Markos 3 — İyileşen El, Sertleşen Yürek ve Mesih’in Ailesi

Markos 3. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Havrada eli sakat bir adam var. Onunla aynı yerde duran insanlar İsa’ya bakıyor, fakat gördükleri şey aynı değil. Adamın iyileşme ihtimali bazıları için sevinecek bir haberden çok suçlama fırsatı taşıyor. İsa adamı öne çağırınca tartışmanın ortasında artık bir insan duruyor. Eli, başkalarının dini kanaatlerini sınayacağı bir örnekten ibaret sayılabilir mi? İsa’nın sorusu havradaki herkesi o insanın karşısında cevap vermeye çağırıyor Markos 3:1–4.

Biz birinin iyileştiğini duyunca sahnenin sevinçle biteceğini düşünürüz. Markos’un anlattığı sahne öyle bitmiyor; el sağlamlaşırken bazı insanlar dışarı çıkıp İsa’yı yok etmenin yolunu konuşuyor. Aynı iyilik bir insanın hayatını açıyor, başka insanların düşmanlığını açığa çıkarıyor. Bu yüzden bölümü yalnız mucizeyi seyrederek okuyamıyoruz. İsa’nın yaptığı iyilik, kendi doğru bildiklerimize uymadığında bizde neyle karşılaşıyor Markos 3:5–6?

Az sonra İsa’nın çevresinde kalabalıklar, çağırdığı öğrenciler, yakınları ve din bilginleri görülecek. Herkes bir biçimde O’na yakın, ama bu yakınlıkların anlamı birbirinden farklı. Kimi dokunmak istiyor, kimi hüküm veriyor, kimi O’nun yanında oturuyor. İsa bölümün sonunda çevresindeki insanları ailesi diye tanıtınca yakınlığın ne kadar büyük bir armağan olduğunu duyacağız. Oraya kadar yürürken O’nun sözünün bizi nerede durdurduğuna dikkat edelim; aynı bölüm hem yüreğimizi sorguluyor hem bize yer açıyor Markos 3:7–35.

01 — METNİ ANLAYIN

Bir el iyileşirken havrada ne oluyor?

Şabat’ın Rabbi olduğunu söyleyen İsa yeniden havraya girer. Eli sakat adamın orada bulunmasıyla, O’nu suçlamak isteyenlerin bekleyişi aynı sahnede buluşur. Markos gözleyenlerin amacını açıkça söyler; iyileştirmeyi suçlama fırsatına çevirmek isterler. İsa’nın adamı öne çağırması, gözlerini yalnız kendi itirazlarına dikmiş insanları onunla yüz yüze getirir. Kural hakkında konuşurken kimin hayatından söz ettiğimizi unutmak kolaydır. İsa’nın sorusu o hayatı yeniden görünür kılar Markos 3:1–3.

Havradakilere yönelttiği soru keskindir: Şabat günü iyilik yapmak mı doğru, kötülük yapmak mı; can kurtarmak mı, can almak mı? Bu soru, yapılacak iyiliği baştaki suçlama niyetinden daha geniş bir yerde düşünmeye çağırır. İnsan hayatına hangi yönde yaklaştıklarını sorar. Dinleyicilerden ses çıkmayınca sahnenin ağırlığı artar; karşılarında cevap bekleyen İsa ve yardıma ihtiyaç duyan adam vardır. Bir insanın iyiliğine sevinebilmek için önce kendi düşüncemizin kazanmasını bekliyorsak, bu suskunluk bize de tanıdık gelebilir Markos 3:4.

İsa çevresine öfkeyle bakar ve yüreklerinin duygusuzluğu yüzünden kederlenir. İyiliğe kapalı bir yürek karşısında kayıtsız değildir; bu katılığın insanlarda neye yol açtığını görür. İnsanların duyarsızlığı O’nun için alışılıp geçilecek bir durum değildir. Üzüntüsünün içinde kötülüğe açık bir itiraz da vardır. Böyle bir bakışla karşılaşmak, kendimizi haklı sayarken aslında neyi kaybettiğimizi düşünmeye zorlar Markos 3:5.

Sonra adamdan elini uzatmasını ister. Adam uzatır ve eli yeniden sapasağlam olur. Anlatının bu kısacık hareketinde baştaki sakatlık son sözünü kaybeder; İsa’nın buyruğu adamın gerçekten yapabildiği bir harekete dönüşür. Havradakilerin cevap vermeyişi adamın iyileşmesini engellememiştir. Başkalarının suçlama gerekçesi aradığı yerde İsa bir insanın ihtiyacına karşılık verir. Biz de bu sahnede önce adamın iyileşmesini görüp buna sevinebilecek miyiz Markos 3:5?

Ferisiler dışarı çıkar çıkmaz Hirodes yanlılarıyla görüşmeye başlar. Biraz önce sorulan can kurtarmak ve can almak sorusu böylece konuşulan bir mesele olmaktan çıkar, insanların yaptığında görünür olur. İyileşmenin ardından karşıtları İsa’nın ölümünü tasarlamaya yönelir. Şabat’ı koruduklarını düşünen bu insanların planı, savundukları kutsallıkla kendi davranışları arasındaki uçurumu açar. Metin bizi onların karşısına kolayca haklı taraf olarak yerleştirmeden önce, kendi dindarlığımızın başkasının iyiliğine nasıl karşılık verdiğini düşündürür Markos 3:4–6.

Havranın ardından göl kıyısında bambaşka bir yoğunluk yaşanır. İsa’nın yaptıklarını duyan insanlar geniş bir çevreden akın eder; hastalar O’na dokunabilmek için üzerine üşüşür. Bir kayığın hazır tutulmasını istemesi, bu kalabalığın gerçek baskısını hissettirir. Acı çeken insanların yardım arayışı anlatıda soyut bir ihtiyaç diye kalmaz; bedenler yaklaşır, alan daralır. İsa’nın hizmeti hem düşmanlığın hem de bu büyük arayışın içinde sürer. Birinin O’nu reddetmesi, başka insanların O’na yönelmesini durdurmamıştır Markos 3:7–10.

Kötü ruhlar İsa’yı Tanrı’nın Oğlu diye adlandırır, O ise kimliğini açıklamalarını yasaklar. Söyledikleri unvan doğru olsa da bu seslerde öğrencinin güveni ve itaati yoktur. İsa’nın kim olduğunu bilmekle O’nun sözüne teslim olmak arasındaki uzaklık gözümüzün önüne gelir. Biz de O’nun hakkında doğru cümleler öğrenebilir, buna rağmen bir buyruğunu duymamaya çalışabiliriz. Markos’un biraz sonra anlatacağı çağrı, bilginin hayata nasıl gireceğini gösterecektir: İsa insanları kendi yanına çağırır Markos 3:11–13.

Yanında bulunmak, gönderilmek ve O’na karşı hüküm vermek

Dağa çıkan İsa istediği kişileri çağırır, onlar da yanına gider. On iki kişiyi yanında bulundurmak, sözü duyurmaya göndermek ve cinleri kovmaya yetkili kılmak üzere seçer. Daha görevlerin sonucunu görmeden önce, bu insanların kimin yanında bulunacağı söylenmiştir. Gönderildiklerinde taşıyacakları söz ve kullanacakları yetki O’ndan gelir. Hizmete hazırlanırken yalnız yapacağımız işi düşünmeye alışkınsak bu ifade bizi yavaşlatır; İsa’yı dinleyen bir öğrenci olarak O’nun yanında bulunmaya da çağrılmışızdır. O’nunla beraberlik, bir gün tamamlayıp geride bırakacağımız hazırlık aşaması sayılamaz Markos 3:13–19.

İsimlerin tek tek verilmesi bu çağrıyı elle tutulur hale getirir. Simun’a Petrus adı verilir; Yakup’la Yuhanna, Gökgürültüsü Oğulları adıyla anılır. Listenin her adı kendi hayatıyla İsa’nın yanına gelmiş bir kişiye aittir. Sonunda İsa’ya ihanet edecek Yahuda’nın da bulunması, yakınlığın ciddiyetini daha başlangıçta duyurur. Bir listede yer almak, ileride vereceğimiz bütün cevapları bizim yerimize vermez. Bu insanları okurken kendi adımızın bir topluluğa kayıtlı oluşundan daha fazlasını, Mesih’e bugün nasıl karşılık verdiğimizi düşünürüz Markos 3:16–19.

İsa eve gittiğinde yeniden toplanan kalabalık yüzünden öğrencileriyle birlikte yemek bile yiyemez. Yakınları bunu duyup O’nu almaya gelir; aklını kaçırdığını söylerler. En yakın çevrenin insanı anlamaması, dışarıdan gelen bir itirazdan farklı bir ağırlık taşır. Markos yakınların bu sözünü gizlemez; İsa’nın yolu onların beklediği ölçülere sığmaz. Yakınlıklarını bildiren bu kelimenin ardından gelen suçlama, aralarındaki anlamayışın ne kadar büyüdüğünü hissettirir. Yanında bulunmak üzere çağrılanlar anlatılırken, O’nu bulunduğu yerden almak isteyen yakınları da görürüz Markos 3:20–21.

Yeruşalim’den gelen din bilginlerinin iddiası daha da ağırdır. İsa’ya Baalzevul’un girdiğini, cinleri onların önderi sayesinde kovduğunu ileri sürerler. Ortada özgürleştirilen insanlar vardır; açıklamaları bu iyiliği şeytani bir güce bağlar. Bir düşünceye öylesine bağlanabiliriz ki önümüzdeki iyilikten öğrenmek yerine onu kanaatimize uyacak biçimde yeniden adlandırırız. Burada bu eğilim Tanrı’nın işine karşı korkunç bir suçlamaya ulaşmıştır. İsa onları yanına çağırıp söyledikleri üzerinde düşünmeye zorlar Markos 3:22–23.

Bir ülkenin veya evin kendi içinde bölünmesiyle ayakta kalamayacağını anlatır. Şeytan gerçekten kendi gücüne karşı çıkıyorsa sonunu kendisi hazırlıyor demektir. İsa’nın cevabı, suçlamanın içindeki tutarsızlığı dinleyenlerin önüne serer. İnsanları kötülüğün egemenliğinden kurtaran işi aynı egemenliğin başarısı diye açıklayamazlar. Bir evde olup biteni hepimiz anlayabiliriz; İsa bu tanıdık görüntüyle dinleyicilerini söyledikleri sözün sonucuyla karşılaştırır. Konuşmanın merkezinde O’nun özgürleştiren yetkisinin kimden geldiği vardır Markos 3:23–26.

Ardından güçlü adamın evine girme görüntüsüne geçer. O evdeki malları almak isteyen kişinin önce güçlü adamı bağlaması gerekir. Benzetme, biraz önceki suçlamanın yerine İsa’nın yaptığı işin anlamını koyar: Kötülüğün gücünü aşabilen biri gelmiştir. Cinlerin kovulması, Şeytan’la iş birliğini değil onun egemenliğine karşı gerçek üstünlüğü gösterir. İsa’nın karşısında kötülük yenilmez bir güç gibi kalamaz. Bu haberi duyan insanın umudu, düşmanın gücünü ne kadar iyi tarif ettiğine değil, onu alt eden Mesih’e dayanır Markos 3:27.

İsa’nın ardından söylediği bağışlanma sözü geniştir. İnsanların günahlarından ve ettikleri küfürlerden söz ederek bağışlanmanın büyüklüğünü duyurur. Hemen sonra Kutsal Ruh’a küfür için bağışlanmayacağını bildiren ağır uyarı gelir. İlk sözü atlayıp yalnız korkunç ihtimale kilitlendiğimizde, konuşmanın bize duyurduğu merhameti işitemez oluruz. Öte yandan uyarıyı silersek İsa’nın karşısındakilere ne kadar ciddi seslendiğini kaybederiz. İki söz de aynı Rab’bin ağzından gelir ve ikisini de kendi yerinde dinlememiz gerekir Markos 3:28–29.

Markos otuzuncu ayette uyarının nedenini açıklar: İsa’da kötü ruh bulunduğunu söylemişlerdir. Böylece bağışlanmaz günah konusu, zihnimizde kuracağımız sonsuz ihtimallerden önce bu suçlamayla karşılaşır. Din bilginleri, önlerinde gerçekleşen özgürleştirici işi kötü kaynağa bağlar. Bir insanın pişman olduğu günahıyla Mesih’e yönelmesini bu düşmanca hükümle aynı sayamayız. Günahından korkan okur için bu ayrım önemlidir; metin onu kendi zihnindeki her istenmeyen düşüncenin peşine düşürmek için söylenmemiştir. Uyarı, Tanrı’nın kurtarıcı işine karşı yüreğin nasıl kapandığını ciddiye almaya çağırır Markos 3:28–30.

Çevresindekilere bakıp aile dediğinde

İsa’nın annesiyle kardeşleri geldiğinde dışarıda durup haber gönderir. İçerideki insanlar onların kendisini çağırdığını söyler. İsa’nın verdiği cevap beklenen hareketi durdurur; annesinin ve kardeşlerinin kim olduğunu sorar, sonra çevresinde oturanlara bakar. O bakışın önünde bulunan insanları düşünelim: İsa’nın çevresinde otururlarken şimdi kendileri hakkında bir söz duyarlar. Bölüm boyunca O’na yöneltilen hükümlerin ardından, şimdi O’nun bu insanlara verdiği aile yakınlığı duyulur Markos 3:31–34.

Aile sözü çoğumuz için yalnız bir akrabalık listesi değildir. Tanınmak, bir yere ait olmak ve kapıyı çalarken yabancı sayılmamak gibi beklentileri taşır. İsa, Tanrı’nın isteğini yapan kişiyi kardeşi, kız kardeşi ve annesi diye tanıtırken çok yakın bir ilişkiyi dile getirir. Dini geçmişiyle ayrıcalık ileri süremeyen insanın da bu sözü duymasına yer vardır. Burada aileye girmek için önce kusursuz bir hayat öyküsü sunulmaz; insan Tanrı’nın isteğine yönelen öğrenciliğe çağrılır. O’nun sözünü dinleyip yerine getirmek, kendisine ait olmanın hayattaki karşılığıdır Markos 3:35.

Bu yakınlığı sırf güzel bir topluluk duygusuna da indiremeyiz. İsa aile sözünü Tanrı’nın isteğini yapmakla birlikte söyler. Dolayısıyla O’nun yanında oturup kendi yolumuzun hiç değişmemesini beklemek, çağrının içini boşaltır. Bu bölümde öğrendiğimiz iyiliğe sevinmek, yüreğin katılığını kabul etmek ve Mesih’in yetkisini dinlemek, o isteğe yönelişin somut biçimlerini düşündürür. İtaat, aile yakınlığını kazanmak için Tanrı’ya sunulan bir başarı hesabı olmaktan çıkar; kendisine yer açan Rab’be verilen gerçek cevabın içine girer Markos 3:31–35.

İsa’nın annesi ve kardeşleriyle başlayan sahne, Tanrı’nın isteğini yapan herkese uzanan bir aile sözüyle biter. Kan bağının ötesine açılan bu yakınlığın belirleyici kişisi İsa’dır. Markos 7’de İsa’nın, Tanrı’ya adanmış bir armağanı anne babaya yardım etmemek için gerekçe gösterenlere karşı çıktığını okuyacağız. O’nun ailesine ait olmak, evimizdeki sorumluluklardan kaçmanın mazereti yapılamaz. Mesih’e bağlılık aile bağlarından daha büyük bir belirleyicilik taşırken, insanı başkalarına karşı sorumsuz da kılmaz Markos 3:35; Markos 7:9–13.

Havrada İsa’nın çevresine öfke ve kederle baktığını okumuştuk. Evin içinde yine çevresine bakar; bu kez oturanları kendi ailesi diye gösterir. İki bakış arasındaki yol, O’nun karşısında nasıl durduğumuzu bize yeniden sorar. Yüreğimizin kapanabileceğini görmek ağırdır, fakat bölüm bizi yalnız o ağırlıkla bırakmaz. İsa’nın sözünü işitip Tanrı’nın isteğine yönelirken, O’nun açtığı yakınlığın içinde yaşayabileceğimizi duyarız. Böyle bir Rab’bin yanında bulunmak, hem değişmeye hem kabul edilmeye yer bulmaktır Markos 3:5; Markos 3:34–35.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Havradaki adamın iyileşmesine herkesin sevinmemesi size ne düşündürüyor? Bir başkasının iyiliği kendi beklentimize uymadığında sevincimizi zorlaştıran ne olabilir Markos 3:1–6?
İsa’nın öfkesiyle kederini birlikte duymak O’nu tanıyışınızı nasıl etkiliyor? Kendi öfkemizde çoğu zaman eksik kalan neyi burada görüyorsunuz Markos 3:5?
Yanında bulunmak ve gönderilmek sözlerini kendi hizmetiniz veya iman hayatınızla beraber düşünün. Bunlardan hangisine daha çok yer veriyorsunuz; aralarındaki ilişkiyi ne besliyor Markos 3:13–19?
Bağışlanma ve Kutsal Ruh’a küfür sözlerini otuzuncu ayetle birlikte okumak, önceki korku veya kanaatlerinize nasıl ışık tutuyor? Bu uyarının içinden İsa’nın hangi çağrısını duyuyorsunuz Markos 3:28–30?
İsa’nın çevresinde oturanlardan biri olduğunuzu düşünün. Sizi ailesi diye tanıtması içinizde ne uyandırır; Tanrı’nın isteğini yapmak sözünü bu yakınlığın içinde nasıl duyarsınız Markos 3:31–35?

03 — HAYATA TAŞIYIN

1. Tartışmanın ortasındaki insanı görün. Bir karar veya dini uygulama hakkında konuşurken bundan etkilenen somut kişiyi hatırlayın. Onun iyiliğine hangi cevabı verdiğinizi düşünün. Bildiğinizi savunmaya hazırlanırken onun ihtiyacını dinlemediğinizi fark ederseniz konuşmaya oradan yeniden başlayın. Havrada öne çağrılan adam, doğruyu ararken insanı gözden kaçırmamamıza yardım etsin Markos 3:1–6.

2. Öfkenizin içinde kedere yer var mı? Yanlış bir davranışa kızdığınız bir anı hatırlayın. İsa’nın yürek katılığına üzülüşünü okuyup kendi tepkinizde neyin baskın olduğuna bakın. Karşınızdakinin iyiliğini istemeyi bıraktığınızı fark ediyorsanız bunu Tanrı’ya açıkça söyleyin. Haklı bir itirazı sürdürürken merhamet duygunuzu da O’nun önüne getirebilirsiniz Markos 3:5.

3. Anlatmadan önce dinleyin. Başkalarına Kutsal Kitap’tan söz hazırladığınızda kendiniz için de o pasajın önünde durun. Yalnız aktaracağınız düşünceyi değil, sizin vermeniz gereken cevabı arayın. Gerekirse bir notu paylaşmadan önce üzerinde sessizce bekleyin. İsa’nın yanında bulunmak, O’nun adına konuştuğunuz zamanlarda da öğrenciliğinizin parçası kalsın Markos 3:13–19.

4. Korktuğunuz sözü bağlamında dinleyin. Bağışlanmaz günah düşüncesi sizi sıkıştırıyorsa yirmi ikinci ayetten otuzuncu ayete kadar ağır ağır okuyun. İsa’nın neye cevap verdiğini ve bağışlanma hakkında ne söylediğini birlikte görün. Pişmanlıkla O’na yönelişinizi, O’nun işini kötülük diye damgalayan tutumla karıştırmayın. Bu korkuyu tek başınıza taşımak yerine metni sizinle dikkatle okuyacak güvenilir bir imanlıyla paylaşabilirsiniz Markos 3:22–30.

5. Kardeş dediğiniz kişiye yer açın. Topluluğunuzda adını bildiğiniz ama hayatını pek tanımadığınız birini düşünün. Uygun bir zamanda halini gerçekten sormak ve cevabını acele etmeden dinlemek için yer açın. Onu yalnız toplantıda bulunması gereken biri gibi görüp görmediğinize bakın. Mesih’in aile diye adlandırdığı yakınlığın, birbirinize ayırdığınız vakitte de karşılığı olsun Markos 3:31–35.

6. Bildiğiniz cevabı ertelemeyin. Bu bölümde İsa’nın hangi sözü sizi durdurduysa onun üzerinde kalın. Belki birinin iyiliğine sevinmekte zorlandınız, belki doğru bildiğinizi savunurken yüreğinizin sertliğini fark ettiniz. Kendinizi hemen açıklamaya çalışmadan bunu Tanrı’nın önünde kabul edin. O’nun isteğine yönelmek bazen önce böyle dürüst bir duruşla başlar Markos 3:4–5; Markos 3:35.

Kaynaklar

Kutsal Kitap Yeni Çeviri, Kitabı Mukaddes Şirketi / Yeni Yaşam Yayınları, 2001, 2008: Markos 3.
Yakın bağlam: Markos 2:28; aile sorumluluğu için Markos 7:9–13.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Şabat Günü Nasıl Yaşanırdı? Dinlenme, İş ve Merhamet — İyileşme sahnesinin Şabat buyruğuyla ilişkisi.
Meryem — İsa Mesih’in Annesi, Lütfa Erişen Kız ve İman Tanığı — İsa’nın annesinin hayatında aile ve öğrencilik.
Petrus — Cesaret, Çöküş ve Yeniden Çağrı — Adıyla çağrılan öğrencinin öğrenmeye devam eden hayatı.
Matta 12 — Şabat’ın Rabbi ve O’na Verilen Cevap — Şabat, güçlü adam ve aile sahnelerinin Matta’daki anlatımı.

Çalışmalarım