imanını tanır. İtaati kendine bir alacak çıkarma yolu saymayan öğrenci, aldığı iyilik karşısında da bu adamın şükrünü öğrenebilir. Rab'bin önünde görevini bilmekle O'nun merhametini tanımak, aynı bağlılığın birbirini tamamlayan karşılıklarıdır (Luka 17:5–10 ; Luka 17:19 ).

Aralarındaki Egemenlik ve beklenen gün

Ferisiler Tanrı'nın Egemenliği'nin ne zaman geleceğini sorar. İsa'nın cevabı onların beklediği zamanı bildirmekten önce, bu gelişi nasıl düşündüklerini sorgular. Egemenliğin gözle izlenip belirli bir yere işaret edilerek gösterilecek biçimde gelmediğini söyler. Ardından aralarında bulunduğunu bildirir. Böylece soru yalnız gelecekte ne olacağından, önlerinde zaten bulunan gerçeği tanıyıp tanımadıklarına yönelir (Luka 17:20–21 ).

Luka daha önce İsa'nın cinler üzerindeki yetkisini, Egemenliğin dinleyenlerin üzerine gelmesiyle ilişkilendirdiğini aktarmıştı. Tanrı'nın yönetimi, İsa'nın yaptığı kurtarıcı işlerde kendisini gösterir. Konuşan ve iş gören Mesih oradadır. Biraz önce merhamet için kendisine seslenen adamlar da O'nun sözüyle iyileşmiştir. Ferisilerin zaman sorusunu dinleyen okur, cevabı İsa'nın bölüm boyunca anlattığı ve gerçekleştirdiği işlerden ayrı düşünmemelidir (Luka 11:20 ; Luka 17:11–21 ).

İsa bundan sonra öğrencilerine dönerek, İnsanoğlu'nun günlerinden birini görmeyi özleyecekleri zamanlardan söz eder. Bu özlemi hemen karşılanacak bir istek olarak anlatmaz. O günlerde insanların kendilerine yer gösteren haberler getireceğini söyler ve peşlerinden gitmemelerini buyurur. Özlem içinde olmak, duyulan her iddiayı güvenilir kılmaz. Bir yere koşmalarını isteyen ses karşısında, bekledikleri kişinin daha önce söylediğini hatırlamaları gerekecektir (Luka 17:22–23 ).

Şimşeğin göğü bir uçtan diğerine aydınlatması, İnsanoğlu'nun gününün nasıl olacağını anlatır. Bu görüntüde yalnız yerini bilenlerin bulduğu dar bir alan yoktur; göğün genişliğini kaplayan bir görünürlük vardır. Öğrencilere gelen haberlerin peşinde koşmama buyruğu, bu açıklamayla gerekçelendirilir. Egemenliğin şimdiden aralarında bulunmasıyla İnsanoğlu'nun gelecekte ortaya çıkışı aynı anda söylenebilir. İsa'nın şimdiki hizmetinde başlayan şeyi görmek, O'nun beklenen gününe ilişkin sözü gereksiz kılmaz (Luka 17:20–24 ).

Fakat İsa o günden önce çok acı çekmesi ve yaşadığı kuşak tarafından reddedilmesi gerektiğini açıklar. Bu gereklilik, öğrencilerin geleceğe dair umudunun içinden çarmıh yolunu çıkarmasını engeller. Yeruşalim'e yürüyen kişi, önündeki reddi bilerek konuşmaktadır. Egemenliğin aralarında bulunması, kendisinin herkes tarafından kabul edildiği anlamına gelmez. Öğrenciler umdukları görkemle önce duydukları bu ağır yolu birlikte tutmak zorundadır (Luka 17:11 ; Luka 17:25 ).

Nuh'un günlerine geçildiğinde yemek, içmek ve evlenmek gibi hayatın olağan işleri sayılır. İnsanlar bu işleri Nuh'un gemiye girdiği güne kadar sürdürmüştür. Tufanın gelişi, anlatılan düzeni sona erdiren keskin değişikliktir. Yaratılış'ta suların yükselişi ve canlıların ölümü anlatılırken Nuh'la gemidekilerin kaldığı belirtilir. İsa bu geçmişi kendi gününün nasıl geleceğini açıklamak için kullanır. Dün de yapılmış olan gündelik işlerin bugün sürmesi, yarının aynı biçimde süreceğini güvenceye almaz (Luka 17:26–27 ; Yaratılış 7:17–24 ).

Lut'un günlerinde aynı anlatıma alışveriş, ekim ve ev yapımı da katılır. Bunlar insanların yalnız o anını değil, gelecek için kurduğu hayatı da dolduran işlerdir. Lut Sodom'dan ayrıldığında ise kentin üzerine yargı gelir. İsa'nın karşılaştırmasında asıl vurgu, sürdürülen olağan hayatın yargı geldiğinde bir anda kesilmesidir (Luka 17:28–30 ; Yaratılış 19:15–25 ).

Damda bulunan kişinin eşyasını almak için aşağı inmemesi, tarladakinin de geri dönmemesi istenir. Bu sözler, o gün verilecek karşılığın ertelenemeyeceğini somut bir görüntüyle anlatır. Evde kalan eşyalar kişinin gerçek malıdır; fakat onları elde tutma isteği, kaçırılmaması gereken karşılığın önüne geçebilir. İsa, insanın geride kalan şeylere uzanmak için yönünü değiştirmemesini buyurur. Gelecek gün hakkında konuşma, böylece kişinin elindekilerle kurduğu bağa dokunur (Luka 17:30–31 ).

Lut'un karısının hatırlatılması tam bu noktada gelir. Yaratılış'ta Lut'a arkasına bakmadan kaçması söylenir; ardından karısının geriye bakıp tuz kesildiği anlatılır. İsa onun başına geleni, geri dönmeme uyarısının içinde öğrencilerine hatırlatır. Kurtuluş için gösterilen yola çıkmış olmak, o çağrının gerektirdiği yönelişi önemsiz hale getirmez. Öğrenciler geride bıraktıklarına dönme isteğini bu ağır hatırlatmayla değerlendirmeye çağrılır (Luka 17:31–32 ; Yaratılış 19:17–26 ).

Canını esirgemek isteyenin onu yitireceği, canını yitirenin ise yaşatacağı sözü bu uyarıyı kişinin bütün hayatına uzatır. Önce evdeki eşya konuşulmuşken şimdi korunmak istenen can anılır. İnsan kendisini elde tutmayı en yüksek amaç yaptığında, kurtuluş çağrısına karşı durabilir. İsa'nın sözü, öğrencinin yaşam üzerindeki hesabını tersine çevirir. Yaşama kavuşma yolu, kendi güvenliğini bütün buyrukların önüne koyma isteğini bırakmayı gerektirir (Luka 17:31–33 ).

Aynı yataktaki iki kişiyle birlikte öğüten iki kadın, birbirine çok yakın insanların farklı sonuçlarla karşılaşacağını gösterir. Yan yana yaşamak veya aynı işi yapmak, aynı sonuca ulaşmayı sağlamaz. İsa birinin alınacağını, ötekinin bırakılacağını bildirir. Öğrenci kendi karşılığını, yanında bulunan kişinin varlığına güvenerek erteleyemez. Günlük yakınlık, Rab'bin önünde herkesin aynı durumda olduğu anlamına gelmez (Luka 17:34–36 ).

Öğrenciler bunun nerede olacağını sorduğunda İsa, leşin bulunduğu yere akbabaların üşüşmesini anlatır. Cevapta bir kent adı veya izlenecek bir yol tarifi bulunmaz. Ölümün bulunduğu yerde toplanan kuşların görüntüsü, Nuh ve Lut anlatılarında duyulan yargının ağırlığını yeniden getirir. Bu bağlamda akbaba görüntüsü, gelecek hükmün kaçınılmazlığını düşündürür. Dinleyenlerin önünde, bütün hayatlarını ilgilendiren bu karşılaşmanın ciddiyeti kalır (Luka 17:26–37 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Günaha düşüren tuzakların geleceğini söylemek neden onlara aracılık eden kişinin sorumluluğunu kaldırmıyor? Kendi yaşantısına dikkat etme, kardeşi azarlama ve tövbe edeni bağışlama çağrıları nasıl bir bütün oluşturuyor (Luka 17:1–4 )?
Elçilerin daha fazla iman isteğiyle hardal tanesi cevabını karşılaştırın. Ardından bütün görevini yerine getiren kulun söylemesi istenen sözü okuyun; insanın kendi yeterliliğine ve yaptığı hizmete bakışı bu iki örnekte nasıl değişiyor (Luka 17:5–10 )?
On kişinin seslenişi, yolda temizlenmesi ve bir kişinin geri dönüşü hangi sırayla anlatılıyor? İsa'nın soruları ile Samiriyeliye yönelttiği son söz, alınan iyilikle ona verilen karşılığın farkını nasıl gösteriyor (Luka 17:11–19 )?
Ferisilerin zaman sorusuna verilen cevapla öğrencilere anlatılan gelecek gün nasıl birlikte okunabilir? Özlem, yanıltıcı yer bildirimleri, şimşek ve önce gereken acı sözlerinin her biri bekleyiş hakkında ne öğretiyor (Luka 17:20–25 )?
Nuh ve Lut'un günlerindeki olağan işler, eşyaya dönmeme buyruğu ve yan yana bulunanların ayrılması birlikte neyi sorguluyor? Canını korumakla yaşama kavuşmak arasındaki terslik, bu sahnelerin ortasında neden önemli (Luka 17:26–37 )?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Kendi yaşantınıza yönelen uyarıyı duyun

İsa tuzaklardan söz ederken öğrencilerine kendi yaşantılarına dikkat etmelerini söyledi. Bu uyarıyı yalnız başkasının hatasını saptamak için kullanmayın. Sözünüzle veya davranışınızla birini doğru olmadığını bildiği bir şeye yönelttiğiniz yeri dürüstçe adlandırın. Kötülüğün zaten yaygın oluşu, sizin katkınızı önemsiz kılmaz. Böyle bir davranışı sürdürmekten vazgeçmeniz, değirmen taşı uyarısını kendinize yöneltilmiş söz olarak duymanın somut karşılığıdır (Luka 17:1–3 ).

Tövbe eden kardeşinize yeniden bağışlamayla karşılık verin

Kardeşinize yanlışını söylemekle onu bağışlamayı birbirinden koparmayın. İsa aynı gün içindeki tekrarları da açıkça anarak tövbe edene verilecek karşılığı bildirir. Karşınıza yeniden geldiğinde, daha önce bağışlamış olmanızı bu kez merhameti reddetmenin gerekçesi yapıp yapmadığınıza bakın. Günahın ne olduğunu saklamadan söyleyebilir ve tövbe edeni bağışlayabilirsiniz. Rab'bin buyruğunu, yalnız sizi yormayacak yanlışlarda geçerli bir söz olarak daraltmayın (Luka 17:3–4 ).

Hizmetinizden Rab üzerinde hak çıkarmayın

Yaptığınız hizmetleri düşündüğünüzde bunların Tanrı'yı size belirli bir sonuç vermek zorunda bıraktığını söylemeye yöneliyor musunuz? Görevini tamamlayan kulun cevabı, böyle bir hesabı yeniden değerlendirmenizi ister. Size verilen işin ne olduğunu ve onu nasıl yerine getirdiğinizi düşünün. İtaatinizin değerini, istediğiniz karşılığı alıp almamanızla ölçmeyin. Rab'bin sözünü yerine getirirken, O'nun önünde kendi hesabını dayatan bir alacaklı gibi konuşmaktan vazgeçin (Luka 17:7–10 ).

Aldığınız merhameti açık bir şükürle karşılayın

Samiriyeli iyileştiğini gördüğünde Tanrı'yı yüceltmek için geri döndü. Siz de aldığınız belirli bir yardımı dua ederken açıkça anın. İhtiyaç içindeyken seslendiğiniz Rab'be, yardımın ardından teşekkür etmeye de yer verin. İsa'nın diğer dokuz kişiyi soran sözünü dinlerken, yalnız rahatlamanın sevincinde kalıp kalmadığınızı düşünün. Şükrünüz, iyiliği aldığınızı bilmenin yanında onu veren kişiyi tanıdığınızı da dile getirsin (Luka 17:15–19 ).

Bekleyişinizi İsa'nın söylediğiyle yönlendirin

Mesih'in gününü özlemek, O'nun nerede bulunduğunu bildiren her iddianın peşine gitmek için gerekçe değildir. İsa öğrencilerine böyle haberleri duyduklarında ne yapmamaları gerektiğini önceden söyledi. Yeni bir iddianın heyecanı karşısında önce bu buyruğu hatırlayın. Beklediğiniz görkemi, aynı Rab'bin önce çekeceğini bildirdiği acıdan da ayırmayın. O'na duyduğunuz özlemi, Rab'bin bu sözünü dinleyerek yaşayın (Luka 17:22–25 ).

Elde tutmak istediğiniz hayatı Rab'bin sözüyle değerlendirin

Lut'un karısının hatırlatıldığı yerde hem eşyaya dönmeme hem canını esirgeme sözleri bulunur. İsa'nın çağrısına karşılık vermenizi, korumak istediğiniz malın veya alıştığınız hayatın nasıl etkilediğine bakın. Bugünkü düzeninizin sürmesini, Tanrı'nın hükmünü düşünmeyi gereksiz kılan bir güvence saymayın. Kendi hayatınızı elinizde tutma isteğiniz hangi açık buyruğu ikinci plana itiyorsa onu Rab'bin önünde söyleyin. Bu bölümdeki hazır olma çağrısı, yalnız geleceğe ilişkin bilgi aramakla karşılanmaz; bugün kimin sözünü ciddiye aldığınızda görünür (Luka 17:26–33 ).

Kaynaklar

Kutsal Kitap: Luka 17 ana metindir. Levililer 13:45–46 ve Levililer 14:1–9 uzakta durma ve kahine görünme bağlamını; Luka 11:20 İsa'nın işiyle Egemenliğin gelişini; Yaratılış 7:17–24 ve Yaratılış 19:15–26 Nuh ve Lut anlatılarının yargı ve kurtuluş bağlamını açıklar.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Değirmen Taşı: Ekmek, Emek ve Bir Uyarı — Bölümün başındaki ağır uyarıyı ve sonundaki öğütme işini nesnenin farklı kullanımlarıyla ele alır.
Temiz mi, Kirli mi? Kutsal Kitap Dünyasında Temizlik ve Toplumsal Hayat — Törensel temizlik, beden ve ahlaki sorumluluk arasındaki ayrımları araştırır.
Yahudiler ile Samiriyeliler Neden Birbirlerinden Uzak Duruyordu? — Şükürle geri dönen kişinin Samiriyeli kimliğinin tarihsel ve toplumsal zeminini açar.
Nuh Tufanı — Metin, Antik Tufan Gelenekleri ve Tarihsel Sorular — İsa'nın hatırlattığı Nuh anlatısının yargı, kurtuluş ve antlaşma bağlamını inceler.
Sodom ve Gomora'nın Yıkılışı — Yargı, Kaçış ve Lut'un Hikayesi — Lut'un kentten çıkarılışını, karısının geriye bakışını ve İsa'nın bu olayı hatırlatmasını birlikte ele alır.

Çalışmalarım