Matta 17 — Görkemini Gördüğümüz Rab’bi Dinlemek

Matta 17. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

İsa’yla birlikte dağa çıkan üç öğrenci, altı gün önce O’nun öldürüleceğini söyleyişini duymuştu. Şimdi aynı kişinin yüzü gözlerinin önünde güneş gibi parlıyor. Acı çekeceğini bildiren Rab hakkında ne düşünecekler? Matta bizi bu sorunun yanında tutar; görkemin ardından yine ölümden, yine dirilişten söz edilir. Öğrencilerin ihtiyacı, İsa’nın gideceği yolu değiştirmekten önce o yolda yürüyenin kim olduğunu daha derinden tanımaktır (Matta 17:1–18 ).

Bölüm boyunca İsa’nın önünde farklı biçimlerde güçsüz kalan insanlar görürüz. Dağda korkuyla yere kapananlar vardır; kalabalığın içinde oğluna yardım arayan bir baba, çocuğu iyileştirememiş öğrenciler vardır. Ölüm haberini duyduklarında kederlenenler de yine O’nu izleyenlerdir. Bizim de Mesih’e güvenmeyi öğrendiğimiz yer, çoğu zaman kendimizi yeterli hissettiğimiz yer değildir. Matta 17’de İsa bu insanlara yaklaşır, onları dinler, uyarır ve öğretir; bölümün başındaki görkem, bütün bu karşılaşmalarda tanıdığımız kişinin görkemidir.

01 — METNİ ANLAYIN

Görkemi görülen Oğul’u dinlemek

İsa Petrus’u, Yakup’u ve Yuhanna’yı yanına alıp yüksek bir dağa çıkar. Altı gün önce acı çekme yolunu açıklayan kişinin şimdi yüzü güneş gibi parlar, giysileri ışık gibi beyazlaşır. Musa ve İlyas da görünür; İsa’yla konuşurlar. Öğrencilerin Mesih hakkındaki düşüncesi, kendilerinin kurduğu beklentiden çok daha büyük bir gerçekle karşılaşır. Önlerinde yürüyen Rab’bi tanımaya başlamışlardır, fakat O’nun kimliğini bütünüyle kavramış değillerdir (Matta 17:1–3 ).

Musa’nın varlığı, Tanrı’nın İsrail’e verdiği Yasa’yı ve Sina’daki karşılaşmayı hatırlatır. Mısır’dan Çıkış’ta Musa’nın Rab’le konuştuktan sonra yüzünün ışıldadığı anlatılır. İlyas’ın peygamberlik hizmetiyle birlikte düşündüğümüzde, bu ikilinin Yasa ve Peygamberlerin tanıklığını hatırlatması, İsa’nın bunları tamamlamaya geldiğini söylediği Müjde bütünüyle uyumludur. Böylece dağdaki karşılaşma, İsrail’in geçmişini dışarıda bırakan yeni bir başlangıç gibi okunmaz; Tanrı’nın önceki tanıklığı İsa’nın yanında görünür hale gelir (Mısır’dan Çıkış 34:29–35 ; Matta 5:17 ).

Petrus bu karşılaşmanın içinde konuşur; orada bulunmalarının iyi olduğunu söyler ve üç çardak kurmayı önerir. İsa, Musa ve İlyas için birer yer hazırlamak ister. Henüz sözünü bitirmeden parlak bulut onları örter ve Baba’nın sesi duyulur. Öğrencilere sevgili Oğul gösterilir; dinlemeleri gereken kişi O’dur. Petrus’un yapmayı önerdiği şeyden önce, Tanrı’nın onlardan istediği şey gelir. Bazen biz de ne yapacağımıza öyle çabuk karar veririz ki Rab’bin ne söylediğini dinlemeye yeterince zaman ayırmayız (Matta 17:4–5 ).

Baba’nın hoşnutluğu, İsa’nın vaftizinde duyulan tanıklığı hatırlatır. Burada o tanıklığa öğrencilerin duyması gereken bir buyruk eşlik eder: Oğul’u dinleyeceklerdir. Musa da İsrail’e Tanrı’nın çıkaracağı peygambere kulak vermesini söylemişti; şimdi Musa’nın yanında duran İsa’ya yöneltilirler. Eski tanıklık onları Mesih’e kadar getirir. Dinlemek ise O’nun yalnız bizi sevindiren sözlerine açık olmakla tamamlanmaz; önceki bölümde Petrus’un duymakta zorlandığı acı çekme sözünü de kabul etmeyi gerektirir (Matta 3:16–17 ; Yasa’nın Tekrarı 18:15–19 ; Matta 17:5 ).

Öğrenciler sesi işitince dehşetle yüzüstü yere kapanır. Biraz önce orada bulunmanın iyiliğinden söz eden Petrus da şimdi yerdeki üç kişiden biridir. İsa onlara yaklaşır ve dokunur; ayağa kalkmalarını, korkmamalarını söyler. Yerde yatanların yeniden ayağa kalkması için ilk adımı Rab atar. Başlarını kaldırdıklarında yalnız İsa’yı görürler. Bizi hayran bırakan görkemiyle korkumuzun içine yaklaşan şefkatini burada aynı kişide tanırız (Matta 17:6–8 ).

Dağdan inerken İsa, gördüklerini dirilişine kadar kimseye anlatmamalarını buyurur. Öğrencilerin taşıdığı olağanüstü tanıklık bile O’nun ölüm ve dirilişinden koparılarak duyurulmayacaktır. Az önceki ışık, önündeki acı yolunu ortadan kaldırmamıştır. Oğul’un görkemini görmek, çarmıh sözünün bir yanlış anlama olduğunu düşünmek için gerekçe sunmaz. Bizim de Mesih’e ilişkin umudumuz, acının hiç bulunmadığı bir hayat beklentisine daralınca O’nun açıkladığı yol bize yabancı gelebilir. Öğrencileriyle dağdan inen Rab, kendisini hangi yoldan tanıyacağımızı söylemeye devam eder (Matta 17:9 ).

Öğrencilerin İlyas hakkındaki sorusu bu iniş sırasında gelir. Malaki’nin bildirdiği habercinin önce gelmesi gerekiyorsa, gördüklerini ve duyduklarını nasıl bir arada anlayacaklardır? İsa beklentilerinin Kutsal Yazılar’daki dayanağını kabul eder, ardından onları zaten olmuş bir şeyle yüzleştirir. İlyas gelmiştir, fakat insanlar onu tanımamış, ona istedikleri gibi davranmıştır. Tanrı’nın vaadi gerçekleşirken insanların onu kaçırabilmesi ürperticidir; beklemek, geleni tanımayı kendiliğinden sağlamamıştır (Matta 17:10–12 ; Malaki 4:5–6 ).

Öğrenciler İsa’nın Vaftizci Yahya’yı kastettiğini anlar. Dağda gördükleri İlyas’ın ardından, öldürülmüş habercinin hayatını yeniden düşünmeleri gerekir. İsa bu açıklamayı kendi yaklaşan acısına bağlar. Yahya’nın başına gelenler, Mesih’in önünden bütün engellerin kaldırıldığı bir hazırlık resmi çizmez. Haberciye kulak vermeyen insanların elinde Oğul da acı çekecektir (Matta 17:12–13 ).

Bu sözlerle birlikte dağdaki buyruğu yeniden duyarız. Oğul’u dinlemek, Tanrı’nın işinin nasıl görünmesi gerektiği konusundaki kesin kanaatlerimizi de O’nun önüne getirmektir. Yahya’nın reddedilişi, Tanrı’nın sözünün boşa çıktığını göstermez; İsa bizzat o hayatın vaat içindeki yerini açıklar. Yine de Yahya’nın uğradığı acı hafiflemiş olmaz. Öğrenciler hem vaadin gerçekleştiğini hem insanların kötülüğünün gerçek olduğunu aynı açıklamanın içinde öğrenir; iman, bunlardan birini görmezden gelmelerine dayanmayacaktır (Matta 17:10–13 ).

Çocuğun iyileşmesi ve öğrencilerin iman sorusu

Kalabalığın yanına döndüklerinde bir baba İsa’nın önünde diz çöker. Oğlunun çok acı çektiğini, sık sık ateşe ve suya düştüğünü anlatır. Bu birkaç sözün içinde, sevdiği çocuğu tehlikeden korumaya çalışan bir insanın çaresizliğini duyarız. Öğrencilere başvurmuştur, fakat yardım alamamıştır. Şimdi o başarısız karşılaşmayı da İsa’ya anlatır; yardım aramaktan vazgeçip uzaklaşmak yerine merhameti O’ndan ister. Baba için öğrencilerin yetersizliği tartışılacak bir hizmet meselesinden önce, çocuğunun süren acısıdır (Matta 17:14–16 ).

İsa’nın kuşağa yönelttiği sözler serttir. İmansızlığı ve sapmışlığı açığa çıkarır; daha ne kadar onlarla kalacağını, onlara katlanacağını sorar. İsa’nın öğrencileriyle birlikte oluşu ve onlara öğretmesi, bu imansızlığı önemsiz bir eksik saymasına yol açmaz. Yine de sahne, azarı işitip çaresiz kalan babayla bitmez. İsa çocuğun kendisine getirilmesini ister. Uyarısının ağırlığı ile yardımının yakınlığı aynı anda duyulur (Matta 17:17 ).

İsa’nın azarladığı cin çıkar ve çocuk o anda iyileşir. Babanın getirdiği acı, öğrencilerin çözemediği bir sorun olarak olduğu yerde bırakılmamıştır. Matta dikkatimizi çocuğa gerçekten yardım edildiğine verir; yaşanan iyileşme, iman üzerine konuşmanın yalnız bir örneği değildir. Bir baba merhamet istemiş, oğlu iyileşmiştir. Dağda yüzüstü kapananlara yaklaşan İsa, şimdi acı çeken bu çocuğun yanında yetkisini gösterir (Matta 17:18 ).

Öğrenciler İsa’yla yalnız kaldıklarında neden cini kovamadıklarını sorar. Bu soruyu sormak kolay değildir; daha önce kötü ruhlar üzerinde yetki almış kişilerin şimdi yapamadıkları bir işi konuşmaları gerekir. İsa da cevabı yalnız güçlüğün büyüklüğünde aramaz, imanlarının kıtlığını söyler. Onların geçmişte aldıkları görev, bugün Rab’be güvenme ihtiyaçlarını ortadan kaldırmamıştır. Biz de bir zamanlar hizmet etmiş, bir konuda deneyim kazanmış olabiliriz; fakat dünkü deneyimimizin bugün O’na yönelmenin yerini almasına izin verdiğimizde yeniden öğrenmeye ihtiyaç duyarız (Matta 17:19–20 ; Matta 10:1 ).

İsa hemen ardından hardal tanesi kadar imandan söz eder. İmanlarının kıtlığını söyleyen Rab’bin bu kadar küçük bir tohumu örnek vermesi bizi durdurur. Öğrencilerin ihtiyacı, içlerinde yeterince güçlü bir duygu üretip üretemediklerini ölçmek midir? İsa, böyle bir imanla dağa yer değiştirmesini söyleyebileceklerini bildirir; tohumla dağın yan yana gelişi bakışımızı kendi gücümüzden Tanrı’nın yapabileceklerine çevirir. Küçük görünen iman, kendisinden çok büyük olan Rab’be yönelir. O’nun önünde, bize aşılamaz görünen güçlük son sözü söylemez (Matta 17:20–21 ).

İsa’nın imkansızlık hakkındaki sözü, az önce iyileşen çocuğun yanında söylenir. Öğrencilerden erişilmez bir manevi başarıya hayran olmaları istenmez; Tanrı’ya gerçekten güvenmeleri istenir. Bu güven, şifa dilemeye ve yardım beklemeye cesaret verir. Fakat merhamet arayan insanı, yardım alamadığında imanının yetersizliğiyle suçlamak sahnenin yönünü tersine çevirir. İsa’nın burada açıklama yaptığı kişiler, yardım bekleyen çocuğun karşısında yetersiz kalan öğrencileridir. Biz de bu sözü önce Rab’be ne kadar muhtaç olduğumuzu duyarak dinleriz (Matta 17:18–21 ).

Babanın dileğiyle öğrencilerin sorusu aynı Rab’bin önünde yer bulur. Biri çocuğuna yardım ister, ötekiler yardım edemeyişlerinin nedenini öğrenmek ister. İsa çocuğu iyileştirirken öğrencilerini de eğitir. Başarısızlıklarını saklamadan O’na gelmeleri, ilişkinin sona erdiği yer olmamıştır. Hizmette zorlandığımızda kendimizi savunmaya harcadığımız sözlerin yerini böyle dürüst bir soru alabilir; cevabı da bizi yalnız rahatlatmak için değil, değiştirmek için dinleyebiliriz.

Markos aynı olayda, İsa’nın öğrencilerin sorusuna duayı öne çıkararak cevap verdiğini anlatır. Bu paralel anlatım, Matta’daki güven çağrısını daha somut duymamıza yardım eder. Dua eden insan yardımını kendisinden beklemediğini dile getirir. Daha önce alınmış yetki ve yaşanmış başarılar, Rab’be yönelme ihtiyacını tüketmez. Öğrenci yeniden isteyebilir, yeniden öğrenebilir; kendi yetersizliğini görmesi onu Rab’den uzaklaştırmak zorunda değildir (Markos 9:28–29 ).

Ölüm bildirisi ve Oğul’un özgürlüğü

Celile’de bir araya geldiklerinde İsa yeniden teslim edileceğini, öldürüleceğini ve üçüncü gün dirileceğini söyler. Öğrenciler çok kederlenir. Sevdiğimiz birinin ölümünden söz edildiğinde, aynı cümlenin devamındaki umudu duymak bile güçleşebilir. Matta onların üzüntüsüne yer verir; bizden bu kederi bilgisizlik diye küçümsememizi istemez. İsa’nın geleceğini duyanlar, hayatlarını O’nun ardında yürümeye vermiş insanlardır (Matta 17:22–23 ).

Üç öğrencinin dağda gördüğü görkem, onları sevdiği kişinin acısını duymaktan kurtarmamıştır. İman bazen tam da burada öğrenilir: İsa’nın sözünü doğru buluruz, fakat söylediği şeyin ağırlığı altında üzülürüz. Bölüm, dirilişi söyleyebilmek için önce kederin bitmesini beklemez. Aynı konuşmada ölümün gerçeği de üçüncü günün vaadi de durur. Bizim umudumuz da acımızı bir an önce susturabilmemize değil, ölümün ötesini bildiren Mesih’in sözünün güvenilirliğine dayanır.

Kefarnahum’a geldiklerinde tapınak vergisini toplayanlar Petrus’a öğretmeninin vergiyi ödeyip ödemediğini sorar. İstenen tapınak vergisi iki dirhemdir. Bunun tarihsel arka planında, Mısır’dan Çıkış’ta sayılan İsraillilerden kutsal hizmet için alınması bildirilen yarım şekel bulunur. Orada para Buluşma Çadırı’nın hizmetine ayrılır; Matta’daki soru ise tapınak vergisi uygulaması içindedir. Petrus görevlilere öğretmeninin ödediğini söyler ve eve girer (Matta 17:24–25 ; Mısır’dan Çıkış 30:13–16 ).

Petrus eve girdiğinde İsa ona bir soru yöneltir. Krallar vergiyi kendi oğullarından mı, yabancılardan mı alır? Petrus cevabı bilir; İsa onun verdiği cevaptan oğulların muaf olduğu sonucunu çıkarır. Az önce başkalarına öğretmeni hakkında cevap veren öğrenci, şimdi öğretmeninden öğrenir. İsa’nın kimliğini biliyor olmak, o kimliğin günlük bir karşılaşmadaki anlamını hemen kavradığımızı göstermez. Rab, Petrus’u bildiği cevabın üzerinde yeniden düşünmeye çağırır (Matta 17:25–26 ).

Tapınak vergisiyle ilgili bu konuşmada Oğul’un Baba’yla ilişkisi belirginleşir. Dağda Baba’nın tanıttığı İsa, Baba’nın evine yabancı biri gibi yaklaşmaz. Muafiyetin nedeni, başkalarından daha elverişli şartlar istemesi değildir; kim olduğudur. Petrus’un önündeki soru bu yüzden ödeme miktarından daha büyüktür. Kimin karşısında durduğunu, kimin adına cevap verdiğini yeniden anlaması gerekir (Matta 17:5 ; Matta 17:24–26 ).

İsa muafiyetini açıkladıktan sonra vergi toplayanları gücendirmemek için ödeme yapılmasını ister. Oğul oluşunu açıkça söylemişken, bu karşılaşmada hakkını kullanmamayı seçer. Petrus’a göle gidip olta atmasını, ilk balığın ağzında bulacağı parayı almasını söyler. Dört dirhemlik para ikisinin vergisini karşılayacaktır. Özgür olan Oğul, öğrencisini de gözeterek sağlayacağı şeyi ve yapılacak işi açıklar (Matta 17:27 ).

Haklı olduğumuz bir durumda geri adım atmayı bazen kimliğimizden vazgeçmek gibi hissederiz. İsa burada özgürlüğünü açıkça söyleyerek başkalarını gözetmeyi seçer. Vergiyi ödemesi, Oğul oluşunu azaltmaz. Petrus, Rab’bin sözünden hem Oğul’un hakkını hem bu hakkı o anda kullanmayışının gerekçesini öğrenir. Bu sahne bizi de kendi özgürlüğümüzün başkalarına ne yaptığını düşünmeye çağırır; her talebe boyun eğme kuralı üretmeden, bu somut seçimin içindeki sevgiyi görürüz (Matta 17:24–27 ).

Matta, Petrus’un balığı tutuşunu ve ödemeyi yapışını anlatmaz; bölüm İsa’nın sözüyle biter. Öğrenci, bulacağı parayı henüz elinde tutmadan o söze güvenmeye çağrılmıştır. Dağda işitilen dinleme buyruğu, şimdi göle götüren bir yönlendirme içinde karşısındadır. Öğrencilik bu bölümde hayranlıkla başlar, korkudan ve yetersizlikten geçer, Rab’bin söylediğine güvenerek yürümeye uzanır. İsa’nın görkemi, O’nun gündelik hayatımızda dinlenecek sözüne ağırlık kazandırır.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Petrus üç çardak kurmayı önerirken Baba öğrencileri İsa’yı dinlemeye çağırıyor. Siz bu sahnede olsaydınız dikkatinizi en çok ne çekerdi? İsa’nın dağdan inerken söyledikleri ilk izleniminizi nasıl değiştirirdi?
Öğrenciler İlyas’ın gelişini soruyor; İsa onları Yahya’nın uğradığı muameleye ve kendi yaklaşan acısına götürüyor. Tanrı’nın vaatlerinin gerçekleşmesini beklerken hangi beklentilerimiz O’nun yaptığını görmemizi zorlaştırabilir?
Çocuğun babası yardım arıyor, öğrenciler ise yardım edememiş. Bu karşılaşmayı babanın gözünden okuyunca ne hissediyorsunuz? İsa’nın sert sözleriyle çocuğu kendisine çağırmasını birlikte nasıl anlıyorsunuz?
İsa, imanlarının azlığını söyledikten hemen sonra hardal tanesinden söz ediyor. Bu yan yana geliş sizi ne düşündürüyor? Bir güçlük karşısında kendimizi zorla güçlü hissetmeye çalışmakla Rab’be güvenmek arasındaki farkı hayatınızda nerede görüyorsunuz?
Petrus tapınak vergisi sorusuna hemen cevap veriyor; evde ise İsa’nın özgürlüğünü ve ödeme kararını dinliyor. Haklı olduğunuz halde bir hakkınızı kullanmamayı seçtiğiniz oldu mu? İsa’nın burada açıkladığı gerekçe o deneyiminize nasıl ışık tutuyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

1. Görkemli Oğul’un zor sözlerini de dinleyin. İsa’nın sözlerinden hangileri size ferahlık veriyor, hangilerinin üzerinde durmak zor geliyor? Bu hafta Matta 16:21–28 ile 17:1–9’u birlikte okuyup üzerinde duracağınız bir sözünü seçin. O sözü kabul etmenizi zorlaştıran beklentinizi Rab’be açıkça söyleyin. Dağdaki görkem, acı çekme yolunu bildiren kişinin kim olduğunu gösterir. Güveniniz, her şeyi çözmüş olmanıza değil, sözü söyleyen Oğul’u tanımanıza dayanabilir (Matta 17:5–9 ).

2. Merhamet isteğini İsa’ya yöneltin. Babanın isteği, çocuğunun acısını İsa’nın önüne getirir. Siz de hasta bir yakınınız için dua ederken onun adını, sıkıntısını ve ihtiyaç duyduğu yardımı açıkça anın. Rab’den şifa isteyin; yanında kalmak, bir ihtiyacını karşılamak veya tedavisine ulaşmasına yardım etmek de sevginizin karşılığı olabilir. Bu çocuğun durumuna ilişkin açıklamayı bütün hastalara uygulayıp insanlara ruhsal teşhis koymayın. Burada merhamet arayan kişinin karşısında, acıyı gören ve yardım eden İsa vardır (Matta 17:14–18 ).

3. Başarısızlığınızı öğrenmeye açın. Öğrenciler başarısızlıklarını İsa’yla yalnızken konuşabildi. Siz de hizmette zorlandığınız bir konuyu savunmaya geçmeden Rab’bin önüne getirin. Kutsal Ruh’un yardımını isteyerek nerede kendi deneyiminize yaslandığınızı, nerede yeniden öğrenmeniz gerektiğini düşünün. Güvendiğiniz bir iman kardeşinizle bunu konuşup birlikte dua edebilirsiniz. Öğrencilerin sorusu ve İsa’nın cevabı, yardım beklerken öğrenmeye açık kalabileceğiniz bir yol gösterir (Matta 17:19–21 ; Markos 9:28–29 ; Romalılar 8:26 ).

4. Keder içinde diriliş sözünü unutmayın. Öğrenciler ölüm bildirisini duyunca çok üzüldü. İsa’nın konuşmasında üçüncü gün dirileceği de vardı; onların kederi bu sözü hemen kavradıklarını göstermez. Siz de yas içindeyseniz diriliş umudunu taşımak için üzüntünüzün bitmesini beklemek zorunda değilsiniz. Bugün sözcük bulamıyorsanız bu kısa bildiriyi okuyup bir süre sessiz kalabilirsiniz. İsa’nın ölümü ve dirilişi, acınızın ortasında tutunacağınız gerçek bir umut verir (Matta 17:22–23 ).

5. Özgürlüğü başkalarını gözeterek kullanın. İsa muafiyetini açıkladıktan sonra görevlileri gözeterek ödeme buyruğu verdi. Siz de bugün kullanabileceğiniz bir hakkın başkalarını nasıl etkileyeceğini düşünün. Özellikle küçük bir kolaylıktan vazgeçmeniz bir başkasının gereksiz yükünü kaldıracaksa, bunu gönüllü olarak yapabilirsiniz. Bu seçim hakkınızın olmadığını kabul etmek anlamına gelmez. İsa’nın gerekçesi, özgürlüğünüzü sevgiyle kullanırken kimin iyiliğini gözettiğinizi sormanıza yardım eder (Matta 17:24–27 ).

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: (Matta 17 ; Mısır’dan Çıkış 34:29–35 ; Yasa’nın Tekrarı 18:15–19 ; Malaki 4:5–6 ; Mısır’dan Çıkış 30:13–16 ; Matta 3:16–17 ; Matta 5:17 ; Matta 10:1 ). Bölüm ve kullanılan kanonik bağlantılar.
Barclay M. Newman ve Philip C. Stine, A Handbook on the Gospel of Matthew, UBS, 1988. TIPs üzerindeki Matta 17:20, Matta 17:24, Matta 17:26 ve Matta 17:27 notları: hardal tanesi ve dağ karşıtlığı, tapınak vergisi, oğulların muafiyeti ve ödeme buyruğu. Yalnız belirtilen notlar kullanıldı.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım