VERITAS LIBERAT · BİLGİ AĞI
A–Z Dizini
Bir adı, yeri, olayı ya da konuyu bulun; oradan ilgili Kutsal Kitap çalışmalarına, araştırmalara, makalelere ve atlas kayıtlarına geçin.
“imparatorluk” ARAMASI
63 kayıt
İ
1 kayıt- İmparatorluklar ve TarihKategoriKutsal Kitap hangi siyasi dünyanın içinde yaşandı? Mısır, Asur, Babil, Pers, Helenistik krallıklar ve Roma.
D
1 kayıtL
1 kayıt- Lakiş: Duvarlarında İmparatorluk Yazılı KentAraştırmaLakiş, Yahuda’nın ikinci büyük kentlerinden biriydi. Asur kuşatma rampası, saray kabartmaları, ostrakalar ve yıkım katmanları bir sınır kentinin tekrar tekrar ezilen hayatını anlatır.
P
1 kayıt- 1. Petrus 5 — Çoban’ın Altında Alçakgönüllülük ve SebatKutsal Kitap Çalışması1. Petrus’un son bölümü önce kilise ihtiyarlarına, sonra gençlere ve bütün topluluğa seslenir. Petrus kendisini “ihtiyar arkadaşınız, Mesih’in acılarının tanığı ve…
S
1 kayıt- 1. Selanikliler 5 — Uyanık ve Ayık KalınKutsal Kitap Çalışması1. Selanikliler 5, bir önceki bölümdeki Mesih’in gelişi öğretisini sürdürür. Pavlus şimdi “Rab’bin günü”nden söz eder ve bu günün hırsız gibi geleceğini söyler. Ama…
A
3 kayıt- Antik Dünyada Yolculuk Ne Kadar Zordu?AraştırmaPavlus’un yolları yalnız haritadaki çizgiler değildi. Mesafe, mevsim, gemi, han, haydut, misafirperverlik ve Roma yol ağı üzerinden Kutsal Kitap dünyasında seyahatin gerçek bedeline bakıyoruz.
- Asur: Korkunun İmparatorluğuAraştırmaAsur orduları yalnız kentleri değil, direnme iradesini de hedefledi. Kabartmalar, sürgün politikası ve peygamberlerin sözleri bu korku düzenini nasıl anlatıyor?
- AugustusKişiRoma yollar, hukuk ve göreli güvenlik sağladı; aynı düzen vergi, kölelik, lejyon ve çarmıhla ayakta kaldı. Yeni Antlaşma bu imparatorluk içinde nasıl yaşadı ve ona nasıl meydan okudu?
B
5 kayıt- Babil Kulesi — Kent, Ziggurat ve Dillerin DağılmasıAraştırmaYaratılış 11’in kulesi yalnız “çok yüksek bir bina” değildir. Kent, teknoloji, ün, birlik ve insanın kendine bir ad yapma arzusunun aynı noktada buluştuğu bir anlatıdır.
- Babil: Gerçek Kentten Kutsal Kitap SimgesineAraştırmaBabil duvarları, tapınakları ve sarayları olan gerçek bir Mezopotamya kentiydi. Kutsal Kitap’ta ise sürgün, gurur ve Tanrı’ya karşı örgütlenen dünyanın simgesine dönüştü.
- Babil: Sürgünü Getiren Dünya GücüAraştırmaYeni Babil İmparatorluğu Asur’un küllerinden yükseldi, Yeruşalim’i yıktı ve Yahuda’nın seçkinlerini sürgüne taşıdı. Kısa ömrü Kutsal Kitap tarihini kalıcı biçimde değiştirdi.
- Birinci Yüzyılda Düğün Nasıl Olurdu?Araştırma‘Kutsal Kitap döneminde düğün tam olarak şöyleydi’ diye anlatılan pek çok ayrıntı geç kaynaklardan gelir. Bildiklerimizi, olasılıkları ve İsa’nın benzetmelerindeki düğün dilini ayırıyoruz.
- Büyük İskender’den Sonra: Kutsal Kitap Dünyası Nasıl Değişti?Araştırmaİskender’in fetihleri kısa sürdü; Grek dili, kent kültürü ve halef krallıklarının çatışması yüzyıllar boyunca devam etti. Septuaginta’dan Hanuka’ya uzanan dünyayı izleyin.
C
1 kayıt- ClaudiusKişiRoma yollar, hukuk ve göreli güvenlik sağladı; aynı düzen vergi, kölelik, lejyon ve çarmıhla ayakta kaldı. Yeni Antlaşma bu imparatorluk içinde nasıl yaşadı ve ona nasıl meydan okudu?
D
2 kayıt- DemetriusKişiEfes liman, ticaret, büyü, imparatorluk kültü ve Artemis tapınağıyla Roma Asyası’nın büyük kentiydi. Elçilerin İşleri ve Efesliler bu kentin güç dünyasında nasıl konuşur?
- Denarius, Şekel ve Günlük ÜcretAraştırmaKutsal Kitap’taki parayı bugünkü kura çevirmek çoğu zaman yanıltır. Sikkenin satın alma gücünü, vergi yükünü, tapınak ödemesini ve borcun toplumsal ağırlığını izleyin.
E
3 kayıt- Efes: Artemis’in Gölgesinde MüjdeAraştırmaEfes liman, ticaret, büyü, imparatorluk kültü ve Artemis tapınağıyla Roma Asyası’nın büyük kentiydi. Elçilerin İşleri ve Efesliler bu kentin güç dünyasında nasıl konuşur?
- Elçilerin İşleri 17 — Selanik’ten Atina’ya: Müjde MeydandaKutsal Kitap ÇalışmasıFilipi’de bir iş kadını, köle kız ve hapishane görevlisinin hayatına dokunan Müjde şimdi büyük şehirlerin meydanına çıkar. Pavlus ile Silas Amfipolis ve Apollonya…
- Elçilerin İşleri 25 — Sezar’a BaşvurmakKutsal Kitap ÇalışmasıPavlus iki yıldır Sezariye’de tutukludur. Feliks gitmiş, yerine Porkius Festus gelmiştir. Yeni vali göreve başladıktan yalnız üç gün sonra Yeruşalim’e çıkar ve…
F
1 kayıt- Filipililer 4 — Rab’de SevininKutsal Kitap ÇalışmasıFilipililer’in son bölümü, çok tanınan ama sık bağlamından koparılan ayetlerle doludur. “Her zaman sevinin”, “hiç kaygılanmayın”, “her şeyi Mesih aracılığıyla…
H
3 kayıt- Hirodes Hanedanı: Bir Ailenin Gölgesinde Yeni AntlaşmaAraştırma‘Hirodes’ Yeni Antlaşma’da tek kişi değildir. Büyük Hirodes’ten Agrippa’ya uzanan hanedan, Roma’ya bağlı iktidarın aile, korku ve görkemle nasıl yürüdüğünü gösterir.
- Hizkiya Tüneli ve Siloam Yazıtı: Yeraltında Buluşan İki EkipAraştırmaYeruşalim’in kayasına oyulmuş su tüneli ve içindeki İbranice yazıt, bir mühendislik başarısını kaydeder. Yapıyı Hizkiya ve Asur kuşatmasıyla ilişkilendirirken hangi noktada kesin, hangi noktada temkinli olmalıyız?
- Hizkiya: Duvar, Dua ve Gurur ArasındaAraştırmaHizkiya putları kıran, kuşatma altında dua eden ve mucizevi biçimde iyileşen kraldır. Ama aynı hayat, korkunun ödünlerini ve başarının ardından gelen gururu da saklamaz.
İ
2 kayıt- İbrahim’in ÇağrısıOlayYaratılış 12’de büyük imparatorluklardan, kulelerden ve dağılmış halklardan bir anda tek bir adamın hikâyesine geçilir. Fakat bu daralma dünyanın geri kalanını dışarıda bırakmaz; Tanrı bir aileyi çağırarak bütün halklara bereket götürme yolunu açar.
- İbrahim’in Çağrısı — Ur’dan Kenan’a Bir YolculukAraştırmaYaratılış 12’de büyük imparatorluklardan, kulelerden ve dağılmış halklardan bir anda tek bir adamın hikâyesine geçilir. Fakat bu daralma dünyanın geri kalanını dışarıda bırakmaz; Tanrı bir aileyi çağırarak bütün halklara bereket götürme yolunu açar.
K
4 kayıt- Kefernahum: İsa’nın Celile Hizmetinin Merkezlerinden BiriAraştırmaBalıkçı evleri, vergi yolu, havra ve göl kıyısı… Kefernahum, İsa’nın öğretisiyle iyileştirmelerinin gündelik hayatın tam ortasında görünür olduğu yerdi.
- Koreş Silindiri Gerçekte Ne Söylüyor?AraştırmaKoreş Silindiri Yahudilerden, Yeruşalim’den ya da tapınağın yeniden kurulmasından söz etmez. Yine de Ezra’nın anlattığı dönüşün Pers dünyasını anlamak için neden vazgeçilmezdir?
- Koreş: Tanımadığı Tanrı’nın ‘Meshettiği’ KralAraştırmaPers Kralı Koreş sürgünlerin dönüşüne kapı açtı; Yeşaya onu RAB’bin ‘meshettiği’ kişi diye andı. Bu şaşırtıcı unvan onu iman kahramanı mı yapar?
- Korint: Limanlar, Statü ve Bölünmüş KiliseAraştırmaİki liman arasındaki Korint zenginlik, hareketlilik ve statü rekabetiyle yaşıyordu. Pavlus’un mektuplarındaki bölünme, sofra, cinsellik ve armağan tartışmaları bu kentte yeni bir keskinlik kazanır.
L
1 kayıt- Luka 2 — Bugün Size Kurtarıcı DoğduKutsal Kitap ÇalışmasıLuka 2, Roma imparatorunun buyruğuyla başlar, fakat tarihin gerçek dönüm noktası bir imparatorluk merkezinde değil, Beytlehem’deki sıradan bir barınakta gerçekleşir.…
M
10 kayıt- Markos 4 — Tohum, Gizli Büyüyen Egemenlik ve Fırtınadaki SoruKutsal Kitap ÇalışmasıMarkos 4’te İsa yeniden göl kıyısındadır. Kalabalık öylesine büyür ki bir tekneye binip oturur; insanlar kıyıda kalır. Fakat bu kez Markos’un dikkati iyileştirmelerden…
- Matta 2 — Yıldız, Taht ve SürgünKutsal Kitap ÇalışmasıMatta 1 bir evin içinde bitmişti. Yusuf meleğin sözünü dinlemiş, Meryem’i yanına almış ve doğan çocuğa İsa adını vermişti. İkinci bölümde kapı açılır; dışarıdaki dünya…
- MÖ 586Olay
- MÖ 586 — Yeruşalim’in Yıkılışı, Tapınağın Çöküşü ve SürgünAraştırmaMÖ 586, Kutsal Kitap tarihinin en karanlık tarihlerinden biridir. Yeruşalim düştü, surlar yıkıldı, Süleyman’ın Tapınağı yakıldı, krallık sona erdi ve halkın önemli bir bölümü Babil’e sürüldü. Fakat bu felaket bir anda başlamadı. 597’deki ilk büyük Babil müdahalesinden son kuşatmaya kadar uzanan süreç, siyasî yanlış hesapların, peygamberlik uyarılarının ve imparatorluk şiddetinin iç içe geçtiği uzun bir çöküştü.
- MÖ 701Olay
- MÖ 701 — Sanherib Yeruşalim KapılarındaykenAraştırmaMÖ 701’de Yahuda neredeyse çöktü. Asur kralı Sanherib ülkenin surlu kentlerini birer birer aldı, Lakiş’i ezdi ve Hizkiya’yı Yeruşalim’de kuşattı. Fakat imparatorluk kayıtlarının zafer dili ile Kutsal Kitap’ın kurtuluş anlatısı aynı noktada tuhaf biçimde kesişir: Yeruşalim teslim edilmiş bir fetih şehri olarak anlatılmaz. Ne oldu?
- MÖ 722 — Samiriye’nin Düşüşü ve Kuzey Krallığı’nın SonuAraştırmaSamiriye düştüğünde yalnız bir başkent ele geçirilmedi. Yaklaşık iki yüzyıllık Kuzey İsrail Krallığı sona erdi; nüfusun bir bölümü imparatorluğun başka bölgelerine sürüldü, başka halklar ülkeye yerleştirildi ve Kutsal Kitap’ın sonraki sayfalarında yankılanacak derin bir siyasal, toplumsal ve teolojik kırılma meydana geldi. Peki şehri kim aldı: Şalmaneser V mi, II. Sargon mu? Asur yazıtları ne söylüyor? “Kayıp on kabile” gerçekten bütünüyle kayboldu mu?
- MS 70Olay
- MS 70 — Roma’nın Yeruşalim’i ve İkinci Tapınağı YıkışıAraştırmaMS 70’te Yeruşalim ikinci kez bir imparatorluk ordusunun önünde çöktü. Titus’un lejyonları kenti kuşattı, açlık içeride insanları tüketti, Tapınak yandı ve Roma zaferini imparatorluk propagandasına dönüştürdü. Bu olay Yahudi tarihi için devasa bir kırılma, Yeni Antlaşma dünyası içinse metinleri okurken sürekli karşımıza çıkan bir tarihsel ufuktur. Fakat yıkımı anlamak için hem Josephus’un ayrıntılı anlatısını kullanmak hem de onun sınırlı, taraflı ve savaşın içinden gelen bir tanık olduğunu unutmamak gerekir.
- Musa: Kurtuluş, Yasa ve Sınırda Kalan ÖnderAraştırmaMusa saray ile köle kulübeleri, çöl ile dağ, Tanrı’nın yakınlığı ile halkın isyanı arasında yaşadı. Vaat edilen ülkeyi gördü; içine girmedi.
N
2 kayıt- NeroKişiRoma yollar, hukuk ve göreli güvenlik sağladı; aynı düzen vergi, kölelik, lejyon ve çarmıhla ayakta kaldı. Yeni Antlaşma bu imparatorluk içinde nasıl yaşadı ve ona nasıl meydan okudu?
- NinovaYer · AtlasAsur kralı Sanherib’in yazıtları ile 2. Krallar’ın anlatısı aynı seferi farklı seslerle anlatır. Taşın söylediğini, sustuğunu ve krallık propagandasının nasıl okunması gerektiğini ayırıyoruz.
P
3 kayıt- Pers İmparatorluğu: Sürgünden Dönüşün Siyasi DünyasıAraştırmaPers yönetimi Yahudalıların dönmesine ve tapınağın yeniden kurulmasına izin verdi; fakat bu dönem özgür bir ulusal krallık değildi. Eyalet, vergi, arşiv ve yerel gerilimlerin dünyasına girin.
- Pontius PilatusKişiRoma yollar, hukuk ve göreli güvenlik sağladı; aynı düzen vergi, kölelik, lejyon ve çarmıhla ayakta kaldı. Yeni Antlaşma bu imparatorluk içinde nasıl yaşadı ve ona nasıl meydan okudu?
- Pontius Pilatus Yazıtı: Bir Valinin Adı Taşa Nasıl Kazındı?AraştırmaKayseriye’de bulunan Latince yazıt, Pilatus’un adını ve resmî unvanını korur. Dört kırık satır, Müjdeler’deki yargıcın tarihsel dünyası hakkında ne kadar konuşabilir?
R
4 kayıt- Roma AsyasıYerEfes liman, ticaret, büyü, imparatorluk kültü ve Artemis tapınağıyla Roma Asyası’nın büyük kentiydi. Elçilerin İşleri ve Efesliler bu kentin güç dünyasında nasıl konuşur?
- Roma Dünyasında Kölelik: Yeni Antlaşma’nın Zor DünyasıAraştırmaYeni Antlaşma köleliğin hüküm sürdüğü bir dünyada yazıldı. Bu gerçek ne gizlenmeli ne de metin modern ırkçı köleliğe indirgenmeli: kurumun şiddetini, elçilerin sözlerini ve Müjde’nin açtığı dönüşümü birlikte inceliyoruz.
- Roma İmparatorluğu: Pax Romana’nın BedeliAraştırmaRoma yollar, hukuk ve göreli güvenlik sağladı; aynı düzen vergi, kölelik, lejyon ve çarmıhla ayakta kaldı. Yeni Antlaşma bu imparatorluk içinde nasıl yaşadı ve ona nasıl meydan okudu?
- Romalılar 13 — Sevgi Yasa'nın Yerine GetirilmesidirKutsal Kitap ÇalışmasıRomalılar 13 çoğu zaman yalnız ilk yedi ayetiyle hatırlanır: yöneticilere boyun eğmek, vergi vermek, otoriteye saygı göstermek. Fakat bölümün tamamı bundan daha geniş…
S
1 kayıt- Sanherib Prizması, Lakiş ve Yeruşalim: Aynı Savaşın İki HafızasıAraştırmaAsur kralı Sanherib’in yazıtları ile 2. Krallar’ın anlatısı aynı seferi farklı seslerle anlatır. Taşın söylediğini, sustuğunu ve krallık propagandasının nasıl okunması gerektiğini ayırıyoruz.
T
2 kayıt- Tel Dan Yazıtı ve ‘Davut Evi’: Bir Hanedanın Taştaki İzleriAraştırmaMÖ dokuzuncu yüzyıla ait kırık bir Aramice yazıt, ‘Davut Evi’ ifadesinin en erken Kutsal Kitap dışı tanıklığı olabilir. Bulgunun gücünü ve sınırlarını birlikte okuyalım.
- TiberiusKişiRoma yollar, hukuk ve göreli güvenlik sağladı; aynı düzen vergi, kölelik, lejyon ve çarmıhla ayakta kaldı. Yeni Antlaşma bu imparatorluk içinde nasıl yaşadı ve ona nasıl meydan okudu?
V
8 kayıt- Vahiy 2 — Efes, İzmir, Bergama ve Tiyatira’ya MesajKutsal Kitap ÇalışmasıVahiy 2, yedi kiliseye gönderilen mesajların ilk dördünü içerir. Bu kiliseler bugünkü Batı Anadolu’daki gerçek kentlerde bulunuyordu. Mesajlar tarihsel bağlama kök…
- Vahiy 4 — Tahtta OturanKutsal Kitap ÇalışmasıYedi kiliseye mesajlardan sonra sahne yeryüzünden göğe açılır. Yuhanna “gökte açık bir kapı” görür ve Ruh’un etkisinde Tanrı’nın taht odasına alınır. Bu bölümde…
- Vahiy 8 — Yedinci Mühür ve İlk Dört BorazanKutsal Kitap ÇalışmasıYedinci mühür açıldığında beklenmedik biçimde “gökte yaklaşık yarım saat sessizlik” olur. Ardından yedi meleğe yedi borazan verilir. Fakat borazan yargıları başlamadan…
- Vahiy 11 — Tapınak, İki Tanık ve Yedinci BorazanKutsal Kitap ÇalışmasıVahiy 11, ölçülen tapınak, ayaklar altında çiğnenen kutsal kent, iki tanık, dipsiz derinlikten çıkan canavar ve sonunda yedinci borazanla Tanrı’nın Egemenliği’nin…
- Vahiy 12 — Kadın, Ejderha ve Mesih’in ZaferiKutsal Kitap ÇalışmasıVahiy 12, kitabın yeryüzündeki çatışmasının perde arkasını gösterir. Gökte büyük bir belirti görünür: güneşle giyinmiş, ayaklarının altında ay ve başında on iki…
- Vahiy 13 — Denizden ve Yerden Çıkan CanavarlarKutsal Kitap ÇalışmasıVahiy 13, ejderhanın yeryüzündeki iki ana aracını sahneye çıkarır. Birinci canavar denizden yükselir; yedi başı, on boynuzu ve küfürlü adları vardır. Ejderha ona güç,…
- Vahiy 14 — Kuzu, 144.000 ve Yeryüzünün HasadıKutsal Kitap ÇalışmasıVahiy 13 canavarın işaretiyle sona ermişti. Vahiy 14 buna karşı hemen Kuzu’nun halkını gösterir: Kuzu Siyon Dağı’nda durur ve yanında alınlarında O’nun ve Baba’sının…
- Vahiy 15 — Yedi Son Bela İçin HazırlıkKutsal Kitap ÇalışmasıVahiy 15 kısa ama güçlü bir geçiş bölümüdür. Yedi son belayı taşıyan yedi melek görülür; “Tanrı’nın gazabı bunlarla tamamlanacaktır.” Fakat kâseler dökülmeden önce yine…