Romalılar 14 — Birbirinizi Yargılamayın

Romalılar 14. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Yalnız sebze yiyen bir imanlı ile her yiyeceği yiyebileceğine inanan bir imanlı, aynı Tanrı’ya şükredebilir. Romalılar 14’te sorun, bu farklılığın kardeşler arasında hor görmeye ve yargılamaya dönüşmesidir. Pavlus, her iki kişiyi de Rab’be ait oluşlarıyla karşılar; sofradaki tercihlerinden önce Tanrı’nın onları kabul etmiş olmasını hatırlatır. Bununla birlikte yiyecekler hakkındaki bütün görüşleri aynı ölçüde doğru saymaz. Bölüm, doğru kanaatin kardeşin iyiliğini gözeterek nasıl yaşanacağını ve kişinin Tanrı önündeki sorumluluğunu birlikte açıklar (14:1–6).

01 — METNİ ANLAYIN

Aynı Rab’be ait olanı kabul etmek

Pavlus’un ilk buyruğu, imanı zayıf olanın topluluğa kabul edilmesidir. Bu kabul, kişinin tartışmalı kanaatlerini yargılamak için yapılan bir davete dönüştürülmemelidir. Yalnız sebze yiyen kişi, her şeyi yiyebileceği konusunda güven taşımamaktadır; onun zayıflığı burada yiyecek hakkındaki inancıyla ilgilidir. Her şeyi yiyen kişi onu hor görmemeli, yemeyen de yiyeni yargılamamalıdır (14:1–3). Bu iki buyruk, farklı kanaati olan kişinin topluluk içindeki yerini korur. Birlikte yaşamanın dayanağı, kişinin önce başka bir imanlının bütün kanaatlerine ulaşması değildir; Tanrı’nın onu kabul etmiş olmasıdır.

Kabulün neden kişisel onaya bırakılamayacağı, 14:4’teki kul ve efendi benzetmesinde açıklanır. Kul hakkında haklı veya haksız hükmünü verecek olan kendi efendisidir. Başkasının kulunu yargılayan kişi, kendisine ait olmayan bu yetkiyi kullanmaktadır. Pavlus, Rab’bin kulunu haklı çıkarmaya gücü olduğunu söyleyerek kardeşin kabulünü Tanrı’nın güvencesine bağlar. Bu söz, yiyen kişiyi yargılayan kardeşe, Rab’bin kabul ettiği kişi hakkında son hükmün kendisine ait olmadığını hatırlatır. Böylece her iki kardeş de Rab’bin kabul ettiği kişiye yer açmakla ve kendi davranışından O’na hesap vermekle sorumlu olur.

Günler konusunda da farklı uygulamalar vardır: Biri belirli bir günü üstün sayarken diğeri günler arasında böyle bir ayrım yapmaz. Pavlus, hangi günlerin söz konusu olduğunu tek tek belirtmeden herkesin kendi görüşüne tam güven duymasını ister. Bu güven, kişinin yaptığını Rab için yapmasıyla birlikte anlaşılır. Bir günü kutlayan Rab için kutlar; yiyen de yemeyen de davranışını Tanrı’ya şükrederek sürdürür. Şükür, birbirinden farklı uygulamalarda ortak bir bağlılığı görünür kılar (14:5–6).

Koloseliler’de, yiyecek ve günler nedeniyle yargılanmama çağrısı Mesih’in sağladığı kurtuluşun ardından gelir. Pavlus önce Tanrı’nın suçları bağışlayıp borç belgesini çarmıhta ortadan kaldırdığını anlatır (Koloseliler 2:13–14). Sonra yiyecek, içecek ve belirli günler üzerinden yargılanmaya karşı çıkar; bunların işaret ettiği gerçeğin Mesih’te bulunduğunu söyler (2:16–17). Bu uygulamalar, Mesih’in sağladığı kabulü tamamlayan ek koşullar gibi ele alınamaz. Romalılar’da ise aynı Rab için farklı davranan kardeşlerin birbirlerini kabul etmesi öne çıkar. İki mektupta da yiyecek ve gün konuları Mesih’e bağlılık içinde değerlendirilir; Roma’daki tartışmanın bütün tarihsel ayrıntılarının Kolose’dekiyle aynı olduğu sonucuna varmak gerekmez.

Rab için yemek ve gün kutlamak, yaşamın tamamını kuşatan bir aidiyetin içindedir. 14:7–9, imanlının yaşamını da ölümünü de Rab’be bağlar. Pavlus bu aidiyeti Mesih’in ölümü ve dirilişiyle gerekçelendirir; ölüler de yaşayanlar da O’nun Rabliği altındadır. Ölüm bile Mesih’e ait olanı O’nun yetkisinin dışına çıkarmaz. Bu yüzden yiyecek hakkındaki özgürlük ve ondan vazgeçiş, kişinin kendisini hoşnut etmesinden daha geniş bir sorumluluk içinde yaşanır. Kardeşlerin farklı tercihleri üzerinde, uğurlarına ölüp dirilmiş aynı Rab’bin yetkisi vardır.

Bu aidiyet, Tanrı’ya hesap vermenin ciddiyetini de taşır. Pavlus, kardeşini yargılayan kişiye de küçümseyen kişiye de hepimizin Tanrı’nın yargı kürsüsü önüne çıkacağını hatırlatır (14:10–12). Dayandığı Yeşaya 45:21–25, tek Tanrı ve Kurtarıcı olan Rab’bin önünde herkesin diz çökeceğini bildirir. Filipililer 2:9–11 de bu diz çökme tanıklığını İsa Mesih’in Rabliğiyle ilişkilendirir. Kardeşini yargılayan imanlı, kendisini bu evrensel hesap verişin dışında tutamaz. Rab’bin kabulüne güvenmekle kendi davranışından sorumlu olmak aynı bölümde birlikte durur; herkes Tanrı’ya kendi adına hesap verecektir.

Özgürlüğün kardeşe ne yaptığı

Kendi hesabını verecek olan imanlı, kardeşi hakkında hüküm kurmak yerine onun yoluna ne koyduğunu düşünmeye çağrılır. 14:13, birbirini yargılamayı bırakma buyruğunu, kardeşin sürçmesine yol açmamaya kararlı olma çağrısıyla sürdürür. Böylece sorumluluk ortadan kalkmaz; kişinin kendi davranışına yönelir. Özgürlüğünün kardeşi hangi eyleme götürdüğü artık önem taşır. Başkasının Rabbi yerine geçmeden de onun iyiliği için sorumluluk alınabilir.

Pavlus bu sorumluluğu açıklarken yiyecekler hakkındaki kanaatini saklamaz. Rab İsa’ya ait biri olarak hiçbir yiyeceğin kendiliğinden murdar olmadığından emindir; yani yiyecek, kendi başına insanı Tanrı önünde kirleten bir nesne değildir. Ancak onu murdar sayan kişi açısından durum farklıdır (14:14). Yemeğin temizliği hakkında doğru bilgiye sahip olmak, kardeşin onu hangi kanaatle yiyeceği sorusunu ortadan kaldırmaz. Tanrı’ya aykırı olduğunu düşündüğü şeyi yapmaya yönelen kardeş, yalnızca yeni bir yiyeceği tatmış olmaz; yaptığı eylemi Tanrı önünde onaylayamadan davranır.

Sürçmenin bu anlamı, 1. Korintliler 8:7–13’te somutlaşır. Orada bazı kişiler, yedikleri eti putperestlikle olan eski ilişkilerinden ayıramaz. Bilgili birinin örneği, zayıf vicdanlı kişiyi bu yemeğe katılmaya cesaretlendirebilir. Pavlus bunun sonucunu, kardeşin vicdanının yaralanması ve Mesih’e karşı günah işlenmesi olarak anlatır. Dolayısıyla kardeşin sürçmesi, yalnızca başka birinin tercihinden hoşlanmamasından daha ciddi bir durumdur. Ortada, kişinin Tanrı’ya bağlılığına aykırı gördüğü bir davranışa sürüklenmesi vardır.

Bu nedenle 14:15’te kardeşini yediğiyle inciten kişiye yönelik uyarı kesindir: Böyle davranan artık sevgi yolunda yürümemektedir. Pavlus, kardeşin yiyecek uğruna mahvedilmemesini isterken onun için Mesih’in öldüğünü hatırlatır. Özgürlüğünü kullanan kişinin karşısında, kurtarılması için Mesih’in canını verdiği biri bulunmaktadır. Bir yemek hakkını savunmak, o kişinin imanına verilen zararı önemsizleştiremez. Uyarının ağırlığı, hakkın varlığından kardeşin değerine dönmemizi sağlar.

14:16 bu davranışın başka bir sonucunu da gösterir: İyi olan şeyin kötülenmesine fırsat verilmemelidir. Yiyecekler karşısındaki özgürlük iyi olduğu halde, kardeşi inciten kullanımı bu iyiliğe karşı bir suçlama doğurabilir. İnsan özgürlüğünü savunurken onu sevgisiz davranışının aracı haline getirebilir. Pavlus’un bir sonraki cümlesi, neden sofradaki hakkın her şeyin önüne geçirilemeyeceğini açıklar. Tanrı’nın Egemenliği, yiyecek ve içecek sorununa indirgenemeyecek bir yaşamı kapsar.

Egemenliğin burada belirtilen özellikleri doğruluk, esenlik ve Kutsal Ruh’ta sevinçtir (14:17–18). Doğruluk, kardeşe karşı yapılanın Tanrı’nın isteğine uygun olmasıyla ilgilidir; esenlik, farklı kanaatler içinde kabulün ve beraberliğin sürmesini gerektirir. Sevincin Kutsal Ruh’ta bulunması, topluluğun yiyecek tercihlerinden daha derin bir ortak yaşamı olduğunu gösterir. Bu doğruluk ve esenlik içinde Mesih’e hizmet eden kişi Tanrı’yı hoşnut eder ve insanların da beğenisini kazanır. Kardeşi gözetmek, Tanrı’yla ilişkiden ayrı bir nezaket işi sayılmaz; Mesih’e sunulan hizmetin bir parçasıdır. Böylece sofrada yapılan seçim de aynı Rab’be hizmet etme amacına bağlanır.

Esenlik ile karşılıklı gelişme bu yüzden birlikte aranır (14:19). Kabul, kardeşin imanına zarar veren davranışı sürdürmekle bağdaşmaz; gelişme de onu kuşkuyla davranmaya zorlamakla sağlanmaz. Pavlus kendisi yiyeceğin temizliğini açıkça öğrettiği için, gerçeği açıklamakla kardeşi gözetmek arasında bir seçim yaptırmaz. Güçlü olan, bilgisini kardeşinin güvenle yaşayabilmesine hizmet edecek biçimde kullanmalıdır. Karşılıklı gelişme, bu sorumluluğun bütün topluluğa uzandığını gösterir: Yiyen kişi kardeşini hor görmeyi, yemeyen kişi de onu yargılamayı bırakır. Ortak Rab’be bağlılık, farklı davrananların birbirinin imanına hizmet edebilmesini sağlar.

Tanrı önünde güvenle davranmak

Pavlus, gelişmenin karşısına Tanrı’nın işini bozmayı koyar (14:20). Tanrı’nın kabul ettiği kardeşler arasında yürüttüğü iş, yiyecek tercihlerinden daha büyük bir değer taşır. Her yiyecek temiz olduğu halde, yediğiyle başka birinin sürçmesine yol açan kişi kötülük etmiş olur. Burada yiyeceğin niteliğiyle onu kullanmanın sonucu birbirinden ayrılır. Kardeşinin imanını zedeleyen kişi, temiz bir şeyi kullanıyor olmasını davranışını savunmaya yeterli göremez.

Yiyecek ile onun kullanıldığı bağlam arasındaki ayrım, 1. Korintliler 10:14–22’deki putperestlik uyarısında da önemlidir. Pavlus, putperest tapınmasına ait kurban sofrasına katılmayı, o tapınmaya ortaklık bakımından değerlendirir ve yasaklar. Aynı bölümde pazardan alınan veya bir evde ikram edilen etin vicdan sorunu yapılmadan yenebileceğini söyler (10:25–30). Ancak biri sunulan yiyeceğin kurban eti olduğunu özellikle belirtiyorsa, bunu söyleyen kişinin vicdanını gözeterek yememelerini ister. Bu durumda yemekten vazgeçme gerekçesi, etin kendisinden önce öteki kişinin vicdanıyla ilgilidir. Böylece temiz yiyecek hakkındaki özgürlük, putperestliğe katılmayı ya da başka birinin vicdanını yaralamayı serbest hale getirmez. Pavlus’un ayrımları, yalnız ne yendiğine bakarak bütün yemek ortamlarına tek bir hüküm uygulanamayacağını gösterir.

Romalılar 14:21, kardeşin sürçmesine yol açan durumda et yememeyi ve şarap içmemeyi iyi olarak adlandırır. Vazgeçmek, yiyeceğin kirli olduğunu kabul etmeyi gerektirmez. Kişi aynı kanaati koruyarak kardeşine zarar verecek kullanımından geri durabilir. Böylece özgürlüğünün iyi sonucu, yiyebilmesi kadar sevgiden ötürü yememesinde de görünür. Pavlus’un ölçüsü, kişinin hakkını ne kadar görünür kıldığı değil, o hakkın kardeşin hayatında neye yol açtığıdır.

Bu nedenle 14:22’de söz konusu kanaatin Tanrı önünde taşınması istenir. İnsan, doğru bildiğini her ortamda uygulayarak başkasına kanıtlamak zorunda değildir. Özgürlüğünü kullanmaktan vazgeçtiğinde Tanrı önündeki inancını kaybetmiş olmaz. Pavlus kendisi görüşünü açıklarken bu buyruğu verdiği için, mesele inancın hiç konuşulmaması değildir. Kanaat, kardeşin kendisini taklit etmesini sağlayacak bir baskıya dönüştürülmeden korunabilir.

Son iki ayet, onaylayarak davranan kişiyle kuşkuyla yiyen kişiyi ayırır. Pavlus, onayladığı şeyden ötürü kendisini yargılamayan kişiyi mutlu sayar (14:22–23). Kişi, yaptığıyla Tanrı’ya bağlılığı arasında bir çatışma görmeden, şükürle davranabilmektedir. Kuşkulu kişi ise o yiyeceği yemenin Tanrı önünde doğru olduğuna inanmadan yer. Başkasının güveni, onun yerine geçerek bu eylemi imanla yapılmış hale getiremez. Yiyecek temiz kalırken kişinin Tanrı’ya aykırı gördüğü şeyi yapmaya razı olması günah oluşturur.

Bu yüzden güçlü olanın yardımı, zayıf kişinin yalnızca davranışını kendisine benzetmekle tamamlanmaz. Yakın devamında Pavlus, güçlülerin kendilerini hoşnut etmeye değil, güçsüzlerin zayıflıklarını yüklenmeye borçlu olduğunu söyler (Romalılar 15:1–3). Amaç, komşunun iyiliği ve ruhça gelişmesidir; gerekçe ise kendisini hoşnut etmeye çalışmayan Mesih’tir. Birbirini kabul etme buyruğu da Mesih’in onları kabul etmiş oluşuna dayanır (15:7). Böylece özgürlüğün güçlü biçimde yaşanması, kardeşin yükünü taşımakla ve Tanrı’nın kabulünü toplulukta görünür kılmakla birleşir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

14:1–6’da farklı davranan iki kişinin hangi ortak bağlılıkları belirtiliyor? Tanrı’nın kabulü ve O’na şükretmeleri, birbirlerine karşı tutumlarını nasıl belirlemeli?
14:4’ü ve 14:7–12’yi birlikte okuyun. Rab’bin kulunu haklı çıkarma gücü, Mesih’in ölümü ve dirilişi, herkesin kendi hesabını vermesi yargılama sorununu hangi yönlerden ele alıyor?
14:14–16’da yiyecek hakkındaki doğru bilgi neden tek başına yeterli olmuyor? 1. Korintliler 8:7–13, kardeşin sürçmesinin ne anlama geldiğini nasıl somutlaştırıyor?
14:17–21’de Tanrı’nın Egemenliği, Mesih’e hizmet ve karşılıklı gelişme arasında hangi bağlar kuruluyor? Bu bağlar, bir hakkı kullanmaktan vazgeçmenin neden iyi olabildiğini nasıl açıklıyor?
14:22–23’te aynı yiyeceği yiyen iki kişinin eylemi neden farklı değerlendiriliyor? Kardeşin dış davranışını değiştirmekle onun Tanrı önünde güvenle davranabilmesi arasında nasıl bir fark var?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Kabulü aynı yemeği yemeye bağlamayın

Yiyecek konusunda sizden farklı kanaat taşıyan kardeşinizi, 14:1–3’ün çağrısı uyarınca kabul edin. Bir yiyeceği yemekten kaçınması onu hor görme gerekçesi olmasın. Siz kaçınıyorsanız da yiyeni Tanrı’nın dışladığı biri gibi yargılamayın. Kardeşliğinizin dayanağı, aynı tercihleri benimsemenizden önce Tanrı’nın kabulüdür. Farklı kanaati olan kişi, kendi uygulamanıza geçmeden de aranızda bir kardeş olarak yer bulmalıdır.

Şükrünüzü Rab’be yöneltin

Yediğinizde de belirli bir yiyecekten kaçındığınızda da davranışınızı Rab için sürdürün. 14:5–6, kanaatin tam güvenle ve Tanrı’ya şükürle yaşanmasını ister. Kardeşinizin farklı uygulamasında aynı Rab’be yönelen şükrü tanıyın. Bu ortak bağlılık, her davranışın görünüşünü kendinizinkine benzetmeden de onu kabul etmenize dayanak olur.

Kendi hesabınızı vereceğinizi hatırlayın

Kardeşiniz hakkında son hükmü verme yetkisini üstlenmeyin. 14:10–12, yargılayan ve küçümseyen kişinin de Tanrı önüne çıkacağını söyler. Kendi sözünüzün ve davranışınızın hesabını vereceğinizi düşünün. Rab’bin kardeşiniz üzerindeki yetkisini tanımak, sizi kendi sorumluluğunuzla yüzleştirir. Aynı yargı kürsüsü önüne çıkacak bir kardeş olarak, onun hükmünü şimdiden veren kişi gibi davranmayın.

Kardeşinizi kuşkuyla yemeye itmeyin

Bir yiyeceği yemekte özgür olmanız, kardeşinizin de aynı güveni taşıdığı anlamına gelmez. Davranışınız onu vicdanına aykırı bulduğu şeyi yapmaya yöneltiyorsa, 14:13’teki kararlılığı ve 14:21’deki vazgeçişi önemseyin. Mesih’in onun uğruna öldüğünü hatırlayarak bu zararı küçük görmeyin. O sofrada yemekten kaçınmanız, kanaatinizin yanlışlığını kabul etmek zorunda olmadan kardeşin iyiliğine hizmet edebilir. Sevgi, kullanabileceğiniz bir hakkı bu nedenle kullanmamanızda görünür.

Esenlik ve gelişme için hizmet edin

Topluluktaki davranışınızın kardeşinizin imanına nasıl katkıda bulunduğunu gözetin. 14:17–19, doğruluğu ve esenliği Kutsal Ruh’ta sevinçle birlikte anarak karşılıklı gelişmeye yöneltir. Bir kardeşi yalnızca tartışmada susturmak, bu gelişmenin gerçekleştiğini göstermez. Gerçeği açıklayarak kardeşinizin Tanrı önünde güvenle davranmasına ve aynı Rab’be hizmet etmesine yardımcı olun. Böyle bir hizmetin değerini, kendi özgürlüğünüzü sergilemekten önce Tanrı’yı hoşnut etmesinde arayın.

Başkasının güvenini kendi imanınızın yerine koymayın

Bir yiyeceği yemenizin doğru olduğuna inanmıyorsanız, yalnızca başkaları rahatça yiyor diye onu yemeyin. 14:22–23, kişinin Tanrı önünde onayladığıyla kuşkuyla yaptığı arasında ciddi bir fark koyar. Başkasını taklit etmek, yaptığınızı Tanrı önünde doğru bulmadığınız halde doğru hale getirmez. Pavlus’un yiyeceğin temizliğine ilişkin öğretisini de, kuşkuyla davranmaya ilişkin uyarısını da birlikte dikkate alın. Bu durumda Rab’bin önünde kendi kanaatiniz ve kendi davranışınızla sorumlu olduğunuzu hatırlayın.

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Romalılar 14; Romalılar 15.
Yiyecek, vicdan ve putperestlik bağlamı: 1. Korintliler 8; 1. Korintliler 10; Koloseliler 2.
Rab’bin önünde diz çökme ve Mesih’in Rabliği: Yeşaya 45; Filipililer 2.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Çalışmalarım