Yuhanna 9 — Kördüm, Şimdi Görüyorum

Yuhanna 9. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Sorgulamalar uzadıkça gözleri açılan adamın anlattığı olay değişmez. İsa gözlerine çamur sürmüş, ona Şiloah’ta yıkanmasını söylemiş ve adam görmeye başlamıştır. Değişen, bu olaya verilen karşılıklardır. Komşular aynı kişi olup olmadığını tartışır, anne babası korkarak konuşur, yetkililer İsa’nın kimliğine ilişkin kendi hükümlerini öne sürer. Gözleri açılan adamın sonunda dışarı atılması, Tanrı’nın yaptığı işi tanımak konusunda ne kadar ciddi bir ayrılık doğduğunu gösterir.

Bölümün başında doğuştan körlüğünün hangi günahın sonucu olduğu sorulan adam, sonunda İsa’ya iman ederek tapınır. Kendisini gören sayan bazı Ferisiler ise günahlarının sürdüğünü işitir. İyileşen kişinin İsa hakkındaki sözleri gelişir, fakat iman ikrarına varması için İsa’nın onu bulup kendisini tanıtması gerekir. İsa’nın önündeki bu farklı karşılıklar, görmenin ve yargının ne anlama geldiğini açıklamaktadır.

01 — METNİ ANLAYIN

Tanrı’nın işleri ve açılan gözler

İsa doğuştan kör bir adam gördüğünde öğrencileri ona ilişkin bir neden sorusu sorar. Adamın mı, anne babasının mı günahı yüzünden böyle doğduğunu öğrenmek isterler. İki seçenek de bu insanın körlüğünü belirli bir suçun sonucu sayar. Soruda bu varsayımı aşan başka bir imkan yoktur. İsa bu açıklamayı kabul etmez; adamın kör doğuşunu ne kendi günahının ne de anne babasının günahının cezası olarak açıklar. Ardından Tanrı’nın işlerinin onun yaşamında görülmesi amacından söz eder. Cevabın her iki yönü önemlidir: Öğrencilerin ileri sürdüğü suç açıklaması reddedilir, adamın hayatında gerçekleşecek iş de Tanrı’nın amacına bağlanır.

Bu cevap adamın ve anne babasının hayatları boyunca hiç günah işlemediği anlamına gelmez. Sorulan şey, belirli bir günahın kör doğuşa neden olup olmadığıdır. Luka 13:1–5’te İsa, felakete uğrayanların ötekilerden daha günahlı olduğu düşüncesini yine reddeder; ardından dinleyenlerin kendilerini tövbeye çağırır. Böylece acının büyüklüğünden kişinin suçunun büyüklüğüne giden kolay hesap bozulur. Günahın ciddiyeti yerinde durur, fakat acı çeken kişi hakkında verilmemiş bir hüküm kurma hakkı doğmaz.

Tanrı’nın işlerine ilişkin amaç ifadesini yalnız o gün ortaya çıkmış bir iyilik fırsatına indirgememeliyiz. İsa bu adamın kör doğuşunu, Tanrı’nın işlerinin yaşamında görülmesiyle ilişkilendirir. Devamındaki anlatı bu işi gözlerinin açılmasında ve kendisini iyileştiren Mesih’e imanla yönelmesinde görünür kılar. Yuhanna 11:4’te Lazar’ın hastalığı da Tanrı’nın ve Oğlu’nun yüceliğiyle ilişkilendirilir. Her iki anlatıda da acının ortasında ne yapacağını bilen ve yaşam veren İsa vardır. Tanrı’nın amacı O’nun somut işiyle açıklanır; bu özel açıklamayı her hastanın hayatındaki gizli nedeni bildiğimiz iddiasına genişletemeyiz.

İsa hemen ardından kendisini gönderenin işlerini gündüzken yapmaları gerektiğini söyler. Çalışmanın sona ereceği bir geceden söz eder ve dünyada bulunduğu sürece dünyanın ışığı olduğunu bildirir. Baba’nın gönderdiği kişinin yapacağı iş şimdi onların önündedir. Daha önce dünyanın ışığı olduğunu bildiren İsa, burada doğuştan kör adamın gözlerini açacaktır. Işık hakkındaki sözü, kimliğini gösteren bir işle birlikte duyulur.

Yere tükürüp yaptığı çamuru adamın gözlerine sürer ve Şiloah Havuzu’nda yıkanmasını buyurur. Adam gider, yıkanır ve gözleri açılmış olarak döner. Görmesini sağlayan işin başlangıcında, İsa’nın kendisine yönelen sözü ve eylemi vardır. Yuhanna’nın özellikle açıkladığı ayrıntı havuzun adıdır: Şiloah, gönderilmiş anlamına gelir. Kendisini gönderenin işlerini yaptığını söyleyen İsa, adamı bu adı taşıyan havuza göndermektedir. Adın anlamıyla gönderilme konusu arasındaki bu bağ, metnin kendi verdiği ayrıntılardan doğar.

Havuzdaki yıkanmanın ardından çevredeki insanlar adamı sorgulamaya başlar. Onu daha önce dilenirken görmüş olmaları, şimdi aynı kişi olduğunda hemen anlaşmalarını sağlamaz. Kimileri o olduğunu söyler, kimileri yalnız benzediğini düşünür; adam ise kendisinin o kişi olduğunu bildirir. Gözlerinin nasıl açıldığını sorduklarında İsa’nın yaptıklarını baştan anlatır. Çamuru O sürmüş, havuza gitmesini O söylemiştir. Şimdi İsa’nın nerede olduğunu ise bilmez. İyileşmeye ilişkin bilgisi kesindir; bunu yapan kişiye ilişkin sorularının hepsi henüz cevaplanmış değildir.

Soruşturmada çatışan tanıklıklar

Adam Ferisilerin yanına götürüldüğünde Yuhanna günün Şabat olduğunu belirtir. Gözlerine çamur sürülmesini ve yıkanmasını yeniden anlatması üzerine İsa hakkında farklı hükümler verilir. Bazıları Şabat Günü’nü tutmadığını söyleyerek Tanrı’dan gelmediği sonucuna varır. Başkaları ise günahkar birinin böyle belirtiler yapıp yapamayacağını sorar. Aralarında ayrılık doğması anlatının önemli bir parçasıdır. İsa’ya karşı çıkan herkesi tek ses gibi okumak, Yuhanna’nın özellikle gösterdiği bu anlaşmazlığı siler.

İsa’nın yaptığı iş hakkında anlaşamayanlar, iyileşen adama dönüp İsa’yı nasıl değerlendirdiğini sorar. Bazı Ferisiler için ihlal saydıkları davranış, O’nun Tanrı’dan olmadığı hükmüne yeter. Başkaları gözlerin açılmasını aynı hükümle bağdaştıramaz. Adam, peygamber olduğu cevabını verir. Gözlerinin nasıl açıldığını anlatan tanık artık yapılan işten, onu yapan kişinin kimliğine ilişkin bir sonuca varmaktadır.

Yetkililer anne babasını çağırana kadar adamın önceden kör olduğuna ve gözlerinin açıldığına inanmaz. Anne baba onun kendi oğulları olduğunu ve kör doğduğunu doğrular. Şimdi nasıl gördüğünü ve gözlerini kimin açtığını bilmediklerini söyler, yetişkin olan oğullarına sorulmasını isterler. Yuhanna bu cevabı korkularıyla ilişkilendirir. İsa’nın Mesih olduğunu açıkça söyleyenleri havra dışı etme konusunda yetkililer anlaşmıştır; anne baba bu yetkililerden korkmaktadır.

Bu tanıklık, soruşturmanın başladığı yerde önemli bir doğrulama sağlar. Anne babası, şimdi gören kişinin kendi oğulları olduğunu ve kör doğduğunu doğrulamıştır. Buna rağmen tartışma sona ermez. Adam ikinci kez çağrıldığında, İsa’nın günahkar olduğunu bildiklerini öne süren bir hükümle karşılaşır. Kendisine doğruyu söylemesi için Tanrı adına seslenilirken kabul etmesi istenen sonuç da önüne konmaktadır. Bir yanda iyileşmenin gerçekleştiğine ilişkin doğrulanan tanıklık, öte yanda onu yapan kişinin günahkar olduğu iddiası vardır.

Adam cevabını bildiği olaydan verir. İsa’nın günahkar olup olmadığını bilmediğini söyler, ardından kör olduğunu ve şimdi gördüğünü bildirir. Bu cevap bütün teolojik soruları çözdüğünü iddia etmez. Fakat İsa hakkında varılan hükmün karşısında, O’nun yaptığı işin gerçeği durmaktadır. Tekrar nasıl iyileştiği sorulunca daha önce anlattığını, onların dinlemediğini söyler. O’nun öğrencileri olmak isteyip istemediklerini sorması da soruşturmayı yapanları kendi tutumlarıyla karşı karşıya getirir.

Bu defa ona söverek İsa’nın öğrencisi olduğunu söyler, kendilerini Musa’nın öğrencileri diye tanıtırlar. Tanrı’nın Musa’yla konuştuğunu bildiklerini, İsa’nın nereden geldiğini ise bilmediklerini belirtirler. Adam için şaşırtıcı olan tam budur: Gözlerini açan kişi hakkında bu sonuca varmaktadırlar. Gönderilme ve Tanrı’dan gelme sorusu, önceki bölümlerdeki tartışmaların ardından yeniden duyulur. İsa’nın yaptığı işin anlamını açıklamak yerine yalnız kökenini bilmediklerini söylemeleri, adamın itirazını karşılamaz. O da gözlerinin açılmasını Tanrı’yla ilişkisi içinde yorumlamaya başlar.

Tanrı’nın günahkarları dinlemediğini, kendisine tapan ve isteğini yapanı dinlediğini söyler. Bu cümle, İsa’nın Tanrı’dan gelmediği hükmüne karşı kurduğu gerekçenin içindedir. Adamın açıklaması, onu iyileştiren kişinin Tanrı’ya karşı duran bir günahkar sayılmasına itiraz eder. Luka 18:9–14’teki vergi görevlisi ise günahını kabul ederek Tanrı’nın merhametini diler ve aklanmış olarak evine döner. Bu açık anlatı, 9:31’i tövbe eden hiçbir günahkarın duasının işitilmeyeceği biçiminde genellememizi engeller. Yuhanna’daki konuşanın önündeki soruyu koruyarak anlamalıyız: Böyle bir işi yapan İsa, Tanrı’dan bağımsız biri olarak nasıl açıklanabilir?

Adam ayrıca doğuştan kör birinin gözlerinin açıldığının dünya var olalı duyulmadığını söyler. Bunun ardından İsa Tanrı’dan olmasaydı hiçbir şey yapamayacağı sonucuna varır. Tanıklığı, olanı anlatmaktan İsa’nın Tanrı’dan geldiğini savunmaya ulaşmıştır. Yetkililer adamın bu gerekçesini cevaplamak yerine doğumunu suçlamaya yönelir. Onu tamamen günah içinde doğmuş diye aşağılar, kendilerine ders vermesini reddeder ve dışarı atarlar. Başlangıçta öğrencilerin sorduğu suç sorusu, sonunda İsa’nın işine tanıklık eden adamı susturmak için geri dönmüştür.

İsa’nın baştaki cevabını hatırladığımızda son suçlamanın yanlışlığı daha da belirginleşir. İsa doğuştan körlüğü adama yöneltilecek bir suç kanıtı saymamıştı; şimdi onu susturmak isteyenler tam bu duruma başvurur. Üstelik önlerindeki adam artık görmektedir ve onun kör doğduğu da doğrulanmıştır. Bu son hakaret, yapılan işin Tanrı’dan gelişe ilişkin tanıklığını açıklayabilmiş değildir.

İsa’nın bulduğu adam ve yargı sözü

İsa adamı kovduklarını işitince onu bulur. Karşılaşmaları, gözlerinin açılması hakkındaki soruşturmadan farklı bir soruyla ilerler: İnsanoğlu’na iman ediyor mu? Adam kim olduğunu söylemesini ister; kendisine iman etmek istemektedir. İsa, gördüğü ve şimdi kendisiyle konuşan kişinin O olduğunu bildirir. İman edeceği kişinin kimliği ona İsa tarafından açıklanır. İyileşme olayından doğru sonuçlar çıkarması önemlidir, fakat son karşılaşmanın belirleyici sözü kendisini tanıtan Mesih’ten gelir.

Adam iman ettiğini söyleyerek İsa’ya tapınır. Başlangıçta İsa’nın nerede olduğunu bilmeyen kişi şimdi O’nun önündedir ve kim olduğunu işitmiştir. Peygamber ve Tanrı’dan gelen kişi hakkındaki tanıklığı bu kişisel iman ikrarına varır. Yuhanna gözlerinin açılmasıyla imanını birbirine karıştırmadan, aynı anlatı içinde birlikte gösterir. Sorgulama boyunca bir tanık olarak konuşan adam, şimdi doğrudan İsa’ya seslenir. Sözü artık yalnız başına geleni başkalarına anlatmakla ilgili değildir. Önünde duran Rab’be imanını bildirir ve O’na tapınır.

İsa daha sonra görmeyenlerin görmesi, görenlerin kör olması için yargıçlık etmek üzere geldiğini söyler. Bu söz, bölümün ilerleyişini açıklar: Başta kör olan adam İsa’ya iman ederken, gördüğünü öne sürenlerin suçlu direnişi açığa çıkmıştır. Aynı Müjde’nin Yuhanna 3:17–21’deki açıklaması bu yargıyı anlamamıza yardım eder. Oğul dünyanın kurtulması için gönderilmiş, ışık dünyaya gelmiştir; ışık yerine karanlığı sevenlerin hükmü de aynı açıklamada bildirilir. Kurtarıcının gelişi, O’na verilen cevabın sonuçlarını görünür kılar. 9:39’daki yargı sözünü okurken hem İsa’nın adamı bulup imana çağırmasını hem kendisine direnenlere verdiği hükmü birlikte tutmalıyız.

Yanında bulunan bazı Ferisiler kör olup olmadıklarını sorunca İsa günahları hakkında cevap verir. Kör olsalardı günahlarının olmayacağını, ancak gördüklerini söyledikleri için günahlarının durduğunu bildirir. Bedensel körlük günahsızlığın ölçüsü yapılmış değildir; konuşma, gözleri açık bu kişilerin İsa’nın işine verdikleri karşılığın sonunda geçer. Görme iddiaları kendilerini haklı çıkarmamaktadır. İsa’nın yaptığı iş karşısında kendi görme iddialarını öne sürmeleri, O’nun tanıklığını kabul etmelerine engel olmaktadır. İsa’nın son sözü onların yargısını onaylamak yerine kendilerini yargı altında bırakır.

Mesih’i tanımanın Tanrı’nın aydınlatan işine bağlı olduğunu 2. Korintliler 4:3–6 da açıklar. Pavlus, Müjde’nin ışığını görmeyen zihinlerin körlüğünden ve Tanrı’nın yürekleri aydınlatmasından söz eder. İsa Mesih’in yüzünde Tanrı’nın yüceliğini tanımak, o ışığı veren Tanrı’nın işidir. Bu açıklama, Yuhanna 9’daki bedensel iyileşmeyi ruhsal aydınlanmayla aynı olay saymamızı gerektirmez; fakat görme ve iman arasındaki ayrımı anlamamıza yardım eder. Adamın gözleri açılmış, ardından İsa kendisini ona açıklamış ve adam imanla tapınmıştır. Bu son karşılaşmada, kendisini bulup konuşan Mesih’e borçlu olduğu bir armağan vardır. Görme ihtiyacını kabul eden okuyucu da kendi yeterliliğine güvenerek hüküm vermek yerine bu ışığı Tanrı’dan dileyebilir.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Öğrencilerin 9:2’deki sorusu hangi iki açıklamayla sınırlı? İsa’nın 9:3–5’teki cevabı hem suç varsayımını hem adamın yaşamında gerçekleşecek işin anlamını nasıl değiştiriyor?
Komşuların, adamın ve anne babasının 9:8–23’teki sözlerini izleyin. Hangi gerçekler doğrulanıyor, hangi sorular tartışılmaya devam ediyor ve korku hangi noktada açıkça devreye giriyor?
İkinci sorguda taraflar bildiklerini söyledikleri hangi şeyleri öne sürüyor? 9:24–33’te adamın tanıklığı ve vardığı sonuç, İsa’nın Tanrı’dan olmadığı iddiasını nasıl sorguluyor?
9:31’deki sözü, adamın İsa hakkındaki gerekçesi içinde ve Luka 18:9–14’teki merhamet duasıyla birlikte okuyun. Konuşanın vardığı sonucu koruyarak aşırı bir genellemeden nasıl kaçınabiliriz?
İsa’nın adamı bulması, kendisini tanıtması ve adamın imanla tapınması arasında nasıl bir ilerleyiş var? 9:39–41’deki yargı sözünü bu karşılaşmayla birlikte okuyunca görme ve körlük hakkında ne anlıyoruz?

03 — HAYATA TAŞIYIN

Günah hakkındaki hükmünüzü İsa’nın cevabına bırakın. 9:2–3’ü Luka 13:1–5’le birlikte okuyun. Acıdan kişinin daha suçlu olduğu sonucuna vardığınız düşüncenizi bu sözlerin önünde sınayın. İsa’nın vermediği hükmü korumak yerine kendi tövbe ihtiyacınızı O’nun önünde kabul edin.
Tanrı’nın işini Mesih’in yaptığı işte tanıyın. 9:3–7’deki sözü ve gerçekleşen iyileştirmeyi birlikte düşünün. Adamın hayatını açıklayan amaçla onu görmeye kavuşturan işi birbirinden ayırmayın. İsa’nın Baba tarafından gönderildiğine ilişkin tanıklığına güvenerek, bu kurtarıcı işi için Tanrı’ya şükredin.
Mesih’e ilişkin hükmünüzü sorgulanan adamın tanıklığıyla sınayın. 9:24–33’ü yeniden okurken gözlerin açılması gerçeğinin tartışmadaki yerini belirleyin. İsa’nın yaptığı işi önemsizleştirerek kendisine karşı tuttuğunuz bir hüküm varsa ondan dönün. Tanrı’dan gelen Mesih’i kabul etmeye direnmek yerine O’na imanla yönelin.
Günahınızı kabul ederek merhamet dileyin. 9:31’i Tanrı’ya hiç seslenemeyeceğinizin kanıtı yapmayın; konuşmanın İsa’nın kimliğiyle ilgili olduğunu hatırlayın. Luka 18:13–14’te merhamet dileyen kişinin İsa tarafından nasıl değerlendirildiğini de dinleyin. Kendi doğruluğunuza dayanma çabanızı bırakıp Tanrı’ya tövbeyle dua edin.
Kendisini tanıtan İnsanoğlu’na imanınızı dile getirin. 9:35–38’de İsa’nın sorusunu ve adamın karşılığını birlikte okuyun. İsa hakkında doğru şeyler söylemekle yetinip kendisine imanla yönelmeyi ertelemeyin. O’nun önünde Rab’biniz olarak güveninizi ve şükrünüzü ifade edin.
Görmeye ihtiyaç duyduğunuzu kabul edin. 9:40–41’deki uyarıyı yalnız başkalarının üzerinde bırakmayın. İsa’nın sözünü dinlemeye ihtiyacınız kalmadığı düşüncesine tutunduğunuz yeri dürüstçe sorun. O’nun ışığına muhtaç bir öğrenci olarak kendisini dinleyin ve günahınızdan dönün.

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Yuhanna 9 ana metin; Yuhanna 3:17–21; Yuhanna 8:12; Yuhanna 11:4; Luka 13:1–5 ve Luka 18:9–14; 2. Korintliler 4:3–6 destekleyici okumalar. Bağlantılar ilgili bölümlere gider.
Kutsal Kitap © The Bible Society in Turkey (Kitabı Mukaddes Şirketi), The Translation Trust / Yeni Yaşam Yayınları, 2001, 2008. Açıklamalar Veritas Liberat’ın yorumudur.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Şiloah Havuzu: Yuhanna 9’daki Havuz ve Roma Dönemi Kazıları: havuzun tarihsel çevresini, kazıların gösterdiklerini ve yer tanımlamalarının sınırlarını araştırır.
Musa — Kurtuluş, Yasa ve Sınır: soruşturmada başvurulan Musa ve Tanrı’dan gönderilme bağını genişletir.
Yuhanna 8 — Gerçek Sizi Özgür Kılacak: dünyanın ışığına ve Oğul’un sözüne verilen karşılığa ilişkin önceki konuşma.
Luka 13 — Dar Kapıdan İçeri: felakete uğrayanların daha suçlu sayılmasını reddeden ve tövbeye çağıran İsa’nın sözleri.

Çalışmalarım