Romalılar 2 — Yargılayan İnsanın Aynası

Romalılar 2. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Günahın anlatıldığı bir metni yalnız başkaları hakkında verilmiş bir hüküm gibi okumak mümkündür. Romalılar'ın ilk bölümünde sıralanan kötülükler de okuyucuya çevresindeki insanları düşündürebilir. İkinci bölümün başında Pavlus doğrudan başkasını yargılayan kişiye seslenir. Onun verdiği hükümle kendi yaptığı arasındaki ilişkiyi sorar. Başkasının davranışını mahkum eden insan, aynı şeyi kendisi yaptığında Tanrı'nın önünde nasıl duracaktır? Böylece mektup, kötülük hakkında konuşan kişiyi kendi hayatıyla yüzleştirir.

Bölüm ilerledikçe Yasa bilgisi, öğretmenlik ve sünnet de bu sorgulamanın içine girer. Tanrı'nın isteğini öğrenmiş olmak insana gerçekten bir şey kazandırır; Pavlus bu bilgiyi değersiz saymaz. Fakat öğrenilen sözün insanın hayatında neye karşılık geldiğini araştırır. Öğreten kişi kendi öğrettiğini yapıyor mu, antlaşmanın işaretini taşıyan kişi Tanrı'ya uyuyor mu? Bu soruların arasında Tanrı'nın iyiliği ve sabrı da görünür. İnsanın kendisini savunmak için kullandığı ayrıcalıklar sorgulanırken, ona tövbe etmesi için seslenilir.

01 — METNİ ANLAYIN

Yargılayan kişinin önündeki tövbe çağrısı

Pavlus'un ilk hitabındaki “kim olursan ol” sözü, başkasını yargılayan kişiye kaçabileceği bir kimlik bırakmaz. Yargılayan kişi, başkasına verdiği hükümle bir ölçü bildiğini gösterir. Pavlus bu bilgiyi kişinin kendi davranışının yanına koyar. Aynı kötülüğü yapan yargıç, kullandığı ölçünün kendisi için de geçerli olduğunu kabul etmek zorundadır. Başta belirli bir topluluk adı verilmeyen bu hitap, on yedinci ayette Yahudi olarak adlandırılan muhatap üzerinden daha belirgin hale gelecektir.

Buradaki suçlama, bir davranışı değerlendirmenin ötesinde, onu yapan kişinin kendisini yargıdan muaf saymasına yönelir. Başkasının işlediğini kendisi de yapan insan, Tanrı'nın onu aynı doğrulukla yargılayacağını hesaba katmalıdır. İkinci ayette Tanrı'nın yargısının haklı olduğu belirtilir; üçüncü ayette bu yargıdan kaçma beklentisi sorgulanır. Böylece insanın doğru bir ahlaki değerlendirme yapabilmesiyle Tanrı önünde masum olması birbirinden ayrılır. Bildiğimiz bir buyruğu başkasına hatırlatmak, kendi davranışımız hakkında verilmiş bir beraat kararı değildir.

Tanrı'nın iyiliği ve sabrı bu kişiye tövbe etme çağrısı taşır. Dördüncü ayet, yaşanan iyiliğin yönünü açıkça gösterir: Tanrı insanı kendisine dönmeye yöneltir. Burada tövbe, başkasının günahına katılmadığını söylemekten daha ileri gider; insanın kendi yaptığına ilişkin gerçeği kabul etmesini gerektirir. Aynı davranışı sürdürürken Tanrı'nın iyiliğini kendisi hakkında verilmiş olumlu bir hüküm gibi kullanması, o iyiliğin amacına karşı koymasıdır. Yargı sorusunun ortasında sabırdan söz edilmesi, geri dönme çağrısının ciddiyetini ve Tanrı'nın insana gösterdiği iyiliği birlikte duyurur.

Beşinci ayetteki tövbesiz yürek, bu çağrıya direnen kişiyi anlatır. Tanrı'nın sabrı sürerken insanın davranışının hesabı da ortadan kalkmış olmaz. Pavlus, şimdi sürdürülen inatla ileride açıklanacak adil yargı arasında bağ kurar. Bekleyen hükmün ciddiyetini anlatarak tövbeyi belirsiz bir geleceğe bırakan güveni sarsar.

Yargının karşılığı anlatılırken iyilikte süreklilik gösterenlerle gerçeğe karşı çıkıp haksızlığın peşinden gidenler karşılaştırılır. Pavlus ilk gruba sonsuz yaşam, ikinci gruba gazap bildirir. İnsan, kendisi için kullandığı iyi sıfatlarla birlikte sürdürdüğü hayatın da hesabını verir. Yedi ve sekizinci ayetlerdeki yönelişler, bir anlık iyi davranışın ya da söylenmiş doğru bir cümlenin ötesine uzanır. Bencilliğin gerçeğe karşı çıkışla, iyiliğin ise süreklilikle birlikte anılması bu nedenle önemlidir. Tanrı'nın hükmü, kişinin kendisi hakkında kurduğu anlatıya teslim edilmez.

Dokuz ve onuncu ayetlerde Yahudi ile Yahudi olmayan kişi aynı karşılık düzeni içinde anılır. Yahudi'ye öncelik verilmesi hem kötülüğün sonucu hem iyiliğin karşılığı için söylenir. Bu tekrar, ayrıcalığın yalnız rahatlatan tarafını seçerek okunmasını engeller. Bölümün on birinci ayetindeki tarafsızlık, iki yönü de birbirine bağlar. Tanrı'nın yargısında bir topluluğa ait olmak, yapılan kötülüğü önemsiz hale getiren bir gerekçe oluşturmaz. Aynı zamanda iyilik hakkında söylenen söz de etnik bir sınırla daraltılmaz.

İşlere göre karşılık verilmesi, bu ayetleri okurken kurtuluş hakkında gerçek bir soru doğurur. Pavlus mektubun devamında herkesin günah işlediğini, Yasa'nın gereklerini yaparak kimsenin aklanamayacağını ve aklanmanın İsa Mesih'teki kurtuluşla karşılıksız verildiğini açıklayacaktır. Aklanmak, suçlu insanın Tanrı tarafından doğru sayılmasıdır. Günahkar bu armağanı Mesih'in kurtarıcı işi sayesinde imanla kabul eder. Bu açıklama, ikinci bölümdeki adil yargıyı geçersiz kılmadan günahkarın kurtuluşunun nereden geldiğini gösterir. İnsanın yaptıkları gerçekten yargılanır ve başkasının suçunu göstermek onu kendi hesabından kurtarmaz.

Yasa bilgisinden hayatın hesabına

Yasa'yı bilenlerle bilmeyenler arasındaki ayrım, Tanrı'nın tarafsızlığını daha somut biçimde açıklar. Herkes aynı tarihsel durumda bulunmaz; Kutsal Yasa Yahudi halkına verilmiştir. Buna sahip olmadan günah işleyenler de hesap verecek, Yasa'yı bildiği halde çiğneyenler de onunla yargılanacaktır. Pavlus bu iki durumu birbirine karıştırmadan her ikisinde de günahın ciddiyetini korur. Bilginin varlığı da yokluğu da kişinin davranışına bakmadan verilecek bir masumiyet hükmüne dönüşmez.

Yasa'yı işitenlerle yerine getirenlerin karşılaştırılması, önceki ayetlerdeki yargılayan insanı yeniden hatırlatır. Bir sözü tanımak ile o sözün gereğini yapmak arasındaki fark, burada yargının konusu olur. Tanrı'nın buyruğunu öğrenmiş kişi, yalnız dinlemiş olmasını sunduğunda kendi itaatinden henüz söz etmiş değildir. On üçüncü ayette aklanacak olanın Yasa'yı yerine getiren kişi olarak belirtilmesi bu ayrımı keskinleştirir. Mektubun ilerleyen kısmında açığa çıkacak günah sorunu, tam da Tanrı'nın bu adil ölçüsü karşısında görünür hale gelir. İnsanın ihtiyaç duyduğu kurtuluşu anlaması için, kendisini bilgiyle doğru sayma alışkanlığının sorgulanması gerekir.

Yasa'ya sahip olmayan uluslardan söz edildiğinde dikkat, onların yaptıkları ile vicdanlarının tanıklığına çevrilir. Yasa'nın gerektirdiğini yerine getirdikleri durumlarda, iyiyi ve kötüyü ayırt etmeye ilişkin bir tanıklık taşıdıkları görülür. Bu insanların Yasa'yı İsrail'in aldığı biçimde teslim almış olmaları gerekmez. Pavlus, davranış ve vicdan üzerinden Kutsal Yasa'nın gerektirdiğinin yürekteki karşılığını anlatır. Böylece ahlaki sorumluluk, yalnız elinde yazılı buyruk bulunan kişinin hayatıyla sınırlanmış olmaz.

Vicdanın tanıklığı iki yönlüdür: insanın düşünceleri onu suçlayabilir veya savunabilir. Pavlus bu iç değerlendirmeyi anarak kişinin kendi davranışı hakkında düşündüğünü gösterir. Fakat vicdanın savunmasıyla Tanrı'nın son hükmünü aynı şey olarak sunmaz. Sonraki ayette hükmü verecek olan Tanrı'dır ve bunu İsa Mesih aracılığıyla yapacaktır. Bu yüzden insanın içinden geçen savunmalar da nihai güvence sayılmaz. Pasaj, vicdanı başlı başına yeterli bir kurtuluş yolu olarak açıklamak yerine, yargı önündeki insanın taşıdığı tanıklığa dikkat çeker.

On altıncı ayet, gözlerden uzakta yapılan işlerin de bu hesabın içinde bulunduğunu belirtir. Tanrı insanların önünde yapılanlarla gözlerden uzak tutulanları birlikte yargılar. Kişinin dışarıdan nasıl tanındığı, hayatının tamamı hakkında bilgi vermez. Pavlus bu yargının İsa Mesih aracılığıyla gerçekleşeceğini, duyurduğu Müjde'yle birlikte söyler. İsa Mesih hakkındaki iyi haber, insanı Tanrı'ya hesap verme gerçeğiyle de yüzleştirir. Burada dini bir itibarın arkasında saklanabilecek bir hayat alanı bırakılmaz.

Yahudi muhatabın açıkça adlandırıldığı yerde Pavlus onun sahip olduklarını sıralar. Tanrı'nın isteğini öğrenmiş, değerleri ayırt etmeyi Yasa'dan tanımış ve başkalarına yol gösterdiğine inanmıştır. Bilgi, öğretme sorumluluğunu da beraberinde getirir. Pavlus'un ardından yönelteceği sorular, öğretilen sözün doğruluğunu tartışmaya açmadan öğretmeni o sözün karşısına çıkarır. Kişinin başkasına yol gösterebilmesi, kendi adımlarının da aynı yolda olup olmadığı sorusunu ortadan kaldırmaz.

Öğretmene yönelen sorular çalmama ve zina etmeme gibi somut buyruklarla ilerler. Putlardan tiksinen kişiye de “tapınakları yağmalar mısın?” diye sorulur. Putları reddeden kişinin bir mabedin malına el uzatması da sözleriyle davranışı arasındaki çelişkiye dahildir. Pavlus burada her Yahudi'nin aynı suçların hepsini işlediğini gösteren bir olay dökümü sunmaz; Yasa'yla övünen muhatabın sözünü davranışına karşı sınar. Soruların toplamı, başkasına öğreten kişinin kendisine ne öğrettiğini açığa çıkarır. Yirmi üçüncü ayette konu Tanrı'nın aşağılanmasına, ardından Tanrı'nın adının uluslar arasında kötülenmesine kadar uzanır.

Tanrı'nın adının bu açıklamada yer alması, öğretmenin tutarsızlığının yalnız kişisel bir kusur olarak kalmadığını gösterir. Kişi Tanrı'yla övünürken O'nun buyruğuna karşı geldiğinde, sözünü ettiği Tanrı hakkında da yanlış bir tanıklık verir. Pavlus'un yirmi dördüncü ayette aktardığı suçlama, Tanrı'nın adıyla o adı taşıyanların davranışı arasındaki bu bağı görünür kılar. Öğretmenin bildiği söz kendi hayatına döndüğünde, başkasına yönelttiği soru artık kendi önündedir. Böylece bölümün başındaki yargılayan insanla burada kendine öğretmesi istenen kişi aynı hesap verme çağrısında buluşur.

Bedendeki işaretten yüreğin değişimine

Sünnet, Pavlus'un muhatabının kendi kendine seçtiği bir aidiyet işareti değildi. Yaratılış 17:9–14'te Tanrı, İbrahim'e ve onun soyuna verdiği antlaşma buyruğunun içinde bu işareti belirler. Bu nedenle bedendeki işaretin Tanrı'nın sözüyle gerçek bir ilişkisi vardır. Romalılar 2:25'te sünnetin yararından söz edilmesi de bu geçmişi silmez. Pavlus'un sorguladığı şey, Yasa'yı çiğneyen insanın yalnız bu işarete dayanarak kendisini güvende saymasıdır. İtaatle birlikte anılması gereken işaret, itaatsizliği örten bir belge gibi kullanıldığında bölüm boyunca sorulan soru yeniden ortaya çıkar.

Sünnetsiz olup Yasa'nın gereklerini yerine getiren kişi, bu güvenin yetersizliğini açığa çıkaran karşılaştırmadır. Pavlus, bedensel işareti bulunan ama Yasa'yı çiğneyen kişiyi, o işareti taşımadığı halde buyruğa uyan kişinin karşısına koyar. İnsanların kendilerini ayırmak için kullandıkları görünür özellik burada hükmü belirlemeye yetmez. Karşılaştırma, işarete sahip olanın yaşadığı çelişkiyi daha da belirginleştirir. Mektubun başından beri sorgulanan bilgi ve davranış ayrılığı, bu kez bedendeki işaret üzerinden açıklanır.

Bölümün son iki ayeti, Yahudi kimliğinin dışarıdan görülen yanından yüreğe yönelir. Yürek, insanın Tanrı'ya bağlılığının içtenliğini ve yönünü anlatır. Böyle bir bağlılık yalnız dış görünüşü düzenleyerek elde edilemez. Pavlus yüreğin sünnetini Ruh'un işi olarak açıklar. Böylece Pavlus yazılı buyruğa sahip olan insanın o buyruğa içtenlikle yönelmesini de sorgular.

Bu dilin Eski Antlaşma'da bir geçmişi vardır. Yasa'nın Tekrarı 10:16'da halk yüreğini Rab'be adamaya ve dikbaşlılıktan vazgeçmeye çağrılır. Yasa'nın Tekrarı 30:6'da ise halkın yüreğini değiştirerek kendisini sevmesini sağlayacak olan Tanrı'dır. Yeni Çeviri'nin dipnotları her iki yerde de yüreğin sünneti ifadesini açıklar. Çağrı insanın sorumluluğunu, vaat ise ihtiyaç duyduğu değişimde Tanrı'nın işini gösterir. Pavlus'un Ruh'a bağladığı iç dönüşüm, bu yüzden yalnız insanın daha kararlı bir dış düzen kurmasına indirgenemez.

Son cümlede insanların övgüsüyle Tanrı'nın övgüsü karşılaştırılır. Bir kişi çevresinde bilgisiyle veya taşıdığı kimlikle kabul görebilir; Pavlus'un sorduğu hesap ise Tanrı'nın önündedir. Yüreğin değişimi, bu nedenle görünmeyen bir alanda kaldığı için önemsiz sayılmaz. Bölüm boyunca başkasını yargılayan, Yasa'yı işiten ve öğretmen olarak konuşan insanın kendisine dönmesi istenir. Dördüncü ayetteki tövbe çağrısıyla son ayetteki Ruh'un işi, insanın Tanrı karşısındaki ihtiyacını birlikte görünür kılar. İnsanların onayının veremediği güvenceyi ararken, Tanrı'nın iyiliğine dönmesi ve O'nun yüreğinde yapacağı işe ihtiyaç duyduğunu kabul etmesi gerekir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Romalılar 2:1–3'te başkasını yargılayan kişinin kendi hükmüyle ilişkisi nasıl kuruluyor? Aynı davranışı kendisi yaptığında, başkasının suçunu doğru belirlemiş olması onun durumu hakkında neyi çözüyor, neyi çözemiyor?
Tanrı'nın iyiliğinin tövbeye yöneltmesiyle tövbesiz yüreğin gazap biriktirmesi neden 2:4–5'te yan yana duruyor? Bu iki ayetten yalnız birini öne çıkardığımızda Tanrı'nın sabrını nasıl eksik anlayabiliriz?
Romalılar 2:12–16'da Yasa'yı işitmek, onu yerine getirmek ve vicdanın tanıklığı hangi ayrı işlevleri taşıyor? On altıncı ayette son hükmün Tanrı'ya ait olduğunun belirtilmesi, insanın kendi kendisini savunmasına nasıl bir sınır koyuyor?
Pavlus 2:21–24'te öğretmenin önüne neden somut davranış soruları getiriyor? Kişinin bildiği buyrukla yaptığı iş arasındaki kopukluk, aynı pasajda Tanrı'nın adının kötülenmesine nasıl bağlanıyor?
Romalılar 2:25–29'da bedendeki işaretin yararı, yüreğin sünneti ve Tanrı'nın övgüsü nasıl birbirine bağlanıyor? Yürekteki değişimin Ruh'un işi olarak anlatılması, bu bölümü yalnız dış davranışı düzeltme çağrısı gibi okumamızı nasıl etkiler?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Kullandığınız ölçüyü kendi davranışınıza da uygulayın

Romalılar 2:1–3'teki soruyu düşünürken başkasında yanlış bulduğunuz belirli bir davranışı seçin. Aynı durumda kendi yaptığınızı hangi gerekçeyle açıkladığınıza bakın. Kendinize tanıdığınız bir mazereti başkasına tanımadığınızı görürseniz bu farkı dürüstçe adlandırın. Pavlus'un çağrısı, başkasının suçunu göstererek kendi hesabımızı kapatma alışkanlığını sorgulamaya yönelir.

Size gösterilen iyiliğe tövbeyle karşılık verin

Dördüncü ayet, Tanrı'nın sabrını geri dönüşe açılan bir çağrı olarak görmemizi sağlar. Bildiğiniz halde sürdürdüğünüz bir yanlış varsa, şimdiye kadar karşılaştığınız iyiliği onu sürdürmenin gerekçesi yapıp yapmadığınızı düşünün. O davranışı Tanrı'nın önünde açıkça adlandırarak tövbe edin. Geri dönmeyi ertelediğinizde neyi korumaya çalıştığınızı da dürüstçe inceleyin. İyiliği fark etmek, yapılanın üzerini örtmek yerine Tanrı'ya dönmek için bir neden olur.

Bildiğiniz buyruğun hayattaki karşılığını arayın

Romalılar 2:13'te işitenle yerine getirenin ayrılmasını, iyi bildiğiniz bir buyrukla birlikte düşünün. O sözü açıklayabildiğiniz için kendinizi yeterli gördüğünüz bir yer var mı? Son günlerde o buyruğun somut bir kararınızı nasıl etkilediğine bakın. Aradaki boşluğu gördüğünüzde yalnız bilginizi yinelemekle yetinmeden, bildiğiniz söze uymanın önündeki itaatsizliği Tanrı'ya açın.

Vicdanınızın savunmasını son hüküm saymayın

On beşinci ayette düşüncelerin hem suçlayabildiğini hem savunabildiğini hatırlayın. Kendi davranışınız hakkında kolayca kurduğunuz bir savunmayı, bölümdeki açık buyrukla karşılaştırın. Özellikle kimsenin görmediği bir işte, yalnız içinizin rahat olmasını yeterli gerekçe sayıp saymadığınızı düşünün. On altıncı ayetin Tanrı'nın gizlice yapılanları da yargılayacağını söylemesi, bu incelemeyi insanların tepkisinden daha ileri taşır.

Öğrettiğiniz sözü kendiniz de dinleyin

Pavlus'un yirmi birinci ayette öğretmene çevirdiği soruyu, başkasına sıkça hatırlattığınız bir Kutsal Kitap buyruğuyla birlikte okuyun. Çalmamayı anlatıyorsanız kendi kazancınızda ve başkasına ait olanla ilişkinizde dürüst davranıp davranmadığınıza bakın. Öğretme göreviniz, bu incelemenin dışında kalmanız için bir neden olmasın. Söylediğinizle yaptığınız arasında gördüğünüz çelişkiyi savunmak yerine Tanrı'nın buyruğunu kendiniz için de kabul edin. Böylece başkasına öğrettiğiniz sözün ilk dinleyicileri arasında siz de bulunursunuz.

Tanrı'nın övgüsünü ve yüreğin değişimini birlikte düşünün

Romalılar 2:29'u okurken insanların sizi hangi özelliklerinizle tanıdığını düşünün. Dini bilginizin veya topluluktaki yerinizin Tanrı'ya yönelişiniz hakkında her şeyi söylediğini varsayıyor musunuz? Pavlus'un Ruh'un işi olarak açıkladığı değişim için Tanrı'ya yönelin. Duanızda yalnız dışarıdan doğru görünme isteğini değil, O'na içtenlikle uyma ihtiyacınızı da açıkça dile getirin. Son ayetin Tanrı'nın övgüsüne verdiği yer, insanlardan aldığınız onayın ötesine bakmanıza yardım eder.

Kaynaklar

Romalılar 2 — Çalışmanın temel metni; Kutsal Kitap Yeni Çeviri.
Romalılar 3 — Yasa'nın ayrıcalığı, günahın açığa çıkması ve İsa Mesih'e imanla aklanmanın yakın bağlamı.
Yaratılış 17:9–14 — Sünnetin İbrahim'le yapılan antlaşmadaki yeri.
Yasa'nın Tekrarı 10 ve Yasa'nın Tekrarı 30 — Yüreğin Rab'be adanması çağrısı ve Tanrı'nın yüreği değiştirme vaadi.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım