MATTA 4 — Çölden Celile'ye

GİRİŞ

Daha yeni Baba'nın sevgili Oğlu'ndan hoşnut olduğunu duymuştuk; şimdi aynı Oğul çölde açtır. Matta bu iki sahnenin arasına uzun bir açıklama koymaz. İsa'yı çöle götüren Ruh'tur ve Ayartıcı tam bu açlıkta O'na yaklaşır. Tanrı'nın sevgisini bilirken sıkışmış bir durumda kalmanın neye benzediğini düşünelim: O anda önümüze konan kolay bir çözüm, başka zaman reddedeceğimiz bir yolu makul gösterebilir. İsa'nın önündeki tekliflerde de ihtiyaç, korunma ve güç vardır. O'nun vereceği cevapları izlerken yalnız neyi yapabildiğine değil, kimin sözünü dinlediğine dikkat edeceğiz (Matta 3:16–17 ; Matta 4:1–11 ).

01 — METNİ ANLAYIN

Açlıkta, tapınakta ve dağda verilen cevaplar

Matta, İsa'nın Ruh aracılığıyla çöle götürüldüğünü ve İblis tarafından denendiğini söyler. Vaftizde üzerine inen Ruh, onu şimdi bu karşılaşmaya yöneltir. Baba'nın sevgili Oğlu zorluğun tam ortasındadır; Ruh'un yönlendirmesi burada açlıktan ve sınanmadan geçer. Ayartıcı ise bu açlığı kullanarak Oğul'u Baba'ya itaatten uzaklaştırmak ister. Yakup'un Tanrı'nın kimseyi kötülüğe ayartmadığını söylemesi, aynı olayda Ruh'un yönlendirmesiyle İblis'in niyetini ayırmamıza yardım eder (Matta 4:1–2 ; Yakup 1:12–18 ).

Kırk gün kırk gece oruç tutan İsa acıkmıştır. Ayartıcı'nın ilk teklifi, tam da bu bedensel ihtiyacın içinden gelir: Taşlar ekmek olabilir. Aç bir insan için ekmeğin ağırlığını küçümsemeyelim; İsa'nın ihtiyacı gerçektir. Fakat teklif O'nun Tanrı'nın Oğlu oluşunu Ayartıcı'nın sözüne uyarak göstermesini ister. Biz de baskı altında bazen nasıl davranacağımızdan çok, sıkıntının bir an önce bitmesini düşünürüz. İsa'nın cevabı bu aceleye teslim olmaz; yaşayabilmek için Baba'nın sözünden ayrılması gerektiğini kabul etmez (Matta 4:2–4 ).

Vaftizde duyulan Baba'nın tanıklığı, çölde verilen cevaplardan önce gelir. İsa bu sınavı kazanarak Tanrı'nın Oğlu olmaya çalışmaz; zaten tanıtılmış olan Oğul'un sadakati görülür. Kırk günlük açlık ve çöl, Yasa'nın Tekrarı'nda anlatılan kırk yıllık sınanmayı hatırlatır. Orada Tanrı'nın halkını bir babanın çocuğunu eğitmesi gibi eğittiği de söylenir. Bu bağlantı yalnız iki sayının benzerliğine dayanmaz: İsa'nın verdiği cevabın kendisi bizi o metne götürür. Dolayısıyla çölü okumak, Oğul'un kimliğini ve halkının geçmişini birlikte düşünmeyi gerektirir (Matta 3:16–17 ; Matta 4:1–4 ; Yasa’nın Tekrarı 8:1–6 ).

İsa'nın Yasa'nın Tekrarı'ndan aldığı söz, İsrail'in çölde yaşadıklarını hatırlatır. Tanrı halkını açlığın içinde sınamış, ardından onların daha önce tanımadığı manla doyurmuştur. Bu nedenle ekmekle ilgili cevap, bedeni önemsemeyip yalnız ruhsal şeylerle ilgilenmek anlamına gelmez. Tanrı'nın sözü, aç insanı gerçekten besleyen sağlayışından ayrı değildir. İsrail, hayatın yalnız eldeki yiyeceğe bağlı olmadığını bu yolda öğrenmeliydi. İsa da açlığının giderilmesini Tanrı'ya bağlılığından ayırmayı reddeder (Yasa’nın Tekrarı 8:1–6 ; Matta 4:4 ).

Tapınağın tepesinde teklif başka bir biçim alır. İblis bu kez İsa'yı aşağı atlamaya çağırırken Mezmurlar'daki meleklerin koruması sözünü kullanır. Bir vaadi duymak güven verir; fakat burada o vaat, Tanrı'nın korumasını ispatlamak için tehlikeye atılmanın gerekçesi yapılmaktadır. Mezmur ise Tanrı'yı sığınak bilen insanı anlatır ve sıkıntı içinde O'nun yakınlığını duyurur. İsa, kendisine önerilen davranışı Tanrı'nın başka bir buyruğuyla sınar. Bizim de bir ayeti işittiğimizde, o ayetle hangi karara çağrıldığımıza bakmamız gerekir (Matta 4:5–7 ; Mezmurlar 91 ).

İsa bu alıntıya yine Kutsal Yazı'yla cevap verir: Tanrı'yı denememek gerekir. Yasa'nın Tekrarı'ndaki bu buyruk, Massa'da yaşananlara açıkça gönderme yapar. Susuz kalan İsrailliler Tanrı'nın gerçekten aralarında bulunup bulunmadığını sorgulamıştı. Mısır'dan Çıkış, onların ihtiyacını anlatırken Tanrı'nın sadakatini sınamaya dönüşen tavırlarını da gösterir. İsa tapınaktan atlamaz; Baba'nın sadakatini kendisinin koyacağı bir şartla sınamaz. Bu cevap Mezmur'u geçersiz saymaz, onun nasıl okunacağını Tanrı'nın başka bir buyruğuyla aydınlatır (Yasa’nın Tekrarı 6:16–19 ; Mısır’dan Çıkış 17:1–7 ; Matta 4:7 ).

Dağda bütün dünya ülkelerinin görkemi gösterilir; karşılığında İsa'dan İblis'e tapması istenir. Teklifin bedeli artık açıktır. Ne kadar büyük bir kazanç sunulursa sunulsun, istenen şey Baba'ya ait bağlılığın başkasına verilmesidir. İsa bu pazarlığı sürdürmez; yalnız Tanrı'ya tapılması ve kulluk edilmesi gerektiğini bildirerek Ayartıcı'yı kovar. İnsan bazen ulaşacağı iyi sonucu düşünerek o yolda vereceği ödünü küçük görebilir. İsa'nın cevabında ise elde edilecek görkem, kime tapılacağı sorusunun önüne geçemez (Matta 4:8–10 ; Yasa’nın Tekrarı 6:10–15 ).

Matta'nın sonunda gökte ve yeryüzünde bütün yetkinin İsa'ya verildiğini duyacağız. Çöldeki teklif, o sona nasıl gidileceği sorusunu daha şimdiden önümüze koyar. İsa ileride ölüm ve diriliş yolunu açıkladığında Petrus bu yola karşı çıkacak, İsa ise Baba'nın isteğini izlemekte kararlı olacaktır. Çölden dirilişe uzanan anlatıda Oğul'un bağlılığı aynı kalır. Egemenliğin görkemine, Baba'ya sadakat içinde çarmıhı da taşıyarak yürür (Matta 4:8–10 ; Matta 16:21–28 ; Matta 28:16–20 ).

İblis ayrıldıktan sonra melekler gelip İsa'ya hizmet eder. Biraz önce meleklerin yardımı, İsa'yı tapınaktan atlamaya çağırmak için kullanılmıştı. Şimdi Matta gerçekten gelen melekleri anlatır; İsa Baba'yı sınamadan onun yardımını görür. Ayartıcı'nın sesinin sustuğu yerde sahnenin son sözü hizmettir. Açlık ve çatışmayla açılan bu karşılaşma, Baba'nın Oğlu'na gösterdiği özenle kapanır (Matta 4:5–11 ).

Üç cevabın da İsrail'in çöl yolunu açıklayan Yasa'nın Tekrarı'ndan gelmesi, anlatının genişliğini gösterir. İsa halkın öğrenmesi gereken bağlılığı kendi yaşamında sürdürür. Bu yüzden onu yalnız zor anlarda kullanılacak üç cevap öğreten biri olarak görmek eksik kalır. İbraniler, denenip acı çeken Mesih'in denenenlere yardım edebileceğini, halkının günahlarını bağışlatan merhametli ve sadık Başkahin olduğunu açıklar. Onun itaati bize örnek olurken, kendisi de yardım ve kurtuluş için yöneldiğimiz Rab'dir (Matta 4:1–11 ; İbraniler 2:14–18 ).

Celile'de duyulan çağrı ve toplanan insanlar

Yahya'nın tutuklandığını duyan İsa Celile'ye döner ve Nasıra'dan ayrılarak Kefarnahum'a yerleşir. Habercinin sesi zindanda kısılırken İsa'nın halka çağrısı duyulmaya başlar. Matta dikkatimizi göl kıyısındaki bu kente, Zevulun ve Naftali yöresine yöneltir. İsa'nın yerleştiği adres, peygamberin yüzyıllar önce andığı bölgededir. Matta, Kefarnahum’a yerleşen İsa’da Yeşaya’nın ışık vaadinin gerçekleştiğini gösterir (Matta 4:12–16 ).

Yeşaya'nın karanlık ve ışık sözleri, yalnız güzel bir doğa görüntüsü değildir. Peygamberin önceki sözlerinde Tanrı'nın öğretisine dönmeyen halkın sıkıntısı ve karanlığı vardır. Sonra alçaltılmış Zevulun ve Naftali bölgeleri için onurlandırılma duyurulur. Krallar kitabı, Celile ve Naftali'nin Asur tarafından ele geçirilip halkının sürüldüğünü anlatır. Böylece bu bölge adları, kayıp ve aşağılanma yaşamış gerçek bir halkın tarihini taşır. Matta, İsa'nın buraya gelişini o halkın üzerinde doğan ışıkla ilişkilendirir (Yeşaya 8:19–22 ; Yeşaya 9:1–7 ; 2. Krallar 15:29 ; Matta 4:14–16 ).

Yeşaya'nın ışık vaadi, devamında boyunduruğun kırılması ve Davut'un tahtında doğrulukla hükmedecek çocuğun gelişiyle açılır. Matta'da o vaat, insanların arasına gelen Mesih'in hizmetiyle görünür olur. İsa Tanrı'nın egemenliğinin yaklaştığını bildirir; iyileştirdiği hastalar ve öğrettiği kalabalıklar bu iyi haberin çevresinde toplanır. Ulusların yaşadığı Celile sözü de halkların birbirine yaklaştığı bu bölgeyi anlatının önüne getirir. İsa'nın havralarda başlayan öğretisi, kitabın sonunda bütün uluslara açılacak görevin ilk sahnelerindendir (Yeşaya 9:1–7 ; Matta 4:17–23 ; Matta 28:16–20 ).

Karanlıkta yaşayan halk için ışık doğar; hemen ardından İsa'nın tövbe çağrısı duyulur. Bu sıranın içinde, değişemeyeceğine inanmaya başlamış insan için umut vardır. Yanlışın uzun sürmesi, onun hayatımızın değişmez hükmü olduğu anlamına gelmez. Işığı getiren Mesih, insanları yeni bir yöne çağırmaktadır. Bu davet geçmişi hafife almaz; karanlığın içinde kalmayı da tek seçenek olarak bırakmaz. İsa'nın çağrısını duyan kişi, hayatını teslim edeceği Kral'ın kim olduğunu O'nun öğretisinde ve merhametinde tanımaya başlar (Matta 4:14–17 ; Matta 4:23–24 ).

İsa'nın tövbe çağrısı Yahya'nın duyurduğu çağrıyla süreklilik taşır. Önce egemenliğin yaklaştığı duyurulur; insanın dönüşü Tanrı’nın kendisine yaklaşmasına cevap olur. Rab halkının hazırlığını tamamlamasını bekleyip sonra gelmez, gelişiyle onları uyandırır. Bu yüzden tövbede hem ciddi bir yüzleşme hem de lütfun açtığı bir imkan vardır. Kişi geçmişini dürüstçe Rab'bin önüne getirirken, kendisini çağıran Kral'ın iyiliğine güvenerek yeni bir yola girebilir (Matta 3:1–2 ; Matta 4:17 ).

Göl kıyısındaki iki kardeş çifti, bu çağrıyı günlük işlerinin ortasında duyar. Simun Petrus ile Andreas ağ atarken, Yakup ile Yuhanna babaları Zebedi'nin yanında ağ onarırken çağrılır. Ağ, tekne ve baba ayrıntıları, bu insanların geçimlerini ve aile bağlarını gözümüzün önüne getirir. Bıraktıkları işin ertesi gün için de bir karşılığı vardır. Her iki çiftin hemen kalkıp İsa'nın ardından gitmesi, çağıran kişinin hayatlarındaki önceliğini gösterir (Matta 4:18–22 ).

Bu dört kişi için İsa'nın ardından gitmek, ellerindeki işi bırakmayı gerektirir. Matta kararlarının iç yüzünü anlatmaz; ne kadar düşündüklerini, birbirlerine ne söylediklerini bilmiyoruz. Bildiğimiz, çağrının karşılıksız kalmadığıdır: Ağlar, tekne ve baba geride kalır. Sahne bizi kendi düzenimize bakmaya çağırır; Mesih'in sözü yalnız uygun bulduğumuz saatlere mi sığacak, yoksa önceliklerimizi de değiştirecek mi? Bu dört kişinin yaptığı, her imanlının mesleğini bırakması için genel bir buyruk değildir; Pavlus başka imanlıların çağrıldıkları durumda Tanrı'yla yaşamalarını öğretecektir. Yine de günlük işin devam etmesi, o işin İsa'nın yetkisine kapalı kalabileceği anlamına gelmez (Matta 4:18–22 ; 1. Korintliler 7:17–24 ).

İsa'nın onları insan tutan balıkçılar yapacağını söylemesi, çağrıya eşlik eden bir vaattir. Onları yetiştirecek olan kendisidir. Kıyıda çağrılan bu insanların önünde daha öğrenilecek çok şey vardır; Matta ilerledikçe hem anlayışlarını hem yanılgılarını göreceğiz. Yine de yola çıkmaları için şimdiden her soruya cevap verebilmeleri istenmez. İsa'nın yanında yürüyerek sözlerini işitecek, insanlara yaklaşımını görecek ve sonunda O'nun gönderdiği kişiler olacaklardır. Kendini hizmet için yetersiz bulan okuyucu da bu vaadin ağırlığını duyabilir: Öğrenciyi çağıran Rab, onu yetiştirme işini de üstlenir (Matta 4:19–22 ; Matta 10:1–8 ; Matta 28:16–20 ).

Matta bundan sonra İsa'nın Celile'yi dolaşmasını üç işle anlatır: havralarda öğretmek, egemenliğin Müjdesi'ni duyurmak ve hastaları iyileştirmek. İnsanlar onun ağzından Tanrı'nın egemenliğini işitirken, iyileşen bedenlerde de merhametini görür. Sözü ile yaptığı iş aynı Rab'bi tanıtır. Matta ileride bu özeti tekrarlar ve kalabalıklara duyulan merhametle işçi ihtiyacını birlikte anlatır. Kıyıda çağrılan öğrencilerin önünde artık ihtiyaçları, acıları ve umutlarıyla gerçek insanlar vardır (Matta 4:23 ; Matta 9:35–38 ).

İsa'nın ünü Suriye'ye yayılınca ona türlü hastalıkları olan insanlar getirilir. Acı çekenler, cinliler, saralılar ve felçliler ayrı ayrı sayılır; İsa hepsini iyileştirir. Bu sıralama, bedensel hastalıkla kötü ruhların baskısını birbirine karıştırmadan onun yetkisinin genişliğini gösterir. İnsanları İsa'ya getirenlerin hareketi de dikkate değerdir: Yardım umudu, acı çeken insanlarla onlara eşlik edenleri aynı Rab'bin önünde buluşturur. Bölümün sonunda şifa, İsa'nın egemenlik Müjdesi'ne eşlik eden gerçek bir armağan olarak anlatılır (Matta 4:24 ).

Bugün hastalar için dua eden kilise de bu merhametli Rab'be yönelir. Yeni Antlaşma, Kutsal Ruh'un topluluğa şifa armağanları verdiğini ve hastalar için dua edilmesini öğrettiğini açıkça söyler. Bu devamı okurken Matta'nın tanıklığı umudumuzu besler: Acı çeken insanı Mesih'in önüne güvenle getirebiliriz. Dua, hastanın yükünü sevgiyle paylaşan topluluğun hayatında yer bulur. Sonucu Rab'be bırakırken ondan şifa istemeyi, hastanın yanında durmayı ve ihtiyacını dinlemeyi birlikte sürdürürüz (1. Korintliler 12:7–11 ; Yakup 5:14–16 ).

Son ayette sıralanan yerler, İsa'yı izleyen kalabalığın genişliğini gösterir. Celile'nin yanında Dekapolis, Yeruşalim, Yahudiye ve Şeria Irmağı'nın karşı yakası anılır. Çağrı göl kıyısındaki dört balıkçının çok ötesine ulaşmıştır. Bir sonraki sahnede İsa bu kalabalıkları görerek dağa çıkar; oturduğunda öğrencileri yanına gelir ve onlara öğretir. İyileştirme haberinin çevresinde toplanan insanlar artık onun sözünü işitmeye hazırlanır. Çöldeki yalnız karşılaşmadan sonra Matta'nın önümüze açtığı manzara, Rab'bin çevresinde buluşan bu geniş insan topluluğudur (Matta 4:25 ; Matta 5:1–2 ).

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Açlık, geçim sıkıntısı veya yorgunluk hangi kararları gözümüzde daha makul gösterebiliyor? İsa'nın ilk cevabını bu baskılardan birini düşünerek okuyun; size nerede güven, nerede durup düşünme çağrısı veriyor (Matta 4:2–4 )?
Tanrı'ya güvenmekle, sevgisini bizim koyduğumuz bir şartı yerine getirerek kanıtlamasını istemek arasındaki farkı gündelik hayatta nerede görüyoruz? Tapınak sahnesi bu ayrımı görmenize nasıl yardım ediyor (Matta 4:5–7 )?
Bir kazancın bedeli bazen ilk bakışta görünmez. Dağdaki teklifte İsa'dan gerçekte ne isteniyor; bu sahne başarı uğruna vermeye razı olduğumuz ödünler hakkında hangi soruyu önümüze koyuyor (Matta 4:8–10 )?
Tövbe çağrısını karanlıkta doğan ışık haberiyle birlikte işitmek size ne hissettiriyor? İnsanın hayatında yön değiştirebilmesi için korkunun yanında umuda da ihtiyaç duyduğunu nerede gördünüz (Matta 4:12–17 )?
Balıkçıların hemen ardından gittiği İsa, biraz sonra hastalara şifa veriyor. Onun öğrencisi olmayı bu iki sahne birlikte nasıl anlatıyor; çevrenizdeki acıları daha dikkatli görmenizi sağlayan ne var (Matta 4:18–25 )?

03 — HAYATA TAŞIYIN

1. İhtiyacınızı Tanrı'nın buyruğundan ayırmayın

Matta İsa'nın açlığını anlatır, fakat İsa'nın cevabı bu ihtiyacı Ayartıcı'nın sözüne uymanın gerekçesi yapmaz. Bir ihtiyacımızın gerçek olması, onu karşılamak için düşündüğümüz her yolu doğru kılmaz. Elinizdeki imkanların daraldığı bir durumda, Tanrı'nın buyruğunu gereksiz bir engel gibi görüp görmediğinizi değerlendirin. İhtiyacınızı ona açarken nasıl davranacağınızı da onun sözüne göre belirleyin. Çöldeki cevap, Tanrı'ya bağımlılığın yaşamın maddi ihtiyaçlarının dışında kalmadığını gösterir (Matta 4:2–4 ; Yasa’nın Tekrarı 8:1–6 ).

2. Bir ayeti öteki buyruklardan koparmayın

Mezmur'un vaadi, İsa'nın kendini tapınaktan atmasını gerektirmiyordu. Tanrı'ya güvenmekle, onun bizi sevdiğini kanıtlaması için bir şart koymak arasında fark vardır. Bir ayeti kendi kararımızın güvencesi olarak kullanırken, o kararın Tanrı'nın başka buyruklarıyla uyumunu da inceleyelim. İsa bir sözü başka bir sözle susturmaz; korunma vaadini Tanrı'yı denememe buyruğuyla birlikte tutar. Biz de istediğimiz sonucu güvenceye almak için ayetin bağlamını daraltmamalıyız (Matta 4:5–7 ; Mezmurlar 91 ; Yasa’nın Tekrarı 6:16–19 ).

3. Kazancın sizden ne istediğine bakın

Dağdaki teklif, bütün ülkelerin görkemiyle başlayıp bir tapınma talebiyle biter. Önünüzde çekici bir iş, itibar veya kazanç fırsatı varsa, karşılığında sizden ne istendiğini açıkça adlandırın. Bir haksızlığı örtmek, birine zarar vermek ya da doğruyu söylemekten vazgeçmek bu bedelin içinde olabilir. Kararınızı yalnız sonucun büyüklüğüne bakarak vermeyin; sizi kime ve neye bağladığını da düşünün. Rab'be bağlı kalmak uğruna vazgeçmeniz gereken bir kazanç varsa, bu kararı güvendiğiniz bir iman kardeşiyle paylaşarak yalnız taşımayın (Matta 4:8–10 ).

4. İsa'nın yetiştireceği bir öğrenci olmaya razı olun

Balıkçıların çağrıldığı bu kısa sahnede gelecekteki görevlerinin bütün ayrıntıları verilmez. İsa onları ardından gelmeye çağırdı ve ne yapacağını kendisi söyledi. Öğrencilikte yalnız üstlenmek istediğimiz hizmete odaklanıp Mesih'in öğretisine kulak vermeyi ikinci plana atmayalım. Onun buyurduğunu öğrenmek ve uygulamak, başkalarına öğretme görevinden ayrı değildir. Göl kıyısındaki vaat ile son bölümdeki öğretme buyruğu, hizmet eden kişinin de İsa'nın öğrencisi olarak kalmasını gerektirir (Matta 4:19–22 ; Matta 28:16–20 ).

5. Şifa için dua ederken yakında durun

Matta'nın anlattığı insanlar hastaları İsa'ya getirir; bu hareket bizim için de sevgiyle yaklaşmanın bir çağrısıdır. Tanıdığınız hasta birine, uygun bir zamanda, onun için nasıl dua etmenizi istediğini sorun. İsa'dan şifa dileyin ve o kişinin bugün taşıdığı yükü dikkatle dinleyin. Bir yolculuğa eşlik etmek, yemek götürmek veya bakım veren kişinin dinlenmesine yardım etmek duanıza eşlik edebilir. Rab'bin merhametine güvenerek dua ettiğiniz kişiyi sonrasında da arayın; duasını paylaştığınız hayatın içinde kalın (Matta 4:23–25 ; Yakup 5:14–16 ).

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Matta 4 ; Yasa’nın Tekrarı 8:1–6 ; Yasa’nın Tekrarı 6:10–19 ; Mısır’dan Çıkış 17:1–7 ; Mezmurlar 91 ; Yeşaya 8:19–22 ; Yeşaya 9:1–7 ; İbraniler 2:14–18 ve metin içindeki diğer bağlantılı pasajlar.
John Calvin, Commentary on a Harmony of the Evangelists, Matthew, Mark, and Luke, William Pringle çevirisi: Ekmek ve Tanrı'nın sağlayışı, Mezmur alıntısı ve Tanrı'yı denemek, Celile ve Yeşaya'nın ışık vaadi. Kullanılan yorum bölümleri pasaj bağlamlarıyla karşılaştırılmıştır.
SIL International, Translator's Notes on Matthew, 2023: Yeşaya aracılığıyla bildirilen sözün gerçekleşmesi.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Araştırmalar

Önceki bölüm

Matta 3 — Çölde Ses, Suda Oğul

Çalışmalarım