Veritas LiberatAd Fontes · Ad Veritatem

Romalılar · BÖLÜM 15

Romalılar 15 — Mesih Bizi Kendimiz İçin Kurtarmadı

İmanda güçlü olmak insana nasıl bir sorumluluk yükler? Pavlus, yiyecek ve vicdan konularındaki ayrılıkları ele aldıktan sonra güçlüleri zayıfların yükünü taşımaya çağırır. Bu çağrının gerekçesini Mesih’in kendini hoşnut etmeyen hizmetinde bulur. Aynı hizmet, f

HEMEN BİR BÖLÜM SEÇİN

Kutsal Kitap’ı birlikte adım adım çalışalım.

Romalılar 15

Romalılar 15. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

İmanda güçlü olmak insana nasıl bir sorumluluk yükler? Pavlus, yiyecek ve vicdan konularındaki ayrılıkları ele aldıktan sonra güçlüleri zayıfların yükünü taşımaya çağırır. Bu çağrının gerekçesini Mesih’in kendini hoşnut etmeyen hizmetinde bulur. Aynı hizmet, farklı halklardan imanlıların birlikte Tanrı’yı övmesinin de temelidir. Bölümün sonuna gelindiğinde bu ortaklık, Pavlus’un henüz tamamlanmamış yolculuk tasarılarında, Yeruşalim’e götürülecek yardımda ve Roma’daki kardeşlerden istediği dualarda somutlaşır.

01 — METNİ ANLAYIN

Mesih’in kabulünden ortak övgüye

Pavlus kendisini de imanda güçlü olanlar arasında sayar ve zayıfların yükünü taşımayı bir borç olarak adlandırır (15:1–2). Önceki bölümde yiyeceğin temiz olduğundan emin olan kişinin, bu kanaati paylaşmayan kardeşini günaha sürüklememesi gerektiğini açıklamıştı (14:13–23). Şimdi güçlü kişinin sorumluluğunu, kardeşinin zayıflığına katlanıp onun iyiliğini gözetmek olarak belirginleştirir. Komşuyu hoşnut etmenin amacı onun ruhça gelişmesidir; bu yüzden onun hoşuna giden her davranış kendiliğinden iyi sayılmaz. Güçlü kişi hem kardeşinin vicdanını zorlamaktan kaçınmalı hem de onun Rab’be güvenerek yaşamasını gözetmelidir. Kendi özgürlüğünün sağladığı rahatlık, bu geliştirici amacın önüne geçemez.

Bu yükümlülüğün en güçlü gerekçesi Mesih’in davranışıdır. Pavlus, 15:3 ayetinde Mesih’in kendini hoşnut etmeye çalışmadığını söyledikten sonra Mezmurlar 69:9 ayetindeki sözü O’na uygular: “Sana edilen hakaretlere ben uğradım.” Mezmurun konuşmacısı Tanrı uğruna utanca katlanmış, kardeşlerine yabancı olmuş ve annesinin öz oğullarından uzak kalmıştır (69:7–9). Tanrı’ya yönelen hakaretin bedelini üstlenmesi, Pavlus’un Mesih’te gösterdiği özveriyi açıklar. Filipililer 2:5–8 de Mesih’in kendini alçaltmasını, ölüme ve çarmıh ölümüne kadar süren itaatiyle anlatır. Güçlü imanlıdan kardeşi için istenen vazgeçiş, kendisini böyle bir hizmetle kabul eden Rab’bin davranışına uygundur. Mesih’in önceliği, kendi rahatlığını korumak yerine Babasının isteğini yerine getirirken gereken bedeli taşımaktır.

Mezmurdan yapılan alıntı, Pavlus’u önceki Yazılar’ın imanlılara neden verildiğini açıklamaya götürür (15:4). Yazılar öğretir; sabır ve verdikleri cesaret yoluyla umut besler. Az önceki mezmur, Tanrı’ya bağlılığın hakaretle karşılaşabildiğini gösterirken Mesih’in bu sözü üstlenişi imanlıya sabrın örneğini verir. Ardından gelecek vaatler, Tanrı’nın farklı halkları kendisini övmek üzere bir araya getirme amacını gösterecektir. Böylece kardeşinin yükünü taşıyan kişi hem katlanmayı öğrenir hem de Tanrı’nın gerçekleştirdiği amacı görerek cesaret bulur. Geçmişte yazılmış sözler, şimdiki hizmeti ve geleceğe yönelik umudu birlikte biçimlendirir.

Pavlus bu nedenle öğüdünü duayla sürdürür (15:5–7). Sabır ve cesaret kaynağı olan Tanrı’dan, imanlıların Mesih’in isteğine uygun ortak bir düşüncede buluşmasını ister. Ortak düşünceyi Tanrı’dan istemesi, bu birliği de O’nun yardımıyla yaşayacaklarını gösterir. Önceki bölümde farklı vicdan kanaatlerine yer bırakırken şimdi onları aynı Rab’be bağlılıkta ve ortak övgüde birleştirir. Güçlü ile zayıfın ortaklığı, ikisinin de Mesih tarafından kabul edilmiş olmasına dayanır. Birlikte yüceltecekleri kişi, Rab İsa Mesih’in Tanrısı ve Babasıdır; birbirlerini kabul ederken bu ortak övgüyü gözetirler.

Bu ortak övgünün neden Yahudilerle diğer ulusları kapsadığını 15:8–9 açıklar. Mesih’in Yahudilere hizmeti, atalara verilen vaatleri doğrulayarak Tanrı’nın güvenilirliğini gösterir. Uluslar ise kendilerine ulaşan merhamet nedeniyle Tanrı’yı yüceltir. Pavlus burada Tanrı’nın İsrail’e verdiği sözü yerine getirmesi ile diğer halkları kurtarışına katması arasında bir bağ kurar. Ardından anacağı Davut’un soyu ve İşay’dan gelen kral, bu vaatlerin Mesih’e nasıl yöneldiğini somutlaştırır. Birbirini kabul eden Yahudi ve uluslardan imanlılar, böylece aynı Mesih’in hizmetinden yararlandıklarını görünür kılarlar. Tanrı’nın yüceliği için yaşanan birlik, O’nun hem vaadine sadakatini hem de merhametini över.

Pavlus’un peş peşe aktardığı dört tanıklık, bu ortak övgünün Yazılar’daki geniş dayanağını gösterir. İlkinde Davut, kendisini kurtaran Tanrı’yı uluslar arasında övmektedir; mezmurun sonunda Tanrı’nın kralına ve onun soyuna gösterdiği sevgi anılır (Mezmurlar 18:46–50). İkinci tanıklık Musa’nın ezgisinden gelir (Yasanın Tekrarı 32:36–43). Bu ezgi, gücü tükenen halka acıyan ve düşmanlarını yargılayan Tanrı’nın halkını kutlamaya ulusları çağırır. Pavlus’un aktarımında uluslar Tanrı’nın halkıyla birlikte sevinmeye çağrılır (15:9–11). Böylece uluslar arasında yükselen övgünün yanına, Tanrı’nın halkıyla paylaşılan sevinç de eklenir.

Üçüncü tanıklık olan Mezmurlar 117:1–2, bütün ulusları Tanrı’nın büyük sevgisi ve kalıcı sadakati nedeniyle övgüye çağırır. Dördüncü tanıklıkta bu halkların umudu belirli bir krala bağlanır (15:12). Yeşaya 11:1–10, İşay’ın soyundan gelen, Rab’bin Ruhu’yla donanmış ve adaletle hükmeden birini anlatır. Bu kral yoksulları adaletle yargılayacak ve ezilenler için dürüstçe karar verecektir. Uluslar, halklara sancak olan bu krala yönelecektir. Pavlus bu tanıklığı Mesih’in uluslara egemen olması ve onların O’na umut bağlamasıyla açıklar. Böylece ortak övgü, aynı Kral’ın adil yönetimine güvenen halkların övgüsü olur. Atalara verilen vaatlere sadakat ile uluslara merhamet, bu ortak umutta buluşur.

Alıntılar 15:13 ayetindeki umut duasını hazırlar. Ulusların Mesih’e bağladığı umut, Roma’daki imanlıların birlikte yaşadığı iman hayatında da taşmalıdır. Pavlus, Tanrı’dan onları sevinç ve esenlikle doldurmasını ister; bu umudun taşmasını Kutsal Ruh’un gücüne bağlar. İmanlılar, Tanrı’nın Mesih’te doğruladığı vaatlere güvenerek bu sevinç ve esenliği alırlar. Birbirine sabır göstermesi ve birbirini kabul etmesi istenen topluluk, bu yaşam için Tanrı’nın etkin yardımına yöneltilir.

Ulusların Tanrı’ya sunulduğu hizmet

Pavlus, Roma’daki kardeşlerin iyilikle dolu, bilgili ve birbirlerine öğüt verebilecek durumda olduklarına güvendiğini söyler (15:14–15). Buna rağmen bazı konuları cesaretle yeniden hatırlatmıştır. Bu tutumunun gerekçesi, Tanrı’nın kendisine verdiği lütuf ve görevdir. Topluluğun bilgisi, elçilik hizmetiyle yapılan hatırlatmayı gereksiz kılmaz. Birbirlerine öğüt verebilen imanlılar da aynı Müjde’nin kapsamını ve kendilerinden beklediği yaşamı yeniden duymalıdır.

Bu görevin amacı 15:16 ayetindeki sunu benzetmesiyle görünür olur. Pavlus, Tanrı’nın Müjdesi’ni bir kahin olarak yaydığını söyler; hizmeti aracılığıyla ulusların Tanrı’yı hoşnut eden bir sunu olmasını amaçlar. Buradaki sunu, Mesih’e yönelen uluslardan insanlardır. Onları kutsal kılan, yani Tanrı’ya ait bir halk olarak ayıran ise Kutsal Ruh’tur. Elçinin duyurusu ile Ruh’un kutsal kılan işi aynı hizmetin içinde farklı görevleriyle yer alır. Bölümün başında Tanrı’yı birlikte övmeye çağrılan halkın oluşumu, burada Müjde hizmetinin amacı olarak anlatılır.

Pavlus bu hizmet konusunda övünebildiğini söylerken övünmesinin temelini Mesih’e ait oluşunda bulur (15:17–19). Anlatacağı şeyleri, Mesih’in kendisi aracılığıyla gerçekten yaptıklarıyla sınırlar. Sözünü ettiği başarı, ulusların itaate yönelmesidir; mektubun başında da elçiliğin amacını insanların iman edip söz dinlemesi olarak belirtmişti (1:5). Duyurulan söz ve yapılan işler, güçlü belirtiler ve harikalar, Ruh’un gücüyle sürdürülen bu hizmetin parçalarıdır. Uluslar onun aracılığıyla Mesih’e itaat ettiğinde, Pavlus bunun Mesih’in yaptığı bir iş olduğunu söyler. Bu nedenle elçi hem hizmetini açıkça anlatabilir hem de etkisini Tanrı’nın kendisine verdiği lütfa bağlayabilir. İnsanların Mesih’e güvenip itaat etmesi, yaptıklarının hangi amaca ulaştığını gösterir.

Yeruşalim’den İllirikum bölgesine kadar Müjde’yi eksiksiz duyurmuş olması, bu hizmetin ne kadar geniş bir alana ulaştığını gösterir (15:19–20). Hemen ardından gelen temel benzetmesi, Pavlus’un tamamladığını söylediği görevin niteliğini açıklar. O, Mesih’in adının henüz duyulmadığı yerlerde Müjde’yi duyurmayı amaçlamıştır. 15:23 ayetinde bu bölgelerde artık kendisine düşen bir iş kalmadığını söylerken de bu öncü görevi anlatmaktadır. Bölgedeki her bireyin duyduğunu veya toplulukların bütün öğretim ihtiyacının bittiğini söylemez. Onun çağrısına özgü öncelik, başkasının attığı temeli genişletmekten çok henüz temel atılmamış yerlere ulaşmaktır.

Bu önceliği Yeşaya 52:13–15 ayetlerindeki beklentiyle ilişkilendirir. Peygamber, görünüşü bozulan fakat sonunda yüceltilen kulun karşısında ulusların şaşacağını ve kralların susacağını söyler. Onlar kendilerine anlatılmamış olanı görecek, duymadıklarını anlayacaktır. Pavlus’un bu sözle ilişkilendirdiği haber, Mesih hakkında duyurduğu Müjde’dir (15:21). Kulun acısının ve yüceltilişinin uluslara açıklanması, henüz Mesih’i duymamışlara gitme arzusuna yön verir. Elçinin temel atması, insanların Tanrı’nın bu kurtarışını ilk kez duymalarına hizmet eder.

Yolculuğu yardım ve duayla paylaşmak

Öncü hizmetin bu önceliği, Pavlus’un Roma’ya gelmesinin neden tekrar tekrar engellendiğini de açıklar (15:22–24). Şimdi İspanya’ya giderken onları ziyaret etmeyi tasarlamaktadır. Önce bir süre kardeşlerle birlikte olmaktan sevinç duymak, ardından onlar tarafından uğurlanmak ister. Uğurlanmayı istemesi, yolculuğun devamında onların yardım ve desteğini de beklediğini gösterir. 3. Yuhanna 1:5–8 ayetlerinde de Müjde hizmeti için yola çıkanları yardımlarla uğurlamak, gerçekle ilgili işte onlarla emektaş olmak olarak açıklanır. Pavlus’un Roma’yla kurmak istediği ilişki, birlikte zaman geçirmenin sevincini bu hizmet ortaklığıyla birleştirir. İspanya’ya gidişi burada açıklanan bir tasarıdır; gerçekleşmiş yolculuk olarak anlatılmamaktadır.

Bu batıya yönelen tasarıdan önce yerine getirmesi gereken bir hizmet vardır (15:25–28). Makedonya ve Ahaya’daki imanlılar, Yeruşalim’deki yoksul kutsallara yardım etmek istemiştir. Pavlus bu yardımı teslim ettikten sonra Roma üzerinden İspanya’ya gitmeyi planlar. 2. Korintliler 8:1–5, Makedonya’daki toplulukların kendileri de sıkıntı ve yoksulluk içindeyken bu yardıma gönüllü olarak katıldığını gösterir. Paylaşma istekleri, Tanrı’nın onlarda işleyen lütfunun sonucudur. Pavlus’un yeni yere gitme arzusu, elindeki hizmeti tamamlayıp bağışı ihtiyaç sahiplerine ulaştırma sorumluluğunu geriye itmez.

15:27 ayeti gönüllülük ile borcu yan yana getirir. Uluslardan imanlılar yardımı istemiştir; Pavlus, Yahudi kardeşlerin ruhsal bereketlerine ortak oldukları için maddi hizmette bulunmaya da borçlu olduklarını söyler. Paylaştıkları kurtuluş bereketi, başka bir halkın yoksul imanlılarını kendilerinden uzak görmelerine izin vermez. Bu yardım, bölümün başında açıklanan ortak kabulün elle tutulur bir sonucudur. Tanrı’nın kendilerine ulaştırdığı berekete şükranları, aynı bereketi paylaşan yoksul kardeşlere maddi hizmetle karşılık bulur. Borç bilinci burada gönüllü sevgiyi ortadan kaldırmaz; paylaşmanın neden yerinde ve gerekli olduğunu açıklar.

Yolculuğun ve yardımın anlatımı, Roma’daki imanlılara yöneltilen dua çağrısıyla devam eder (15:30). Pavlus, Rab İsa Mesih’e ve Ruh’un sevgisine dayanarak onların kendisiyle birlikte dua mücadelesine katılmasını ister. Ortak Rab’be bağlılık, uzakta gerçekleşen hizmeti de kardeşlerin ortak ilgisi haline getirir. Müjde’yi geniş bölgelere duyuran elçi, bu yolculuğa başkalarının duasına ihtiyaç duyarak çıkmaktadır. Onların hizmete katılımı, Pavlus için Tanrı’ya yakarmayı içerir.

Pavlus’un ilk isteği, Yahudiye’deki iman etmeyenlerden kurtarılması; ikinci isteği ise Yeruşalim’e götürdüğü hizmetin kutsallar tarafından kabul edilmesidir (15:31). Elçinin güvenliği ile taşıdığı yardımın kabulü, farklı ihtiyaçlar olarak aynı duada yer alır. Ulusların bağışının Yeruşalim’deki kardeşlerce karşılanması, ortak imanın yardımda görünür olmasıyla ilgilidir. Bu isteklerin amacı, Tanrı’nın isteğiyle Roma’ya sevinç içinde gelebilmesi ve kardeşlerle birlikte ferahlamasıdır (15:32–33). Mesih’in bereketiyle gelme beklentisi de bu karşılıklı paylaşıma yönelir (15:29). Mektubun başındaki 1:11–12 ayetlerinde açıkladığı gibi, onlara hizmet etmek isterken kendisi de onların imanıyla cesaret bulacaktır. Son olarak esenlik kaynağı olan Tanrı’nın hepsiyle birlikte olmasını dileyerek ortak övgüden yardım ve duaya uzanan anlatıyı tamamlar.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

  1. 15:1–3 ayetlerinde güçlülerin borcu, komşunun ruhça gelişmesi ve Mesih’in davranışı nasıl birbirine bağlanıyor? Bu bağ, güçlü kişinin kendi özgürlüğünü kullanırken gözetmesi gereken amacı nasıl belirliyor?
  2. 15:3–6 ayetlerinde mezmur alıntısı ve Yazılar’ın verdiği cesaret, ardından gelen duayı nasıl hazırlıyor? Pavlus, sabır ve cesaret kaynağı Tanrı’dan ne istiyor ve bu isteği neden ortak övgüye bağlıyor?
  3. 15:8–13 ayetlerindeki dört tanıklıkta ulusların konumunu izleyin. Uluslar arasında övgüden Tanrı’nın halkıyla sevince ve Mesih’e bağlanan umuda uzanan bu anlatı, birbirini kabul etme buyruğunu nasıl gerekçelendiriyor?
  4. 15:14–21 ayetlerine göre Pavlus’un, Mesih’in ve Kutsal Ruh’un hizmetteki farklı görevlerini açıklayın. Sunu ve temel benzetmeleri, hizmetin amacı ile Pavlus’un özel görevini nasıl açıklıyor?
  5. 15:22–33 ayetlerinde neden önce Yeruşalim, sonra Roma ve İspanya vardır? Yardımın hem gönüllü hem borç olarak anlatılmasını ve duadaki iki isteğin hangi sonuca yöneldiğini birlikte değerlendirin.

03 — HAYATA TAŞIYIN

Zayıf kardeşinizin yükünü üstlenin

Bir vicdan konusunda özgür olduğunuzdan emin olmanız, kardeşinizin güçlüğünü önemsizleştirmez. 15:1–2 bu güvenin yanına yük taşıma sorumluluğunu koyar. Kendi rahatlığınızı seçmeden önce davranışınızın kardeşinizin ruhça gelişmesine nasıl hizmet edeceğini düşünün. Gerekli vazgeçişi, Mesih’in başkalarının iyiliği için üstlendiği bedelle birlikte değerlendirin.

Umudunuzu Yazılar’ın verdiği cesaretle besleyin

Kardeşinize sabır göstermekte zorlandığınızda 15:3–6 ayetlerinin Mesih’in örneğiyle kurduğu bağı hatırlayın. Yazılar, bu hizmette kimin ardından gittiğinizi ve Tanrı’nın hangi amaca yönelttiğini gösterir. Mesih’in hakarete katlanması, yük taşımanın bedelini anlamanıza yardım eder. Tanrı’dan, kendi sözünde gösterdiği sabır ve cesareti yaşamınızda güçlendirmesini isteyin. Umudunuz, O’nun gerçekleştirdiği kurtarışa dayanarak büyüsün.

Mesih’in kabul ettiği kardeşle birlikte Tanrı’yı övün

15:7–9 ayetlerinde birbirini kabul etmenin dayanağı Mesih’in hizmetidir. Aynı Rab’be güvenen kardeşinizin sizinle bütün vicdan kanaatlerini paylaşması gerekmeyebilir. Onu Mesih’in kabulünün ve Tanrı’nın merhametinin ışığında karşılayın. Birlikte Tanrı’yı yüceltmeniz, kabulünüzün gerçek amacını görünür kılsın. Farklı halklardan gelenlerin ortak övgüsünü, Mesih’in vaatleri doğrulayan hizmetinin meyvesi olarak sevinçle benimseyin.

Hizmetin sonucunda Mesih’in işini görün

Pavlus 15:16–19 ayetlerinde duyurduğu Müjde’nin insanları Tanrı’ya yöneltmesini gözetir. Topluluğunuzdaki Müjde hizmeti için de insanların Mesih’e itaat etmesini ve Ruh’un onları kutsal kılmasını isteyin. Bu yönde görülen gelişmeler için Mesih’e şükredin. Hizmet eden insanların emeğini tanırken bu emeği etkili kılan Rab’bin işini de açıkça anın.

Ortak bereketi maddi yardımla paylaşın

Yeruşalim’deki yoksullar için toplanan yardım, ortak imanın maddi ihtiyaca nasıl uzandığını gösterir (15:25–27). Tanrı’nın kurtuluş bereketini paylaştığınız kardeşlerinizin yoksulluğunu bu ortaklığın içinde düşünün. Elinizdeki imkanlarla onların ihtiyacına hizmet etmeyi gönüllü olarak üstlenin. Bu borç, aynı kurtuluşa ortak olmanın kardeşin maddi ihtiyacına karşı da sorumluluk doğurduğunu hatırlatır.

Belirli isteklerle dua ortaklığına katılın

15:30–33 ayetlerinde Pavlus, kardeşlerini hizmeti için Tanrı’ya birlikte yakarmaya çağırır. Dua ederken hizmet edenlerin karşılaştığı gerçek tehlikeleri ve yaptıkları hizmetin imanlılarca kabulünü gözetin. Pavlus’un isteğindeki gibi, bu hizmetin kardeşleri sevinçle buluşturmasını ve birlikte ferahlatmasını da dileyin. Bütün bu istekleri Tanrı’nın iradesine bağlı olarak O’na sunun. Uzaktaki kardeşinizle aynı Rab’be yönelmeniz, onun hizmetine katılmanızın gerçek bir yoludur.

Kaynaklar

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım
ÇEVRİMDIŞI OKUMA

Çalışma metnini antetli PDF olarak indirin

Antet, logo filigranı, indirilme tarihi ve sayfa numaraları otomatik eklenir.

Bu içeriği paylaşın

BİLGİ AĞI

KonuKutsal Ruh

Yaratılışın başından kilisenin tanıklığına kadar yaşam veren, Mesih’i yücelten ve Tanrı’nın halkını dönüştüren Kutsal Ruh’un işini izleyin.

Keşfet
KonuLütuf

Tanrı’nın hak edilmeyen sevgisini ve inayetini, bağışlayan ama insanı olduğu yerde bırakmayan lütfunu Kutsal Kitap boyunca görün.

Keşfet
Kutsal Kitap KitabıRomalılar

Romalılar, Pavlus'un Müjde'yi birkaç sloganla değil, baştan sona birbirine bağlı bir argümanla açtığı mektuptur. İnsanlığın ortak suçluluğundan imanla aklanmaya; Adem'den Mesih'e, günahın egemenliğinden Mesih'le birliğe, Yasa'nın sınırından Ruh'ta yaşama, İsrail'in yeri ve Tanrı'nın seçen merhametinden kilisenin günlük hayatına kadar ilerler. Mektubun büyük sorusu yalnız “İnsan nasıl kurtulur?” değildir. Tanrı günahkârı aklarken nasıl doğru kalır, Yahudi ile ulusu nasıl tek Müjde'de birleştirir ve aldığı merhamet insanın bedenini, ilişkilerini, vicdanını, devletle ilişkisini ve misyonunu nasıl değiştirir? Bu seri Romalılar'ı bir sistematik teoloji kitabına dönüştürmeden teolojik ağırlığını korur. Ana yaklaşım Protestan/Reform çizgisindedir: günahın evrenselliği, lütuf, imanla aklanma, Mesih'in kefareti ve doğruluğu, Mesih'le birlik, Ruh'un kutsallaştıran işi, Tanrı'nın egemen seçimi ve imanlının güvencesi güçlü biçimde işlenir. Bununla birlikte metnin açık ifadesi, güçlü teolojik çıkarım, tarihsel olasılık ve mezhepsel yorum birbirinden ayrılır. Romalılar 7, 9–11, 13, 14 ve 16 gibi tartışmalı bölümlerde tek bir yorumu metnin söylediğinden daha kesin hâle getirmemeye özellikle dikkat edilir.

Keşfet
KonuTanrı Baba

Her şeyin başlangıcı olan, halkıyla antlaşma yapan ve İsa Mesih’te çocuklarını kendisine çağıran Baba’yı Kutsal Kitap’ın bütün tanıklığı içinde tanıyın.

Keşfet
Tüm Kutsal Kitap Çalışmalarına Dön