Yuhanna 7 — Bayramda Yükselen Ses

Yuhanna 7. Bölümü Kutsal Kitap'tan Okuyun

GİRİŞ

Bayram için Yeruşalim’e gelenler arasında İsa hakkında birbirinden çok farklı sözler dolaşır. Kimi O’nu iyi biri sayar, kimi halkı aldattığını söyler; bazıları da yetkililerden korktuğu için düşüncesini açıkça dile getiremez. İsa konuşmaya başladığında tartışma daha da büyür. İnsanlar öğrenimini, geldiği yeri ve Mesih’e ilişkin beklentilerini öne sürerken O tekrar tekrar kendisini gönderenden söz eder. Yuhanna bizi bu konuşmaların içine alır: İsa hakkında hüküm verirken O’nun kendi tanıklığını gerçekten işitiyor muyuz?

Bayramın son gününde İsa susayanları kendisine çağırır ve kendisine iman edenlere diri su vaat eder. Yuhanna bu suyla Ruh’un kastedildiğini açıklar; böylece okurun vaadin anlamını tahmin etmesine gerek kalmaz. Öğretinin kaynağını tanımakla İsa’ya gelmek aynı bölümde buluşur. O’nu dinlemek, yalnız hakkında söylenenleri karşılaştırıp bir görüş edinmenin ötesine uzanır; İsa’nın verdiği yaşamı imanla kabul etmeye çağrılırız.

01 — METNİ ANLAYIN

Bayrama giden yol ve kardeşlerin çağrısı

Çardak Bayramı yaklaşırken İsa Celile’dedir. Yahudiye’de O’nu öldürmek isteyen yetkililer bulunduğunu daha ilk ayetten öğreniriz; bu tehdit bölümün sonraki sahnelerinde de sürer. Bayramın Kutsal Yasa’daki düzeni, hasat sevincini ve Tanrı’nın Mısır’dan çıkardığı halkını çardaklarda barındırmasını birlikte hatırlatır (Levililer 23:33–43). İnsanlar Tanrı’nın halkı için yaptıklarını anmak üzere toplanırken yetkililer O’nun gönderdiği İsa’yı öldürmeyi istemektedir. Bu yan yanalık bayram sahneleri boyunca sürer; ibadet için toplanmış olmak, İsa’ya iman edildiği anlamına gelmez.

İsa’nın kardeşleri O’nun Yahudiye’ye gitmesini ister. Yaptığı işleri öğrencilerin de görmesi gerektiğini söyler, kendisini açıkça dünyaya göstermesini beklerler. Yuhanna bu sözlerin hemen ardından kardeşlerinin bile O’na iman etmediğini belirtir. Aile yakınlığıyla iman arasındaki fark burada açıkça görülür. Kardeşlerin İsa’dan bir şey beklemesi, O’nun kimliğini ve gönderilişini kavradıkları anlamına gelmez; söylediklerini, anlatıcının verdiği bu bilgiyle okumamız gerekir.

İsa cevabında kendi zamanı ile onların zamanını ayırır. Dünyanın kendisinden nefret etmesinin nedenini de açıklar: Dünyanın yaptıklarının kötü olduğuna tanıklık etmektedir. Kardeşlerine yönelmeyen nefretin kendisine yönelmesini, bu tanıklıkla ilişkilendirir. İsa’nın karşılaştığı düşmanlığın ahlaki bir nedeni vardır; sözleri kötülüğü açığa çıkarmaktadır. O’nun kimliğine ilişkin tartışmayı yalnız insanların eksik bilgisine bağlamak, bölümün daha başında söylenen bu nedeni gözden kaçırır.

Kardeşleri gittikten sonra İsa da bayrama gider, ancak gidişi açıktan değildir. Yeni Çeviri’deki şimdilik gitmeyeceğini bildiren sözü ile ardından anlatılan yolculuk, olayların sırasını anlamamıza yeter. Bayramın yarısında tapınakta açıkça öğretmeye başlaması, gizli gidişin bütün hizmetini gizleme kararı olmadığını da gösterir. Kardeşleri O’ndan kendisini dünyaya göstermesini istemişti; şimdi öğretisini duyuran İsa, kendisini gönderenin kim olduğunu anlatacaktır.

Kalabalık arasındaki fısıltılar henüz ortak bir kanaat oluşmadığını gösterir. İsa’yı olumlu değerlendirenlerle halkı saptırdığını düşünenler aynı bayram ortamındadır. Yetkililere duyulan korku açık konuşmayı sınırlar; Yuhanna bu korkuyu özellikle kaydeder. Tapınakta öğretmeye başlayan İsa artık bu insanların karşısındadır; hakkında konuşanlar O’nu dinleyebilir. Söyledikleri, aralarındaki anlaşmazlığı hemen sona erdirmez. Yeni itirazlar gelecektir. İsa ise sorulan sorulara kendisini göndereni tanıtarak cevap verir.

Öğretinin kaynağı ve adil yargı

Dinleyenler İsa’nın öğrenim görmediğini söyledikleri halde Kutsal Yazılar’ı nasıl bildiğini sorarlar. Şaşkınlıkları, O’nda gördükleri bilgiyle alıştıkları öğrenim yolu arasındaki farktan doğar. İsa cevabını eğitim geçmişini sıralayarak vermez, öğretisini kendisini gönderene bağlar. Kendisinden söz ederken Baba’nın yetkisini ve kendisini göndermiş olduğunu bildirir. Bu nedenle tartışmanın asıl sorusu, dinleyenlerin bildiği öğrenim yollarının dışına çıkar. Önlerinde konuşanın öğretisi gerçekten Tanrı’dan geliyorsa, onu yalnız alışılmış yetkinlik ölçüleriyle değerlendirmek yetersiz kalacaktır.

İsa, Tanrı’nın isteğini yerine getirmeyi isteyen kişinin öğretisinin kaynağını bileceğini söyler. Öğretiyi anlamakla Tanrı’ya itaat etmek istemek arasında kurduğu ilişkiyi ciddiye almalıyız. Sözlerini işiten kişinin kendi isteği de bu karşılaşmanın içindedir; dinleyen herkes tarafsız bir gözlemci konumunda değildir. İsa’nın bu sözü, dinleyen kişiyi de Tanrı’nın isteği karşısında nerede durduğunu düşünmeye çağırır. Öğretinin kaynağı sorusu böylece o öğretiden nasıl bir karşılık beklendiğini de açığa çıkarır. Tanrı’dan gelen sözü tanımayı isteyen biri, aynı Tanrı’nın isteğini yapmaya yönelmelidir.

Kendi adına konuşan kişi kendi yüceliğini ararken, İsa kendisini gönderenin yüceliğini arar. O’nda haksızlık bulunmadığını belirten söz, öğretisinin doğruluğuyla yaşamındaki sadakati birlikte gösterir. Baba’yı yücelttiğini söylemesi, kimliği hakkında verdiği cevabın bir parçasıdır. Öğretisinin kaynağıyla amacı arasında uyum vardır. Kendisini gönderenin yüceliğini araması, O’nun halkı saptırdığı suçlamasına da cevaptır: Dinleyenlerin önünde Baba’ya sadakatle konuşan biri durmaktadır.

Konuşma ardından Musa’nın verdiği Yasa’ya döner. İsa, Yasa’yı aldıkları halde yerine getirmediklerini söyler ve kendisini neden öldürmek istediklerini sorar. Kalabalık buna ağır bir suçlamayla karşılık verir; daha sonra bazı Yeruşalimliler ise öldürme isteğinden haberdar olduklarını gösterir. Yuhanna bu farklı sesleri ayrı ayrı duyurur. Hepsini tek bir düşünceye veya ortak gizli niyete indirgemeden, İsa’nın karşılaştığı gerçek itirazları izlemeliyiz.

İsa’nın sözünü ettiği iyileştirme, Yuhanna 5’te başlayan Şabat tartışmasını yeniden önümüze getirir. Sünnet buyruğu yerine getirilsin diye Şabat Günü sünnet yapıldığını hatırlatır; bu uygulamanın kökünü atalara kadar götürür. Ardından bir insanı bütünüyle iyileştirdiği için kendisine yönelen öfkeyi sorgular. Böylece karşı çıkanların kendi uygulamaları ile O’nun iyileştirmesine ilişkin hükümleri yan yana gelir. Musa’nın buyruğunu korumak için Şabat’ta sünnet yapılabiliyorsa, bir adamın bütünüyle iyileşmesi neden öfke doğurmalıdır? İsa soruyu bu biçimde ortaya koyarak, kendisini suçlayanların dayandıkları Yasa’yı anlamaya çağırır.

Daha önce anlatılan iyileştirmeyi hatırlayarak 7:24’teki buyruğu okuyabiliriz: İsa dış görünüşe göre yargılamamalarını, adil yargıda bulunmalarını ister. Bu söz, O’nun Şabat Günü yaptığı işe yöneltilen itirazın ortasında söylenmiştir. Adil yargı için önce o işin ne olduğuna ve İsa’nın verdiği cevaba bakılmalıdır. Tartışma bir insanın iyileşmesini görmezden gelen suçlamayla kapatılamaz. İsa, kendisini Yasa’ya karşı biri sayanları, yargılarını bizzat Yasa’yla yüzleştirmeye çağırır.

Yeruşalimlilerin bir başka itirazı, İsa’nın nereden geldiğini bilmeleridir. Onların dile getirdiği beklentiye göre Mesih geldiğinde kökeni bilinmeyecektir; Yuhanna bunu konuşanların düşüncesi olarak aktarır. İsa ise kendiliğinden gelmediğini, kendisini göndereni tanıdığını bildirir. Dinleyenlerine Baba’yı tanımadıklarını söylemesi, tartışmayı daha da ağırlaştırır. İsa’nın geldiği yeri bildiklerini söylemeleri, Baba tarafından gönderildiğine ilişkin tanıklığını kendiliğinden açıklamaz; tartışmanın merkezinde yine gönderen vardır.

İsa’yı yakalamak isterler, fakat henüz saati gelmediği için kimse O’na el sürmez. Yuhanna aynı sırada halktan birçok kişinin iman ettiğini de kaydeder. İtiraz ve iman, tek bir sahnenin içinde yan yana bulunur. Görevlilerin gönderilmesiyle tehdit somutlaşır, ama anlatıcının saat vurgusu okura olayların nasıl ilerlediğini açıklar. İsa’nın henüz yakalanmaması, O’na karşı oluşan düşmanlığın hafiflediğini göstermez; sonucun belirlenmesinde düşmanlarının isteği tek söz sahibi değildir.

İsa kısa süre sonra kendisini gönderene gideceğini söyleyince dinleyenler O’nun nereye gidebileceğini tartışır. Grekler arasındaki Yahudileri ve Greklere öğretme ihtimalini düşünürler. Oysa İsa gideceği kişiyi sözlerinde zaten belirtmiştir. Onların sorusu, gönderilme ve dönüş hakkındaki tanıklığı başka bir yolculuk olarak anlamaya çalıştıklarını gösterir. Arayıp bulamayacaklarına ilişkin uyarının ağırlığı da burada duyulur: Önlerinde konuşan İsa’ya karşı tutumları, gideceği yer hakkında bir tahminle geçiştirilemez.

Susayana çağrı ve sözün karşısındaki ayrılık

Bayramın son ve en önemli gününde İsa ayağa kalkıp yüksek sesle çağrıda bulunur. Susayan kişi kendisine gelsin ve içsin; iman edenin içinden diri su ırmakları akacaktır. Bölüm boyunca İsa’nın nereden geldiğini sorgulayan insanlar şimdi O’na gelmeye çağrılmaktadır. Konuşmanın yönü bu çağrıyla daha da belirginleşir. Kendisini göndereni tanıdığını söyleyen İsa, dinleyenleri vereceği armağanı almaya davet eder; vaat edilen bolluk diri su ırmaklarıyla anlatılır.

İsa, bu vaadi bildirirken Kutsal Yazı’ya başvurur. Yeşaya 58:11’de RAB’bin halkını doyurması, sulanmış bahçe ve tükenmeyen kaynak benzetmeleriyle anlatılır. Burada da yaşam veren Tanrı’nın sağlayışı suyun bolluğuyla dile gelir. Yeşaya’nın kendi bağlamında halkın ibadeti ve davranışı sorgulanmaktadır; Yuhanna 7’deyse İsa’ya iman edenlerin alacağı armağan açıklanır. Bu benzerlik, 7:38’in tek bir ayetin kelimesi kelimesine tekrarı olduğunu iddia etmeden su vaadinin Kutsal Yazı’daki dünyasını görmemize yardım eder. Yuhanna’nın verdiği açık yorum da suyu nasıl anlayacağımızı belirler.

Yuhanna, bu sözün iman edenlerin alacağı Ruh hakkında olduğunu açıklar. Böylece suyu yalnız bedensel ihtiyaç veya geçici bir ferahlık olarak okumamızın önüne geçer. İsa’ya gelmekle O’na iman etmek aynı çağrının içindedir; Ruh vaadi de bu iman edenlere ilişkindir. İsa’nın sözünü ettiği armağanı almak için bir bölgenin insanı veya belirli bir önderler grubunun üyesi olmak şartı konmaz. Çağrı susayana yönelir ve onu İsa’ya getirir. Kalabalığın içindeki köken ve yetki tartışmalarının ortasında bu davetin açıklığı özellikle dikkat çeker.

Ruh’un henüz verilmemiş olması, Yuhanna’nın açıklamasında İsa’nın henüz yüceltilmemesine bağlanır. Ruh’un o ana kadar var olmadığı söylenmiş değildir. Yuhanna 1:32–33’te Yahya, Ruh’un İsa’nın üzerine inişini zaten anlatmış, O’nu Kutsal Ruh’la vaftiz eden olarak tanıtmıştı. Şimdi 7:39, iman edenlere vaat edilen armağanın ne zaman verileceğini İsa’nın yüceltilmesine bağlar. Daha sonra Elçilerin İşleri 2:32–33’te Petrus, diriltilen ve Tanrı’nın sağına yüceltilen İsa’nın vaat edilen Ruh’u döktüğünü bildirir. Pentikost’ta anlatılan olay, bu vaatle birlikte okunabilecek açık bir tanıklıktır. Yuhanna 7’de ise okur henüz İsa’nın yüceltilmesinden önceki bekleyiştedir; susayana sunulan armağanın gerçekleşmesi O’nun tamamlayacağı işle ilişkilidir.

Çağrıyı duyanlar yine aynı cevabı vermez. Bir kısmı İsa’yı beklenen peygamber olarak tanır, bir kısmı Mesih olduğunu söyler; başkaları da Celile ve Beytlehem üzerinden itiraz eder. Davut’un soyu ve Beytlehem’e ilişkin beklenti, söyledikleri arasında açıkça yer alır. Yuhanna bu noktada ayrıca bir doğum öyküsü anlatmaya geçmez. Okura, İsa hakkında konuşanların hangi gerekçelerle ayrıldığını gösterir. Üstelik bu ayrılık yalnız söz düzeyinde kalmaz; bazıları O’nu yakalamak ister, yine de el süremez.

Görevliler eli boş döndüğünde konuşmanın etkisi başka bir yerde duyulur. İsa’yı getirmemelerinin gerekçesi, işittikleri benzersiz konuşmadır. Verdikleri cevap İsa’nın sözlerinin üzerlerindeki etkisini gösterir; Yuhanna burada onların iman ettiğini ayrıca söylemez. Ferisilerse bunu aldanma olarak değerlendirir ve kendi gruplarından iman eden bulunmadığını öne sürer. Halkı Yasa’yı bilmediği gerekçesiyle lanetli saymaları, İsa’nın sözlerini değerlendirmek yerine dinleyenleri küçümsediklerini de gösterir.

Tam o sırada içlerinden Nikodim konuşur. Daha önce İsa’ya gelmiş olan bu adam, Yasa’nın birini dinlemeden ve yaptığını öğrenmeden yargılamaya izin verip vermediğini sorar. İsa’ya ilişkin kendi imanını açıklayan bir konuşma yapmaz; önlerindeki yargının nasıl verildiğini sorgular. Cevap ise onun sorusunu karşılamaz, Celileli olup olmadığına yönelir. Böylece Yasa’yı bildiklerini öne sürenlerin arasında, Yasa’ya dayanarak sorulan dinleme sorusu cevapsız bırakılır. Herkesin evine gitmesiyle sahne sona ererken, susayanları kendisine çağıran İsa’nın sözü okurun önünde durmaya devam eder.

02 — BİRLİKTE ÇALIŞIN

Kardeşlerin İsa’ya önerisi ile 7:5’teki anlatıcı açıklamasını birlikte okuyun. İsa’ya yakın olmak, O’ndan büyük işler beklemek ve O’na iman etmek arasında bölüm hangi ayrımı gösteriyor?
İsa öğretisinin kaynağını açıklarken 7:16–18’de göndereni, Tanrı’nın isteğini yapmayı ve yücelik arayışını nasıl ilişkilendiriyor? Dinleyenlerden beklenen karşılık nedir?
Şabat Günü sünnet uygulaması, İsa’nın yaptığı iyileştirmeye yönelen öfkeyi nasıl sorgulatıyor? 7:24’teki adil yargı buyruğunu bu olaydan ayırmadan nasıl açıklarsınız?
İsa’nın diri su çağrısı ile 7:39’daki açıklama arasındaki bağı izleyin. Kim çağrılıyor, kime gelmesi isteniyor ve vaat edilen Ruh’un verilmesi hangi olaya bağlanıyor?
Görevlilerin cevabını, Ferisilerin karşılığını ve Nikodim’in sorusunu karşılaştırın. İsa’yı dinlemek ile O’nun hakkında hüküm vermek arasındaki sorun bu konuşmada nasıl açığa çıkıyor?

03 — HAYATA TAŞIYIN

İsa’ya yakınlığınızı imanla karıştırmayın. Kardeşlerin sözlerini ve Yuhanna’nın 7:5’te verdiği bilgiyi yeniden okuyun. İsa hakkında ne kadar şey bildiğinizi sıralamadan önce, O’nun kimliğiyle ilgili kendi tanıklığını kabul edip etmediğinizi düşünün. Dua ederken yalnız O’ndan beklediklerinizi söylemeyin; O’na iman etme ihtiyacınızı da dile getirin.
Tanrı’nın isteğine boyun eğmeye hazır olun. İsa’nın 7:17’deki sözünü kendi dinleyişiniz için de ciddiye alın. O’nun öğretisini okurken, Tanrı’nın bildirdiği isteğe boyun eğmeye hazır olup olmadığınızı dürüstçe sorun. Kabul etmekte zorlandığınız bir sözü, İsa’nın kendisini gönderen hakkındaki açıklamasının içinde tekrar okuyun.
İsa’nın yaptığı iş hakkında adil hüküm verin. Şabat tartışmasını 7:21–24’teki gerekçeleri izleyerek inceleyin. İsa’yı suçlayanların O’nun yaptığı işi nasıl değerlendirdiğini ve İsa’nın buna nasıl cevap verdiğini kendi sözlerinizle anlatın. O’nun verdiği cevabı görmezden gelerek suçlayıcıların hükmüne katıldığınız bir yerde, bu hükümden dönün.
Susuzluğunuzla Mesih’e gelin. 7:37–39’u dua ederek okuyun ve Ruh vaadinin kime verildiğine dikkat edin. İsa’nın çağrısını yalnız başkalarına söylenmiş bir söz gibi uzaktan seyretmeyin. Yaşam için O’na muhtaç olduğunuzu kabul ederek kendisine güvenin; verdiği armağanı imanla isteyin.
Ruh armağanı için yüceltilen İsa’ya şükredin. Yuhanna’nın 7:39’daki açıklamasını Elçilerin İşleri 2:32–33’le birlikte düşünün. İmanlının aldığı armağanın, İsa’nın yüceltilmesiyle kurulan bağını hatırlayın. Baba’nın gönderdiği ve yücelttiği Mesih’in verdiği armağan için O’na şükredin.
İsa hakkında konuşurken O’nun sözünü dinleyin. Nikodim’in 7:50–51’deki sorusunu bölümün tamamına dönerek izleyin. İsa’yla ilgili yargınızın hangi sözlerine ve yaptığı hangi işe dayandığını belirleyin. O’nun tanıklığını kalabalığın görüşleri arasında kaybetmeyin; kendisini gönderene ilişkin söylediklerine cevap verin.

Kaynaklar

Kutsal Kitap, Yeni Çeviri: Yuhanna 7 ana metin; Levililer 23:33–43, Yuhanna 1:32–33 ve Yuhanna 5, Yeşaya 58:11, Elçilerin İşleri 2:32–33 destekleyici okumalar. Yukarıdaki bağlantılar ilgili bölümlere gider.
Kutsal Kitap © The Bible Society in Turkey (Kitabı Mukaddes Şirketi), The Translation Trust / Yeni Yaşam Yayınları, 2001, 2008. Açıklamalar Veritas Liberat’ın yorumudur.

İlgili Araştırmalar ve Okumalar

Beytlehem — Davut’un Kentinden İsa Mesih’in Doğum Yerine: 7:41–42’de dile getirilen Davut soyu ve Beytlehem beklentisinin arka planı.
Bayram İçin Yeruşalim’e Gitmek: Kalabalıklar ve Hazırlıklar: bölümün geçtiği büyük bayram buluşmasının yolculuk ve ibadet ortamı.
Yeruşalim — Bir Kentten Fazlası: tapınak ve bayram buluşmasının kent içindeki yeri.
Musa — Kurtuluş, Yasa ve Sınır: 7:19–23’te başvurulan Musa ve Yasa bağını genişletir.
Yuhanna 5 — Yaşama Gelmek İstemeyenler: Şabat tartışmasında yeniden anılan iyileştirme.
Yuhanna 3 — Gece Gelen Adam: Nikodim’in daha önce İsa’ya gelişi.

Çalışmalarım